# Eindexamen Tehatex VWO 2022 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/tehatex-vwo/2022/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2022
tijdvak 2
tijdsduur: 2,5 uur
tekenen, handvaardigheid, textiele vormgeving
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 29 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
VW-5001-a-22-2-o

### Pagina 2

Slaafse volgelingen
Vragen bij afbeelding 1 tot en met 8
Michelangelo (Michelangelo Buonarroti 1575-1564) werd aan het begin
van de zestiende eeuw door paus Julius II naar Rome gehaald om een
grafmonument te maken. Dit grafmonument zou tientallen beelden
bevatten en zou architectuur en beeldhouwkunst verenigen. Op figuur 1
zie je een van de ontwerpschetsen van Michelangelo voor het
grafmonument.
figuur 1
[FIGUUR: Een gedetailleerde tekening van een monumentaal grafmonument met beelden en architectonische elementen.]
Verschillende losse beeldhouwwerken die Michelangelo voor het
grafmonument maakte, staan nu bekend als 'slaven'. Op afbeelding 1, 2
en 3 zie je een van deze slaven (hoogte 215 cm). Deze staat bekend als
de Rebelse slaaf.
3p 1 Beschrijf drie aspecten van de slaaf op afbeelding 1 tot en met 3 die de
betiteling 'rebels' rechtvaardigen.
VW-5001-a-22-2-o
2/18
lees verder

### Pagina 3

figuur 2
[FIGUUR: Een zwart-wit foto van het standbeeld Apollo Belvedere, een klassiek marmeren beeld van een naakte mannelijke figuur, staand, met een doek over zijn schouder en linkerarm, en zijn rechterhand uitgestrekt met een gebroken voorwerp erin. Hij leunt op een stam.]

Op figuur 2 zie je de Apollo Belvedere. Het beeld is 224 cm hoog en gemaakt
omstreeks 120 n.C. Michelangelo kende dit beeld, dat in het bezit was
van zijn opdrachtgever paus Julius II.
In de renaissance werd de klassieke beeldhouwkunst uit de oudheid vaak
als voorbeeld gesteld voor kunstenaars. De opvatting van Michelangelo
ten aanzien van het volgen van de klassieke beeldhouwkunst was
tweeledig.
3p 2 Geef aan in welke zin Michelangelo's opvatting tweeledig was. Noem
vervolgens een overeenkomst en een verschil tussen de Rebel se slaaf en
de Apollo Belvedere.

VW-5001-a-22-2-0 3 / 18 lees verder

### Pagina 4

figuur 3
[FIGUUR: Twee close-up foto's van antieke beelden van marmer. De linker foto toont een torso en een deel van een linkerarm die een object vasthoudt, waarschijnlijk een pijp. De rechter foto toont een rechterhand die een ander object vasthoudt.]
Toen de Apollo Belvedère werd ontdekt aan het einde van de vijftiende
eeuw miste het beeld beide handen. Giovanni Angelo Montorsoli, een
leerling van Michelangelo, maakte 'nieuwe' handen aan het beeld en
voegde een extra stuk boomstronk toe om de nieuwe rechterhand te
ondersteunen (figuur 3).

Stelling: via het restaureren van klassieke beelden, zoals de Apollo
Belvédère, konden renaissancekunstenaars leren om zelf kunst te maken
die de natuur zou overtreffen.
1p 3 Leg deze stelling uit.

Al tijdens zijn leven was Michelangelo beroemd en werd zijn kunst even
hoog aangeschreven als de klassieke kunst. De voorbeelden uit de
klassieke oudheid werden naast het werk van Michelangelo, Rafaël en
Leonardo bestudeerd door jonge kunstenaars. De verspreiding gebeurde
op verschillende manieren, onder meer door middel van (op schaal
vervaardigde) driedimensionale (gipsen) kopieën.
2p 4 Noem nog twee manieren waarop het werk van deze grote voorbeelden in
de zestiende eeuw als studiemateriaal verspreid raakte.

