# Eindexamen Scheikunde VWO 2018 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/scheikunde/2018/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2018
tijdvak 1
donderdag 17 mei
13.30 - 16.30 uur
scheikunde

Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.
Maak zo nodig gebruik van Binas of ScienceData.

Dit examen bestaat uit 27 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 67 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg, berekening of afleiding gevraagd wordt,
worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring,
uitleg, berekening of afleiding ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-1028-a-18-1-o

### Pagina 2

De PEF-fles

ledar jaar worden grote hoeveelheden PET-frisdrankflessen
geproduceerd. Het Nederlandse bedrijf Avantium heeft een proces
ontwikkeld om de kunststof PEF als alternatief voor PET te produceren.
Bij de productie van PEF wordt biomassa als grondstof gebruikt, terwijl
PET wordt geproduceerd uit aardolie.
Voor de productie van PEF worden plantaardige monosachariden zoals
glucose gebruikt. Glucose wordt in een eerste proces omgezet tot HMF.
Uit HMF kunnen verschillende stoffen worden gemaakt die voor de
chemische industrie bruikbaar zijn. In onderstaand schema zijn enkele
van deze stoffen schematisch weergegeven.

schema

[FIGUUR: Schematische weergave van reacties waarbij HMF betrokken is. HMF is het centrale molecuul, met pijlen naar andere moleculen genummerd 1, 2, 3, 4, 5, 6 en 7.]

Bij de omzettingen van glucose tot de bovenstaande reactieproducten
komt geen kooldioxide vrij in de chemische reacties.

2p 1 Laat dit zien aan de hand van het schema.

Een ander gebruik van glucose is vergisting tot bio-ethanol, een proces
dat kan worden weergegegeveven met onderstaande reactievergelijking.

$C_6H_{12}O_6 \rightarrow 2 C_2H_5OH + 2 CO_2$

De atoomeconomie van de vergisting van glucose is minder gunstig dan
de atoomeconomie van de productie van HMF uit glucose. Voor de
productie van HMF is geen andere beginstof dan glucose nodig.

3p 2 Bereken de atoomeconomie van de productie van ethanol uit glucose en
de atoomeconomie van de productie van HMF uit glucose.
Gebruik Binas-tabel 37H of ScienceData-tabel 1.7.7.

VW-1028-a-18-1-o
2/11
lees verder

### Pagina 3

Zowel PET als PEF zijn polyesters. PEF is een copolymeer van
ethaan-1,2-diol en FDCA (zie schema).

3a (4p) 3 Geef een gedeelte van een molecuul PEF in structuurformule weer.
Dit gedeelte moet komen uit het midden van het molecuul en moet
bestaan uit twee eenheden van beide monomeren.

Sommige andere stoffen uit het schema kunnen ook worden gebruikt als
monomeren voor polyesters. De polymeren zijn dan meestal copolimeren
van twee monomeren. Eén stof uit het schema kan echter zonder een
ander monomeer als grondstof dienen voor een polyester.

4p 4 Geef het nummer van de stof uit het schema die zonder gebruik van een
ander monomeer een polyester kan vormen.

Avantium heeft een productieproces ontwikkeld waarbij FDCA met een
hoog rendement geproduceerd kan worden uit HMF. De productie start
met de reactie van HMF met methanol waarbij de stof MMF ontstaat.
MMF is een ether.

HMF + methanol $\rightarrow$ MMF + $H_2O$ (reactie 1)

In het Avantium-proces wordt MMF vervolgens omgezet tot FDCA volgens
reactie 2.

MMF + zuurstof $\rightarrow$ FDCA + methanol (reactie 2)

3p 5 Geef de vergelijking van reactie 2. Gebruik structuurformules voor de
ether MMF, FDCA en methanol.

Een al langer bekend proces om MMF om te zetten tot FDCA is
weergegeven in reactie 3.

