# Eindexamen Scheikunde VWO 1999 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/scheikunde/1999/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Scheikunde
Examen VWO
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
19 99
Tijdvak 1
Dinsdag 18 mei
13.30-16.30 uur
Dit examen bestaat uit 23 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg,
berekening of afleiding gevraagd wordt,
worden aan het antwoord meestal geen
punten toegekend als deze verklaring, uitleg,
berekening of afleiding ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redener worden
gevraagd en je geeft meer dan twee redenen,
worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
900006 17
Begin

### Pagina 2

Opgaave 1
Goud en zilver komen in de natuur onder andere voor als Au(s) en Ag(s). Meestal zitten
deze metalen als een mengsel in korreltjes vast aan gesteente.
Bij de winning van goud en zilver uit deze korreltjes maakt men gebruik van een oplossing
van natriumcyanide (NaCN). In deze oplossing is het natriumcyanide geïoniseerd in
Na+-ionen en CN--ionen.
Een natriumcyanide-oplossing is basisch.
1p 1 ☐ Geef de vergelijking waaruit blijkt dat bij het oplossen van natriumcyanide in water een
basische oplossing ontstaat.

Men maalt het gesteente en de daaraan gehechte korreltjes (met goud en zilver) fijn. Men
voegt het gemalen mengsel toe aan een overmaat natriumcyanide-oplossing. Door het
ontstane mengsel wordt lucht geleid. Daardoor vinden twee redoxreacties plaats. Bij de
ene redoxreactie wordt Au(CN)2- ionen gevormd en bij de andere redoxreactie
Ag(CN)2- ionen.
Bij beide redoxreacties is één van de halfreacties:
$$2\text{H}_2\text{O} + \text{O}_2 + 4\text{e}^- \rightarrow 4\text{OH}^-$$
4p 2 ☐ Geef van de redoxreactie waarbij goud reageert, de vergelijking van de andere halfreactie.

Men scheidt de ontstane oplossing af van het gemalen gesteente.
2p 3 ☐ Geef de naam van een scheidingsmethode die hiervoor gebruikt kan worden.

Men voegt aan de verkregen oplossing een overmaat zinkpoeder toe. Daardoor treden de
volgende reacties op:
$$2\text{Au(CN)}_2^-(\text{aq}) + \text{Zn(s)} \rightarrow 2\text{Au(s)} + \text{Zn(CN)}_4^{2-}(\text{aq})\quad (\text{reactie 1})$$
$$2\text{Ag(CN)}_2^-(\text{aq}) + \text{Zn(s)} \rightarrow 2\text{Ag(s)} + \text{Zn(CN)}_4^{2-}(\text{aq})\quad (\text{reactie 2})$$
Men scheidt vervolgens een mengsel van goud, zilver en overgebleven zink af.
Om uit het verkregen mengsel van de metalen het zink te verwijderen, zonder het goud en
het zilver aan te tasten, wordt aan het mengsel een oplossing van een zuur toegevoegd.
Men gebruikt voor dit scheidingsproces een oplossing van zwavelzuur. Daarbij treedt
uitsluitend de volgende reactie op:
$$ \text{Zn(s)} + 2\text{H}^+(\text{aq}) \rightarrow \text{Zn}^{2+}(\text{aq}) + \text{H}_2(\text{g}) $$
Een oplossing van salpeterzuur is niet geschikt voor dit scheidingsproces omdat in dat
geval behalve het zink ook het zilver reageert.
4p 4 ☐ Geef aan de hand van getalwaarden uit Binas aan op grond waarvan verwacht mag
worden dat een oplossing van salpeterzuur reageert met zilver.

Men kan uit het verkregen mengsel van goud en zilver zuiver goud bereiden.
Zuiver goud is echter te zacht om sieraden van te maken. Het wordt daarom gemengd met
andere metalen, vaak met koper. Het goudgehalte van sieraden wordt weergegeven in
karaat.
Eén karaat komt overeen met 1/24 massadeel goud; 24 karaats goud is zuiver goud. Voor
sieraden wordt veelal 18 karaats goud gebruikt.
Een leerling draagt een oorringetje van 18 karaats goud. Behalve goud bevat het oorringetje
alleen koper. De leerling zegt dat zijn oorringetje meer goudatomen bevat dan koperatomen.
4p 5 ☐ Laat met een berekening zien of de leerling gelijk heeft.

