# Eindexamen Scheikunde VWO 2015 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/scheikunde/2015/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 2

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 2

### Vraag 6 – Opgave 2

### Vraag 7 – Opgave 2

### Vraag 8 – Opgave 2

### Vraag 9 – Opgave 2

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 2

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 2

### Vraag 18 – Opgave 2

### Vraag 19 – Opgave 2

### Vraag 20 – Opgave 2

### Vraag 21 – Opgave 2

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 2

### Vraag 25 – Opgave 2

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2015
tijdvak 2
woensdag 17 juni
13.30 - 16.30 uur
scheikunde
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 27 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 67 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg, berekening of afleiding
worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring,
uitleg, berekening of afleiding ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
VW-1028-a-15-2-0

### Pagina 2

Dicoumarol

In de periode 1920-1930 werden verschillende delen van de VS en
Canada geteisterd door een veeziekte. Koeien stierven aan inwendige
bloedingen. Dierenartsen ontdekten dat bedorven honingklaver die de
dieren te eten hadden gekregen, de oorzaak hiervan was. De in de klaver
aanwezige coumarine werd omgezet tot 4-hydroxycoumarine.

[FIGUUR: Structuurformule van coumarine met een OH groep op positie 4 en een 4-hydroxycoumarine met een OH groep op positie 4]
coumarine 4-hydroxycoumarine

De vorming van 4-hydroxycoumarine uit coumarine is een redoxreactie.

2p 1 Geef de vergelijking van de halfreactie van de omzetting van coumarine
tot 4-hydroxycoumarine in structuurformules. In deze vergelijking komen
onder andere H$^+$ en H$_2$O voor.

In de bedorven klaver reageerde 4-hydroxycoumarine in de
molverhouding 2 : 1 met een andere stof tot dicoumarol en water. De stof
dicoumarol bleek verantwoordelijk voor de bloedingen.

[FIGUUR: Structuurformule van dicoumarol]
dicoumarol

2p 2 Geef de structuurformule van de stof die met 4-hydroxycoumarine
reageert tot dicoumarol en water.

Uit vervolgonderzoek bleek dat dicoumarol geschikt was als
geneesmiddel om het ontstaan van bloedstolsels in bloedvaten tegen te
gaan. Om inzicht te krijgen in de risico's van het gebruik van dicoumarol is
onderzocht welke reacties deze stof in het menselijk lichaam ondergaat.
Een onderzoek ging uit van een bekende reactie van dicoumarol met
water. Deze reactie is hieronder weergegeven.

reactie van dicoumarol met water

[FIGUUR: Reactievergelijking: 4-hydroxycoumarine + 2 H2O -> 2-hydroxyfenylaceton + 2 CO2]

VW-1028-a-15-2-o 2 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 3

Om te onderzoeken of deze reactie van dicoumarol met water in het
lichaam plaatsvindt, werd C-14 dicoumarol bereid. Dit is dicoumarol
waarin twee C-14 atomen per molecuul aanwezig zijn. C-14 is radioactief
en verbindingen met C-14 kunnen daardoor in een mengsel worden
aangetoond. Voor de synthese van C-14 dicoumarol gebruikte
men $\text{Ag}_2^{14}\text{CO}_3$, dat in drie reactiestappen werd gevormd uit $\text{Ba}^{14}\text{CO}_3$.
Deze stappen zijn hieronder schematisch weergegeven.
$$ \text{Ba}^{14}\text{CO}_3 \xrightarrow{1} \text{Na}_2^{14}\text{CO}_3 \xrightarrow{2} \text{Na}_2^{14}\text{CO}_3 \xrightarrow{3} \text{Ag}_2^{14}\text{CO}_3 $$
In stap 1 wordt aan $\text{Ba}^{14}\text{CO}_3$ een oplossing toegevoegd. Het ontstane
$^{14}\text{CO}_3$ wordt in stap 2 in een andere oplossing geleid.
Aan de oplossing van $\text{Na}_2^{14}\text{CO}_3$ die dan ontstaat, wordt in stap 3 een
oplossing toegevoegd waarbij $\text{Ag}_2^{14}\text{CO}_3$ ontstaat.

