# Eindexamen Scheikunde VWO 2009 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/scheikunde/2009/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2009
tijd vak 1
dinsdag 26 mei
13.30 - 16.30 uur
scheikunde 1
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 27 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 69 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg, berekening of afleiding gevraagd wordt, worden
aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg, berekening
of afleiding ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
925-0182-a-VW-1-o

### Pagina 2

Biobrandstofcel
De bacterie *Rhodophaerax ferrireducens* leeft in anaërobe milieu (zuurstofloze
omstandigheden). Voor zijn energievoorziening zet deze bacterie glucose om tot
onder andere kooldioxde. Bij de omzetting van glucose tot kooldioxde is
glucose reductor. Als oxidator in het anaërobe milieu treedt Fe$^{3+}$ op, dat wordt
omgezet tot Fe$^{2+}$. De reactie, en de functie van de bacteriën daarbij, is
onderzocht. Daartoe werden proeven uitgevoerd waarbij glucose-oplossingen en
oplossingen met Fe$^{3+}$ werden samengevoegd zowel in aanwezigheid van de
bacteriën als zonder bacteriën. Zonder bacteriën treedt geen reactie op.
De onderzoeksresultaten van een proef met bacteriën en een proef zonder
bacteriën zijn verzameld in de onderstaande twee diagrammen.

Diagrammen

[FIGUUR: Grafiek met op de y-as concentratie glucose (mmol L-1) van 0.5 tot 1.1 en op de x-as tijd (uur) van 0 tot 150. Er zijn twee lijnen: een met asterisk (*) die constant op 1.1 blijft, en een met bolletjes (•) die daalt van 1.0 naar ongeveer 0.6.]
* glucose
zonder bacteriën
* glucose
met bacteriën

[FIGUUR: Grafiek met op de y-as concentratie Fe$^{2+}$ (mmol L-1) van 0 tot 14 en op de x-as tijd (uur) van 0 tot 150. Er zijn twee lijnen: een met asterisk (*) die constant op 2 blijft, en een met bolletjes (•) die stijgt van 2 naar ongeveer 13.]
* Fe$^{2+}$
zonder bacteriën
* Fe$^{2+}$
met bacteriën

Uit de diagrammen kan worden afgeleid dat per molecuul glucose bij de
halfreactie voor de omzetting van glucose tot kooldioxde, 24 elektronen
vrijkomen.

2p 1 Leg dit uit met behulp van gegevens uit de diagrammen. Ga ervan uit dat de
afname van de hoeveelheid glucose alleen wordt veroorzaakt door de reactie
met Fe$^{3+}$ en dat de toename van de hoeveelheid Fe$^{2+}$ alleen wordt veroorzaakt
door de reactie met glucose.

925-0182-a-VW-1-o 2 lees verder ►►►

### Pagina 3

Men heeft onderzocht of de omzetting van glucose door *Rhodoflerax ferrireducens* kan worden gebruikt in een elektrochemische cel om stroom op te wekken.
De elektrochemische cel bestaat uit twee halfcellen.
De ene halfcel van de elektrochemische cel bestaat uit een poreuze elektrode van grafiet die is geplaatst in een gebufferde glucose-oplossing. Op en rond de elektrode bevinden zich de bacteriën. Om te voorkomen dat zuurstof in de oplossing terechtkomt, wordt stikstofgas doorgeleid. De pH van de oplossing moet 6,90 zijn. Daarom is aan het stikstofgas wat koolstofdioxide toegevoegd en aan de glucose-oplossing wat $\mathrm{NaHCO_3}$. De hoeveelheid koolstofdioxide die aan het stikstofgas wordt toegevoegd is zodanig dat in de oplossing de concentratie koolzuur voortdurend gelijk is aan $0,011 \, \mathrm{molL^{-1}}$.

4p 2 Bereken hoeveel gram $\mathrm{NaHCO_3}$ per liter moet worden opgelost om te bereiken dat de pH van de gebufferde glucose-oplossing gelijk is aan 6,90 (298 K).