900006 17 2 Lees verder

### Pagina 3

Voor toepassingen in de elektronica is goud nodig met een zeer hoge zuiverheid. Om dit
vrijwel zuivere goud te bereiden maakt men gebruik van een elektrolyse-opstelling die
hieronder schematisch is weergegeven.

[FIGUUR: Elektrolyse-opstelling met onzuiver goud als anode en zuiver goud als kathode in een elektrolyt van AuCl3.]

De positieve elektrode bestaat uit goud met een gering percentage zilver. De negatieve
elektrode bestaat steeds uit (vrijwel) zuiver goud. Tijdens de elektrolyse slaat (vrijwel)
zuiver goud neer op de negatieve elektrode.
De gebruikte elektrolytoplossing is een (aangezuurde) oplossing van goud(III)chloride
($\text{AuCl}_3$).
De halfreacties die bij de elektrolyse aan de elektroden optreden, kan men als volgt
weergeven.

Positieve elektrode: $\text{Au(s)} \rightarrow \text{Au}^{3+}\text{(aq)} + 3 \text{ e}^-$
en
$\text{Ag(s)} + \text{Cl}^-\text{(aq)} \rightarrow \text{AgCl(s)} + \text{e}^-$

Negatieve elektrode: $\text{Au}^{3+}\text{(aq)} + 3 \text{ e}^- \rightarrow \text{Au(s)}$

5p 6 □ Leg uit of de hoeveelheid goud die in een minuut aan de positieve elektrode reageert
groter is dan, kleiner is dan of gelijk is aan de hoeveelheid goud die in dezelfde minuut
aan de negatieve elektrode ontstaat.

Opgave 2

Eén van de bekendste kunststoffen is PET (polyethyleentereftalaat). Dit polymeer wordt
onder andere toegepast bij het vervaardigen van frisdrankflessen en het vervaardigen van
kleding.
Eén van de grondstoffen die gebruikt worden bij de bereiding van PET is
1,4-benzendicarbonzuur. Deze stof wordt in de industrie bereid uit 1,4-dimethylbenzeen
en zuurstof.
Onder invloed van een katalysator vindt hierbij in een reactor de volgende reactie plaats:

[FIGUUR: Reactievergelijking voor de bereiding van PET.]
$\text{H}_3\text{C}$ [Benzene ring met twee CH3 groepen op 1,4 positie] $\text{CH}_3\text{(l)} + 3 \text{ O}_2\text{(g)} \rightarrow$ HOOC [Benzene ring met twee COOH groepen op 1,4 positie] $\text{COOH(s)} + 2 \text{ H}_2\text{O(l)}$ (reactie 1)

Van al het 1,4-dimethylbenzeen dat in de reactor wordt geleid, wordt 95,0% volgens
reactie 1 omgezet; 3,00% wordt volledig verbrand en 2,00% reageert niet. Omdat in de
reactor warmte wordt ontwikkeld moet de reactor voortdurend gekoeld worden.
Men kan de verbrandingsenthalpie uitrekenen hoeveel joule vrijkomt per
kg ingeleid 1,4-dimethylbenzeen. Onder de verbrandingsenthalpie van $\text{CH}_2$ van 1 mol van die stof
wordt de enthalpieverandering die optreedt bij verbranding (met $\text{O}_2$) van $\text{CO}_2\text{(g)}$ en $\text{H}_2\text{O(l)}$.
De verbrandingsenthalpie van 1,4-dimethylbenzeen bedraagt $-4,56 \cdot 10^6 \text{ J mol}^{-1}$
($p = p_0$ en $T = 298 \text{ K}$); de verbrandingsenthalpie van 1,4-benzendicarbonzuur bedraagt
$-3,19 \cdot 10^6 \text{ J mol}^{-1}$ ($p = p_0$ en $T = 298 \text{ K}$).