3p 3 Geef voor elk van deze drie reactiestappen de naam van een stof die (in
water opgelost) met de genoemde stof tot het volgende product kan
reageren. Noteer je antwoord als volgt:
stap 1: .................. stap 2: .................. stap 3: ..................

$\text{Ag}_2^{14}\text{CO}_3$ werd vervolgens gebruikt voor de bereiding
van radioactief 4-hydroxycoumarine.
Hiernaast is weergegeven op welke plaats
het C-14 atoom zich in het molecuul bevindt.
Het gevormde 4-hydroxycoumarine werd omgezet
tot C-14 dicoumarol.
Uit 100 mg $\text{Ba}^{14}\text{CO}_3$ kon op deze wijze 12,2 mg
C-14 dicoumarol worden bereid.
[FIGUUR: Structuurformule van 4-hydroxycoumarine met C-14 op het CO-gedeelte]

4p 4 Bereken het rendement van deze bereiding. Ga er hierbij vanuit dat uit
één mol $\text{Ba}^{14}\text{CO}_3$ maximaal één mol 4-hydroxycoumarine ontstaat.

Wanneer de reactie van dicoumarol met water (zie bladzijde 2, onderaan)
in het lichaam zou plaatsvinden, wordt het gevormde koolstofdioxide
uitgeademd. Het andere reactieproduct wordt in de lever omgezet tot een
stof die in de urine wordt uitgescheiden.
Een muis werd geïnjecteerd met een kleine hoeveelheid C-14 dicoumarol.
Van deze muis werden gedurende 18 uur apart opgevangen:
– de uitgeademde lucht;
– de uitwerpselen;
– de urine.
Na afloop bleek de uitgeademde lucht niet radioactief, de uitwerpselen en
de urine wel.

2p 5 Leid uit de onderzoeksresultaten af of de reactie van dicoumarol met
water in de muis heeft plaatsgevonden.

VW-1028-a-15-2-o 3 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 4

Dit is een opgavepagina van een examen, geordend onder de hoofding 'Leven buiten de Melkweg?'. De pagina bevat uitgebreide contextuele tekst over de vorming van biologisch relevante moleculen in de ruimte, specifiek hydroxyethanal en ribose. Er is één visueel element: een structurele formule van hydroxyethanal ('HO-CH2-C(=O)H'). De tekst bespreekt de ontdekking van hydroxyethanal in de ruimte en de chemische mechanismen (formosereacties, additiereacties) die leiden tot de vorming ervan uit methanal. Ook wordt een alternatieve verklaring genoemd, waarbij hydroxyethanal zou ontstaan uit 1,2-ethaandiol onder omstandigheden die vergelijkbaar zijn met die in de ruimte (lage temperatuur, bestraling met protonen). De pagina bevat twee genummerde vragen (6 en 7), gericht op chemische concepten en reacties. Bij vraag 6 wordt de student gevraagd om de vergelijking van de eerste formosereactie in structuurformules te geven. Bij vraag 7 moet de student uitleggen hoeveel verschillende producten kunnen ontstaan in de tweede formosereactie, inclusief hun structuurformules en rekening houdend met stereoisomeren. De tekst verwijst ook naar IR-spectra van 1,2-ethaandiol en bestraalde producten die in een bijlage worden verwacht.

### Pagina 5

In de spectra is te zien dat bij oplopende protonendoses de pieken met
een golfgetal tussen de 1000 en 1100 cm$^{-1}$ kleiner worden, maar niet
verdwijnen. Dit is in overeenstemming met de hypothese dat onder deze
omstandigheden 1,2-ethandiol tot hydroxyethanal reageert.

2p 8 Leg dit uit.
2p 9 Leg uit of deze spectra nog een aanwijzing geven dat onder deze
omstandigheden hydroxyethanal ontstaat.

