# Eindexamen Nederlands VWO 2022 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/2022/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

### Vraag 34 – Opgave 1

### Vraag 35 – Opgave 1

### Vraag 36 – Opgave 1

### Vraag 37 – Opgave 1

### Vraag 38 – Opgave 1

### Vraag 39 – Opgave 1

### Vraag 40 – Opgave 1

### Vraag 41 – Opgave 1

### Vraag 42 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2022
tijdvak 1
donderdag 12 mei
13.30 - 16.30 uur
Nederlands

Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 42 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Beantwoord de vragen in correct Nederlands.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één zin, wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.

VW-1001-a-22-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 en tekst 2 hebben betrekking op een tentoonstelling van
de kunstenaar Damien Hirst. Behalve vragen over elk van de twee teksten
afzonderlijk bevat dit vragenboekje ook enkele overkoepelende vragen
over beide teksten.

Tekst 1 Alles is gemaakt om kapot te gaan

De tekst 'Alles is gemaakt om kapot te gaan' kan door middel van
onderstaande kopjes in achtereenvolgens vier delen worden
onderverdeeld:
deel 1: Introductie
deel 2: Interpretatie van de tentoonstelling
deel 3: Reflectie op de tentoonstelling
deel 4: Eindoordeel over de tentoonstelling

1p 1 Bij welke alinea begint deel 3, 'Reflectie op de tentoonstelling'?
1p 2 Bij welke alinea begint deel 4, 'Eindoordeel over de tentoonstelling'?

"Als je daar goed over nadenkt, is dat ironisch." (regels 49-51)
2p 3 Leg uit waarom de term 'ironisch' volgens alinea 3 van tekst 1 van
toepassing is op de tentoonstelling van Hirst.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 25 woorden.

1p 4 Uit alinea 5 van tekst 1 blijkt dat de tentoonstelling van Hirst op te vatten
is als kritiek op de moderne kunst.
Wat is de essentie van deze kritiek volgens alinea 5?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 15 woorden.

"Alles wat we maken, is gemaakt om kapot te gaan". (regels 143-144)
2p 5 Illustreer aan de hand van alinea 8 hoe deze bewering van toepassing
op onze tijd.
Maak voor je antwoord gebruik van onderstaande tabel. Geef antwoord in
een of meer volledige zinnen.

constatering < al gegeven > Het grootste bouwwerk dat we maken, is
het world wide web.
probleem
gevaar
conclusie

VW-1001-a-22-1-0 2/10 lees verder ►►►

### Pagina 3

1p 6 "Dat is een ongemakkelijke vraag." (regels 139-140)
Waarom wordt bedoelde vraag als een ongemakkelijke vraag gezien?
A omdat bedoelde vraag een retorische vraag is
B omdat het antwoord moeilijk onder woorden te brengen is
C omdat we tegenwoordig niets met eeuwigheidswaarde maken

"In de artikelen en recensies die ik over de tentoonstelling heb gelezen,
werd dit geïnterpreteerd als postmoderne ironie of humor."
(regels 183-187)
2p 7 Leg uit welke tegenstelling ten grondslag ligt aan deze ironie.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 30 woorden.

"De tentoonstelling ging over mythevorming en de behoefte aan verhalen."
(regels 114-116)
1p 8 Citeer uit alinea 7 tot en met 10 de zin waaruit blijkt dat deze behoefte
aan verhalen tijdens het bezoek aan deze tentoonstelling bewaarheid
wordt voor de recensent.

9 Hoe luidt het eindoordeel over Hirsts tentoonstelling Treasures from the
Wreck of the Unbelievable, gelet op de strekking van tekst 1?
De tentoonstelling is
A indrukwekkend, omdat Hirst kosten noch moeite gespaard om
een gigantische kunstschat te vervaardigen die niettemin fictief is.
B provocatief, omdat Hirst zich in deze tentoonstelling zonder enige
reserve bedient van postmoderne ironie of humor in de vorm van
moderne mythen.
C relativerend, omdat Hirst met zijn fantasierijke weergave van een
niet-bestaand verleden een ander perspectief biedt op de
tegenwoordige kunst.
D verontrustend, omdat Hirst de bezoeker een ontluisterende kijk op
onze hedendaagse cultuur biedt met het tonen van de zogenaamde
schatten.

