# Eindexamen Nederlands VWO 2010 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/2010/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2010
tijdvak 1
maandag 17 mei
9.00 - 12.00 uur
Nederlands
tevens oud programma
Nederlands
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 20 vragen en een samenvattingsopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 47 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin, wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
VW-1001-a-10-1-o

### Pagina 2

Hier is een gestructureerde analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Examenopgave (specifiek: een deel van een leesvaardigheidsexamen, gezien de vragen over tekstanalyse en interpretatie).

2.  **Visuele elementen**:
    *   **Titelbalk**: Bovenaan de pagina is een titelbalk te zien met de tekst "Tekst 1 Maatwerk contra kuddegeest", omringd door een grijze horizontale lijn. Dit suggereert dat dit het begin is van de vragen die betrekking hebben op een specifieke tekst.
    *   **Paginanummer**: Rechtsonder staat "Pagina: 1002".
    *   **Navigatie-indicator**: Rechtsonder, boven de voettekst, staat "lees verder ►►►", wat aangeeft dat het examen nog doorgaat op de volgende pagina('s).
    *   **Vragenummering**: De vragen zijn sequentieel genummerd van 1 tot en met 5.
    *   **Puntenaanduiding**: Elk vraagnummer is voorafgegaan door "1p", wat het aantal te behalen punten voor die specifieke vraag aangeeft.
    *   **Meerkeuze-antwoorden**: Vragen 1, 4 en 5 hebben meerkeuze-opties (A, B, C, D, E), waarbij e (bij vraag 5) toevallig ontbreekt in de crop, maar wel aanwezig is in de volledige afbeelding.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**: Er worden geen wiskundige of wetenschappelijke concepten behandeld. De vragen vallen binnen het domein van **tekstanalyse, leesvaardigheid en argumentatieleer**. Specifieke concepten zijn:
    *   Functie van tekstgedeelten (zoals de eerste alinea, of specifieke z

### Pagina 3

"Dat is heel begrijpelijk, want de laatste jaren is duidelijk geworden dat sommige
idealen – zoals complete vrijheid van meningsuiting en een vreedzame
multiculturele samenleving – moeilijk verenigbaar zijn." (regels 146-151)
6 Van welk type argument wordt hier gebruikgemaakt?
A een emotie
B een ervaring
C een gevolg
D een nadeel
E een vergelijking
"Ze gaat naar een hip feest Dance4life (Start dancing, Stop aids), vraagt op 3FM
plaatjes aan tegen landmijnen en organiseert – zonder enige ironie – een Diner
tegen Honger." (regels 161-165)
7 Waarom is de toevoeging “zonder enige ironie” kennelijk vermeldenswaard?
A Omdat twintigers blijkbaar bang zijn dat anderen dergelijke acties niet
helemaal serieus zullen nemen.
B Omdat twintigers blijkbaar minder gevoel voor spot hebben wanneer het om
activiteiten voor het goede doel gaat.
C Omdat twintigers blijkbaar willen onderstrepen dat het onderwerp van hun
actie de wereldhongersnood is.
D Omdat twintigers het blijkbaar niet ongepast vinden om uitgebreid te gaan
eten met als doel andermans honger te bestrijden.
Van het idealisme van de huidige twintigers wordt een aantal kenmerken
genoemd die tot drie hoofdkenmerken zijn terug te voeren:
1 individualisme
2 pragmatisme
3 consumentisme
8 Welk kenmerk wordt benadrukt in alinea 6?
9 Welke van onderstaande alinea's bevat verwijzingen naar zowel individualisme,
pragmatisme als consumentisme?
A alinea 5
B alinea 8
C alinea 9
D alinea 13
10 Citeer de zin uit alinea 8 die het duidelijkst het pragmatisme tot uitdrukking
brengt.

VW-1001-a-10-1-o
3
lees verder ►►►

### Pagina 4

1p 11 In de tekst wordt het inzicht in de toestand van de wereld van de huidige twintigers vergeleken met het inzicht in de toestand van de wereld van de vorige generatie.
Welke van onderstaande uitspraken drukt het beste uit wat de tekst over het inzicht van beide generaties zegt?
A Beide generaties zijn min of meer dezelfde politieke en maatschappelijke opvattingen toegedaan en delen hetzelfde idealisme.
B De huidige twintigers hebben te laat goed inzicht in maatschappelijke problemen verworven, en hun denkbeelden zijn diffuus.
C Het is niet vast te stellen dat de huidige twintigers minder inzicht in maatschappelijke kwesties hebben dan de vorige generatie.
D Het ontbreekt beide generaties aan voldoende inzicht in maatschappelijke problemen om deze doeltreffend op te kunnen lossen.

3p 12 Het idealisme van de oudere generatie en het idealisme van de huidige twintigers verschillen van elkaar.
Noem drie typische kenmerken van het idealisme van de oudere generatie zoals in de tekst beschreven.

2p 13 Alinea's kunnen verschillende functies ten opzichte van elkaar hebben, zoals: aanleiding, argument, conclusie, gevolg, nuancering, tegenstelling, verklaring, voorbeeld, weerlegging, uitwerking.
Welke twee functies heeft alinea 12 ten opzichte van alinea 11?