De elektronen die bij de omzetting van glucose vrijkomen, worden overgedragen aan de elektrode.
In de andere halfcel bevindt zich de oxidator. Dat is in de elektrochemische cel niet $\mathrm{Fe^{3+}}$, maar zuurstof. Deze halfcel bestaat uit een elektrode, eveneens van grafiet, die is geplaatst in een bufferoplossing (ook pH = 6,90), waar lucht doorheen wordt geleid. Als de twee elektroden worden verbonden, gaat een elektrische stroom lopen. De zuurstof uit de lucht wordt daarbij omgezet volgens:

$$ \mathrm{O_2 + 4 \, H^+ + 4 \, e^- \rightarrow 2 \, H_2O} $$

De ontstane elektrochemische cel wordt een biobrandstofcel genoemd.

3p 3 Geef de vergelijking van de halfreactie voor de omzetting van glucose tot koolstofdioxide. Behalve de formules van de genoemde stoffen komen in de vergelijking nog $\mathrm{e^-}$, $\mathrm{H^+}$ en $\mathrm{H_2O}$ voor.

2p 4 Leid de vergelijking af van de totale reactie waarop de stroomlevering door de biobrandstofcel berust.

4p 5 Maak een schets van zo'n biobrandstofcel. Benoem de onderdelen van de cel en vermeld op de juiste plaats alle stoffen en oplossingen die worden gebruikt, evenals de bacteriën. Geef in je tekening ook aan wat tijdens de stroomlevering de positieve en de negatieve elektrode is.

925-0182-a-VW-1-o 3 lees verder ►►►


### Pagina 4

1080

1080 (ten-eighty) is de triviale naam van het natriumzout van
fluorazijnzuur. 1080 is zeer giftig en wordt gebruikt als
bestrijdingsmiddel tegen ongedierte. De structuurformule van
1080 is hiernaast afgebeeld.
In Nieuw-Zeeland wordt 1080 vaak gebruikt om schadelijke knaagdieren te
bestrijden. Boven bebost gebied worden brokken lokaas met 1080 vanuit
vliegtuigen over het terrein uitgeworpen. Eén van de risico's aan deze manier
van verspreiden, is dat 1080 in rivieren en meren, en dus ook in het drinkwater
terecht kan komen. Hierdoor kunnen ook mensen onbedoeld in aanraking komen
met het gif.
Er is een aantal methoden ontwikkeld om gehaltes aan 1080 in
water te bepalen. Bij één van die methoden wordt gebruik
gemaakt van een stof die wordt aangeduid met de afkorting
DCA. De structuurformule van DCA is hiernaast afgebeeld.

[FIGUUR: Structuurformule van natriumfluoracetaat met een H, C, C, O en O-Na+ er aan]

3p 6 Geef de systematische naam van DCA.

Bij deze analysemethode laat men 1080 reageren met DCA en wordt de
concentratie van het ontstane product bepaald. De laagste concentratie
1080 die men met deze methode kan meten, bedraagt $6 \cdot 10^{-9} \text{ mol L}^{-1}$.
In Nieuw-Zeeland is de maximale concentratie waarin 1080 in het (drink)water
mag voorkomen, vastgesteld op $2 \cdot 10^{-3}$ massa-ppm.

3p 7 Laat aan de hand van een berekening zien dat 1080 met de hierboven
beschreven analysemethode kan worden aangetoond wanneer deze stof
voorkomt in de maximaal toelaatbare concentratie in Nieuw-Zeeland. De
dichtheid van (drink)water is $1,0 \cdot 10^{3} \text{ g L}^{-1}$.

De giftigheid van 1080 komt voort uit het feit dat na inname van de stof de
citroenzuurcyclus wordt geblokkeerd. De citroenzuurcyclus is een reeks van
enzymatische omzettingen die een belangrijke rol speelt bij de
energievoorziening in levende organismen. Door blokkade van de cyclus als
gevolg van inname van 1080 komt de energievoorziening van het organisme in
gevaar, wat de dood tot gevolg kan hebben. De reacties die optreden in de
citroenzuurcyclus staan in Binas-tabel 68C.
Na inname van 1080 wordt deze stof in een aantal stappen enzymatisch
omgezet tot de stof fluorocitroenzuur. Deze stof lijkt veel op citroenzuur.
Het verschil tussen fluorocitroenzuur en citroenzuur is dat in een molecuul
fluorocitroenzuur één fluoratoom aan een koolstofatoom is gebonden op de plaats
waar in een molecuul citroenzuur een waterstofatoom aan een koolstofatoom is
gebonden. Van fluorocitroenzuur bestaan verschillende stereo-isomeren, van
citroenzuur niet.

