# Eindexamen Tehatex VWO 2025 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/tehatex-vwo/2025/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2025
tijdvak 1
maandag 12 mei
9.00 - 11.30 uur
tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 28 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 68 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-5001-a-25-1-o

### Pagina 2

Het gebouw als totaal kunstwerk

Vragen bij afbeelding 1 tot en met 14

Op afbeelding 1 en 2 zie je het exterieur van de Notre-Dame van Reims (voltooid rond 1275). Deze gotische kathedraal heeft een bijzonder hoog schip, zoals te zien op afbeelding 3.

De hoogte van het schip van deze kathedraal wordt mogelijk gemaakt door een skeletconstructie.
3p 1 Noem drie onderdelen van de gotische skeletconstructie die deze hoogte mogelijk maken. Gebruik de juiste architectonische termen.

In gotische glas-in-loodramen werden vaak Bijbelse taferelen verbeeld.
Daarnaast hadden de grote (gekleurde) ramen in gotische kerken, zoals
1p 2 op afbeelding 3, een symbolische functie.
Geef aan welke symbolische functie dat was.

Op afbeelding 4 zie je een glas-in-loodraam uit de kathedraal van Poitiers.
Boven in het raam zie je de hemelvaart van Christus. In het middelste
deel zie je Christus aan het kruis. Onder in het raam is de apostel Petrus
afgebeeld. Deze volgeling van Christus werd met zijn hoofd naar beneden
gekruld.
Helemaal onderaan in het raam zijn twee knielende figuren afgebeeld. Zij
stellen koning Hendrik II van Engeland en zijn vrouw Eleonore van
Aquitanië voor. Op afbeelding 5 zie je dit detail.

2p 3 Geef aan de hand van de voorstelling aan welke rol de koning en koningin
hier vervullen (afbeelding 5). Geef vervolgens een verklaring voor de
positionering in het onderste deel van het glas-in-loodraam.

Glas-in-loodramen met gebrandschilderd glas werden gemaakt in
gespecialiseerde werkplaatsen. De glazeniers behoorden, net als de
schilders, tot het gilde van Sint Lucas.
Een gilde was een belangenorganisatie die verschillende regels
vastlegde, bijvoorbeeld op het gebied van de financiën, zoals de hoogte
van de lonen en de in- en verkoopprijzen.
3p 4 Noem nog drie andere onderwerpen waarover in schildersgilden
afspraken werden gemaakt.

In de bouwloods bij de kathedraal werkten, onder leiding van een
bouwmeester, glazeniers, schilders en steenhouwers samen. De namen
van de makers van de (kunst)objecten en onderdelen zijn meestal niet
bekend.
2p 5 Geef twee verklaringen waarom deze namen meestal niet bekend zijn.

VW-5001-a-25-1-o 2 / 14 lees verder ►►►

### Pagina 3

Het ideaal van samenwerking tussen verschillende kunstdisciplines leefde
op in de twintigste eeuw, onder andere bij De Stijl-beweging. In 1917
richtte Theo van Doesburg het tijdschrift *De Stijl* op. Rondom dit tijdschrift
ontstond de kunstbeweging De Stijl.

Op figuur 1 zie je de omslag (voor- en achterkant), de eerste pagina en
enkele bijlagen van het eerste nummer van *De Stijl*.

figuur 1
[FIGUUR: Omslag van het tijdschrift "CUPRERA", met een tekening van een industriële installatie. Naast de omslag staan twee andere publicaties, één met de titel "DE STIJL" en een andere met "C. BRUINZEEL & ZONEN ROTTERDAM" en een geometrische tekening.]

In het voorwoord schreef Van Doesburg dat de "werkelijk moderne – d.i.
bewuste – kunstenaar" ernaar zou moeten streven het publiek
ontwennelijk te maken voor de schoonheid van de kunst. Daarmee zou het
"de mogelijkheid voorbereiden eener verdiepte kunstcultuur, gegrond op
gemeenschappelijke belichaming van het nieuwe beeldende
kunstbewustzijn".