1p 10 Hoe kan het voornaamste doel van tekst 1 het best worden omschreven?
De tekst
A biedt de lezer een subjectieve bespiegeling op Hirsts tentoonstelling.
B geeft een zakelijke en diepgravende analyse van Hirsts
tentoonstelling.
C plaatst de besproken tentoonstelling in de context van het verdere
werk van Hirst.
D wil de lezer overtuigen van de perfecte uitvoering en de beperkte
zeggingskracht van Hirsts tentoonstelling.

VW-1001-a-22-1-o 3 / 10 lees verder

### Pagina 4

Tekst 2 Damien Hirsts schitterende scheepwrak

Tekst 2 kan door middel van onderstaande kopjes in vijf delen worden
onderverdeeld:
deel 1: Inleiding
deel 2: Beschrijving
deel 3: Interpretatie
deel 4: Eindoordeel
deel 5: Slot
1p 11 Bij welke alinea begint deel 3, 'Interpretatie'?
1p 12 Bij welke alinea begint deel 4, 'Eindoordeel'?

Een woordspeling is een woordcombinatie waarmee een schrijver een
komisch of retorisch effect nastreeft. In alinea 1 van tekst 2 kunnen twee
zinnen als een woordspeling worden opgevat.
3p 13 Citeer de twee zinnen die als woordspeling kunnen worden opgevat en
leg uit waarom deze zinnen als woordspeling kunnen worden opgevat.
Maak voor je antwoord gebruik van informatie uit alinea 1 en 2.

"Het Apistos-verhaal is natuurlijk kolder." (regels 34-35)
2p 14 Citeer twee zinnen of delen van zinnen waaruit af te leiden is dat het
Apistos-verhaal niet waar is, gelet op de informatie in alinea 2 en 3.

"Laat ik maar eerlijk toegeven: ik twijfel." (regels 77-78)
1p 15 Waarover wordt door de ik-figuur getwijfeld?

"Dat komt allereerst door de pavlovreactie die Hirst bij veel
kunstliefhebbers oproept (en waar hij overigens zelf van harte aan
meewerkt)" (regels 78-82)
1p 16 Wat veroorzaakt de voorgenoemde pavlovreactie bij kunstliefhebbers,
gelet op de tekst?
het feit dat Hirst
A eerder bezigt lijkt te zijn met geld verdienen dan met het maken van
kunst
B met veel duurdere materialen werkt dan gebruikelijks is in de
kunstwereld
C niet oprecht open lijkt te staan voor niet-westerse culturen en esthetiek
D slechts verleidelijke en gecompliceerde statements maakt met zijn
kunst

VW-1001-a-22-1-o
4 / 10
lees verder ► ► ►


### Pagina 5

3p 17 In alinea 6, 7 en 8 van tekst 2 wordt het standpunt onderbouwd dat we
Hirst serieus moeten nemen.
Vat de onderbouwing van dit standpunt samen.
Neem daartoe de nummers van de alinea's over en vul de zin steeds aan.
Gebruik voor je antwoord in totaal niet meer dan 30 woorden.

|                 |
|-----------------|
| We moeten Hirst wel serieus nemen want hij stelt vragen over |
| alinea 6        |
| alinea 7        |
| alinea 8        |

2p 18 In regel 155 van tekst 2 is er sprake van een “tweekoppig monster”.
Waaruit bestaan die twee koppen van dit monster?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 30 woorden.

1p 19 Welke factor wordt in tekst 2 genoemd als verklaring voor het ontstaan en
in stand blijven van de heersende smaak én voor toekomstige
veranderingen daarin?
Gebruik voor je antwoord niet meer dan 10 woorden.

2p 20 In alinea 11 van tekst 2 wordt het ironisch genoemd dat de westerse,
progressieve kunstliefhebber de tentoonstelling van Hirst verschrikkelijk
zal vinden.
Leg uit waarom deze reactie ironisch wordt genoemd.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 60 woorden.

2p 21 Hoe luidt het eindoordeel over Hirsts tentoonstelling *Treasures from the*
*Wreck of the Unbelievable*, gelet op de strekking van tekst 2?
De tentoonstelling is
A bewonderenswaardig, omdat Hirst kosten noch moeite heeft gespaard
om zijn conceptuele meta-ideeën grootschalig uit te werken.
B confronterend, omdat Hirst de West-Europese bezoeker dwingt tot
nadenken over zijn eigen beperkte kunstopvattingen.
C revolutionair, omdat Hirst met grote ambachtelijkheid en verregaande
authenticiteit een nieuwe wereld heeft neergezet.
D verrassend, omdat Hirst hiermee meer interesse in de westerse
kunstwereld toont dan men tot dusverre van hem gewend is.