VW-5001-a-22-2-o 4 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 5

figuur 4
[FIGUUR: Een schilderij met twee mannen die zich buigen over een tafel met documenten en tekenmateriaal. Boven de hoofden van de mannen hangt een gipsen beeld.]
Op figuur 4 zie je de schilderij De tekenles van Jan Steen uit circa 1665.
Op het schilderij is, boven het hoofd van de meester, een kleine gipsen
kopie van de Rebolse Slaaf van Michelangelo afgebeeld.
In de zeventiende eeuw diende de leerling-kunstenaar zich te bekwamen
in het natekenen van gipsen beelden. Pas in een later stadium werden de
goede leerlingen door hun leermeesters aangespoord om naar levende
modellen te werken.
3p 5 Geef twee redenen waarom het werken naar gipsen model destijds een
logische eerste stap was in het leerproces. Geef vervolgens een reden
waarom het werken naar levend model destijds een logisch vervolg was.
Laat financiële overwegingen buiten beschouwing.
VW-5001-a-22-2-o 5 / 18 lees verder

### Pagina 6

figuur 5
[FIGUUR: Een beeldhouwwerk van een liggende mannelijke figuur, waarschijnlijk een riviergod, met nadruk op de gespierde rug en schouder.]
De riviergod Ilissos, afkomstig van het Parthenon, circa 438-432 v.C.
figuur 6
[FIGUUR: Een detail van een oud beeldhouwwerk, mogelijk een deel van een dier of mythisch wezen, met een ruwe textuur en verweerd oppervlak.]
figuur 7
[FIGUUR: Een detail van een oud beeldhouwwerk, dat de gedetailleerde vorm van een gedraaid lichaam van een dier of mythisch wezen toont, met nadruk op de spieren en ledematen.]
VW-5001-a-22-2-o 6 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 7

De Franse beeldhouwer Auguste Rodin (1840-1917) bezocht vanaf 1881
regelmatig het British Museum om de originele Griekse beelden van het
Parthenon, zoals te zien op figuur 5, te bestuderen.
Rodin maakte kopieën en variaties naar aanleiding van deze beelden. Op
figuur 6 en 7 zie je respectievelijk de voor- en achterzijde van _Torso
(Studie voor Ariadne)_ die Rodin maakte tussen 1900 en 1905.
Rodins beeld is gemaakt van terracotta (gebakken klei).

3p 6 Rodins interpretatie van de Griekse kunst is impressionistisch te noemen.
Noem drie kenmerken van het beeld op figuur 6 en 7 waardoor het
impressionistisch te noemen is.

Op afbeelding 4 zie je het beeld _Het Bronzen tijdperk_. Rodin maakte dit
beeld in 1876. Het was zo levensecht, dat critici destijds beweerden dat
het een afgietsel van een levend model was en dit was negatief bedoeld.
Want zowel in de ogen van de aanhangers van het classicisme als in die
van de romantici voldeed dit kunstwerk niet aan de toen geldende
esthetische opvattingen over 'wat een goed kunstwerk is'.
2p 7 Geef vanuit zowel de classicistische als de romantische esthetische
opvatting aan waarom een afgietsel van een levend
kunstwerk kan zijn.

VW-5001-a-22-2-o 7 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 8

figuur 8
[FIGUUR: Een zwart-wit foto van een bronzen beeld van een man die loopt, geplaatst op een stenen ondergrond. Op de achtergrond zijn mensen en een gebouw te zien met de tekst "claudia sträte".]
Auguste Rodin, Lopende man, Lijnbaan in Rotterdam, circa 225 cm hoog

In zijn latere werk maakte Rodin keuzes om het verwijt te voorkomen dat
hij een afgietsel van een levend model gebruikte. Zo maakte hij zijn
beelden kleiner of juist groter dan levensgroot. Voorbeelden hiervan zijn
variaties van het beeld Lopende man, die je ziet op figuur 8 en
afbeelding 5.

2p 8 Beschrijf nog twee andere keuzes die zichtbaar zijn in Lopende man
waarmee Rodin deze kritiek voorkwam.

