# Eindexamen Scheikunde VWO 2010 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/scheikunde/2010/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 2

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 2

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 2

### Vraag 8 – Opgave 2

### Vraag 9 – Opgave 2

### Vraag 10 – Opgave 2

### Vraag 11 – Opgave 2

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 2

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 2

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 2

### Vraag 19 – Opgave 2

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 2

### Vraag 23 – Opgave 2

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2010
tijdvak 2
woensdag 23 juni
13.30 - 16.30 uur
tevens oud programma
scheikunde
scheikunde 1,2
herziene versie
Dit examen bestaat uit 23 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg, berekening of afleiding gevraagd wordt, worden
aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg, berekening
of afleiding ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redener worden gevraagd en je geeft meer dan twee redeneren, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
VW-1028-a-10-2-0

### Pagina 2

Alcoholintolerantie

Wanneer alcohol in het menselijk lichaam wordt afgebroken, gebeurt dat in een aantal stappen.
In de eerste stap reageert alcohol met nicotinamide-adenine-dinucleotide (meestal weergegeven met $NAD^+$) onder invloed van het enzym alcohol dehydrogenase. Het reactieproduct is ethanal. De niet-systematische naam van ethanal is aceetaldehyde.
Vervolgens reageert de aceetaldehyde door met $NAD^+$ onder invloed van het enzym aceetaldehyde dehydrogenase.
Deze eerste twee stappen van het afbraakproces van alcohol worden vaak schematisch als volgt weergegeven:

[FIGUUR: Schematische weergave van de afbraak van alcohol naar aceetaldehyde en vervolgens naar acetaat, met vermelding van de involvering van NAD+ en NADH, H+ en NAD+ en H2O.]

Met behulp van dit schema kunnen van bovenstaande omzettingen de reactievergelijkingen worden afgeleid. Zo kan de omzetting van ethanol tot ethanal als volgt in een reactievergelijking worden weergegeven:

$C_2H_5OH + NAD^+ \rightarrow CH_3CHO + NADH + H^+$

2p 1 Leg uit of bij deze omzetting $NAD^+$ als oxidator of als reductor reageert.

3p 2 Geef de reactievergelijking van de omzetting van ethanal tot ethanoaat. Gebruik hierbij:
- gegevens uit bovenstaande schematische weergave;
- structuurformules voor ethanal en ethanoaat;
- de afkortingen $NAD^+$ en $NADH$.

Bij de vorming van het enzym aceetaldehyde dehydrogenase ontstaat eerst een polypeptide dat bestaat uit 517 aminozuureenheden. De eerste 17 aminozuureenheden hiervan vormen een zogenoemd signaalpeptide. Dit stukje eiwit zorgt ervoor dat het enzym de goede ruimtelijke structuur krijgt en wordt uiteindelijk afgesplitst ('gesliced'). Het enzym aceetaldehyde dehydrogenase bestaat dus uit 500 aminozuureenheden. Een deel van de aminozuurvolgorde van aceetaldehyde dehydrogenase is hieronder weergegeven:

Amino zuur nummer 486 487 488
Afkorting aminozuur ~~ Thr - Glu - Val ~~

3p 3 Geef het hierboven weergegeven fragment uit het enzym aceetaldehydedehydrogenase in structuurformule weer.

VW-1028-a-10-2-o 2 lees verder ►►►

### Pagina 3

Bij veel mensen wordt na alcoholconsumptie de alcohol wel omgezet tot etha nal, maar wordt de etha nal niet verder omgezet tot ethanoaat. Hierdoor hoopt de in
het lichaam gevormde etha nal zich op. Dit veroorzaakt onder andere een
misselijk, ziek gevoel. Het verschijnsel wordt alcoholintolerantie genoemd en
komt onder ander in veel Aziatische landen voor.
Alcoholintolerantie wordt veroorzaakt door een zogenoemde puntmutatie: bij
mensen met alcoholintolerantie is één basenpaar anders in het gen dat codeert
voor de reeks van 517 aminozuren waaruit aceet aldehy de dehydrogenase
ontstaat, dan bij mensen die geen alcoholintolerantie hebben. Het eiwit dat bij
mensen met alcoholintolerantie wordt gevormd, verschilt daardoor op één plaats
van aceet aldehy de dehydrogenase: op plaats 487 van het eiwit komt geen Glu
maar Lys. Dit eiwit kan aceet aldehy de niet omzetten.