Als er aanwijzingen zijn dat methanal en/of 1,2-ethandiol in de ruimte tot
hydroxyethanal kan/kunnen reageren, betekent dit nog niet dat
hydroxyethanal daar tot ribose kan reageren.
Onderzoekers uit de VS hebben onderzocht of formosereacties waarin
hydroxyethanal uiteindelijk leidt tot de vorming van ribose, mogelijk zijn in
de aanwezigheid van boorverbindingen die in ruimtestof zouden kunnen
voorkomen. Ze brachten hydroxyethanal en een reactieproduct van de
tweede formosereactie samen met een boorverbinding. Van het mengsel
dat ontstond maakten zij een massaspectrum, waarbij de apparatuur
zodanig was ingesteld dat uitsluitend negatieve ionen werden gemeten.
Dit massaspectrum is in de bijlage bij dit examen weergegeven.

De onderzoekers leidden uit het massaspectrum af
dat er een pentose-boor verbinding was ontstaan.
Zij vonden namelijk pieken die zij toekenden aan
het hiernaast weergegeven negatieve ion
B(C$_5$H$_8$O$_5$)$_2^-$: de molecuulionpieken met $m/z = 306$
en $m/z = 307$. Ook de relatieve intensiteit van deze
pieken is in overeenstemming met dit ion.
[FIGUUR: Een chemische structuur van een molecuul met een pentose ring,
met HO-groepen en een CH2OH groep. Op een van de zuurstofatomen in de
ring is een B-atoom gebonden met een negatieve lading. Er zijn twee HO-groepen
en een CH2OH groep aan de ring gehecht.]
3p 10 Leg uit dat de aanwezigheid van de pieken met $m/z = 306$ en $m/z = 307$ én de
relatieve intensiteit van deze pieken in overeenstemming zijn met het
weergegeven ion.
Maak hierbij gebruik van Binas-tabel 25 en houd voor C, H en O alleen
rekening met de meest voorkomende isotopen.

VW-1028-a-15-2-o 5 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 6

Inktvraat

Gallusinkt is een inkt die al door de Romeinen werd gebruikt. Van de 12e
tot en met de 19e eeuw was het in Europa de meest gebruikte inktsoort.
De gallusinkt tast echter in de loop der jaren het papier aan. Op de plek
van de inkt ontstaan gaten in het document en bruine vlekken. Dit proces
wordt inktvraat genoemd. Veel oude documenten dreigen hierdoor
verloren te gaan.

Gallusinkt werd onder andere gemaakt uit een extract van
galnoten, dat galluszuur bevat.
Galluszuur is een meerwaardig zuur. Niet alleen de
carbonzuurgroep kan een H$^+$ afstaan, ook alle drie de
OH groepen kunnen een H$^+$ afstaan. In het extract komen
als negatieve ionen voornamelijk $C_7H_5O_5^{3-}$ ionen voor.
Om de inkt te maken werd de galluszuuroplossing (het
extract) gemengd met een oplossing van ijzervitriool ($FeSO_4$).
Hierbij ontstond een kleurloze oplossing die goed in papier doordringt.
Papier bestaat voornamelijk uit cellulose.
[FIGUUR: Moleculaire structuur van galluszuur]

2p 11 Leg uit dat water (met de daarin opgeloste stoffen) goed in papier kan
doordringen. Maak hierbij gebruik van Binas-tabel 67.

Als met de kleurloze oplossing wordt geschreven, komt deze in contact
met lucht en in enkele seconden ontstaat het zwarte, slecht oplosbare
pigment ijzer(III)tannaat, $FeC_7H_5O_5$. Pas dan is de inkt goed zichtbaar.
De vorming van ijzer(III)tannaat kan als volgt worden beschreven:
– reactie 1: waarbij ijzer(II)ionen worden omgezet tot ijzer(III)ionen door
het contact met lucht;
– reactie 2: waarbij ijzer(III)tannaat wordt gevormd en ook $H^+$ ontstaat.