VW-5001-a-22-2-o 8 / 18 lees verder ►►►


### Pagina 9

Op figuur 9 en 10 zie je Balzac, een beeldhouwwerk dat Rodin
presenteerde in gips tussen 1891 en 1898 (hoogte 282 cm). Hij maakte
het beeld in opdracht als een monument voor de Franse romanschrijver
Honoré de Balzac (1799-1850). Naar eigen zeggen ging het Rodin om het
treffen van de persoonlijkheid van Balzac, om diens sterke karakter en
niet om de uiterlijke gelijkenis.

figuur 9
[FIGUUR: Een sculptuur van een staande man, grotendeels bedekt door een mantel. Op de achtergrond is een patroon van vierkante tegels en boogvormige architectuur te zien.]

figuur 10
[FIGUUR: Een staande man met baard en hoed staat in een ruimte met beelden en andere sculpturale elementen. Op een sokkel staat een leeuwenbeeldje.]

Het beeld riep felle reacties op en werd door de opdrachtgevers
geweigerd. Critici omschreven het als 'een sneeuwpop' en 'een pinguïn'.

In 1908 vroeg Rodin aan de Amerikaanse fotograaf Edward J. Steichen
(1879-1973) om een serie foto's van zijn Balzac te maken. Op afbeelding
6 en 7 zie je foto's die Steichen van het beeld maakte. Over de foto's zei
Rodin tegen Steichen: "Je zult de wereld mijn [sculptuur van] Balzac laten
begrijpen door middel van je foto's."
2p 9 Leg aan de hand van twee aspecten van de foto's van Steichen uit hoe
deze Rodins idee van 'zijn Balzac' uitdrukken.

VW-5001-a-22-2-0 9 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 10

Rond 1900 werd fotografie vaak nog niet als een volwaardige kunstvorm
gezien. De Britse kunstrecensent Clive Bell schreef in 1914 dat alleen een
'significante vorm' kunst kan onderscheiden van wat geen kunst is. In de
visie van Bell was het belangrijk dat in het werk de kwaliteiten van het
medium worden benadrukt. Fotografen als Steichen zagen fotografie als
een autonome kunstvorm en maakten keuzes in hun werk die pasten in
deze visie van Bell.

Op afbeelding 8 zie je de foto Michael Reed uit 1987 van de Amerikaanse
fotograaf Robert Mapplethorpe (1946-1988). De foto is een gelatine
zilverdruk op het formaat van 58×48 cm. Dit werk van Mapplethorpe kan
in de traditie van Bell en Steichen worden geplaatst.
3p 10 Beschrijf drie kenmerken van dit werk van Mapplethorpe waardoor het
past in deze traditie van 'significante vorm'.

figuur 11

[FIGUUR: Afbeelding van een tentoonstellingsaffiche met de tekst "MAPPLETHORPE RODIN MUSEE RODIN" en een gestileerd beeld van een menselijke figuur.]

Mapplethorpes werken werden onder meer bekend vanwege de expliciete
homoseksuele erotiek van sommige van zijn werken. Deze thematiek
leidde vaak tot problemen met overheden bij tentoonstellingen van zijn
werk.
In 2014 organiseerde het Rodin Museum in Parijs een tentoonstelling met
beelden van Rodin gecombineerd met foto's van Mapplethorpe. Op figuur
11 zie je een affiche voor deze tentoonstelling. Op het affiche is het beeld
'lopende man' van Rodin rechts afgebeeld en links de foto Michael Reed
van Mapplethorpe.
In de renaissance werd het idee van imitatio uitgelegd als
– de creatie van een nieuw kunstwerk,
– waarin de stijl van de meester werd geïmiteerd.
2p 11 Leg uit dat Michael Reed voldoet aan beide elementen van deze definitie
van imitatio.