[FIGUUR: Structuurformule van dichlooraniline met een NH2 groep en twee Cl groepen, gebonden aan een benzeenring]

3p 8 Geef de structuurformule van fluorocitroenzuur. Geef hierin met een sterretje aan
welk koolstofatoom asymmetrisch is of welke koolstofatomen asymmetrisch zijn.

9

### Pagina 5

Onder normale omstandigheden wordt citroenzuur in de eerste twee stappen
van de citroenzuurcyclus door het enzym aconitase omgezet tot isocitroenzuur.
Als tussenproduct wordt hierbij een stof gevormd die cis-aconitetzur wordt
genoemd. Aconitetzur is geen systematische naam; behalve cis-aconitetzur
bestaat ook trans-aconitetzur.
Uit Binas-tabel 68C is af te leiden dat de structuurformule van cis-aconitetzur
als volgt kan worden weergegeven:

[FIGUUR: Structuurformule van cis-aconitetzur: HO-C(=O)-C(OH)=C(C(=O)-CH2H)-C(=O)OH]

Aconitase kan echter ook fluorcitroenzuur omzetten.
Om te onderzoeken welke stereo-isomeer van fluorcitroenzuur verantwoordelijk
is voor de blokkade van de citroenzuurcyclus, liet men stereo-isomeren van
deze stof reageren met het enzym aconitase.
Men vond dat één van de stereo-isomeren van fluorcitroenzuur door aconitase
wordt omgezet tot een stof die wordt aangeduid met de naam
4-hydroxy-trans-aconitetzur en dat geen verdere omzetting tot isocitroenzuur
plaatsvindt.

2p 9 Geef de structuurformule van 4-hydroxy-trans-aconitetzur. Ga ervan uit dat de
plaatsaanduiding van een OH groep een lagere prioriteit heeft dan de
plaatsaanduiding van een C = C binding.

Men neemt aan dat in een levend organisme uit de stof 1080 de stereo-isomeer
van fluorcitroenzuur wordt gevormd die door aconitase wordt omgezet tot
4-hydroxy-trans-aconitetzur. Dit 4-hydroxy-trans-aconitetzur zorgt ervoor dat
aconitase niet meer in staat is citroenzuur om te zetten tot isocitroenzuur. Als
gevolg daarvan komt de energievoorziening van het organisme stil te liggen en
hoopt citroenzuur zich op. Beide effecten leiden tot de dood van het organisme.
Het moleculaire mechanisme van de omzetting door aconitase van
fluorcitroenzuur tot 4-hydroxy-trans-aconitetzur is onderzocht. Dit onderzoek
heeft uitgewezen dat per molecuul aconitase slechts één molecuul
fluorcitroenzuur wordt omgezet tot een molecuul 4-hydroxy-trans-aconitetzur.

2p 10 Geef een mogelijke verklaring voor het feit dat aconitase door de vorming van
4-hydroxy-trans-aconitetzur niet meer in staat is citroenzuur om te zetten.
Maak hierbij gebruik van de gegevens uit het onderzoek naar het moleculaire
mechanisme.

925-0182-a-VW-1-o 5 lees verder ► ► ►

### Pagina 6

Nenatal®
Ruim 6% van de baby’s wordt te vroeg geboren. Deze zuigelingen hebben een
grote behoefte aan voeding met de juiste vetten. Nutricia, een bekende fabrikant
van babyvoeding, heeft hiervoor een speciaal product ontwikkeld en onder de
naam Nenatal® op de markt gebracht. De fabrikant heeft veel informatie
verstrekt over deze nieuwe babyvoeding. Een deel van deze informatie is
afgedrukt in de bijlage die bij dit examen hoort. Lees deze informatie en
beantwoord daarna onderstaande vragen.