MMF + zuurstof $\rightarrow$ FDCA + $H_2O$ + $CO_2$ (reactie 3)

De productie van FDCA volgens reacties 1 en 2 heeft een hoger
rendement dan volgens reacties 1 en 3.
Ook is de productiemethode van Avantium duurzamer als je let op de
uitgangspunten van de Groene Chemie.
Een medewerker van Avantium schrijft een artikel voor een breed publiek.
In het artikel verwerkt de medewerker twee argumenten op basis van
uitgangspunten 1 en 2 van de Groene Chemie, zodat duidelijk wordt dat
het productieproces van Avantium duurzamer is dan het oude proces.

2p 6 Geef twee argumenten die de medewerker in het artikel kan opnemen.
Maak gebruik van Binas-tabel 97F of ScienceData-tabel 38.6.
Noteer je antwoord als volgt:
Op basis van uitgangspunt 1:
Op basis van uitgangspunt 2:

VW-1028-a-18-1-o 3 / 11 lees verder ►►►

### Pagina 4

Wetenschappers hebben met behulp van modellen de CO₂-uitstoot
berekend tijdens de zogeheten levenscyclus van zowel PET als PEF.
In de berekening van deze CO₂-levenscyclus-uitstoot wordt uitgegaan van
de volgende punten:
1 de CO₂-uitstoot van het productieproces en het transport van stoffen.
2 PET en PEF worden even vaak gerecycled.
3 de CO₂-uitstoot van het verbranden van PET- en PEF-afval.
De CO₂-uitstoot van de verbranding van PEF (punt 3) wordt buiten
beschouwing gelaten als FDCA en ethaan-1,2-diol geheel uit biomassa
worden gemaakt.
De CO₂-uitstoot van de verbranding van PET wordt niet buiten
beschouwing gelaten.
2p 7 Leg uit waarom de CO₂-uitstoot van de verbranding van PEF-afval buiten
beschouwing wordt gelaten in de berekening van de CO₂-levenscyclusuitstoot als FDCA en ethaan-1,2-diol geheel uit biomassa zijn gemaakt en
waarom die bij PET niet buiten beschouwing wordt gelaten.

De berekende waarde van de CO₂-uitstoot tijdens de levenscyclus van
geheel uit biomassa gemaakt PEF is 0,8 ton CO₂ per ton polymeer.
De berekende waarde van de CO₂-uitstoot tijdens de levenscyclus van
PET is 4,4 ton CO₂ per ton polymeer.

3p 8 Bereken hoeveel ton CO₂ per ton PET wordt uitgestoten door het
productieproces en het transport van stoffen.
Gebruik $C_{10}H_8O_4$ als formule voor (de repeterende eenheid van) PET.

VW-1028-a-18-1-o 4 / 11 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

Zijde verven
Zijderupsen spinnen een cocon van zijdevezels waarin ze verpoppen.
Deze vezels worden al eeuwen gebruikt om er kleding van te produceren.
In de zijdevezels zijn twee soorten eiwitten aanwezig: sericine en fib roïne.
De sericine vormt de buitenste laag van de vezels. Bij de productie van
zijdegaren voor kleding wordt de sericine voor een groot deel verwijderd.
De fib roïne komt voor in de vorm van vezels die niet alleen zacht maar
ook sterk zijn. Een aantal structuurkenmerken van fib roïne-vezels is in
figuur 1 weergegeven.

figuur 1
[FIGUUR: Afbeelding 1.1 toont gestapelde bèta-platen. Afbeelding 1.2 toont eiwitketens die heen en weer slingeren in een bèta-plaat, met restgroepen Ala boven en Gly onder.]
1.1 gebieden met gestapelde bèta-platen 1.2 heen en weer slingerende
eiwitketen in één bèta-plaat
restgroepen Ala (boven vlak)

restgroepen Gly (onder vlak)