3p 7 □ Bereken met behulp van deze gegevens de enthalpieverandering $\Delta H$ van reactie 1 in joule
per mol 1,4-dimethylbenzeen ($p = p_0$ en $T = 298 \text{ K}$).
5p 8 □ Bereken hoeveel joule in de reactor vrijkomt per kg ingeleid 1,4-dimethylbenzeen
($p = p_0$ en $T = 298 \text{ K}$).

900006 17 3 Lees verder


### Pagina 4

Om PET te maken laat men het 1,4-benzeendicarbonzuur reageren met 1,2-ethaan­diol
((HO – CH₂ – CH₂ – OH)). Daarbij worden de moleculen 1,4-benzeendicarbonzuur en
1,2-ethaan­diol uitsluitend om en om aan elkaar gekoppeld. Hieronder volgt een gedeelte
uit het midden van een molecuul PET:

[FIGUUR: Structuurformule van een gedeelte van een PET-molecuul met aan beide zijden golvende lijnen die verdere keten­aan­hechting aanduiden.]
~~ CH₂ – CH₂ – O – C(=O) – C₆H₄ – C(=O) – O – CH₂ – CH₂ – O ~

De uiteinden van een PET molecuul kunnen een C₂H₄OH groep of een COOH groep zijn.
In de industrie wordt PET bereid via een continu proces met twee reactoren (reactor 1 en
reactor 2). In reactor 1 wordt 1,4-benzeendicarbonzuur en 1,2-ethaan­diol ingeleid.
Bij het reageren van deze twee verbindingen in reactor 1 ontstaat onder andere een
verbinding met de molecuulformule C₁₂H₁₄O₆. Deze verbinding heeft de volgende
structuurformule:

HO – CH₂ – CH₂ – O – C(=O) – C₆H₄ – C(=O) – CH₂ – CH₂ – OH

Behalve deze verbinding ontstaat in reactor 1 ook onder andere een kleine hoeveelheid
van een verbinding met de molecuulformule C₂₀H₁₈O₉.

9 (4p) Geef de structuurformule van de verbinding met de molecuulformule C₂₀H₁₈O₉ die in
reactor 1 ontstaat.

Hieronder is de continue bereiding van PET via het proces met de twee reactoren
schematisch weergegeven.

[FIGUUR: Blokschema van een continu proces met twee reactoren. In reactor 1 komen 1,4-benzeendicarbonzuur en 1,2-ethaan­diol binnen en komt water (H₂O) als product naar buiten. De hoofdzakelijke verbinding X gaat van reactor 1 naar reactor 2. In reactor 2 komt verbinding X binnen en komt PET als product naar buiten.]

In reactor 2 treedt hoofdzakelijk een reactie op waarbij uit de genoemde verbinding
C₁₂H₁₄O₆ het polymeer PET en een verbinding X ontstaat.

10 (4p) Geef de naam van verbinding X.

PET dat in frisdrankflessen zit, wordt wel 'flessen-PET' genoemd en PET dat in kleding is
verwerkt, noemt men wel 'kleding-PET'. In beide soorten PET zijn bij de bereiding de
moleculen 1,4-benzeendicarbonzuur en 1,2-ethaan­diol om en om aan elkaar gekoppeld. In
beide soorten PET moleculen komen zo weinig COOH (eind)groepen voor dat hun aantal
verwaarloosd mag worden ten opzichte van het aantal C₂H₄OH (eind)groepen. De
moleculen van 'flessen-PET' zijn gemiddeld aanzienlijk langer dan de moleculen van
'kleding-PET'.

11 (4p) Leg aan de hand van bovenstaande gegevens uit of het aantal mol 1,2-ethaan­diol dat per
mol 1,4-benzeendicarbonzuur verbruikt wordt bij de bereiding van 'flessen-PET' groter is
dan, kleiner is dan of gelijk is aan het aantal mol 1,2-ethaan­diol dat per mol
1,4-benzeendicarbonzuur verbruikt wordt bij de bereiding van 'kleding-PET'.