De vetzuren die in Nenatal® zijn verwerkt, staan vermeld in tabel 1 op pagina 3
van de bijlage die bij dit examen hoort.
In Nenatal® komen zowel enkelvoudig onverzadigde vetzuren als meervoudig
onverzadigde vetzuren voor. Een voorbeeld van een meervoudig onverzadigd
vetzuur is arachidonzuur. Onder voedingsdeskundigen is het gebruikelijk om
vetzuren met een bepaalde code aan te geven. In tabel 1 zijn deze codes ook
opgenomen. De code van een vetzuur is gebaseerd op de structuurformule van
dat vetzuur. Met behulp van gegevens uit Binas-tabel 67B is af te leiden wat de
betekenis is van de codes. Niet alle informatie over de structuurformule van
arachidonzuur is echter in de code opgenomen.

2p 11 Geef de betekenis van de code van arachidonzuur.
2p 12 Noem een aspect uit de structuurformule van arachidonzuur dat niet in de code
is opgenomen en geef een mogelijke verklaring voor het feit dat die informatie
niet in de code is opgenomen. Betrek in je verklaring ook andere meervoudig
onverzadigde vetzuren.

In het tekstfragment is op sommige plaatsen sprake van onnauwkeurig chemisch
taalgebruik. Een voorbeeld daarvan is te vinden in de beschrijving van de
vorming van de calciumzepen (regels 9 en 10). In het darmkanaal, waar de
vorming van calciumzepen plaatsvindt, is de pH ongeveer 8,0. Zuren zoals
palmitinezuur heb\x20een $p K_z$ van $5,0-6,0$. Bij een pH van ongeveer 8 komen
deze zuren vrijwel volledig voor in de vorm van de geconjugeerde base.

3p 13 Laat aan de hand van een berekening zien dat een zuur met een $p K_z = 5,5$ bij
een pH = 8,0 vrijwel volledig voorkomt in de vorm van de geconjugeerde base
van dat zuur. Gebruik voor het zuur de notatie HZ en voor de geconjugeerde
base $Z^-$.

3p 14 Geef de vergelijking van de reactie die optreedt bij het ontstaan van
calciumpalmitaat in het darmkanaal. Noteer hierin de molwaterstofrest van het
palmitaat als $C_{15}H_{31}$ met daarin de juiste getallen voor $x$ en $y$.
2p 15 Geef de naam van nog een onoplosbare calciumzeep die kan worden gevormd
in het darmkanaal van een baby die met Nenatal® is gevoed.

925-0182-a-VW-1-o 6 lees verder ► ►►

### Pagina 7

Een ander voorbeeld van onnauwkeurig chemisch taalgebruik is te vinden in
kolom 3 van tabel 1. Daar staat boven: 'g vetzuur per 100 g vet'. Hierin zou
'g vetzuur' moeten zijn 'g gebonden vetzuur'. Ook 'per 100 g vet' is niet juist,
want de som van de massa's van de vetzuren in deze kolom is, afgerond,
100,0 g. Boven kolom 3 van tabel 1 zou dus iets anders moeten staan,
bijvoorbeeld: 'g gebonden vetzuur per ... g vet'.

2p 16 Leg uit of het getal dat op de plaats van de puntjes in 'g gebonden vetzuur per
... g vet' moet komen te staan groter of kleiner is dan 100.

In het tekstfragment wordt beschreven hoe de grondstof BETAPOL® wordt
gemaakt (regels 37 t/m 42).

3p 17 Geef, met behulp van structuurformules, de vergelijking van de reactie die is
beschreven in de regels 37 en 38. Noteer hierin de koolwaterstofrest van het
palmitaat als $C_xH_y$, met daarin de juiste getallen voor $x$ en $y$.

De reactie die is beschreven in de regels 37 en 38 vindt plaats in een andere
reactor (reactor 1) dan de reactie die is beschreven in regel 39 (reactor 2). De
reactie die is beschreven in de regels 40 t/m 42 vindt plaats in een derde reactor
(reactor 3) met reactieproducten uit reactor 1 en reactor 2.
Behalve de reacties die in de regels 37 t/m 42 zijn beschreven, worden in het
om-esteringsproces ook enkele scheidingen uitgevoerd.

