# Eindexamen Nederlands VWO 2006 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/2006/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Nederlands
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Tijdvak 2
Dinsdag 20 juni
13.30 – 16.30 uur
20 06
Vragenboekje

Voor dit examen zijn maximaal 48 punten te
behalen; het examen bestaat uit 19 vragen en
één samenvattingsopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen,
voorbeelden) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd
en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling
meegeteld.

600063-2-010
Begin

### Pagina 2

Tekst 1 Genoeg meningen
In de tekst Genoeg meningen kan men onderscheid maken tussen drie delen.
1 In het eerste gedeelte wordt het centrale probleem van de tekst aan de orde gesteld.
2 In het tweede gedeelte wordt een verklarende analyse gegeven van het probleem.
3 In het derde gedeelte wordt een mogelijke oplossing geformuleerd.
1p 1□ Bij welke alinea begint het tweede gedeelte van de tekst?
1p 2□ Bij welke alinea begint het derde gedeelte van de tekst?
“Waardoor zijn er zoveel meningen en is er zo weinig resultaat?” (regels 40–41)
In de tekst worden daar drie hoofdoorzaken voor genoemd.
4p 3□ Welke drie hoofdoorzaken zijn dat?
Gebruik voor je totale antwoord niet meer dan 20 woorden.
In alinea 2 en 3 staan twee opvattingen tegenover elkaar.
3p 4□ Welke twee opvattingen zijn dat?
Gebruik maximaal 35 woorden.
In alinea 3 staat “Het maatschappelijk debat maakt geen vorderingen, maar fragmenteert,
polariseert en tot een conclusie komt het al helemaal niet.” (regels 36–39)
1p 5■ Welke van de onderstaande uitspraken geeft het beste weer wat er blijkens alinea 4 en 5
onder ‘fragmenteren’ en ‘polariseren’ verstaan moet worden?
A Onder ‘fragmenteren’ wordt verstaan dat men afgaat op eigen gedachten en gevoelens
zonder ideologische samenhang; onder ‘polariseren’ wordt verstaan dat men vooral het
debat opzoekt.
B Onder ‘fragmenteren’ wordt verstaan dat men afgaat op eigen gevoelens en ideeën; onder
‘polariseren’ wordt verstaan dat men zijn mening zo origineel mogelijk verwoordt als vorm
van zelfexpressie.
C Onder ‘fragmenteren’ wordt verstaan dat men niet afgaat op ideeën vanuit diverse
maatschappelijke organisaties; onder ‘polariseren’ wordt verstaan dat columnisten een
politiek verbond vormen.
D Onder ‘fragmenteren’ wordt verstaan dat men uiteenlopende ideeën baseert op de eigen
omgeving; onder ‘polariseren’ wordt verstaan dat men voornamelijk afwijkende ideeën naar
voren brengt.
“Uit hun optreden blijkt dat een mening vooral een strikt individuele aangelegenheid is, een
persoonlijke kwestie.” (regels 64–66)
Uit alinea 6 kan afgeleid worden waarom deze wijze van meningsvorming te bekritiseren is.
1p 6■ Welke van onderstaande uitspraken geeft het beste weer wat het hoofdpunt van kritiek is?
A Deze meningen hebben te veel betrekking op personen en te weinig op ‘performance’.
B Deze meningen zijn niet op argumenten gebaseerd, maar richten zich op ‘performance’.
C Eigen gevoelens vormen een smalle basis voor een diepgaand maatschappelijk debat.
D Eigen gevoelens worden als algemeen geldend gepresenteerd, terwijl ze dat niet zijn.
“Ze vallen niet terug op de beproefde denkschema’s van de verzuiling ...”. (regels 50–51)
Op deze verandering in de meningsvorming wordt in alinea 6 teruggekomen.
1p 7■ Hoe wordt deze verandering in alinea 6 beoordeeld?
A Als negatief, want volgens de tekst had er een sociologische redeneertrant in de plaats
moeten komen van een psychologische.
B Als negatief, want er wordt slechts geconstateerd dat deze handelingen over diverse
personen in de plaats gekomen.
C Een beoordeling ontbreekt, want er wordt slechts geconstateerd dat deze verandering vooral
personen betreft.
D Zowel als positief als negatief, want het wegvallen van de verzuiling wordt enerzijds
positief beoordeeld