900006 17 4 Lees verder

### Pagina 5

Opgave 3
Tussen methanol, koolstofmonoöxide en 2-butyn kan onder invloed van een katalysator
een additiereactie plaatsvinden. Daarbij ontstaat een verbinding met de volgende
structuurformule:
[FIGUUR: Structuurformule van een ester met de formule CH3-O-C(=O)-C(CH3)=C(H)-CH3.]
Deze verbinding is een ester.
Men kan de naam van een ester omschrijven. Zo kan men ethylethanoaat omschrijven als
de ester van ethanol en ethaanzuur.
12
13
Geef op dezelfde manier de omschrijving van de naam van de verbinding met de
bovenstaande structuurformule.
Er bestaan twee verbindingen met de bovenstaande structuurformule. De moleculen van
deze twee verbindingen verschillen onderling slechts in hun ruimtelijke structuur.
Geef de structuurformules van deze twee verbindingen zodanig weer dat daaruit duidelijk
blijkt in welk opzicht de posities van atomen en/of atoomgroepen in de
molecuulstructuur van deze verbindingen van elkaar verschillen.
Methanol en koolstofmonoöxide kunnen ook met andere koolwaterstoffen dan 2-butyn
additiereacties geven. Onder bepaalde omstandigheden kunnen daarbij
(additie)polymeren gevormd worden.
Bij een reactie tussen methanol, koolstofmonoöxide en twee koolwaterstoffen X en Y
ontstaat in aanwezigheid van een geschikte katalysator een additiepolymeer. Dit polymeer
kan met de formule $(C_{10}H_{14}O_2)_n$ H worden weergegegeven. Hieronder is een deel van
de structuurformule van dit additiepolymeer zijn gebruikt:
[FIGUUR: Deel van de structuurformule van een polymeer met herhalende eenheden die koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen bevatten, met koolstofketens en dubbele bindingen die uit elkaar worden gerekt, en zijgroepen met CH3 en CH2.]
14
Geef de structuurformules van de koolwaterstoffen X en Y die voor het maken van dit
additiepolymeer zijn gebruikt.
900006 17
5
Lees verder

### Pagina 6

Opgave 4
Wasmiddelen bevatten voor de ontharding van leidingwater onder andere zeolieten. Deze
vaste, slecht oplosbare stoffen zijn natriumaluminiumsilicaten.
In een publicatie over zeolieten wordt het volgende model afgebeeld van een fragment
van het kristalrooster van een zeoliet. Uit dit fragment zijn de Na$^+$ ionen weggelaten.

[FIGUUR: Chemische structuur van een fragment van een zeolietrooster met Al en Si atomen verbonden door O atomen.]

In dit model zijn de bindingen voorgesteld als covalente bindingen (atoombindingen). De
consequentie van de aanname dat de bindingen tussen Al en O covalent zijn, is dat in dit
model een negatieve lading op Al geplaatst moet worden.

4p 15 $\square$ Leid uitgaande van de bovenstaande elektronenformule af hoe groot de negatieve lading
is die op elke Al geplaatst moet worden.

De kristallen van een zeoliet bevatten holten die via openingen bereikt kunnen worden
door moleculen en/of ionen. De Na$^+$ ionen van een zeoliet bevinden zich in die holten. Het
zeoliet vermindert de hardheid van leidingwater doordat de Na$^+$ ionen uitgewisseld
worden tegen Ca$^{2+}$ ionen en Mg$^{2+}$ ionen uit het leidingwater. Voor elk Ca$^{2+}$ of of
Mg$^{2+}$ ion dat via de openingen in de zeolietstructuur naar binnen gaat, komen steeds
twee Na$^+$ ionen via de openingen naar buiten en gaan in oplossing.
Een bepaald wasmiddel bevat 30 massaprocent van een zeoliet met de verhoudingsformule
Na$_{4}$Al$_{4}$Si$_{4}$O$_{16}$·9H$_{2}$O.
Voor een wasbeurt met 10 liter leidingwater dat in totaal $1,5 \cdot 10^{-2}$ mol Ca$^{2+}$ + Mg$^{2+}$ bevat,
wordt 90 gram van dit wasmiddel gebruikt.
De massa van een mol van het zeoliet bedraagt $7,3 \cdot 10^{2}$ g.

5p 16 $\square$ Bereken hoeveel procent van de Na$^{+}$ ionen uit het zeoliet bij bovengenoemde wasbeurt
uitgewisseld wordt tegen Ca$^{2+}$ ionen + Mg$^{2+}$ ionen. Neem hierbij aan dat alle Ca$^{2+}$ ionen
en Mg$^{2+}$ ionen uit de 10 liter water worden uitgewisseld.