3p 6 Van Doesburg streefde naar een 'nieuw beeldend kunstbewustzijn'.
Leg uit wat Van Doesburg hiermee bedoelde. Geef vervolgens twee
manieren waarop dat tijdschrift *De Stijl* een bijdrage kon leveren aan dit
streven.

VW-5001-a-25-1-0 3 / 14 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Van Doesburg kreeg de kans om zijn idealen te realiseren bij de
herinrichting van de Aubette in Straatsburg. Het gebouw dateert uit de
achttiende eeuw en werd in de jaren twintig van de vorige eeuw verbouwd
tot uitgaansgelegenheid: Café Aubette. Een van de ruimtes van Café
Aubette die Van Doesburg inrichtte was de Ciné-dancing.

Op afbeelding 6 en 7 zie je het interieur van de Ciné-dancing, ingericht
naar Van Doesburgs ontwerp. Op afbeelding 8 zie je het ontwerp op
papier. Van Doesburg streefde naar meer en betere samenwerking tussen
de kunsten, zonder dat iedere kunstvorm afzonderlijk zijn zelfstandigheid
verloor.

Je kunt stellen dat de schilderkunst hier een verbinding aangaat met de
architectuur, waarbij de zelfstandigheid van beide toch behouden blijft. Zo
ontstaat er een verbinding doordat de kleurvlakken zowel aangebracht
zijn op de wanden als op het plafond, maar staan de vlakken door de
diagonale plaatsing ook los van de architectonische ruimte.
2p 7 Beschrijf, op basis van afbeelding 6 en 7, twee andere voorbeelden van
hoe de schilderkunst een verbinding aangaat met de architectonische
ruimte waarbij de zelfstandigheid toch behouden blijft. Benoem zowel de
verbinding als de zelfstandigheid in je antwoord. Laat de witte schotten
tussen de zitjes buiten beschouwing.

Op afbeelding 9 zie je de KoepelKathedraal in Haarlem, gebouwd tussen
1895 en 1930. Het ontwerp is van Joseph Cuypers (1861-1949), zoon van
Pierre Cuypers. Op afbeelding 10 zie je een detail van de koepel en op
afbeelding 11 een gedeelte van het interieur.

Bekijk afbeelding 9, 10 en 11.
De architectuur van deze kerk wordt gekenmerkt door een mengelmoes
van bouwstijlen.
3p 8 Noem, telkens aan de hand van een voorbeeld, drie verschillende
bouwstijlen die je herkent in de KoepelKathedraal.

In opdracht van de kerk maakte kunstenaar Gijs Frieling (1966) in 2016
een mozaïek voor de KoepelKathedraal. Je ziet het mozaïek op
afbeelding 11 en details ervan op afbeelding 12, 13 en 14. Het mozaïek
verbeeldt het Bijbelse verhaal van het brandende braambos.

Frieling maakt meestal grootschalige muurschilderingen in opdracht. Hij
wil kunst maken die, zoals hij zelf zegt, "ruimtelijk en inhoudelijk
verankerd is". Dit geldt ook voor het mozaïek op afbeelding 11.
3p 9 Beschrijf drie manieren waarop het mozaïek op afbeelding 11 een
ruimtelijke of inhoudelijke verbinding aangaat met de kerk.

VW-5001-a-25-1-o 4 / 14 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

Het verhaal over het brandende braambos komt uit het Oude Testament.
Mozes is een schaapherder. Op zijn tocht door de woestijn ziet hij een
struik in brand staan zonder dat het vuur de plant verteert. Uit de struik
klinkt de stem van God, die hem oproept het volk naar veilig gebied te
brengen. In het Nieuwe Testament wordt Christus vergeleken met een
herder en zijn volgelingen met een kudde schapen.
Frieling koos voor de weergave van geiten in plaats van schapen. Hij zegt
over de keuze voor geiten dat deze minder mak zijn dan schapen.
De iconologische methode bestaat uit drie stappen, waarbij de derde stap
de iconologische interpretatie is.
3p 10 Noem eerst de twee stappen die voorafgaan aan een iconologische
interpretatie en geef van beide de definitie. Werk vervolgens de derde
stap, de iconologische interpretatie, uit voor dit mozaïek van Frieling
(afbeelding 11 tot en met 14).
VW-5001-a-25-1-o
5/14
lees verder ►►►