3p 4 Geef de symbolen van het basenpaar van de puntmutatie, zowel voor het gen
van mensen zonder alcoholintolerantie als voor het gen van mensen met
alcoholintolerantie. Noteer je antwoord als volgt:
zonder
met
base op coderende streng: alcoholintolerantie alcoholintolerantie
base op matrijsstreng:
.
.
.
Geef een verklaring voor je antwoord. Gebruik Binas-tabel 70 en gegevens uit
deze opgave.

2p 5 Leg uit wat het nummer is van het basenpaar van de puntmutatie in het gen dat
codeert voor de reeks van 517 aminozuren.

VW-1028-a-10-2-o 3 lees verder ►►►

### Pagina 4

Lactose-intolerantie
Lactose is het belangrijkste koolhydraat in melk. Het is een disacharide, waarvan de schematische structuurformule is te vinden in Binas-tabel 67A. De eerste stap in de omzetting van lactose in de spijsvertering is hydrolyse. Bij die hydrolyse ontstaan glucose en galactose.

2p 6 Geef de reactievergelijking van de hydrolyse van lactose, in molecuulformules.
Bij de hydrolyse van lactose speelt het enzym lactase een belangrijke rol. Dit enzym is werkzaam in de dunne darm. Bij 10% van de blanke West-Europeanen tot 90% van de Aziaten blijkt het enzym lactase niet of onvoldoende in de dunne darm aanwezig te zijn. Ten gevolge daarvan veroorzaakt voeding die lactose bevat bij deze mensen darmklachten zoals buikpijn, een opgeblazen gevoel en diarree. Men noemt dit lactose-intolerantie.
Lactose, die niet in de dunne darm is afgebroken, kan in de dikke darm worden omgezet met behulp van micro-organismen. In een artikel over lactose-intolerantie staat een schematische weergave van deze omzetting in de dikke darm, die in figuur 1 vereenvoudigd is weergegeven.

figuur 1
[FIGUUR: Schematische weergave van de omzetting van lactose in de dikke darm, waarbij lactaat, H2, CO2, CH4, acetaat, butanoaat en propanoaat betrokken zijn.]

De pH in de dikke darm varieert van 7,5 tot 8,0. Daarom komen in de dikke darm vrijwel geen carbonzuren voor maar vooral de zuurresten van carbonzuren. Daarom staan in dit schema niet de namen van de carbonzuren, maar de namen van de zuurresten pyruvaat, lactaat, acetaat, butanoaat en propanoaat.

4p 7 Bereken hoe groot de molverhouding propanoaat : propaanzuur tenminste is. Maak gebruik van Binas-tabel 49.
De gevormde zuurresten kunnen watermoleculen binden. Daardoor wordt de ontlasting zachter en kan diarree ontstaan.

2p 8 Geef met behulp van een tekening weer hoe twee watermoleculen worden gebonden door een butanoaat. Gebruik structuurformules, zowel voor het butanoaat als voor de watermoleculen.

VW-1028-a-10-2-o 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

Eén van de reacties die in figuur 1 is weergegeven, is de omzetting van pyruvaat
tot lactaat. Dit is een redoxreactie.
Pyruvaat is het zuurrestion van pyrodruivenzuur; de systematische naam van
pyrodruivenzuur is 2-oxopropaanzuur (voor de betekenis van 'oxo' zie
Binas-tabel 66D).
Lactaat is het zuurrestion van melkzuur (2-hydroxypropraanzuur).

4p 9 Geef de vergelijking van de halfreactie van de omzetting van pyruvaat tot
lactaat. Geef pyruvaat en lactaat in structuurformules weer. In de vergelijking
van deze halfreactie komen, behalve de formules van pyruvaat en lactaat, onder
andere ook OH$^-$ en H$_2$O voor.