VW-1001-a-22-1-o 5 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 6

Overkoepelende vragen bij tekst 1 en tekst 2
Zowel tekst 1 als tekst 2 gaat in op de mening van kunstcritici dat de
kunst van Hirst kan worden beschouwd als kitsch. In beide teksten wordt
deze mening op een andere reden gebaseerd.
2p 22 Geef per tekst deze reden weer. Neem de letter over die voor de
betreffende zin staat en maak elke zin af.
a Volgens tekst 1 beschouwen kunstcritici de tentoonstelling als kitsch,
omdat ...
b Volgens tekst 2 beschouwen kunstcritici de tentoonstelling als kitsch,
omdat ...
In elk van de twee teksten 1 en 2 komt al dan niet expliciet een advies
naar voren.
2p 23 Geef van beide teksten de essentie van het advies weer. Neem de letter
over die voor de betreffende zin staat en maak elke zin af.
a Als de huidige westerse samenleving waarde hecht aan kunst, dan
doet ze er volgens tekst 1 goed aan ...
b Als westerse kunstliefhebbers echt openstaan voor andere culturen,
dan moeten ze volgens tekst 2 ...

Tekst 3 Data zijn duur
"De eerste stap in de moderne revolutie is de privatisering van alles."
(regels 50-51)
Volgens het tekstgedeelte dat bestaat uit alinea 1 tot en met 5 van tekst 3
doet deze privatisering zich voor in verschillende beroepsdomeinen.
2p 24 Noem drie van deze beroepsdomeinen.
"De eerste stap in de moderne revolutie is de privatisering van alles."
(regels 50-51)
1p 25 In welke alinea van tekst 3 komt deze "privatisering van alles" voor het
eerst aan de orde?
In tekst 3 staat de ontwikkeling centraal in het eigenaarschap van data.
Deze ontwikkeling kent drie fasen.
3p 26 Geef aan welke drie fasen dit zijn.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 30 woorden.
VW-1001-a-22-1-o 6 / 10 lees verder

### Pagina 7

"Nu is het uiteraard fijn dat bedrijven kansen zien in nieuwe
technologieën. Maar het is minder fijn dat democratieën hun politieke
macht zo snel uit handen geven." (regels 66-70)
1p 27 Hoe moeten bovenstaande twee zinnen worden begrepen in het licht van
de tekst als geheel?
A Doordat de overheid zich weinig bemoeit met dataverzameling
en -verwerking, richten nieuwe bedrijven zich hierop.
B Hoewel er met databewerking veel geld te verdienen is, moeten deze
activiteiten voorbehouden blijven aan de overheid.
C Omdat bedrijven gemakkelijker internationaal opereren, zijn zij in het
voordeel als het gaat om dataverzameling en -verwerking.
D Weliswaar valt innovatie door bedrijven te prijzen, maar in dit geval
mogen ze niet ongecontroleerd hun gang gaan.
2p 28 Tot welke tekstsoort kan tekst 3 worden gerekend, gelet op de strekking
van de tekst?
De tekst is een
A beschouwing, want in de tekst komen met name verschillende visies
op de toenemende dataficering aan de orde.
B beschouwing, want in de tekst komen voornamelijk visies op nieuwe
technologieën aan de orde.
C betoog, want in de tekst wordt hoofdzakelijk bepleit dat de
privatisering van data argwaan zou moeten wekken.
D betoog, want in de tekst wordt voortdurend bepleit dat de moderne
revolutie behalve risico's talrijke kansen kan bieden.
1p 29 In tekst 3 komen diverse nadelen van de huidige omgang met data aan de
orde.
Wat is de essentie van deze nadelen?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.
2p 30 In tekst 3 worden oproepen gedaan aan politici om ervoor te zorgen dat
de macht niet wordt kwijtgeraakt.
Welke twee dingen zouden politici hiertoe moeten agenderen volgens de
tekst?
VW-1001-a-22-1-o 7 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 8

tekstfragment 1

Of, stelde Horvitz, directeur van het onderzoekslab van Microsoft, hoe eerlijk is onze democratie nog als we op basis van Facebookberichten precies weten hoe iemand zich voelt en hoe je hem moet bespelen om niet (of wel) te gaan stemmen? De Britse krant The Guardian schreef vorige maand hoe de meest geavanceerde techniek op dit gebied in handen is van big-data-miljardair Robert Mercer.

naar: Jan Benjamin, De renaissance van kunstmatige intelligentie uit: NRC Handelsblad, 13 maart 2017

2p 31 Citeer drie zinnen uit tekst 3 die elk afzonderlijk kunnen worden gezien als een samenvatting van de zorgen die door Horvitz werden geuit in tekstfragment 1.