In figuur 1.1 is te zien dat in fib roïne ongeordende stukken eiwitketen
worden afgewisseld met sterk geordende gebieden. In de geordende
gebieden zijn telkens ongeveer tien bèta-platen op elkaar gestapeld.
De primaire structuur van de eiwitketen in een bèta-plaat in fib roïne kan
vereenvoudigd worden weergegeven als ∼ (Gly−Ala)$_{n}$ ∼ .
In figuur 1.2 is schematisch met streepjes en bolletjes weergegeven dat
de restgroepen van Ala zich steeds aan de ene zijde van een bèta-plaat
bevinden, terwijl de restgroepen van Gly zich aan de andere zijde
bevinden. Uit figuur 1.2 is op te maken dat de eiwitketen heen en weer
slingert in een $\beta$-plaat. De C=O groepen en de N−H groepen van de
aminozuureenheden in de eiwitketen liggen tegenover elkaar. Deze
groepen vormen uitsluitend in het vlak van de $\beta$-plaat waterstofbruggen.
Op de uitwerkbijlage is een fragment van een $\beta$-plaat onvolledig
weergegeven. De eiwitketen in het fragment begint linksboven.
Met — zijn bindingen aangegeven die omhoog wijzen en met \dots\dots zijn
bindingen aangegeven die naar beneden wijzen.
Onder het fragment is schematisch ruimtelijk weergegeven hoe de
eiwitketen op en neer gaat in een $\beta$-plaat.

4p 9 Maak het fragment op de uitwerkbijlage compleet met de ontbrekende
atomen en atoombindingen. Geef waterstofbruggen aan met
stippellijntjes.

VW-1028-a-18-1-o 5 / 11 lees verder ►►►

### Pagina 6

Binnen de fibroïne-vezels zijn de ongeordende stukken eiwitketen
gemakkelijk te vervormen. Hiermee kunnen de elastische eigenschappen
van zijde worden verklaard.
De geordende gebieden vertonen daarentegen een grote weerstand tegen
vervormen. Dit kan worden verklaard door de sterke
vanderwaalsbinding die tussen de $\beta$-platen heerst.

2p 10 Geef twee redenen op microniveau waarom tussen de $\beta$-platen een sterke
vanderwaalsbinding heerst.

Uit metingen blijkt dat de $\beta$-platen in de geordende gebieden een
regelmatige tussenafstand van afwisselend 0,35 nm en 0,57 nm vertonen.
Dat er tussen de $\beta$-platen twee verschillende tussenafstanden bestaan,
komt door de manier waarop de $\beta$-platen zijn gestapeld.

2p 11 Leg uit op welke manier de $\beta$-platen zijn gestapeld. Geef in je antwoord
aan hoe met deze stapeling kan worden verklaard dat in de geordende
gebieden twee verschillende tussenafstanden bestaan.
Maak gebruik van figuur 1.
[FIGUUR: Schematische weergave van gestapelde $\beta$-platen met verschillende tussenafstanden.]

Zijde verven is erg milieubelastend, omdat veel water wordt verbruikt dat
na gebruik vervuild is met resten van de kleurstoffen. Een groep Indiase
onderzoekers heeft onderzocht of het mogelijk is de zijderupsen
gekleurde zijde te laten produceren door hun voedsel te besprenkelen met
kleurstoffen.
De gekozen kleurstoffen behoren tot de zogeheten azoverbindingen. In
azoverbindingen komt het structuurelement R-N=N-R voor. Hierbij staat
R voor een fenylgroep. Azoverbindingen kunnen zowel in een cis- als in
een trans-vorm voorkomen.

3p 12 Geef de Lewisstructuren van de cis- en de trans-vorm van een
azoverbinding en leg uit waarom van een azoverbinding zowel een cis- als
een trans-vorm voorkomt. Gebruik R-N=N-R als notatie voor een
azoverbinding.

Als een rups de kleurstof heeft opgenomen, zal de kleurstof zich in het
zijdespinstel verdelen over de relatief hydrofiele sericine en de hydrofobe
fibroïne. Om vooraf te bepalen of een kleurstof overwegend in de sericine
of in de fibroïne zal worden opgenomen, hebben de onderzoekers van
een aantal kleurstoffen de verdelingscoëfficiënt bepaald in een tweelagen-
systeem van water en de hydrofobe vloeistof octaan-1-ol.