In figuur 1 is te zien dat ook gassen ontstaan. De ontstane gassen zijn
waarschijnlijk de oorzaak van een opgeblazen gevoel bij mensen, die aan
lactose-intolerantie lijden. Eén van die gassen is waterstof.
Een veel toegepaste methode om lactose-intolerantie vast te stellen, is de
zogenaamde waterstof-ademtest. Een klein percentage van de waterstof, die bij
de omzetting van lactose ontstaat, wordt door de proefpersoon uit-geademd.
De waterstof-ademtest gaat als volgt.
- Voorafgaand aan de test eet en drinkt de proefpersoon een aantal dagen
volledig lactosevrij.
- In de eerste meting na deze dagen wordt bepaald hoeveel volume-ppm
waterstof de proefpersoon uitademt (de zogenoemde nulmeting).
- Na de nulmeting drinkt de proefpersoon een oplossing met daarin 50 g
lactose.
- Vervolgens wordt gedurende enkele uren elk half uur gemeten hoeveel
waterstof (in volume-ppm) de proefpersoon uitademt.
De test is positief, dat wil zeggen wijst op lactose-intolerantie, wanneer op enig
moment 20 volume-ppm waterstof meer wordt afgelezen dan bij de nulmeting.
De nulmeting is nodig omdat waterstof ook kan ontstaan als omzettingsproduct
van eiwitten en andere koolhydraten dan lactose.

Bij een bepaalde proefpersoon is de waterstof-ademtest uitgevoerd. De gemeten
waarden zijn weergegeven in onderstaand diagram.

[FIGUUR: Grafiek met op de y-as 'H$_2$ (vol-ppm)' van 0 tot 60, en op de x-as 'tijd (min)' van 0 tot 240. De grafiek toont meerdere punten die een golvend patroon vertonen, beginnend rond 0 ppm, oplopend en dalend over de tijd.]

1p 10 Leid met behulp van het diagram af of de resultaten van de waterstof-ademtest
wijzen op lactose-intolerantie van de proefpersoon.

VW-1028-a-10-2-o 5 lees verder

### Pagina 6

Bij onderzoek naar de hoeveelheid waterstof die in aanwezigheid van
micro-organismen in de dikke darm uit lactose kan ontstaan, heeft men
gevonden dat uit 1,0 mol lactose 5,5 mol $H_2$ kan ontstaan. Bij de
waterstof-ademtest blijkt dat van de mogelijke hoeveelheid waterstof die kan
ontstaan uit de 50 g lactose maar een zeer gering deel in de uitgeademde lucht
terechtkomt.

5p 11 Bereken hoeveel procent van de hoeveelheid waterstof, die uit 50 g lactose kan
worden gevormd, deze proefpersoon gedurende de eerste drie uren van het
onderzoek heeft uitgeademd. Ga daarbij uit van de volgende gegevens:
- de uitgeademde lucht van de proefpersoon, waarvan de meetgegevens
in het diagram zijn weergegeven, bevatte in de eerste drie uren van het
onderzoek gemiddeld 27 volume-ppm waterstof;
- de proefpersoon ademt per minuut gemiddeld 5,0 dm$^3$ lucht uit;
- het molair volume van een gas is tijdens de proefomstandigheden
24,0 dm$^3$ mol$^{-1}$.

Een van de oorzaken voor de geringe hoeveelheid waterstof die in de
uitademing wordt gevonden, is dat waterstof in de dikke darm weer kan worden
omgezet. Daarvoor zijn verschillende routes gevonden, waarvan de belangrijkste
in figuur 1 is aangegeven. Daarbij ontstaat één andere stof die niet in het
schema is opgenomen.

3p 12 Leg uit of het opgeblazen gevoel bij een lactose-intolerant persoon toeneemt of
afneemt of gelijk blijft, naarmate een groter deel van de ontstane waterstof wordt
omgezet tot methaan. Gebruik in je uitleg een reactievergelijking, afgeleid uit het
schema in figuur 1.