3p 18 Welke stof(fen) moet(en) worden verwijderd uit de volgende reactiemengsels:
– het reactiemengsel dat is ontstaan in reactor 1 (zie regels 37 en 38);
– het reactiemengsel dat is ontstaan in reactor 2 (zie regel 39)?
Geef ook aan waarom het ongewenst is dat deze stoffen in reactor 3
terechtkomen.
Noteer je antwoord als volgt:
Uit het mengsel dat in reactor 1 is ontstaan, moet(en) ... worden verwijderd,
omdat ...
Uit het mengsel dat in reactor 2 is ontstaan, moet(en) ... worden verwijderd,
omdat ...

925-0182-a-VW-1-o
7
lees verder

### Pagina 8

Stofsbepaling

Bleekwater wordt verkregen door chloorgas in natronloog te leiden. In
bleekwater heeft zich het volgende evenwicht ingesteld:
$$ \text{Cl}_2 + 2\text{OH}^- \rightleftharpoons \text{OCl}^- + \text{Cl}^- + \text{H}_2\text{O} $$
De ionsoort $\text{OCl}^-$ wordt hypochloriet genoemd.
Het Australische bedrijf Multitrator heeft een methode ontwikkeld om met behulp
van bleekwater het stikstofgehalte van een kunstmest te bepalen. Bij deze
bepaling wordt een oplossing van de kunstmest getitreerd met verdund
bleekwater. Tijdens de titratie, die in zwak basisch milieu wordt uitgevoerd,
wordt ammoniak omgezet tot stikstof.
Voorafgaand aan de titratie wordt aan de oplossing van kunstmest een
oplossing toegevoegd die $0,5$ M aan $\text{KHCO}_3$ is en $0,5$ M aan $\text{KBr}$. Doordat de
oplossing van $\text{KHCO}_3$ licht basisch is, worden de $\text{NH}_4^+$ ionen uit de oplossing
van de kunstmest omgezet tot $\text{NH}_3$ moleculen.
Dat een oplossing van $\text{KHCO}_3$ basisch is, kan worden verklaard met behulp van
getalwaarden uit Binas.

2p 19 Geef een verklaring voor het feit dat een $\text{KHCO}_3$ oplossing basisch is. Vermeld
in je verklaring getalwaarden uit Binas.

De reactie tussen bleekwater en ammoniak verloopt snel en is aflopend. Daarom
kan deze reactie goed bij een titratie worden gebruikt. Dankzij het feit dat de
reactie exotherm is, is het eindpunt van de titratie goed te bepalen.

2p 20 Leg uit hoe je, door gebruik te maken van het feit dat de reactie tussen
bleekwater en ammoniak exotherm is, het eindpunt van de titratie kunt bepalen.

Het verloop van een reactie kan met behulp van een energiediagram worden
beschreven. Hierna zijn vier energiediagrammen (a, b, c en d) getekend. In alle
diagrammen heeft de verticale as dezelfde schaal. Twee van
energiediagrammen zijn zeker onjuist voor de reactie tussen bleekwater en
ammoniak.

[FIGUUR: Een bladzijde met een titel bovenaan, gevolgd door tekst en een chemische formule. De tekst beschrijft een titratieproces. Vragen zijn genummerd 19 en 20, met puntenaanduidingen. Onderaan de pagina staan paginanummer, een code en contactinformatie.]

