# Eindexamen Nederlands VWO 2011 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/2011/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2011
tijdvak 1
maandag 16 mei
13.30 - 16.30 uur
tevens oud programma
Nederlands
Nederlands
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 20 vragen en een samenvattingsopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 48 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin, wordt
alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
VW-1001-a-11-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 Pleidooi voor onzekerheid

1p 1 Welke omschrijving geeft het meest duidelijk weer wat met 'de zoekende
spreker', genoemd in de eerste alinea, wordt bedoeld?
De zoekende spreker zoekt in het debat
A een stevige confrontatie met tegenstribbelende opponenten om zo de kracht
van de eigen doordachte redenering te laten zien.
B naar een verfijning van de argumentatie om zo beter zicht te krijgen op eigen
standpunten en die van de opponenten.
C naar passende formuleringen voor vaststaande opvattingen en ideeën om
daarmee opponenten van hun ongelijk te overtuigen.
D twijfels in de argumentatie van de ander waarmee hij de visie van zijn
opponenten onderuit kan halen.

De tekst kan door middel van onderstaande kopjes in achtereenvolgens vier
delen worden onderverdeeld:
Deel 1: Afbrokkeling van nuance en onzekerheid in het publieke debat
Deel 2: Het indirecte effect van de veeleisende kiezers op het debat
Deel 3: Verkeerde voorstelling van en belemmeringen voor het debat
Deel 4: De weg naar een beter debat

1p 2 Bij welke alinea begint deel 2?
A alinea 3
B alinea 4
C alinea 5
D alinea 6

1p 3 Bij welke alinea begint deel 3?
A alinea 7
B alinea 8
C alinea 9
D alinea 10

1p 4 Bij welke alinea begint deel 4?
A alinea 11
B alinea 12
C alinea 13
D alinea 14

“Het lijkt er soms zelfs op dat de stelling van de Pruisische generaal Clausewitz
‘Oorlog is de voortzetting van politiek met andere middelen’ omgedraaid wordt
en dat de politiek – en in bredere zin het debat – wordt gezien als de
voortzetting van oorlog met andere middelen.” (regels 32-39)

1p 5 Welke tekortkoming in politieke debatten kan uit deze zin worden afgeleid?
Uit deze zin kan worden afgeleid dat in politieke debatten
A te vaak onjuiste feiten worden ingebracht.
B te veel de nadruk ligt op onwrikbare opvattingen.
C te weinig over echte politiek wordt gesproken.
D te zeer de cultuur van zelfverheerlijking overheerst.

VW-1001-a-11-1-o 2 lees verder ►►►


### Pagina 3

2p 6 Welke verandering van het debat heeft plaatsgevonden in de periode van het cultuurrelativisme en postmodernisme? Zie alinea 4.
Gebruik niet meer dan 15 woorden.
2p 7 Welk gesignaleerd verwijt aan het adres van het cultuurrelativisme leidde tot een
andere houding in het debat? Zie alinea 4.
Gebruik niet meer dan 15 woorden.
1p 8 "Het uitgangspunt zou moeten zijn dat een debat ertoe dient om de kwaliteit van
ons denken naar een hoger niveau te tillen." (regels 46-50)
Welk uitgangspunt is dan nu veelal gebruikelijk?
3p 9 Leg uit waarom 'pacificatie' (regel 153) een belemmering vormt voor het debat.
Gebruik niet meer dan 20 woorden.
2p 10 Wat zijn, gelet op alinea 10 en 11, de twee belangrijkste belemmeringen voor
het goede debat?
1p 11 Wat is ten aanzien van het debat volgens Paul Cliteur het voordeel van 'een
moreel Esperanto'? Zie alinea 12.
1p 12 Wat is de belangrijkste functie die alinea 10 heeft ten opzichte van de
omringende tekst? Kies uit: deel van een opsomming, gevolg, oorzaak,
tegenstelling, verklaring, weerlegging.
1p 13 Wat is de belangrijkste functie die alinea 13 heeft ten opzichte van de
omringende tekst? Kies uit: advies, oorzaak, tegenstelling, uitwerking,
verklaring, voorbeeld.
1p 14 Wat is de belangrijkste functie die alinea 14 ten opzichte van de overige tekst
heeft?
Kies uit: aanbeveling, samenvatting, uitwerking, tegenstelling, verklaring,
voorwaarde.
1p 15 "Wat ik me nu afvraag, is of de richting waarin het publieke debat zich in
Nederland ontwikkelt de biotoop oplevert waarin mijn zoekende spreker het best
gedijt." (regels 16-20)
Levert deze richting de gewenste biotoop op?
A Ja, want het huidige publieke debat wordt veelal gedomineerd door naar
fijnzinnigheid en nuance strevende sprekers.
B Ja, want het huidige publieke debat wordt veelal gevoerd door stoutmoedige
politici die principes in twijfel durven te trekken.
C Nee, want het huidige publieke debat wordt gedomineerd door al te
doelgerichte, weinig diepgang zoekende debaters.
D Nee, want het huidige publieke debat wordt geleidelijk aan rauwer en
agressiever van toonzetting.
VW-1001-a-11-1-o 3 lees verder

### Pagina 4

1p 16 Met welk argument dat kan worden afgeleid uit alinea 13, keert de schrijver zich tegen het hanteren van principes in het debat?
Principes
A hebben een amorele kant.
B kunnen nauwelijks worden waargenomen.
C staan verder denken in de weg.
D zijn in de kern antidemocratisch.