1p 14 Welke houding ten opzichte van de vorige generatie idealisten spreekt in de context van dit artikel het meest uit woorden als ‘kuddegeest’ (titel), ‘de hanenkam’ of ‘geitenwollen sokken van de toenmalige wereldverbeteraraars’ (regels 211-213) en ‘kuddedieren’ (regels 254)?
A geringschatting
B medelijden
C vertedering
D walging

1p 15 Welke van onderstaande beweringen zijn juist, gelet op de inhoud van de alinea's 10 tot en met 12?
In dit tekstdeel
1 wordt begrip getoond voor de eis van huidige twintigers dat verantwoorde producten ook aantrekkelijk moeten zijn.
2 wordt gesteld dat alternatieve kleding niets met idealisme te maken heeft.
3 wordt gesteld dat individualisme en pragmatisme werkelijk idealisme uitsluiten.
4 wordt toegesproken dat consumerend weldoen zonder persoonlijke offers te mager is.
A 1 en 2 zijn juist
B 1 en 4 zijn juist
C 2 en 3 zijn juist
D 3 en 4 zijn juist

VW-1001-a-10-1-o 4 lees verder ► ► ►
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssleiden.nl. Pagina: 1004

### Pagina 5

Hieronder volgt een gedetailleerde analyse van de examenpagina:

**1. Type pagina:** Opgave

**2. Visuele elementen:**
De pagina bevat voornamelijk tekst. Er zijn geen grafieken, tabellen, figuren of diagrammen aanwezig. De lay-out is gestructureerd met vraagnummers (16, 17, 18) en meerkeuzeopties (A, B, C, D) per vraag. Kleine cijfers (1p) geven mogelijk de puntenwaarde van de vragen aan. Onderaan de pagina staat een paginanummer (5), een documentcode (VW-1001-a-10-1-0) en een 'lees verder' indicatie met pijltjes. Tevens is er een voetnoot met informatie over de herkomst van het examenmateriaal en verwijzingen naar websites.

**3. Wiskundig/wetenschappelijk concept:**
Er worden geen wiskundige of wetenschappelijke concepten behandeld. Dit is een examenpagina die zich richt op taalvaardigheid, meer specifiek tekstbegrip en tekstinterpretatie. De concepten die centraal staan zijn:
*   **Tekstsoorten:** De student moet in staat zijn verschillende tekstsoorten te herkennen en te onderscheiden (activerende tekst, beschouwing, betoog, uiteenzetting).
*   **Hoofdgedachte:** Het identificeren van de centrale boodschap of argumentatie van een tekst.
*   **Titelinterpretatie:** Het verklaren van de betekenis van een titel in relatie tot de inhoud van de tekst.
*   **Generatieverschillen in gedachtegoed/idealisme:** De inhoud van de vragen en antwoordopties suggereren een thema over de verschillen in idealisme en maatschappelijke betrokkenheid tussen generaties ('twintigers van nu' versus 'vorige generatie').

**4. Context:**
De student wordt gevraagd om meerkeuzevragen te beantwoorden op basis van een (vermoedelijk) eerder gepresenteerde tekst getiteld 'Maatwerk contra kuddegeest'. De vragen zijn gericht op:
*   **Vraag 16:** Het correct typeren van de tekstsoort.
*   **Vraag 17:**

### Pagina 6

tekstfragment 1
(1) Het engagement is terug van weggeweest - vraag alleen niet hoe. Het nieuwe
engagement lijkt verdacht veel op de ouderwetse liefdadigheid: je doet het om jezelf
beter te voelen – met het verschil dat je er nu niet eens meer je portemonnee voor
hoeft te trekken! Jij bent er niet voor de wereld, de wereld is er voor jou. En daar
moet de wereld beter van worden.
(2) Het zou onzinnig zijn te beweren dat idealisme vroeger helemaal niet
egocentrisch was. Maar het idealisme van tegenwoordig is van het nieuwe soort, het
soort dat iedere inhoudelijkheid overboord zet in naam van de klantvriendelijkheid.
Dat de boodschap wel eens verloren zou kunnen gaan en uiteindelijk alleen maar
dient om het ego van de welvarende burger te strelen, is echt heel achterlijk gedacht.
Er is sprake van een nieuwe zelfgenoegzaamheid: denken dat je de wereld verbetert
als je er zelf beter van wordt.
naar: Bas Heijne, De burger als potentaat, NRC Handelsblad sept/okt 2005

In de tekst 'Maatwerk contra kuddegeest' staat in alinea 11 dat idealisme vraagt
om persoonlijke offers (regels 197-198).
Waaruit blijkt dat Heijne (zie tekstfragment 1) dit standpunt deelt? Gebruik voor
je antwoord maximaal 30 woorden.
Wat is het oordeel van Heijne (zie tekstfragment 1) over het hedendaagse
idealisme? Gebruik voor je antwoord maximaal 15 woorden.

Tekst 2 De liefde tot zijn land is ieder aangeboren ...

Maak een goedlopende samenvatting in correct Nederlands van maximaal
200 woorden van de tekst ‘De liefde tot zijn land is ieder aangeboren ...’
Zorg ervoor, dat je samenvatting begrijpelijk is voor iemand die de
oorspronkelijke tekst niet kent.
Uit je samenvatting moet duidelijk worden:
- welke overeenkomsten er zijn tussen de identiteit van het gezin en de natie;
- welk gevaar zich voordoet op het niveau van de identiteit van de natie;
- welke factoren dit gevaar beperken en waardoor deze factoren remmend
werken;
- met welke redenering kosmopolitisme geen alternatief wordt gevonden voor
de behoefte aan een nationale identiteit;
- wat wordt geconcludeerd ten aanzien van het trots zijn op de eigen nationale
identiteit.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1001-a-10-1-o*
einde