VW-5001-a-22-2-0 10 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 11

Retro-architectuur
Vragen bij afbeelding 9 tot en met 15
In 1937 werd de wereldtentoonstelling gehouden in Parijs, met aandacht
voor kunst en techniek in de moderne tijd. Het Duitse paviljoen werd
ontworpen door Albert Speer. Op afbeelding 9 zie je de voorzijde van het
Duitse paviljoen en op figuur 12 het interieur.

figuur 12
[FIGUUR: Een interieurfoto van een lange hal met aan weerszijden
tentoonstellingsdisplays, op de voorgrond een grote maquette van een
stad.]

3p 12 Het gebouw van Speer was op een eigentijdse techniek van stalen
constructie-elementen gebaseerd en werd afgewerkt met kalksteen. De
vormgeving bevatte veel verwijzingen naar oude architectuurstijlen.
Beschrijf van dit gebouw drie verwijzingen naar oude architectuurstijlen.
Laat het materiaal kalksteen buiten beschouwing.

VW-5001-a-22-2-o 11 / 18 lees verder ▷▷▷

### Pagina 12

Bekijk afbeelding 9 en figuur 12. Kenmerkend voor de ideologie van nazi-Duitsland was het streven om van Duitsland een superieure wereldmacht te maken. De architectuur van Speer gaf uitdrukking aan deze ideologie.
1p 13 Leg uit hoe de superioriteit wordt uitgedrukt door de architectuur van het Duitse paviljoen. Laat de decoratie, zoals de adelaar, buiten beschouwing.
De waardering van bouwwerken is afhankelijk van tijd en plaats, en van visies op architectuur die veranderen. Dit geldt ook voor de waardering van nazi-architectuur, zoals het gebouw van Speer.
1p 14 Geef een reden waarom nazi-architectuur op weinig waardering kan rekenen vanuit de architectuurvisie van het modernisme.
2p 15 Geef twee redenen waarom nazi-architectuur op (enige) waardering kan rekenen vanuit de architectuurvisie van het postmodernisme.
Vanaf het eind van de twintigste eeuw is in Nederland bij de bouw van nieuwbouwwijken de historiserende stijl populair. In 1996 ontwierp de architect Rob Krier een masterplan voor Brandevoort, een nieuw te bouwen wijk bij Helmond (Noord-Brabant). Op afbeelding 10 zie je een luchtfoto van Brandevoort.
Op afbeelding 11, 12 en 13 zie je het straatbeeld en diverse gebouwen in Brandevoort. Op figuur 13 zie je een ontwerptekening van een gevelrij voor De Veste, een wijk in Brandevoort. Figuur 14 toont het binnenplein dat zich achter deze gevels bevindt. Op figuur 15 zie je een foto als voorbeeld van een historische binnenstad (Bergen op Zoom, Noord Brabant).
De architectuur van de gebouwen in Brandevoort is gebaseerd op historische gebouwen. Zo hebben de belangrijke, centrale gebouwen torens en hebben de ramen (soms) een traditionele roedeverdeling.
3p 16 Geef nog drie kenmerken van de gebouwen van Brandevoort waarmee verwezen wordt naar een historische stad.
VW-5001-a-22-2-o 12 / 18 lees verder ► ►►

### Pagina 13

figuur 13
[FIGUUR: Een schets van een stadsgezicht met gebouwen, daken en een toren.]
figuur 14
[FIGUUR: Een schets van een plein met gebouwen, bankjes en een toren met een spits.]
figuur 15
[FIGUUR: Een foto van een poortgebouw met torens, omgeven door gebouwen.]
VW-5001-a-22-2-o 13 / 18 lees verder ►►►