### Pagina 6

Figuur 2 bestaat uit een serie foto's van Gijs Frieling en assistenten die aan het werk zijn in 2022. Ze werken aan een tweede mozaïek voor de KoepelKathedraal, dat gaat over Jezus als de Goede Herder.

figuur 2
[FIGUUR: Linker afbeelding toont een groot mozaïek in een kerkruimte, met een persoon die aan het werk is op de grond. Rechter afbeelding toont meerdere personen die aan een tafel werken aan een mozaïek, met veel kleine stukjes glas.]
[FIGUUR: Bovenste afbeelding toont een groot mozaïek dat nog in aanbouw is, met een deel van de kerkarchitectuur op de achtergrond. Onderste afbeelding toont een close-up van een persoon die met een tangetje mozaïekstukjes plaatst op een ondergrond.]

In een artikel in de Volkskrant wordt Gijs Frieling 'een middeleeuwse kunstenaar in een eigentijdse jas' genoemd.
3p 11 Beschrijf drie aspecten van Frieling's werkpraktijk die doen denken aan de middeleeuwen.

VW-5001-a-25-1-o 6 / 14 lees verder ► ► ►

### Pagina 7

Binnen buiten

Vragen bij afbeelding 15 tot en met 23

In Nederland ontstond in de achttiende eeuw grote belangstelling voor de aankleding van woningen met geschilderde behangsels.

figuur 3

[FIGUUR: Een lange tafel met gedekte stoelen in een kamer met aan de wanden schilderingen in lijsten.]

Op afbeelding 15 en figuur 3 zie je een gedeeltelijke reconstructie van een achttiende-eeuwse 'kamer in 't rond' in het Dordrecht Museum. Op afbeelding 16, 17 en 18 zie je drie behangsels uit deze kamer. Ze zijn geschilderd door de broers Jacob en Abraham van Strij in 1795.

De behangsels in een 'kamer in 't rond' doorbraken de geslotenheid van een ruimte en amuseerden bewoners en hun gasten met de illusie dat ze in de verte keken.

3p 12 Beschrijf drie manieren waarop deze ruimtelijke illusie is bereikt aan de hand van afbeelding 15 tot en met 18 en figuur 3.

De behangsels van de gebroeders Van Strij passen qua voorstelling in de traditie van de Hollandse schilderkunst uit de zeventiende eeuw. Zo past de keuze voor de weergave van schepen op zee (afbeelding 17) in de zeventiende-eeuwse traditie van zeestukken.

3p 13 Bekijk afbeelding 16, 17 en 18.
Geef voor nog drie andere aspecten van de voorstellingen van deze drie behangsels aan hoe ze passen in de traditie van de Hollandse schilderkunst uit de zeventiende eeuw.