VW-1028-a-18-1-o 6 / 11 lees verder ►►►


### Pagina 7

Hierbij was de hypothese dat deze verdelingscoëfficiënt een relatie heeft
met de mate van kleuring van beide vezelsoorten sericine en fib roïne.
Deze verdelingscoëfficiënt $K_v$ kan worden weergegeven als:
$$ K_v = \frac{[\text{kleurstof}]_{\text{octaan-1-ol}}}{[\text{kleurstof}]_{\text{water}}} $$
De resultaten van de onderzoekers zijn in onderstaande tabel
samengevat. In de tabel staan de structuurformules van de deeltjes zoals
die in een oplossing in water voorkomen.
De onderzochte kleurstoffen zijn gerangschikt op toenemende $K_v$.

tabel
| stof | structuurformule | $K_v$ |
|---|---|---|
| D1 | [FIGUUR: Structuurformule D1 met HO aan een benzeenring, met naast benzeenring een N=N binding en een SO3- groep] | $2 \cdot 10^{-2}$ |
| D2 | [FIGUUR: Structuurformule D2 met twee SO3- groepen aan een benzeenring, met naast benzeenring een N=N binding en een benzeenring met HO] | $2 \cdot 10^{-1}$ |
| D3 | [FIGUUR: Structuurformule D3 met een OH groep aan een naftaleenring, met een N=N binding en een benzeenring met SO3- groep] | 2 |
| D4 | [FIGUUR: Structuurformule D4 met een OH groep aan een naftaleenring, met een N=N binding en een benzeenring met SO3- groep en een SO3- groep] | 3 |
| D5 | [FIGUUR: Structuurformule D5 met een OH groep aan een naftaleenring, met een N=N binding en een benzeenring met SO3- groep] | 4 |
| D6 | [FIGUUR: Structuurformule D6 met een OH groep aan een naftaleenring, met een N=N binding en een benzeenring] | $> 10^2$ |

2p 13 Geef een verklaring aan de hand van de structuurformules waarom de
waarde van $K_v$ van stof D6 groter is dan die van stof D1.
Je hoeft hierbij geen rekening te houden met de molecuul massa.

Het blijkt dat de cocons gekleurd zijn als de stoffen D3, D4 en D5 aan het
voedsel van de rupsen worden toegevoegd. De stoffen D1, D2 en D6
geven geheel geen kleuring.
Op basis van de tabel en informatie uit deze opgave kan worden bepaald
welke van de kleurstoffen D3, D4 of D5 het meest geschikt is om op deze
manier zijdevezels voor textiel te kleuren.

2p 14 Leg uit welke van de kleurstoffen D3, D4 of D5 het meest geschikt is om
op deze manier zijdevezels voor textiel te kleuren.
Maak gebruik van de tabel en eerder in deze opgave verstrekte gegevens.

VW-1028-a-18-1-o 7 / 11 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Dit is een examenpagina die betrekking heeft op chemie, specifiek het 'Fenolproductie' proces via het cumeen-proces. Het is een opgavepagina, zo blijkt uit de genummerde vragen (15, 16, 17) met bijbehorende puntentellingen (2p, 1p) en een 'lees verder' indicator onderaan. Visuele elementen omvatten de structuurformules van cumeen en cumeenhydroperoxide (CHP) in een reactievergelijking, die de oxidatie van cumeen met zuurstof tot CHP illustreert. De pagina beschrijft verschillende fasen van het cumeen-proces, waaronder de vorming van cumeen in reactor 1 (R1), de oxidatie tot cumeenhydroperoxide in R2, een scheidingsruimte (S1) en de omzetting van CHP naar fenol en propanon in reactor 3 (R3), waarbij zwavelzuur als katalysator wordt gebruikt. Belangrijke wiskundige/wetenschappelijke concepten die aan bod komen zijn stoichiometrie (molverhouding 1:1 voor fenol en propanon), percentageberekening (82,5 massa% CHP en 17,5 massa% cumeen), en thermochemie (exotherme reactie, temperatuurregulatie, nevenproductvorming bij hoge temperaturen). Van de student wordt gevraagd om de totaalvergelijking van de fenolproductie met structuurformules te geven (Vraag 15), een verklaring te geven waarom nevenproducten ontstaan bij hoge temperaturen in R3 (Vraag 16), en twee redenen te benoemen waarom de toevoeging van propanon aan de instroom van R3 bijdraagt aan een veilig proces (Vraag 17). Het betreft diepgaand inzicht in organische chemie, reactiemechanismen, proceskunde en veiligheidsaspecten in een chemische fabriek.