### Pagina 14

Op afbeelding 14 zie je een impressie van een woonblok in Brandevoort, De Veste. Architect en stedenbouwkundig adviseur Pepijn Bakker schreef in zijn blog: "Brandevoort biedt beproefde twintigste-eeuwse standaardbouw in een historisch jasje."
3p 17 Geef op basis van afbeelding 14 aan waarom hier gesproken kan worden van twintigste-eeuwse standaardbouw. Geef vervolgens twee voorbeelden hoe er vanuit de standaard toch variatie wordt gecreëerd.
Bakker schrijft verder in zijn blog dat Brandevoort ontworpen is vanuit het verticale vlak, dus de gevel waartegen je aankijkt: "Het is een radicaal andere benadering dan wat in Nederland gangbaar is en dáárom is Brandevoort bijzonder."
In het moderne bouwen werden architectuur en wijken vaak vanuit de plattegrond ontworpen.
3p 18 Noem nog drie andere uitgangspunten van het moderne bouwen waar het ontwerp van Brandevoort van afwijkt.
Op afbeelding 15 zie je het stadhuis van Zaanstad, ontworpen door de architect Sjoerd Soeters en gebouwd tussen 2004 en 2008. Het stadhuis wordt wel gezien als retro-architectuur.
3p 19 Beschrijf drie aspecten van het stadhuis van Zaanstad waardoor hier sprake is van retro-architectuur.
De retro-architectuur zoals toegepast in Brandevoort verschilt van die van het stadhuis van Zaanstad, er is sprake van een andere omgang met historische voorbeelden.
1p 20 Geef een argument waarom er sprake is van variatio in het geval van Brandevoort. Geef daarbij eerst een definitie van variatio.
1p 21 Geef een argument waarom er sprake is van aemulatio in het geval van het stadhuis van Zaanstad. Geef daarbij eerst een definitie van aemulatio.
VW-5001-a-22-2-o 14 / 18 lees verder

### Pagina 15

Vaarwel kunstgrepen

Vragen bij afbeelding 16 tot en met 20

De stad Rouen gaf de Franse schilder Pierre Puvis de Chavannes in 1888
de opdracht voor een wandschildering in het trappenhuis van het nieuwe
gebouw van het Musée des Beaux Arts. Op figuur 16 zie je de
wandschildering *Inter Artes et Naturam* (Tussen de kunsten en de natuur)
uit 1890. Van dit werk maakte Puvis een replica op doek (olieverf, 40 x
113 cm), deze zie je op afbeelding 16.

figuur 16

[FIGUUR: Een zwart-wit foto van een wandschildering met veel figuren in een landelijke omgeving. Op de voorgrond staan ranke, decoratieve elementen die lijken op planten of sculpturen.]

afmeting van de wandschildering: 295 x 830 cm

Sommige architecten aan het eind van de negentiende eeuw, onder wie
de architect van het Musée des Beaux Arts, vonden dat de
wandschilderkunst 'decoratief' moest zijn en ondergeschikt aan de
architectonische omgeving: de wand moest gerespecteerd worden.
Al eerder, in 1863, had de Franse criticus Théophile Gautier gezegd dat
het uit moest zijn met 'kunstgrepen': "Vaarwel, clair-obscur, het spel van
penseelstreken, impasto, [...] glinsterende hooglichten, al deze
kunsten per palet, waarop amateurs zich zo aangetrokken
voelen. De wand verwerpt deze aardigheden; hij wil zuiverheid van
ontwerp en grandeur van stijl."

Bekijk afbeelding 16 en figuur 16.
Dit respect voor de wand blijkt uit de manier waarop Puvis de Chavannes
de vlakheid van de wand benadrukte in *Inter Artes et Naturam*.
3p 22 Beschrijf drie manieren waarop Puvis de Chavannes de vlakheid van de
wand benadrukte in zijn werk.