VW-5001-a-25-1-o 7 / 14 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

1p 14 Vanaf 1800 raakte de behangselschilderkunst uit de mode. Er ontstond aan het begin van de negentiende eeuw, rond 1815, een bloei van 'traditionele', op een schildersezel gemaakte, schilderijen.
Beschrijf een ontwikkeling in de kunstwereld in Nederland uit die tijd die bijdroeg aan deze bloei.
Er zijn tegenwoordig ook weer kunstenaars die zich toeleggen op het behangselschilderen, zoals Marcelo Gimenes en Jaap Snijder. Zij vormen het duo Snijder&CO en vervaardigen in hun atelier behangsels. Vanuit boeken met landschappen en botanische tekeningen stelt het duo composities samen, maakt het schetsen en besluit het - in overleg met de opdrachtgevers - hoe de uiteindelijke voorstelling en vormgeving eruit komt te zien.
Op afbeelding 19 en 20 zie je twee verschillende interieurs met behangsels van Snijder&CO. Afbeelding 21 toont een detail van afbeelding 20.
Gesteld kan worden dat Snijder&CO in zijn werkwijze veel overeenkomsten vertoont met de gebroeders Van Strij. Ze werken bijvoorbeeld gezamenlijk en veelal in opdracht, net als de gebroeders Van Strij.
3p 15 Geef nog drie andere voorbeelden van overeenkomsten in de werkwijze.
De behangsels van Snijder&CO op afbeelding 19 en 20 (met detail op afbeelding 21) hebben een minder sterk ruimtelijk effect dan die van de gebroeders Van Strij op afbeelding 16 tot en met 18.
2p 16 Beschrijf twee aspecten van de vormgeving waardoor de werken op afbeelding 19, 20 en 21 een minder sterk ruimtelijk effect hebben dan die op afbeelding 16 tot en met 18.
In de kunsthistorische literatuur worden verschillende kunstenaarstypen onderscheiden. Afbeelding 22 en 23 tonen foto's van de website van Snijder&CO, waarop Gimenes en Snijder zichzelf presenteren.
3p 17 Noem het kunstenaarstype waartoe Gimenes en Snijder gerekend kunnen worden op basis van deze foto's én geef daarvoor twee argumenten op basis van (aspecten van) de foto's.
Snijder&CO biedt, naast het maken van behangsels in opdracht, ook workshops aan waarin deelnemers zelf leren behangselschilderen.
De wijze waarop Gimenes en Snijder het kunstenaarschap invullen, past in de beleidslijn van de Nederlandse overheid sinds eind jaren negentig van de twintigste eeuw.
2p 18 Geef aan welke invulling van het kunstenaarschap sinds eind jaren negentig door de Nederlandse overheid werd gestimuleerd én geef aan hoe Gimenes en Snijder daaraan voldoen.
VW-5001-a-25-1-o
8 / 14
lees verder

### Pagina 9

De beleidslijn die de Nederlandse overheid inzette aan het eind van de
jaren negentig van de twintigste eeuw was een reactie op het kunstsubsidiebeleid zoals dat in de jaren zeventig en tachtig gebeurde.
2p 19 Geef eerst aan op welk idee van kunstenaarschap de beleidslijn van de
jaren zeventig en tachtig was gebaseerd. Geef vervolgens aan welke
kritiek er in de jaren negentig klonk op het subsidiëren van beeldend
kunstenaars.

De kunstenaar is aanwezig

Vragen bij afbeelding 24 tot en met 34

De Amerikaanse kunstenaar Tehching Hsieh (1950) maakte tussen 1978
en 2000 zes werken. Daarna stopte hij met het maken van kunst.

Op afbeelding 24 tot en met 28 zie je het werk Time Clock Piece (Prikklokwerk) dat Hsieh maakte in 1980-1981. Een prikklok is een apparaat dat destijds vaak werd gebruikt om op een kaart te registreren hoe laat een werknemer op het werk arriveert en vertrekt.

Hsieh plaatste een prikklok in zijn atelier (afbeelding 24) en een heel jaar lang registreerde hij elke dag zijn kaart op ieder heel uur van het etmaal. leder registratiemoment legde hij vast op film. Dit project werd achteraf tentoongesteld als een installatie met daarin brieven, verklaringen, uniformen, een film, foto's (afzonderlijke filmframes), een prikklok en de kaarten met tijdregistraties. Op afbeelding 25 zie je de film en de kaarten in combinatie met de foto's. Afbeelding 26, 27 en 28 tonen details.

2p 20 Hsiehs doel met Time Clock Piece was 'het vastleggen van tijd'.
Geef op basis van afbeelding 24 tot en met 28 twee manieren waarop
Hsieh tijd weet vast te leggen.

Van de mogelijke 8.760 prikmomenten in Time Clock Piece miste Hsieh er
133. Volgens kunsthistoricus Amelia Groom zijn de gemiste keren een
essentieel onderdeel van het werk, omdat ze het conflict tussen
lichamelijke tijd en kloktijd benadrukken.
3p 21 Geef aan wat Groom bedoelt met:
– 'kloktijd'.
Leg vervolgens uit waarom Groom dit conflict een essentieel onderdeel
van het werk noemt.