### Pagina 3

1p 8 Wat wordt bedoeld met de formulering “dat de uiting van al die particuliere meningen toch
een democratisch belang kan dienen” (regels 129-131)?
A Op deze wijze blijven populistische politici er goed van op de hoogte welke meningen en
opvattingen er onder de mensen in het land leven.
B Op deze wijze is het mogelijk mensen met uiteenlopende meningen en opvattingen te
verenigen en te verbinden aan een politieke beweging.
C Op deze wijze krijgen de mensen die zich door het politieke bestel, al dan niet terecht,
genegeerd voelen, de kans hun stem te laten horen.
D Op deze wijze lukt het de gevestigde politieke partijen niet langer afwijkende meningen en
opvattingen buiten het heersende bestel te houden.

Uit alinea 11 en 12 valt af te leiden, dat de media de verschuiving van analyses en
beschouwingen naar meningen en opinies op twee manieren versterken.
3p 9 Welke twee manieren zijn dat?
Gebruik maximaal 20 woorden.

1p 10 Wat wordt er, blijkens de inhoud van alinea 8, bedoeld met de zinsnede “De
democratisering van de meningsvorming keert zich in zekere zin op een belangrijk punt
tegen zichzelf” (regels 114-116)?
A Het uiten van diverse meningen leidt juist niet tot
B de door velen gewenste maatschappelijke veranderingen.
C de politieke beweging met een breed gedragen ideologie.
D een hechtere samenleving gebaseerd op één wereldbeeld.
E visies die ook andere zaken dan de persoonlijke betreffen.

1p 11 Wat is de kern van het bezwaar dat in alinea 9 tegen de democratisering van de
meningsvorming naar voren wordt gebracht?
A Er zullen steeds meer politici dankzij de macht van het getal aan de macht komen.
B Het ‘volksgevoel’ zal steeds meer in de plaats komen van de mening van deskundigen.
C Mensen met afwijkende meningen zullen steeds meer de politiek gaan overheersen.
D Persoonlijke onlustgevoelens zullen tot collectief gedachtegoed worden omgesmeed.

De maatschappelijke gevolgen van de ontzuiling zijn op twee plaatsen in de tekst
nadrukkelijk aan de orde. In alinea 4 betreft het de individuele burgers, in alinea 10 betreft
het de media.
2p 12 Wat is de overeenkomst tussen beide?
Gebruik maximaal 20 woorden.

2p 13 In alinea 9 worden bepaalde politici in een negatief daglicht gesteld.
Citeer in dit verband twee formuleringen met een bijzondere, negatieve gevoelswaarde.

In alinea 12 wordt gesteld dat de media “in het postideologische tijdperk kleurloos” dreigen
te worden. (zie regels 185-186)
1p 14 Wat wordt daarmee bedoeld?
In het postideologische tijdperk dreigt het gevaar dat de media
A geen eigen maatschappelijke opvatting of maatschappelijke visie meer zullen uitdragen.
B hun opvattingen en visies op een eentonige wijze vorm geven.
C hun opvattingen en visies op een nietszeggende wijze vorm geven.
D zich in hun opvattingen en visies nauwelijks meer van elkaar onderscheiden.

1p 15 Welke vraag uit alinea 14 geeft aan hoe de feiten weer de plaats van meningen zouden
kunnen gaan innemen?

Teksten kunnen worden onderverdeeld in uiteenzettingen, betogen en beschouwingen.
2p 16 Tot welke tekstsoort voordat moet de tekst Genoeg meningen gerekend worden? Geef op
basis van de inhoud van de tekst een argument bij je keuze.

600063-2

### Pagina 4

1p 17 Welke van onderstaande zinnen A tot en met D geeft het beste de hoofdgedachte van de
tekst Genoeg meningen weer?
A De individualisering en de democratisering van de meningsvorming zijn te ver
doorgeschoten en werken polariserend.
B De intensivering van de meningsvorming leidt zelden tot politiek evenwicht, maar gaat wel
gepaard met veel benauwende levendigheid.
C De rol van de media in het maatschappelijk debat is, gelet op de aanjagende werking,
buitengewoon bedenkelijk.
D Het wantrouwen waarmee journalisten gezagsdragers tegemoet treden, leidt tot onnodige
verscherping van standpunten.