3p 12 Geef van reactie 1 de vergelijkingen van de beide halfreacties en leid
daaruit de vergelijking van de totale reactie af.
In de vergelijking van één van beide halfreacties komen onder andere ook
$H^+$ en $H_2O$ voor.

2p 13 Geef de vergelijking van reactie 2.

De belangrijkste oorzaak van de aantasting van oude documenten door
inktvraat is de lage pH van de inkt. $H_3O^+$ is namelijk een katalysator voor
de afbraak van cellulose, het hoofdbestanddeel van papier. Daarnaast zijn
ook de condities waaronder het document wordt bewaard van invloed op
de afbraak van cellulose. Documenten die met gallusinkt zijn beschreven
worden daarom vaak in extreem droge ruimtes bewaard.

VW-1028-a-15-2-o 6 / 10 lees verder ►►►


### Pagina 7

2p 14 Geef twee oorzaken waardoor cellulose niet zal worden afgebroken, op de manier die is genoemd in de tekst tussen vraag 13 en 14, wanneer geen of nauwelijks water aanwezig is.

Een andere oorzaak van inktvraat is de aanwezigheid van ijzerionen in de inkt die niet in ijzer(III)tannaat zijn gebonden. Deze ongebonden ijzerionen katalyseren een andere afbraakreactie van cellulose, oxidatieve decompositie genoemd. Door het Instituut Collectie Nederland is een methode ontwikkeld om ijzerionen uit oude documenten te verwijderen. Daarbij wordt gebruikgemaakt van een calciumfytaatoplossing. Deze calciumfytaatoplossing wordt gemaakt door een fytinezuuroplossing in een bepaalde massaverhouding te mengen met vast calciumcarbonaat. Hierbij treedt de volgende reactie op:
$$ 5 \text{ CaCO}_3 + 2 \text{ H}_{12}\text{Fyt} \rightarrow 5 \text{ Ca}^{2+} + 2 \text{ H}_7\text{Fyt}^{5-} + 5 \text{ CO}_2 + 5 \text{ H}_2\text{O} $$
Fytinezuur is een twaalfwaardig zuur en is in de reactievergelijking weergegeven als H$_{12}$Fyt. Fytaat is weergegeven als H$_7$Fyt$^{5-}$.

2p 15 Bereken in welke massaverhouding de fytinezuuroplossing moet worden gemengd met calciumcarbonaat. Maak hierbij gebruik van de volgende gegevens:
– de molaire massa van fytinezuur is $660 \text{ g mol}^{-1}$;
– de fytinezuuroplossing bevat 50 massaprocent fytinezuur.

De behandeling van de oude documenten met een calciumfytaatoplossing zorgt ervoor dat ongebonden ijzerionen worden gebonden tot ijzerfytaat, een witte vaste stof.
De behandeling gaat als volgt:
Het document wordt ondergedompeld in de calciumfytaatoplossing. Na 10 tot 30 min wordt het document uit de oplossing gehaald en met water nagespoeld. Hierna is nog een behandeling nodig met een oplossing van calciumwaterstofcarbonaat om $H_3O^+$ uit het document te verwijderen.

2p 16 Geef de vergelijking van de reactie van een oplossing van calciumwaterstofcarbonaat met $H_3O^+$.
Het is niet mogelijk de twee behandelingen in één stap te combineren.

2p 17 Geef een mogelijke verklaring hiervoor.

VW-1028-a-15-2-o 7 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 8

De productie van lithium

De vraag naar lithium neemt sterk toe. Het wordt steeds meer verwerkt in batterijen en in accu's van elektrische auto's. Drooggevallen zoutmeren in het Andesgebergte bevatten het grootste deel van de winbare wereldvoorraad lithium. Diep onder het oppervlak van deze zoutlagen bevinden zich holtes die zich gevuld hebben met water dat verzadigd is met natriumchloride. De oplossing bevat tevens magnesium-, kalium- en lithiumzouten. Het lithiumgehalte van de oplossing kan wel $1 \text{ g L}^{-1}$ bedragen. De oplossing wordt opgepompt en in bassins door zonnewarmte langzaam ingedampt totdat het lithiumgehalte van de oplossing minstens $5 \text{ g L}^{-1}$ bedraagt. Door het indampen stijgt ook de verhouding tussen de concentraties van de lithium- en natriumionen.