VW-5001-a-25-1-0 9 / 14 lees verder ►►►


### Pagina 10

Hsieh vertrok in 1974 vanuit Taiwan, als verstekeling aan boord van een schip, naar de Verenigde Staten. Daar leefde hij als illegale immigrant totdat hij in 1988 een verblijfsvergunning kreeg.
Hsieh deed de volgende uitspraak: "Het leven en kunst maken, het is allemaal hetzelfde - tijd uitzitten. Het verschil is dat je bij kunst een vorm hebt. Deze benadering geeft me vrijheid."

Hsieh verwerpt interpretaties waarin zijn werk autobiografisch wordt opgevat. Toch wordt deze benaderingswijze wel vaak op zijn werk losgelaten.
1p 22 Geef zo'n interpretatie van *Time Clock Piece* vanuit de biografische benadering.

Op 11 december 1986 kondigde Hsieh de start van zijn project *Thirteen Year Plan* op 31 december 1986 aan. Je ziet de aankondiging op figuur 4. De aankondiging is hieronder ook als vertaling, in een uitgeschreven tekst te lezen.
Op 1 januari 2000 eindigde Hsieh het project met een verklaring die je ziet op figuur 5.

figuur 4

[FIGUUR: Zwart-witafbeelding met tekst. Bovenaan staat "December 31, 1986". Daaronder, in een lijstvorm, staat in hoofdletters: "I, Tehching Hsieh, have a 13 years' plan / I will make ART during this time. / I will not show it PUBLICLY. / This plan will begin on my 36th birthday December 31, 1986 / continue until my 49th birthday December 31, 1999". Onderaan staat een handtekening en de naam "Tehching Hsieh".]

vertaling figuur 4:

VERKLARING
Ik Tehching Hsieh heb een 13-jaren-plan
Ik zal KUNST maken gedurende deze tijd
Ik zal het niet PUBLIEKELIJK tonen

Het plan begint op mijn 36e verjaardag, 31 december 1986
duurt voort tot mijn 49e verjaardag, 31 december 1999
Tehching Hsieh

11 december 1986

VW-5001-a-25-1-o
10 / 14
lees verder ► ► ►

### Pagina 11

figuur 5
[FIGUUR: Een collage van uitgesneden letters en cijfers vormt de tekst "I KEPT MYSELF ALIVE. I PASSED THE DEC 31, 1999." met daaronder de handgeschreven tekst "Tehching Hsieh January 1, 2000.". Rechtsonder is een klein deel van een wereldbol te zien.]

vertaling figuur 5:
Ik hield mezelf in leven.
Ik ben de 31e december 1999 gepasseerd.
Tehching Hsieh, 1 januari 2000.

3p 23 Thirteen Year Plan is een conceptueel kunstwerk te noemen.
Beschrijf voor drie kenmerken van conceptuele kunst hoe die van toepassing zijn op dit kunstwerk.

Ash Dilks schreef in een blog op de website Live Art Development Agency over Hsieh: "Hij heeft in zijn performances de grenzen tussen 'art time' (kunstdijd) en 'life time' (levendstijd) doen vervagen."

2p 24 Je kunt stellen dat in zowel Time Clock Piece als in Thirteen Year Plan kunst en leven bijna helemaal samenvallen.
Geef aan op welke manier kunst en leven samenvallen bij:
– Time Clock Piece.
– Thirteen Year Plan.

VW-5001-a-25-1-0 11 / 14 lees verder
Voor alle eindexamens, zie www.alleeindexamens.nl. Voor de perfecte voorbereiding op je eindexamen, zie ook www.ssileiden.nl.

### Pagina 12

De kunstenaar Marina Abramović (1946) heeft grote bewondering voor het
werk van Hsieh. Ze zei: "Hij is de meester, ik ben slechts zijn leerling."

Op figuur 6 zie je foto's van Abramović performance Rhythm 2,
uitgevoerd in 1974. In het eerste deel van de performance, die 50 minuten
duurt, nam ze een medicijn in dat ervoor zorgde dat de spieren over haar
hele lichaam heftig samentrokken. In het tweede deel nam Abramović een
medicijn dat bedoeld is om 'gewelddadige gedragsstoornissen te
kalmeren'. De performance eindigde na vijf uur toen de medicatie
helemaal uitgewerkt was.

figuur 6

[FIGUUR: Een collage van vier zwart-wit foto's van Marina Abramović in verschillende poses, zittend op een stoel tijdens een performance. Op de tafels staan glazen en flessen.]