900006 17
6
Lees verder

### Pagina 7

In werkelijkheid worden niet alle Ca$^2$ en Mg$^2$+ uit het leidingwater uitgewisseld. Als het
zeoliet wordt geschud met hard water, stellen zich snel evenwichten in die als volgt kunnen
worden weergegeven:
2 Na$^+$zeoliet(s) + Ca$^{2+}$(aq) $\rightleftharpoons$ 2 Na$^+$(aq) + Ca$^{2+}$zeoliet(s) (evenwicht 1)
2 Na$^+$zeoliet(s) + Mg$^{2+}$(aq) $\rightleftharpoons$ 2 Na$^+$(aq) + Mg$^{2+}$zeoliet(s) (evenwicht 2)

Een leerling krijgt de opdracht om na te gaan welk van de evenwichten 1 of 2 onder
dezelfde omstandigheden het meest rechts ligt. Hij moet dus nagaan welke van de
ionensoorten Ca$^{2+}$ of Mg$^{2+}$ beter uitgewisseld wordt tegen de Na$^+$ ionen van het zeoliet. De
leerling probeert een antwoord op deze vraag te vinden in de schoolbibliotheek. Hij vindt
in een boek dat de grootte van de openingen in het zeoliet zodanig is dat Ca$^{2+}$(aq) ionen
en Mg$^{2+}$(aq) ionen de openingen niet kunnen passeren. In het boek staat verder dat van
een Ca$^{2+}$(aq) ion en een Mg$^{2+}$(aq) ion eerst de watermantel verwijderd moet worden
voordat de ionen de openingen in het zeoliet kunnen passeren.
Voor het verwijderen van de watermantel is bij een Ca$^{2+}$ ion minder energie nodig dan bij
een Mg$^{2+}$ ion.

3p 17 $\square$ Geef uit Binas de getalwaarden uit blijkt dat voor het verwijderen van de
watermantel bij een Ca$^{2+}$(aq) ion minder energie nodig is dan bij een Mg$^{2+}$(aq) ion.
Vermeld ook de eenheden bij die getalwaarden.

De leerling vindt in de schoolbibliotheek te weinig gegevens om antwoord te kunnen
geven op de vraag welk van de evenwichten 1 en 2 het meest rechts ligt. Hij besluit daarom
een onderzoek te doen.
De leerling voert het onderzoek als volgt uit.
• Hij doet in twee erlenmeyers gelijke hoeveelheden van het zeoliet.
• Hij voegt aan het zeoliet in de ene erlenmeyer 25,0 ml 0,100 M calciumchloride-oplossing
toe.
• Hij voegt aan het zeoliet in de andere erlenmeyer 25,0 ml 0,100 M magnesiumchlorideoplossing toe.
• Hij schudt de beide erlenmeyers goed.
• Hij filtreert de beide mengsels en vangt de filtraten afzonderlijk op.
• Hij titreert elk van de filtraten. Hij gebruikt daarvoor een oplossing van een bepaald
natriumzout.

Bij de titraties reageren de negatieve ionen van dit natriumzout met deeltjes uit de beide
filtraten. Van deze deeltjes worden op deze manier de concentraties bepaald.
De reden dat de leerling filtreert, heeft niets te maken met het goed of slecht kunnen
waarnemen van het eindpunt van de titraties. Als de leerling niet zou hebben gefiltreerd,
zou hij verkeerde titratie-uitkomsten hebben verkregen.