1p 18 Welke van de onderstaande zinnen A tot en met D geeft het beste de aanbeveling van de
tekst Genoeg meningen weer?
A Benader in de media de gezagsdragers op een meer open en onbevangen wijze.
B Bewerkstelllig in het onderwijs meer aandacht voor een meer klassieke vorm van
journalistiek.
C Laat de media zich meer richten op feiten, analyses en achtergronden.
D Laat in de media voldoende ruimte over voor het uiten van standpunten en opvattingen.

fragment 1

De journalistiek zal nooit meer hetzelfde zijn

Het feit dat de journalist niemand verantwoording verschuldigd is, was lange tijd de achilleshiel
van onze democratie. Voor elke macht behoort er een tegenmacht te zijn. Maar wie moest de
journalisten in de gaten houden? Wie moest tegenover de journalistiek een tegenmacht vormen?
In elk geval niet de politici, want die zouden daar alleen maar misbruik van maken. Zo bleef 'de
journalistieke macht' lange tijd zonder tegenmacht en waakhond. Dat is nu verleden tijd. De
journalisten hebben hun waakhonden gekregen: de bloggers. Dit zijn mensen die op internet een
logboek ('weblog' of 'blog') bijhouden met hun persoonlijke opmerkingen, wat ze wel en niet van
kan komen. Vaak leveren ze commentaar op de onmiddellijke actualiteit. In Amerika zijn er
honderdduizenden blogs, en ook in Nederland en Vlaanderen groeit het aantal dagelijks. Er zit
uiteraard heel wat kaf tussen al deze bloggers, maar de talrijke bloggers zijn ook een zegen die veel
meer weten over zaken waarover journalisten schrijven dan deze journalisten zelf. Deze
deskundigen dwingen de pers om zo waarheidsgetrouw mogelijk te zijn en om hun berichtgeving
zonodig te corrigeren. Niet pas kan vrijblijvend worden bewerd. Deze nieuwe realiteit werd de
afgelopen weken in de Verenigde Staten duidelijk naar aanleiding van Rather-gate. Zoals ook
een cesuur zal blijken te zijn in de geschiedenis van de media. Centraal staat de invloedrijke
journalist Dan Rather. Deze presenteerde op 4 september documenten die het door 'een zeer
betrouwbare bron' waren toegezonden. Uit die documenten bleek dat president George W. Bush
zich begin jaren '70 tijdens zijn dienstplicht in de Nationale Garde aan zijn verplichtingen had
onttrokken. Bewezen kon dit echter pas veel later worden. De papieren waarmee Rather de kijkers
voorhield, waren in feite vervalsingen. De documenten waren volgens de meeste media namen dit nieuws over, maar de documenten bleken niet waar te zijn. Er werd pas echt onderzocht of
deze documenten superscripts (boven de regel geplaatste teksten) gebruikt die in
de vroege jaren '70 in die vorm evenmin voorkwamen.

naar: Paul Belien, uit: NRC Handelsblad van 7 oktober 2004

1p 19 Net als in tekst 1 wordt ook in het fragment de democratisering van de meningsvorming aan
de orde gesteld.
Ondersteunt het tekstfragment de opvatting die in tekst 1 onder woorden wordt

### Pagina 5

Tekst 2 De kort-gebruikte denker
19p 20
Maak een samenvatting in correct Nederlands van maximaal 180 woorden van de tekst De kort-gebruikte denker. Zorg ervoor dat deze samenvatting begrijpelijk is voor iemand die de oorspronkelijke tekst niet kent. Uit je samenvatting moet duidelijk worden:
welke twee levenshoudingen met elkaar worden vergeleken;
voor welke levenshouding gekozen wordt;
welke analyse van de twee levenshoudingen aan deze keuze ten grondslag ligt.
Einde
600063-2-01o 5