VW-1028-a-10-2-0 6 lees verder >->


### Pagina 7

Nitrobenzeen

Nitrobenzeen is een veel gebruikte grondstof. De structuurformule kan als volgt worden weergegeven:
[FIGUUR: Benzene ring met een NO2 groep eraan vast]

Nitrobenzeen kan worden bereid uit benzeen en nitreerzuur, een oplossing met een hoge concentratie aan zwavelzuur en salpeterzuur.
De vorming van nitrobenzeen met behulp van nitreerzuur, kan met drie reactievergelijkingen worden weergegeven:
$$HNO_3 + H_2SO_4 \rightleftharpoons H_2NO_3^+ + HSO_4^- \quad (reactie \ 1)$$
Dit is een zuur-base-evenwicht.

2p 13 Leg uit of salpeterzuur in deze reactie als zuur of als base reageert.

De gevormde ionen $H_2NO_3^+$ vallen uiteen:
$$H_2NO_3^+ \rightarrow H_2O + NO_2^+ \quad (reactie \ 2)$$
Nitrobenzeen wordt gevormd doordat $NO_2^+$ reageert met benzeen:
$$C_6H_6 + NO_2^+ \rightarrow C_6H_5 - NO_2 + H^+ \quad (reactie \ 3)$$

Twee leerlingen, Gerrit en Frank, bespreken deze bereiding van nitrobenzeen. Gerrit is van mening dat zwavelzuur als katalysator optreedt. Frank vindt dat je dat op basis van deze drie reacties alleen niet kunt zeggen.

3p 14 Leg uit waarom Gerrit gelijk zou kunnen hebben.
1p 15 Geef een argument voor de opvatting van Frank.

Bij de industriële bereiding van nitrobenzeen worden de beginstoffen die niet hebben gereageerd uit het reactiemengsel afgescheiden en gerecirculeerd. Op deze wijze is het mogelijk de beginstoffen volledig om te zetten.
Een bestaand continu proces (na de opstartfase) is schematisch weergegeven in het bijgaande onvolledige blokschema (zie volgende pagina). In dit schema ontbreekt een aantal stofstromen met de bijbehorende stoffen. Er zijn drie blokken getekend: een reactor (I), een scheidingsruimte (II) en een ruimte om het mengsel van zwavelzuur en salpeterzuur dat uit de scheidingsruimte komt, te behandelen zodat het weer in het productieproces kan worden gebruikt (III).

VW-1028-a-10-2-o 7 lees verder ►►►

### Pagina 8

blokschema
[FIGUUR: Een blokschema met drie blokken genummerd I, II en III. Blokkade I en II zijn horizontaal naast elkaar geplaatst en worden verbonden door pijlen die de stroomrichting aangeven. Blokkade II is erboven geplaatst. Er lopen pijlen naar binnen en naar buiten blok I. Er lopen pijlen van blok I naar blok II, van blok II naar buiten, en van blok II naar blok III. Er loopt een pijl naar binnen naar blok III.]

In de reactor (I) worden benzeen en nitreerzuur geleid. Bij temperaturen tussen $90\ ^{\circ}\text{C}$ en $135\ ^{\circ}\text{C}$ vindt hier een gedeeltelijke omzetting van het benzeen tot nitrobenzeen plaats.
De stoffen uit de reactor worden in de scheidingsruimte (II) geleid. Hier wordt het mengsel gescheiden in:
\- nitrobenzeen
\- benzeen
\- een oplossing van zwavelzuur en het salpeterzuur dat niet heeft gereageerd.
Deze oplossing wordt in ruimte III geconcentreerd door er water uit te verdampen. Voordat de ingedampte oplossing in de reactor wordt gepompt, wordt er door toevoegen van salpeterzuur voor gezorgd dat het mengsel de juiste samenstelling heeft.

5p 16 Neem het hiervoor getekende onvolledige bloks schema over en maak het compleet door de ontbrekende stroomstromen in te tekenen. Zet zowel bij de reeds getekende stroomstromen als bij de zelf getekende stroomstromen de bijbehorende stof(fen) door het plaatsen van cijfers. Gebruik daarvoor de volgende aanduidingen:
1 = benzeen;
2 = nitrobenzeen;
3 = salpeterzuur;
4 = water;
5 = zwavelzuur.
Het is mogelijk dat de cijfers 1 tot en met 5 meerdere keren moeten worden gebruikt.