1p 17 Welke van onderstaande uitspraken geeft het beste het tekstdoel van de tekst weer?
De tekst heeft als doel de lezer
A ervan te overtuigen dat nuance en onzekerheid polarisatie in het debat kunnen voorkomen.
B ervan te overtuigen dat nuance en onzekerheid voorwaarde zijn voor een goed debat.
C te laten nadenken over nuance en onzekerheid in het debat in relatie tot het integratiebeleid.
D te laten nadenken over nuance en onzekerheid in het debat in relatie tot principes van burgers.

VW-1001-a-11-1-o 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

Hier is een gedetailleerde analyse van de examenpagina:

**1. Type pagina:**
Dit is een **opgavepagina** die een tekstfragment presenteert. Het maakt deel uit van een examen, getuige de paginanummering, copyrightinformatie en de verwijzing naar "de laatste vragen van dit examen".

**2. Visuele elementen:**
Er zijn geen grafieken, tabellen, figuren of diagrammen aanwezig op deze pagina. Het is een tekst-georiënteerde pagina.

**3. Wiskundig/wetenschappelijk concept:**
Er worden geen wiskundige of wetenschappelijke concepten behandeld in de traditionele zin. De tekst behandelt concepten uit de **communicatiewetenschappen, politieke communicatie en mediakritiek**. Specifieke concepten zijn:
*   **Debattechnieken in politieke context:** De effectiviteit van "hakkelen" als strategie.
*   **Beinvloeding door televisie en media:** Hoe de presentatie van kandidaten op tv (uiterlijk, echtheid) de perceptie van kiezers beïnvloedt, los van de inhoud.
*   **Historiële analyse van mediacratie:** De vergelijking met het Kennedy-Nixon debat en de opkomst van "mediacratie".
*   **Verandering in mediaparadigma's:** Van "wie wint voor de camera is de winnaar" naar "the loser takes it all".
*   **Perceptie van echtheid en kwetsbaarheid:** De waarde van ogenschijnlijke onwetendheid of faalangst in het creëren van een "onweerstaanbare televisiepersoonlijkheid".

**4. Context:**
Van de student wordt verwacht dat hij/zij het gepresenteerde tekstfragment grondig leest en begrijpt. De context is een kritische beschouwing van verkiezingsdebatten en de rol van media hierin. De student zal waarschijnlijk vragen moeten beantwoorden die betrekking hebben op:
*   **Begrip van de tekst:** Wat is het hoofdpunt, de argumentatie, de mening van de auteur.
*   **Analyse van argumenten:** Welke voorbeelden worden gebruikt (Kennedy-Nixon debat), hoe worden deze geïnterprete

### Pagina 6

Hier is een gestructureerde analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Opgave (dit is een pagina met examenopgaven).

2.  **Visuele elementen**:
    *   Geen grafieken, tabellen, figuren of diagrammen aanwezig.
    *   De vragen zijn genummerd (18, 19, 20 en 21), met daarbij het aantal punten dat ervoor te behalen is (bijv. 3p voor vraag 18).
    *   Vraag 20 is een meerkeuzevraag met de opties A, B, C, D.
    *   De titel "Tekst 2 Geen nationale identiteit zonder historisch besef" introduceert duidelijk een nieuwe sectie/opgave.
    *   Het woord "einde" met een zwart blokje ernaast geeft het einde van een specifieke set opgaven of een tekst aan.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
    *   **Tekstanalyse en argumentatieleer (Nederlands)**:
        *   Analyse van overeenkomsten en verschillen tussen sprekers in verschillende teksten (vraag 18).
        *   Herleiden van kenmerken uit teksten die betrekking hebben op het openbaar debat (vraag 19).
        *   Identificeren van typen argumentatie (waardeoordeel, onderzoek, vermoeden, feiten) (vraag 20).
    *   **Samenvatten en inhoudsanalyse (Nederlands)**:
        *   Het schrijven van een goedlopende samenvatting binnen een gestelde woordlimiet.
        *   Zorgdragen voor begrijpelijkheid voor een lezer die de oorspronkelijke tekst niet kent.
        *   Specifieke inhoudelijke eisen voor de samenvatting (historische relatie, ma