### Pagina 9

Aan de instroom in R3 wordt extra propanon toegevoegd, zodat in de uitstroom van R3 de molverhouding fenol : propanon gelijk is aan 1,00 : 1,50. De molaire massa van propanon is 58,1 g mol$^{-1}$ en die van CHP is 152 g mol$^{-1}$.

3p 18 Bereken hoeveel ton propanon er aan 1,0 ton van de instroom in R3 moet worden toegevoegd om de juiste molverhouding fenol : propanon in de uitstroom van R3 te handhaven. Een ton is $10^3$ kg. Neem hier aan dat CHP volledig wordt omgezet tot fenol en propanon.

Het CHP-gehalte in de uitstroom van R3 wordt voortdurend gecontroleerd. Een gehalte hoger dan 2 massa% leidt namelijk tot explosiegevaar in de scheidingsruimten die erna komen. Deze controle gebeurt door een klein gedeelte van de uitstroom van R3 naar een microreactor te leiden. In de microreactor reageert het aanwezige CHP volgens dezelfde reactie als in R3, waardoor de temperatuur van de vloeistofstroom stijgt. Uit de temperatuurstijging van de vloeistofstroom kan het gehalte CHP in de uitstroom van R3 worden berekend. Op een gegeven moment wordt een temperatuurstijging van 7,3 °C gemeten.
De soortelijke warmte van een stof kan worden gedefinieerd als het aantal joule dat nodig is om 1 g stof 1 K in temperatuur te laten stijgen.

3p 19 Ga door berekening na of er in dit geval sprake is van explosiegevaar. De reactiewarmte van de reactie is $-252$ kJ per mol CHP. De soortelijke warmte van de vloeistof is $2,4$ J g$^{-1}$ K$^{-1}$.

In scheidingsruimten S2, S3 en S4 wordt het mengsel afkomstig uit R3 gescheiden door destillatie. De kookpunten ($p=p_0$) van de stoffen bedragen: propanon (56 °C); cumeen (152 °C); CHP (153 °C); fenol (182 °C); zwavelzuur (330 °C).

2p 20 Leg mede met behulp van het blokschema uit tussen welke grenzen de temperatuur in S2 moet liggen.

Op de wereldmarkt stijgt de vraag naar fenol sneller dan de vraag naar propanon. Om te voorkomen dat propanon afval wordt, heeft het Japanse bedrijf Mitsui een methode ontwikkeld om de ontstane propanon om te zetten tot propeen.
In een extra reactor (R4) verloopt de additie van waterstof aan de C=O groep van het propanon. In een volgende reactor (R5) ontstaan door een eliminatiereactie water en propeen uit de in R4 gevormde stof. Na een scheidingsstap (S5) wordt het gevormde propeen weer gebruikt in het cumeen-proces.

4p 21 Vul het blokschema op de uitwerkbijlage aan met de methode die Mitsui heeft ontwikkeld. Geef ontbrekende blokken en pijlen en vermeld stofnamen bij de pijlen. Neem aan dat er hierbij geen andere stoffen nodig zijn, dat er geen nevenproducten ontstaan en dat de reacties aflopend zijn.