VW-1028-a-10-2-o 8 lees verder ►►►
Voor een scheikundig examen, P a z g

### Pagina 9

De samenstelling van het nitreerzuur wordt regelmatig gecontroleerd. Daartoe
wordt een thermometrische titratie gebruikt.
Tijdens zo'n bepaling wordt 2,00 mL nitreerzuur verdund tot 20,0 mL. Uit deze
oplossing wordt 2,00 mL gepipetteerd in een titreervaate waarin een
temperatuursensor is aangebracht. Er wordt getitreerd met een oplossing van
1,00 M bariumchloride. Alle $H_2SO_4$, $HSO_4^-$ en $SO_4^{2-}$ worden omgezet tot $BaSO_4$.
Tijdens de bepaling wordt continu de temperatuur gemeten. Het diagram waarin
de gemeten temperatuur is uitgezet tegen het toegevoegde volume
bariumnchloride-oplossing staat hieronder:

[FIGUUR: Grafiek met op de y-as temperatuur (°C) van 23,8 tot 24,1 en op de x-as volume $BaCl_2$ oplossing (mL) van 0 tot 3. De grafiek toont een stijgende lijn.]

De inhoud van het titreervaate wordt nog een keer getitreerd, nu met
0,85 M natronloog. Alle gebonden en vrije $H^+$ ionen reageren met de $OH^-$ ionen
tot watermoleculen. Ook hier wordt continu de temperatuur gemeten. Resultaat:

[FIGUUR: Grafiek met op de y-as temperatuur (°C) van 24,5 tot 24,8 en op de x-as volume NaOH oplossing (mL) van 0 tot 7. De grafiek toont een stijgende lijn die na ongeveer 6,5 mL afvlakt.]

5p 17 Bereken zowel de molariteit van het zwavelzuur als van het salpeterzuur in het
onderzochte nitreerzuur.

VW-1028-a-10-2-o 9 lees verder

### Pagina 10

Oude films

Film bestaat uit een dragermateriaal en een beeldlaag. Oude films hebben voornamelijk cellulosentraat als dragermateriaal. In deze opgave werden dergelijke films 'nitraatfilms' genoemd. Het cellulosentraat wordt gemaakt door het polymeer cellulose te laten reageren met salpeterzuur. De hydroxylgroepen (OH groepen) worden daarbij vervangen door nitraatgroepen. Hieronder staat de schematische structuurformule van twee monomeereenheden van het polymeer dat is ontstaan wanneer alle hydroxylgroepen in cellulose zijn vervangen door nitraatgroepen.

[FIGUUR: Schematische structuurformule van twee monomeereenheden van cellulosentraat, waarbij de hydroxylgroepen zijn vervangen door nitraatgroepen.]

Bij de bereiding van cellulosentraat dat voor films wordt gebruikt, mogen niet alle hydroxylgroepen worden omgezet tot nitraatgroepen. Naarmate het aantal nitraatgroepen groter is, is de stof namelijk explosiever. Cellulosentraat dat als drager voor filmmateriaal wordt gebruikt, mag daarom niet meer dan 12,6 massaprocent N bevatten.
Door bepaling van het massapercentage N kan worden berekend hoeveel hydroxylgroepen in cellulosentraat per monomeereenheid in cellulose zijn omgezet tot nitraatgroepen. In de formule voor cellulosentraat kan dit aantal worden weergegeven met $x$; $x$ hoeft geen geheel getal te zijn. Van een monster cellulosentraat bleek het massapercentage N 12,1 te zijn.

1p 18 Geef de formule van een monomeereenheid in cellulosentraat, waarbij $x$ hydroxylgroepen zijn omgezet tot nitraatgroepen. Ga uit van de volgende formule van een monomeereenheid in cellulose: $C_6H_{10}O_5$(OH)$_3$.
4p 19 Bereken het gemiddelde aantal hydroxylgroepen ($x$) dat per monomeereenheid is omgezet tot nitraatgroepen wanneer het massapercentage N in cellulosentraat 12,1% bedraagt.