VW-5001-a-22-2-o 15 / 18 lees verder ►►►


### Pagina 16

23 Geef nog twee voordelen van zo'n replica voor een kunstenaar (zoals
Puvls de Chavannes) die wandschilderingen maakt.
Puvls de Chavannes streefde naar het ideaal van een volmaakte kunst
gebaseerd op de klassieken. In Inter Artes et Naturam geeft hij enkele
voorbeelden van hoe die volmaaktheid bereikt kan worden. Zo verwijst de
vrouw die op een schaal een tulp naschildert naar het klassieke ideaal
van het nauwgezet navolgen van de natuur.
24 Beschrijf nog twee van dergelijke voorbeelden uit Inter Artes et Naturam.
Geef daarbij steeds aan naar welk ideaal het voorbeeld verwijst.
Het Musée des Beaux Arts omvatte onder meer een collectie aardewerk
en oudheidkundige vondsten uit de regio. De wandschildering van Puvis
de Chavannes sloot thematisch aan bij deze collectie. De voorstelling
van Inter Artes et Naturam is ook te interpreteren als een pleidooi voor de
herwaardering van 'les arts décoratifs', de toegepaste kunsten, in een tijd
waarin de vrije kunst als het hoogst haalbare werd gezien.
25 Leg aan de hand van de voorstelling uit waaruit die herwaardering voor
toegepaste kunst blijkt.
Op afbeelding 17 zie je een zelfportret van de Russische kunstenaar
Kazimir Malevich uit 1907. Hij was gefascineerd door Russische kunst,
zowel door iconen als door Russische volkskunst. Je ziet een Russische
icoon op afbeelding 18.
In zijn zelfportret maakt Malevich gebruik van een bijna symmetrische
compositie en een frontale weergave, die ook kenmerkend is voor de
icoon.
26 Noem nog drie aspecten van de vormgeving van de icoon op
afbeelding 18 die terugkeren in Malevich' portret.

### Pagina 17

In 1915 exposeerde Malevich verschillende revolutionaire schilderijen op
'De laatste futuristische tentoonstelling 0.10' in Sint-Petersburg. Op figuur
17 zie je een zaaloverzicht van die tentoonstelling met Zwart vierkant
boven in de hoek van de ruimte. Op figuur 18 zie je het schilderij Zwarte
cirkel, dat ook te zien was op de tentoonstelling.
figuur 17
figuur 18

[FIGUUR: Overzicht van een kunsttentoonstelling met diverse schilderijen aan de muur. Sommige schilderijen zijn abstract met geometrische vormen.]

[FIGUUR: Een zwart, rond schilderij tegen een lichte achtergrond.]

Op afbeelding 19 zie je de wandschildering Ex Voto van Gijs Frieling. Hij
citeert in dit werk een aantal kunstwerken van bekende kunstenaars,
waaronder Zwarte cirkel van Malevich. De werken worden omgeven door
een zee van vlammen, Frieling steekt ze als het ware in brand.

Bij Ex Voto schreef Frieling een tekst, een pleidooi voor een soort
schilderkunst waarin hij zelf sterk gelooft. In zijn tekst schaart hij het werk
van Malevich onder "opdringerige zwart-witte schilderijen die meer iets
óver schilderkunst leken te willen zeggen dan zelf schilderkunst te zijn".

1p 27
Het 'in brand steken' van werk van Malevich wijst op de wens om af te
rekenen met een traditie van de moderne kunst.
Leg aan de hand van het citaat uit met welke traditie van de moderne
kunst Frieling wil afrekenen.

2p 28
Het is denkbaar dat Malevich in sommige opzichten (toch) een voorbeeld
kan zijn voor Frieling's kunst.
Noem twee manieren waarop Malevich een voorbeeld kan zijn voor
Frieling's kunst.

Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

VW-5001-a-22-2-o
17 / 18
lees verder ►►►

### Pagina 18

De wandschilderingen en installaties die Frieling maakt, zijn onder andere ontleend aan 'Rosmaling', een Noorse vorm van volkskunst ter decoratie van huizen en meubilair. Naast het maken van wandschilderingen ontwerpt Frieling ook stoffen en het decor voor de collectie van modeontwerper Dries van Noten. Op afbeelding 20 zie je een foto van de show van de collectie van Dries van Noten in Parijs in 2012.
Frieling kent een andere waarde (betekenis) toe aan wandschilderkunst dan Puvils de Chavannes.
2p 29 Beschrijf dit verschil in waarde. Betrek beide kunstenaars in je antwoord.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-5001-a-22-2-o 18 / 18 einde