VW-1028-a-18-1-o 9 / 11 lees verder ►►►

### Pagina 10

Fotonenboer
Een Nederlandse melkveehouder voorziet sinds 2010 met zonnecellen in
de eigen energiebehoefte. Voor de opslag van overdag teveel
geproduceerde energie is op de boerderij een zogeheten Vanadium
Redox Flow Battery (VRFB) geplaatst. In deze VRFB worden oplossingen
met verschillende vanadiumionen vanuit twee opslagtanks door een
aantal geschakelde elektrochemische cellen gepompt. Dit proces is in de
figuur hieronder vereenvoudigd weergegeven met één elektrochemische
cel. In deze opgave wordt de term vanadiumionen gebruikt voor
(combinaties van) de deeltjes $VO_2^+$, $VO^{2+}$, $V^{3+}$ en $V^{2+}$.
In beide oplossingen is verder alleen opgelost zwavelzuur aanwezig.
figuur
[FIGUUR: Schematische weergave van een elektrochemische cel in een Vanadium Redox Flow Battery. Links een tank met $VO_2^+$ en $VO_2^{2+}$, met daartussen een membraan en aanduidingen voor elektrode (+) en (-) en H+ en $SO_4^{2-}$. Rechts een tank met $V^{3+}$ en $V^{2+}$, met aanduidingen voor H+ en $SO_4^{2-}$. Pijlen geven de stroomrichting van de oplossingen naar en van het membraan aan.]
Wanneer de VRFB voor het eerst in gebruik wordt genomen, is van de
genoemde vanadiumionen in de linker opslagtank alleen $VO_2^+$ aanwezig
en in de rechter opslagtank alleen $V^{3+}$. In deze situatie levert de VRFB
geen stroom. Doordat in de VRFB selectieve membranen worden
toegepast, worden tijdens het opladen en de stroomlevering vrijwel
uitsluitend $H^+$ ionen doorgelaten.
4p 22 Geef de vergelijking van beide halfreacties die tijdens het opladen
optreden. Geef je antwoord als volgt weer:
linker halfcel: ...
rechter halfcel: ...
2p 23 Leg uit in welke richting de $H^+$ ionen door het membraan passeren tijdens
het opladen.
De VRFB van de fotonenboer is een CellCube type FB 10-100. Het
typenummer geeft informatie over de twee belangrijkste kenmerken van
de VRFB:
- Het vermogen (de hoeveelheid energie die per seconde kan worden
geleverd) bedraagt $10$ kJ $s^{-1}$.
- De opslagcapaciteit (de maximale hoeveelheid elektrische energie die
kan worden geleverd) bedraagt $100$ kWh.
VW-1028-a-18-1-o
10 / 11
lees verder ►►►

### Pagina 11

Het totale rendement van de omzetting van chemische energie in
elektrische energie van deze VRFB bedraagt 67%. Bij stroomlevering
geeft 1 mol elektronen $1,35 \cdot 10^5$ J energie af aan het lichtnet.

3p 24 Bereken hoeveel m$^3$ oplossing voor één opslagtank nodig is om de VRFB
voor het eerste gebruik te vullen. Gebruik onder andere de volgende
gegevens:
- Vóór het eerste gebruik bedraagt de concentratie van de
vanadiumionen in de gebruikte oplossingen 1,7 M.
- Een kWh is $3,6 \cdot 10^6$ J.

Uit onderzoek is gebleken dat onder bepaalde omstandigheden een
neerslag van de vaste stof $V_2O_5 \cdot 3H_2O$ ontstaat in de linker opslagtank.
Deze stof wordt gevormd uit $VO_2^+$-ionen en één ander stof. Bij deze
reactie ontstaat een ander soort deeltje.

3p 25 Geef de reactievergelijking van de vorming van $V_2O_5 \cdot 3H_2O$ uit $VO_2^+$.

Een andere boer wil een VRFB aanschaffen met een hogere
opslagcapaciteit en een hogere maximale stroomsterkte dan de
genoemde CellCube.
In de tabel op de uitwerkbijlage staan vijf aanpassingen die de fabrikant
kan doen om tegemoet te komen aan de eisen van deze boer.
Uit de tabel valt onder andere op te maken dat een hogere concentratie
vanadiumionen zorgt voor een toename van de opslagcapaciteit en de
maximale stroomsterkte van de VRFB.

2p 26 Verklaar aan de hand van het botsende-deeltjes-model dat een hogere
concentratie vanadiumionen zorgt voor een toename van de maximale
stroomsterkte van de VRFB.

2p 27 Geef in de tabel op de uitwerkbijlage met een kruisje aan welke
aanpassingen een toename van de opslagcapaciteit en/of een toename
van de maximale stroomsterkte veroorzaken.
Neem steeds aan dat de overige factoren geen beperking vormen.

VW-1028-a-18-1-0 11 / 11 einde ■