Tijdens het vertonen van een film met behulp van een filmprojector kan de temperatuur belangrijk oplopen. Daarbij kan het cellulosentraat gemakkelijk in brand vliegen. Zo'n brand is erg lastig te doven omdat cellulosentraat, anders dan de meeste brandbare materialen, geen zuurstof ($O_2$) nodig heeft om te blijven branden.

4p 20 Laat met behulp van een reactievergelijking zien dat voor deze 'verbranding' geen zuurstof ($O_2$) nodig is.
- Gebruik voor cellulosentraat de formule ($C_6H_{11}N_3O_{15}$)$_n$.
- Ga ervan uit dat bij de 'verbranding' uitsluitend kooldioxide, koolstofmonoxide, stikstof en water ontstaan.

VW-1028-a-10-2-o 10 lees verder

### Pagina 11

Volgens brandbeveiligingsvoorschriften kan een in brand gevlogen nitraatfilm niet met schuim of water worden geblust. Toch gaat een dergelijke brand op den duur wel uit wanneer men met water blust.

1p 21 Leg uit waarom water toch geschikt is als blusmiddel voor een in brand gevlogen nitraatfilm.

Er is veel historisch interessant beeldmateriaal vastgelegd op nitraatfilms, dus is het belangrijk om die oude films goed te conserveren. Een probleem bij nitraatfilms is dat bij langdurige opslag de beelden kunnen vervagen. Dat komt doordat celluloseacetaat kan hydrolyseren. Bij deze hydrolyse worden de ONO$_2$ groepen omgezet tot OH groepen, waarbij tevens teerzuur ontstaat. De hydrolyseproducten diffunderen langzaam door het dragermateriaal en kunnen in contact komen met de beeldlaag. Op de beeldlaag bevindt zich metallisch zilver dat de zwarting op de film veroorzaakt. Door reactie van één van de hydrolyseproducten van cellulosennitraat met het metallisch zilver vervagen de beelden.

Halverwege de vorige eeuw is men overgestapt op het gebruik van zogenoemde acetaatfilms. Hierin is cellulose-acetaat (cellulose-ethanoaat) het dragermateriaal. In cellulose-acetaat zijn de OH groepen van het cellulose veresterd met azijnzuur (ethaanzuur). Cellulose-acetaat is veel minder brandbaar dan cellulosennitraat. Bij langdurige opslag van films met cellulose-acetaat als dragermateriaal ('acetaatfilms') kan ook hydrolyse optreden van het cellulose-acetaat, maar dat leidt niet tot vervaging van de beelden op de film.

3p 22 Leg uit waarom nitraatfilms wel vervagen bij langdurige opslag en acetaatfilms niet. Vermeld in je uitleg het type reactie dat optreedt bij de vervaging van de nitraatfilms.

Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

VW-1028-a-10-2-o 11 lees verder ► ► ►

### Pagina 12

Wanneer men oude films gaat restaureren, wil men van tevoren weten hoe ver
het hydrolyseproces van het dragermateriaal is gevorderd. Dit is onder andere
vast te stellen met behulp van infrarood (IR) spectrometrie.
Hieronder is het IR-spectrum afgebeeld van een stukje van het dragermateriaal
van een acetaatfilm.

IR-spectrum
[FIGUUR: Een infraroodspectrum met op de y-as 'transmissie (%)' en op de x-as 'golfgetal (cm⁻¹)' lopend van 4000 tot 1000. Het spectrum toont meerdere pieken, met de grootste pieken rond 1740 cm⁻¹ en 1230 cm⁻¹.]

Wanneer het cellulose-acetaat van een oude film sterk is gehydrolyseerd, is in
een bepaald absorptiegebied in het IR-spectrum een piek (veel) kleiner en in
een ander absorptiegebied een piek (veel) groter dan in het IR-spectrum van
nieuw cellulose-acetaat.

3p 23 Leg uit in welke absorptiegebieden beide bedoelde pieken voorkomen.
Vermeld in je antwoord:
– de soort vibraties waardoor deze pieken worden veroorzaakt;
– waarom juist deze pieken informatie geven over de voortgang van de
hydrolyse;
– voor elk van de pieken of de intensiteit ervan in het IR-spectrum van het
cellulose-acetaat van de oude film groter is of kleiner is.

VW-1028-a-10-2-o* 12 einde ■