2p 32 Noteer de nummers van twee alinea's uit tekst 3 waaruit een negatieve houding blijkt ten aanzien van het afgeven van de politieke macht.

Tekst 4 Lekker lastigvallen

In de inleiding van een tekst kan op verschillende manieren ervoor worden gekozen de aandacht van de lezer te trekken.
1p 33 Voor welke manier is in alinea 1 van tekst 4 het duidelijkst gekozen?
In alinea 1 van tekst 4 wordt vooral de aandacht getrokken door
A aan te sluiten bij de actualiteit.
B af te wijken van een algemene bevinding.
C een afwijkend standpunt in te nemen.
D een persoonlijke ervaring mee te delen.
E een schokkend gegeven te presenteren.

In alinea 1 tot en met 3 van tekst 4 wordt geprobeerd het gedrag van bepaalde deelnemers aan de Facebookdiscussies over grammatica te vergelijken.
1p 34 Hoe wordt geprobeerd het gedrag van deze deelnemers te vergelijken?

"Maar dat vind ik allemaal nog tot daaraan toe." (regels 31-32)
Met geciteerde zin toont de auteur zich toegeeflijk.
1p 35 Waarop is deze zin een toegeving?

VW-1001-a-22-1-o 8 / 10 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

36 (5p)
In alinea 4 en 5 van tekst 4 wordt bezwaar gemaakt tegen de opvatting
van sommige mensen die deelnemen aan de Facebookdiscussies.
Hoe luidt de opvatting waartegen bezwaar wordt gemaakt?
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen.

37 (3p)
"Eigenlijk is hier sprake van een soort framing." (regels 51-52)
Citeer de zin die laat zien dat docenten de geframede opvatting in de
praktijk brengen.

38 (2p)
In alinea 7 van tekst 4 is een volledige redenering aanwijsbaar.
Citeer de zinnen die respectievelijk het standpunt, het argument en de
aanbeveling van deze redenering uit alinea 7 verwoorden.

[FIGUUR: Tabel met drie rijen en twee kolommen. De eerste kolom bevat de teksten 'standpunt', 'argument', 'aanbeveling'. De tweede kolom is leeg.]

39 (2p)
De titel van tekst 4 luidt: 'Lekker leerlingen lastigvallen'. Gezien de rest
van de tekst kan deze titel worden opgevat als een paradox.
Leg het paradoxale van deze titel uit.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 25 woorden.

40 (1p)
Een kritisch lezer zou kunnen opmerken dat er in alinea 7 van tekst 4
sprake lijkt van het overdrijven van voordelen.
Leg deze drogreden uit door onderstaande zin af te maken:
Als leerlingen vragen over grammatica krijgen waarop het antwoord niet
eenduidig is, dan wil dat nog niet zeggen dat ...
Geef antwoord in een volledige zin en gebruik voor je antwoord niet meer
dan 20 woorden.

41 (1p)
In tekst 4 wordt gesproken over docenten die leerlingen niet willen
confronteren met vragen waarop zijzelf het antwoord niet weten.
Wat is de belangrijkste kritiek op deze docenten, gelet op de strekking
van de tekst?
Deze docenten
A bieden te weinig uitdaging aan de leerlingen.
B vereenzelvigen zich te zeer met de leerlingen.
C weten niet meer van de stof dan de leerlingen.
D zijn bang om af te wijken van het schoolboek.

Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

VW-1001-a-22-1-o 9 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 10

2p 42 Welke bewering geeft het best de hoofdgedachte van tekst 4 weer?
Docenten zouden
A de grenzen van de te onderwijzen lesstof beter moeten aangeven.
B hun leerlingen veel vaker moeten confronteren met onzekerheden.
C vaker hun eigen deskundigheid tijdens de les in twijfel moeten trekken.
D zich minder moeten richten op de meningen van collega's op
Facebook.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1001-a-22-1-o
10 / 10
einde