3p 18 Leg uit dat door indampen de verhouding [Li+]/[Na+] toeneemt. Neem aan dat de ingedampte en opgepompte oplossing dezelfde temperatuur hebben.

In de bijlage bij dit examen is in een blokschema vereenvoudigd weergegeven hoe in een continu proces zuiver lithiumcarbonaat verkregen wordt uit de ingedampte oplossing.
In het proces wordt onder andere gebruikgemaakt van de eigenschap dat de oplosbaarheid van lithiumcarbonaat bij $100 \text{ }^\circ\text{C}$ kleiner is dan bij $20 \text{ }^\circ\text{C}$. Het blokschema bevat reactoren (R) en filters (F). Bij elk filter geeft de pijl omlaag het filtraat weer en de horizontale pijl het residu.
De reacties in R1 en R2 vinden plaats bij $20 \text{ }^\circ\text{C}$.
In R1 worden vooral de magnesiumionen uit de oplossing verwijderd. In R2 wordt vast lithiumcarbonaat toegevoegd aan de oplossing die uit F1 komt zodat de calciumionen uit de oplossing worden verwijderd.
Aan de oplossing die uit F2 komt, wordt natriumcarbonaat toegevoegd en R3 wordt op een hogere temperatuur gebracht. Daardoor ontstaat in R3 vast lithiumcarbonaat. Het residu uit F3 bestaat uit vast lithiumcarbonaat met een hoge zuiverheid. Een deel van dit lithiumcarbonaat wordt teruggevoerd in R2. De rest van het lithiumcarbonaat wordt opgeslagen en geleverd aan fabrieken die daaruit lithium produceren.

Bij het proces dat in R3 plaatsvindt speelt het volgende evenwicht een belangrijke rol:
$$ \text{Li}_2\text{CO}_3\text{(s)} \rightleftharpoons 2 \text{ Li}^+\text{(aq)} + \text{CO}_3^{2-}\text{(aq)} $$
De evenwichtsconstante van dit evenwicht is bij $20 \text{ }^\circ\text{C}$ groter dan bij $100 \text{ }^\circ\text{C}$.

2p 19 Geef de evenwichtsvoorwaarde voor dit evenwicht.
2p 20 Leg uit, met behulp van de hierboven vermelde gegevens, of de reactie naar rechts van bovengenoemd evenwicht exotherm is of endotherm.

VW-1028-a-15-2-o 8 / 10
Beschikbaar gesteld door Stichting Studielbegeleiding Leiden (SSL).

### Pagina 9

Wanneer in R2 te weinig lithiumcarbonaat wordt toegevoegd verloopt de
omzetting in R2 onvolledig.

3p 21 Leg uit wat het effect is op
het rendement van de productie van lithiumcarbonaat
op de zuiverheid van lithiumcarbonaat
wanneer in R2 te weinig lithiumcarbonaat wordt toegevoegd.

De winning van lithium uit lithiumhoudende ertslagen is economisch ook
weer interessant geworden. Het belangrijkste lithiumerts is spodumeen,
LiAlSi₂O₆. Volgens de formule van LiAlSi₂O₆ zou het massapercentage
lithium in spodumeen 3,7% bedragen. Meestal bevat spodumeen een
lager massapercentage lithium doordat in het rooster van spodumeen een
deel van de lithiumionen is ‘vervangen’ door natriumionen. Het werkelijke
massapercentage lithium in spodumeen bedraagt gemiddeld 3,2%.

4p 22 Bereken hoeveel procent van de lithiumionen is ‘vervangen’ door
natriumionen in spodumeen dat 3,2 massa% lithium bevat.
Maak gebruik van de volgende molaire massa’s:
voor LiAlSi₂O₆ 186,10 g mol⁻¹; voor NaAlSi₂O₆ 202,15 g mol⁻¹.