Abramović zei in een interview dat voor haar werk 'controle over jezelf'
een belangrijke doelstelling is.
3p 25 Beschrijf drie aspecten van deze performance waarop 'controle over
jezelf' van toepassing is.

VW-5001-a-25-1-o 12 / 14 lees verder ► ► ►

### Pagina 13

Op afbeelding 29 tot en met 34 zie je beelden van Marina Abramović’
performance The Artist is Present uit 2010. Deze performance werd
uitgevoerd in een periode van drie maanden. Abramović zat acht uur per
dag, zes dagen in de week, zwijgend op een stoel in het Museum of
Modern Art (MoMA) in New York. Tegenover haar konden mensen om de
beurt plaatsnemen.

Abramović ontmoette tijdens de performance ongeveer duizend personen.
Zij zei hierover: “Niemand kon zich voorstellen... dat iemand de tijd zou
nemen om te gaan zitten en gewoon een wederzijdse blik met mij aan te
gaan”, en “Het was [een] complete verrassing... deze enorme behoefte
van mensen om daadwerkelijk contact te hebben.”

Op figuur 7 zie je een fotocollage van portretten van bezoekers die
plaatsnamen tegenover Abramović. Het MoMA publiceerde deze en
andere foto’s van bezoekers op de museumwebsite.

figuur 7

[FIGUUR: Een 3x3 raster met portretten van verschillende personen. De middelste afbeelding in de onderste rij toont een scène met twee personen op stoelen in een menigte.]

2p 26 De deelnemers hadden bij dit werk een bepalende rol: zij maakten deze
performance ook voor Abramović intens. Zo betekende de grote opkomst
dat er voor Abramović nauwelijks rusttijd of pauzetijd was.
Geef nog twee manieren waarop de deelnemers deze performance voor
Abramović zo intens maakten.

Let op: de laatste vraag/vragen van dit examen staat/staan op de
volgende pagina.

VW-5001-a-25-1-o 13 / 14 lees verder ► ► ►

### Pagina 14

Bekijk afbeelding 29 tot en met 34.
Abramović droeg bij The Artist is Present opvallende jurken. De jurken
doen denken aan een ceremonieel gewaad en geven de performance de
uitstraling van een ritueel. De opvallende kleuren van de jurken dragen
daar ook aan bij.
3a (4p) Geef aan hoe de kleur van de jurk semiotisch op te vatten is en geef
daarbij een connotatie van één van de kleuren van Abramović’ jurk.
Leg daarna voor nog een ander kenmerk van de jurken uit hoe deze
bijdragen aan de ceremoniële uitstraling.
De laatste dag van The Artist is Present was online te volgen.
Op afbeelding 33 zie je de afsluiting met bezoekers en een kring van
collega-kunstenaars die witte laboratoriumjassen dragen. Op afbeelding
34 zie je hoe Abramović in een draaiende beweging het applaus in
ontvangst neemt.
De schrijver en kunstcriticus Hrag Vartanian schreef in een blog over de
afsluiting:
"Abramović viel... op de grond en stond toen op, ze deed een draai (die
een beetje doet denken aan Wonder Woman à la 1970s tv-show intro) en
vermaakte het publiek, net als een ROCKSTAR.
Ik denk echt dat Abramović en haar performance iets heel dieps en
](../ikrachtigs in het bewustzijn van het publiek hebben aangeboord.
De mythe van de kunstenaar was een integraal onderdeel van "The Artist
is Present", en er is niets krachtiger dan een mythe om de publieke
verbeelding te prikkelen."
2p 28 Beargumenteer van welke kunstenaarsmythe er bij (de afsluiting van) The
Artist is Present sprake zou zijn. Geef daarbij ook aan hoe de
(re)presentatie van Abramović aan deze mythe bijdraagt.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
VW-5001-a-25-1-o
14 / 14
einde