925-0182-a-VW-1-o 8 lees verder ►►►

### Pagina 9

Energiediagrammen
[FIGUUR: Energie diagrammen a, b, c, d die energieniveaus laten zien]
2p 21 Leg uit welke twee energiediagrammen zeker onjuist zijn voor het verloop van de reactie tussen bleekwater en ammoniak.
1p 22 Welke van de overgebleven energiediagrammen geeft het verloop van de reactie tussen bleekwater en ammoniak het beste weer? Geef een verklaring voor je antwoord.
Het bleekwater dat bij de titratie wordt gebruikt, moet worden geijkt. Het ijken van het bleekwater gebeurt meestal voorafgaand aan de bepaling, maar er mag niet veel tijd verstrijken tussen het ijken en de bepaling.
2p 23 Leg uit, aan de hand van in het begin van deze opgave verstrekte gegevens met betrekking tot bleekwater, dat er niet veel tijd mag verstrijken tussen het ijken van het bleekwater en de bepaling.
De methode is gebruikt om het stikstofgehalte te bepalen van een kunstmest, die ammoniumnitraat als stikstofbevattende stof bevat. Van deze kunstmest werd 4,561 g opgelost tot 100,0 mL oplossing. Hieruit werd 10,00 mL overgebracht in een erlenmeyer. Na toevoeging van een voldoende aantal mL van een oplossing die 0,5 M aan $KHCO_3$ en 0,5 M aan $KBr$ is, werd getitreerd met bleekwater. Het eindpunt van de titratie was bereikt na toevoegen van 3,928 mL bleekwater.
Bij het ijken van het bleekwater heeft men het volgende verband gevonden tussen het aantal mmol $NH_4^+$ en het aantal mL bleekwater:
aantal mL bleekwater = $0,046 + (1,950 \times aantal mmol NH_4^+)$.
5p 24 Bereken het massapercentage N in de onderzochte kunstmest. Ga ervan uit dat ammoniumnitraat de enige stikstofbevattende stof is in de onderzochte kunstmest.
Let op: de laatste opgave van dit examen staat op de volgende pagina.
925-0182-a-VW-1-o 9 lees verder ►►►

### Pagina 10

Epoxypropaan

1,2-Epoxypropaan is een belangrijke grondstof voor verschillende soorten polymeren. Het is een cyclische koolstofverbinding met de volgende structuurformule:
[FIGUUR: Structuurformule van 1,2-epoxypropaan]
O
CH₃-CH-CH₂

Een recent ontwikkelde methode om op industriële schaal 1,2-epoxypropaan te produceren, is gebaseerd op de reactie van propeen met waterstofperoxide:
[FIGUUR: Reactievergelijking van propeen met waterstofperoxide]
CH₃-CH=CH₂ + H₂O₂ → CH₃-CH-CH₂ + H₂O

Als oplosmiddel gebruikt men methanol.
Methanol heeft in het proces ook nog een andere functie.
Om een volledige omzetting van propeen te bereiken, moet waterstofperoxide in overmaat worden gebruikt. Deze zeer reactieve stof levert bij verdere bewerking van reactiemengsels veelal problemen op. Om deze problemen te vermijden, moet de overmaat waterstofperoxide volledig worden omgezet. Dat kan door de aanwezigheid van methanol. Tijdens het proces zet het niet-verbruikte waterstofperoxide een deel van de methanol om tot een stof X. Deze stof X reageert vervolgens met overgebleven methanol. Bij deze reactie ontstaat uiteindelijk onder andere methylmethanoaat.
Op de uitwerkbijlage bij deze opgave is de vergelijking van de laatste reactie onvolledig weergegeven. Deze laatste reactie is een reactie tussen twee stoffen.

2p 25 Maak de reactieve vergelijking op de uitwerkbijlage af. Zet daarin boven 'stof X' de structuurformule van stof X.
2p 26 Leg uit dat methanol kan worden omgezet tot stof X. Vermeld in je uitleg ook tot welke soort stoffen waterstofperoxide bij deze omzetting moet worden gerekend.

In een bepaalde uitvoering van dit proces reageert 90 procent van het waterstofperoxide met propeen dat hierbij volledig wordt omgezet. De overmaat waterstofperoxide wordt door de reactie met methanol volledig omgezet. Per mol methylmethanoaat die hierbij ontstaat, reageren twee mol waterstofperoxide en twee mol methanol.

3p 27 Bereken hoeveel ton methanol wordt verbruikt bij de productie van 5,0·10³ ton 1,2-epoxypropaan volgens bovenstaand proces. Een ton is 10³ kg.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
925-0182-a-VW-1-o* 10 einde ■