Om lithium te produceren uit spodumeen wordt spodumeen eerst
vermalen en vervolgens verhit tot boven 1100 °C. Door het verhitten
verpulvert het spodumeen. Vervolgens wordt het (afgekoelde) spodumeen
vermengd met zwavelzuur en verhit tot 250 °C. Hierbij ontstaat behalve
lithiumsulfaat, aluminiumsulfaat en siliciumdioxide nog één andere stof.

4p 23 Geef de reactievergelijking voor deze omzetting. Gebruik hierbij voor
spodumeen de formule LiAlSi₂O₆.

Door het toevoegen van water lossen lithiumsulfaat en aluminiumsulfaat
op. Uit deze oplossing kan ook lithiumcarbonaat worden bereid volgens
het blokschema op de bijlage. Vergeleken met de oplossing die onder de
zoutlaag wordt opgepompt, bevat de oplossing veel minder natrium-,
magnesium- en chloride ionen en veel meer waterstof-, aluminium- en
sulfaationen.

3p 24 Leg uit voor elk van de drie ionsoorten (waterstof, aluminium en sulfaat)
waar in het blokschema deze ionen worden verwijderd. Gebruik hierbij
onder andere Binas-tabel 45.

Uit gegevens in deze opgave kan worden afgeleid dat de productie van
lithiumcarbonaat uit de opgepompte oplossing goedkoper is dan uit
spodumeen.

2p 25 Noem twee factoren waardoor de productie uit de opgepompte
goedkoper is dan de productie uit spodumeen.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

VW-1028-a-15-2-o 9 / 10 lees verder ►►►


### Pagina 10

Salatrim, een vetvervanger

Omdat het eten van te veel vet schadelijk is voor de gezondheid, is de
voedingsmiddelenindustrie al geruime tijd op zoek naar zogenoemde
vetvervangers. Dit zijn stoffen die in de mond aanvoolven als plantaardige
of dierlijke vetten, maar bij vertering in het lichaam minder energie
leveren. Salatrim is zo'n vetvervanger en wordt verwerkt in koekjes en
chocolade.
Salatrim bestaat uit een mengsel van triglyceriden. In de moleculen van
deze triglyceriden is glycerol op minstens één positie veresterd met een
verzadigd vetzuur met een lange koolstofketen en op minstens één positie
met een (vet)zuur met een korte koolstofketen.
Hieronder is zo'n triglyceride schematisch weergegeven:

[FIGUUR: Schematische weergave van triglyceride A met glycerol verbonden aan propaanzuur, stearinezuur en stearinezuur.]
propanaanzuur
stearinezuur
stearinezuur
triglyceride A

2p 26 Geef de structuurformule van dit triglyceride.
- Maak hierbij gebruik van Binas-tabel 67B.
- De koolwaterstofrest van stearinezuur mag worden weergegeven met $C_{17}H_{35}$.

Triglyceride A kan worden gevormd uit glyceryltristearaat (een triglyceride
dat uitsluitend vetzuren met een lange koolstofketen bevat) en
glycerylpalmitopropanoaat (een triglyceride dat uitsluitend (vet)zuren met een
korte koolstofketen bevat).
Deze twee soorten triglyceriden worden toegevoegd aan een oplossing
van het enzym lipase. Er treedt dan een zogenoemde om-estering op:
De triglyceriden worden gehydrolyseerd tot glycerol en (vet)zuren en
daaruit worden vervolgens nieuwe triglyceriden gevormd.
Na afloop is een mengsel ontstaan van triglyceriden waarbij de
verschillende soorten (vet)zuren random zijn verdeeld over de
verschillende triglyceriden. In dit mengsel komen onder andere
glyceryltristearaat, glycerylpropanoaat en triglyceride A voor.

3p 27 Geef op eenzelfde wijze als voor triglyceride A is gedaan, de
schematische aanduiding van drie andere triglyceriden die in dit mengsel
voorkomen. Laat hierbij stereo-isomerie buiten beschouwing.

VW-1028-a-15-2-o 10/10 einde ■