# Eindexamen Nederlands VWO 2019 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/2019/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2019
tijd vak 2
maandag 17 juni
13.30 - 16.30 uur
Nederlands
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 38 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 68 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Beantwoord de vragen in goedlopend Nederlands.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer
dan één zin, wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
VW-1001-a-19-2-o

### Pagina 2

Tekst 1 De evolutie leert ons geen moraal

De tekst 'De evolutie leert ons geen moraal' kan door middel van
onderstaande kopjes in vijf delen worden onderverdeeld:
deel 1: Inleiding
deel 2: Wijdverbreide aannames en hun ontkrachting
deel 3: Hernieuwde theorievorming
deel 4: Pseudowetenschap
deel 5: Slot

1p 1 Bij welke alinea begint deel 4, 'Pseudowetenschap'?

1p 2 Welke overeenkomst is er in alinea 3 en 4 te vinden tussen opvattingen
uit de evolutionaire psychologie en de gedragsbiologie?
Beide wetenschappen
A benadrukken dat menselijk gedrag verklaard kan worden uit
omstandigheden in het verleden.
B gaan uit van dominantie bij de man en intuïtieve aandrang tot binding
bij de vrouw.
C interpreteren menselijk gedrag als het resultaat van langzame
biologische evolutie.
D verklaren menselijk gedrag door te verwijzen naar parallellen met
dierlijk gedrag.

3p 3 Frans de Waal huldigt volgens de tekst het standpunt dat moreel besef te
ontlenen valt aan de natuur.
Vat de argumentatie van Frans de Waal samen waarmee hij volgens de
tekst dit standpunt ondersteunt.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 50 woorden.

VW-1001-a-19-2-o 2 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

3p 4 Vat het tekstgedeelte van alinea 10 tot en met 12 samen. Neem daartoe onderstaand schema over en vul het in.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 50 woorden.

|               |                                                 |
|---------------|-------------------------------------------------|
| standpunt     | Volgens De Waal is het gedrag van apen een      |
|               | voorbeeld voor de mens.                         |
| weerlegging   |                                                 |
| conclusie     |                                                 |
| aanbeveling   |                                                 |

2p 5 In alinea 8 tot en met 11 worden drijfveren voor het gedrag van apen aan de orde gesteld.
Wat is blijkens de tekst de visie van De Waal op deze drijfveren en wat is blijkens de tekst de visie van de auteurs op deze drijfveren? Gebruik geen voorbeelden.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 25 woorden.

1p 6 Volgens wie verloopt de evolutie alleen geleidelijk?
volgens
A Chomsky
B Dawkins
C De Waal
D Gould

VW-1001-a-19-2-o 3 / 12 lees verder ▶▶▶

### Pagina 4

tekstfragment 1

(1) “Op dit moment vindt een kentering plaats. Er is een herwaardering
van het verband tussen mens en dier, mede onder invloed van de
neurowetenschappen. Die kijken naar de hersenen van een mens en naar
de hersenen van een aap en zien dat er geen enkel onderdeel in de
mensenhersenen zit dat niet ook in de apenhersenen zit.
(2) Ze hebben onlangs de neuronen geteld in de hersenen van mensen en
van apen en het menselijk brein is niet onderscheidbaar van een groot
apenbrein. Moderne neurowetenschappers doen experimenten bij ratten
op het gebied van angst, liefde, affectie en agressie en trekken dan
conclusies over hoe processen van angst en liefde werken bij de mens.
Ze trekken de hele dag door lijnen tussen dierlijke hersendelen en
menselijke hersendelen en hebben geen enkele moeite met het idee dat
misschien bepaalde emoties bij dieren voorkomen."

naar: ‘Mens-zijn, wat is dat?’ / interview met primatoloog Frans de
Waal door Robert Dulmers
uit: De Groene Amsterdammer, 3 november 2010

In het tekstgedeelte dat bestaat uit alinea 11 en 12 van tekst 1 wordt een
visie verwoord op wat de natuur ons leren kan. Die visie is tegengesteld
aan de visie die blijk uit tekstfragment 1.
Geef voor elk van die visies weer welk argument wordt gehanteerd om die
te staven.

In alinea 2 van tekstfragment 1 maakt de geïnterviewde gebruik van een
specifiek argumentatieschema.
Geef aan welk schema dit betreft en beredeneer waarom je de
argumentatie al dan niet overtuigend vindt.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 40 woorden.

Blijkens tekstfragment 1 maken neurowetenschappers gebruik van een
specifiek argumentatieschema.
Geef aan welk schema dit betreft en beredeneer waarom je de
argumentatie al dan niet overtuigend vindt.
Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je
antwoord niet meer dan 50 woorden.

VW-1001-a-19-2-o
4/12
lees verder