2p 18 $\square$ Geef de formules van de deeltjes waarvan de leerling bij de titraties de concentraties
bepaalt.
4p 19 $\square$ Leg uit hoe verklaard moet worden dat de leerling verkeerde titratie-uitkomsten zou
hebben verkregen als hij niet gefiltreerd zou hebben.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

900006 17 7 Lees verder


### Pagina 8

Opgave 5

Eén van de soorten Cola die verkrijgbaar zijn, noemt men Coke. Coke is een oplossing die onder andere fosforzuur bevat. In Coke hebben zich onder andere de volgende evenwichten ingesteld:

$H_3PO_4 + H_2O \rightleftharpoons H_3O^+ + H_2PO_4^-$ (evenwicht 1)
$H_2PO_4^- + H_2O \rightleftharpoons H_3O^+ + HPO_4^{2-}$ (evenwicht 2)
$HPO_4^{2-} + H_2O \rightleftharpoons H_3O^+ + PO_4^{3-}$ (evenwicht 3)

De hoeveelheid $H_3O^+$ die in de Coke door het optreden van de evenwichten 2 en 3 is ontstaan, is verwaarloosbaar klein ten opzichte van de hoeveelheid $H_3O^+$ die door evenwicht 1 is ontstaan. De $H_3O^+$ in Coke wordt vrijwel geheel door evenwicht 1 bepaald. Bij een meting bleek de $pH$ van een bepaald merk Coke 2,41 te zijn (298 K). Met behulp van deze $pH$ waarde kan men berekenen hoeveel gram fosforzuur men moet toevoegen om 1,0 liter van deze Coke te maken.

5p 20 $\square$ Bereken hoeveel gram fosforzuur men moet toevoegen om 1,0 liter Coke met een $pH = 2,41$ te maken.

De $[PO_4^{3-}]$ in Coke is zeer klein. Men kan $[PO_4^{3-}]$ in Coke berekenen als de $pH$ van de Coke bekend is. Als aangenomen wordt dat $[H_3O^+]$ in de Coke alleen door evenwicht 1 wordt bepaald, kan men namelijk afleiden dat in de Coke de volgende betrekking geldt:

$$[PO_4^{3-}] = \frac{(K_z \text{ van } H_2PO_4^-) \times (K_z \text{ van } HPO_4^{2-})}{[H_3O^+]}$$

4p 21 $\square$ Leid deze betrekking af, of andere met behulp van de evenwichtsvoorwaarden van de evenwichten 2 en 3.

Ondanks de zeer kleine $[PO_4^{3-}]$ kunnen fosfaationen uit Coke toch met bepaalde metaalionen worden neergeslagen. Zo ontstaat bij toevoeging van een oplossing van lanthan(III)nitraat ($La(NO_3)_3$) aan Coke een neerslag van het zeer slecht oplosbare lanthan(III)fosfaat ($LaPO_4$). In een verzadigde oplossing van $LaPO_4$ geldt bij 298 K:

$$[La^{3+}][PO_4^{3-}] = 4,0 \cdot 10^{-23}$$

4p 22 $\square$ Laat met een berekening zien dat bij menging van 50 ml Coke en 50 ml 0,10 M lanthan(III)nitraatoplossing bij 298 K een neerslag van $LaPO_4$ zal ontstaan. Ga er daarbij vanuit dat de $pH$ van de oplossing, op het moment dat het neerslag begint te ontstaan, 2,64 bedraagt.

Van de slechte oplosbaarheid van $LaPO_4$ wordt gebruik gemaakt bij één van de manieren om door titratie met natronloog de hoeveelheid fosforzuur in een frisdrank te bepalen. Nadat men eerst door koken het opgeloste koolstofdioxide uit een hoeveelheid frisdrank heeft verwijderd, voegt men een overmaat opgelost $La(NO_3)_3$ toe. Door het ontstaan van $LaPO_4$ lopen de evenwichten 3, 2 en 1 volledig naar rechts af. Vervolgens bepaalt men door titratie met natronloog de dan aanwezige hoeveelheid $H_3O^+$. Men heeft de bovenbeschreven bepaling uitgevoerd met een Cola-soort die werd bereid met een andere hoeveelheid fosforzuur dan bij Coke. Aan 50,0 ml van deze andere Cola-soort werd, na enige tijd koken, 50,0 ml van een 0,10 M $La(NO_3)_3$ oplossing toegevoegd. Het mengsel werd met 0,100 M natronloog getitreerd. Het eindpunt van de titratie was bereikt toen men 7,80 ml natronloog had toegevoegd.

4p 23 $\square$ Bereken hoeveel mmol fosforzuur men bij de bereiding van 1,00 liter van deze Cola-soort heeft gebruikt.

Einde
900006 17