# Eindexamen Nederlands VWO 2006 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/2006/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO

Nederlands

Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs

20 06

Tijdvak 1
Dinsdag 23 mei
13.30 – 16.30 uur

Vragenboekje

Voor dit examen zijn maximaal 45 punten te
behalen; het examen bestaat uit 19 vragen en
één samenvattingsopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.

Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen,
voorbeelden, d.i.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd
en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling
meegeteld.

600025-1-01o
Begin


### Pagina 2

Tekst 1 De illusies van de kenniseconomie

De tekst kan worden onderverdeeld in vier delen, die van onderstaande kopjes voorzien kunnen worden:
1 Ontwikkeling Nederland als kenniseconomie: stand van zaken
2 Twijfels ten aanzien verband vernieuwing en kwaliteit
3 Sociale en ethische tekortkomingen kenniseconomie
4 Koppeling vooruitgang en zingeving

1p 1 ■ Met welke alinea begint deel 2 Twijfels ten aanzien verband vernieuwing en kwaliteit?
A alinea 2
B alinea 3
C alinea 4
D alinea 5

1p 2 ■ Met welke alinea begint deel 3 Sociale en ethische tekortkomingen kenniseconomie?
A alinea 6
B alinea 7
C alinea 8
D alinea 9

1p 3 ■ Met welke alinea begint deel 4 Koppeling vooruitgang en zingeving?
A alinea 10
B alinea 11
C alinea 12
D alinea 13

2p 4 ■ “In korte tijd is er brede consensus ontstaan” (regels 3-4)
Welke vooronderstelling heeft het totstandkomen van deze brede consensus vergemakkelijkt?
Gebruik maximaal 20 woorden.

In de regels 37-39 staat: “...en dat volledig maakbaar is”.
Welk soort van bestaan wordt hier blijkens de titel en de inhoud van de tekst bedoeld?
Een bestaan
A dat volledig beheersbaar is.
B dat volledig voorspelbaar is.
C waarin iedereen invloed heeft op zijn eigen welzijn.
D waarin iedereen profileert van economische vooruitgang.

1p 6 ■ Binnen het tekstgedeelte van alinea 3 tot en met 6 heeft elke alinea een eigen functie.
Welke functie heeft alinea 3?
Kies uit één van de volgende functiewoorden: aanbeveling, aanleiding, probleemstelling, tegenwerping, vaststelling, voorbeeld.

1p 7 ■ Welke functies heeft alinea 4?
A Conclusie naar aanleiding van alinea 3 en stelling die in alinea 5 uitgewerkt wordt.
B Relativering van alinea 3 en stelling die in alinea 5 weerlegd wordt.
C Uitwerking van alinea 3 en stelling waarvan de juistheid in alinea 5 aangetoond wordt.
D Voorbeeld bij alinea 3 en stelling die in alinea 5 buiten beschouwing blijft.

Kies voor de volgende alinea’s telkens één van de volgende functiewoorden: doel, gevolg, middel, onderbouwing, probleemstelling, samenvatting, tegenstelling, voorwaarde.
1p 8 ■ Welke functie heeft alinea 5 binnen het tekstgedeelte van alinea 3 tot en met 6?
1p 9 ■ Welke functie heeft alinea 6 binnen het tekstgedeelte van alinea 3 tot en met 6?

600025-1-010 2 Lees verder


### Pagina 3

In alinea 5 is sprake van exacte wetenschappen die “de al te naïeve verwachtingen
logentraffen”. Uit het woord “naïeve” blijkt dat deze verwachtingen niet hoog worden
ingeschat.
3p 10 □ Citeer nog drie afzonderlijke woordgroepen of zinsdelen uit het tekstgedeelte van alinea
2 tot en met 4 waarbij uit de woordkeuze blijkt dat er in de ogen van de auteur sprake is van
naïeve verwachtingen.
De argumentatie zoals verwoord in de alinea’s 4 tot en met 10 kan verdeeld worden in drie
categorieën:
1 argumentatie ontleend aan wetenschappelijke ontwikkelingen;
2 argumentatie ontleend aan rechtvaardigheidsbeginselen;
3 argumentatie ontleend aan kwaliteitsnormen van het bestaan.
1p 11 □ Bij welke alinea begint de argumentatie ontleend aan de tweede categorie?
1p 12 □ Bij welke alinea begint de argumentatie ontleend aan de derde categorie?
De titel luidt: ‘De illusies van de kenniseconomie’. Enkele illusies die in de tekst aan bod
komen, zijn:
1 de illusie dat het leven volledig voorspelbaar is;
2 de illusie dat alle levensdreigende gevaren uitgebanen kunnen worden;
3 de illusie dat technologische vooruitgang de levenskwaliteit verhoogt;
4 de illusie dat het leven volledig maakbaar is.
1p 13 □ Op welke illusie wordt in de tekst de meeste nadruk gelegd?
In de laatste zin van alinea 11 schetst de auteur een beeld van de toekomst: “Beleving en
emotie ... materiële behoeften.”
1p 14 ■ Welke aanname ligt ten grondslag aan deze zin?
A Als alle materiële behoeften vervuld zullen zijn, blijft alleen de bevrediging over van nietmateriële behoeften.
B Als de mensen meer aandacht besteden aan hun emoties, raken hun materiële behoeften
vanzelf op de achtergrond.
C Als de technologische ontwikkeling meer en meer voortschrijdt, zal er op den duur geen
plaats meer zijn voor menselijke emoties.
D Als de technologische ontwikkeling meer en meer voortschrijdt, zullen de mensen
uiteindelijk ontdekken wat echt waardevol is in het leven.
Kunſteman voorziet een verzadigde consumptiemaatschappij (zie regels 173-176).
Wat valt er in het licht van de voortschrijdende technologie in te brengen tegen de
verwachting dat de materiële behoefte ooit verzadigd zal raken?
Gebruik maximaal 20 woorden.
In alinea 12 wordt gesproken van “een volledig biologische benadering van de menselijke
geest” (regels 186-188).
1p 16 ■ Waarom schiet deze benadering volgens de tekst tekort bij de behandeling van
psychiatrische problemen?
Deze benadering schiet tekort omdat
A de menselijke geest uitsluitend biologisch benaderd wordt zonder rekening te houden met
de rol van criminaliteit.
B er geen rekening wordt gehouden met de rol van genomics bij existentiële en ethische
problemen.
C er onvoldoende rekening wordt gehouden met de invloed van psychiatrische problemen op
de samenleving als geheel.
D niet alle factoren die een rol spelen bij psychiatrische problemen adequaat aangepakt
worden.
600025-1-010
3
Lees verder

### Pagina 4

1p 17 ■ Welke van onderstaande zinnen geeft het beste de hoofdgedachte weer van de tekst
De illusies van de kenniseconomie?
A Door technologische innovaties en gelijktijdige groei van de economie worden bij burgers
overspannen verwachtingen gewekt.
B Het verband tussen economische groei en maatschappelijk welzijn leidt gemakkelijk tot
consensus over het technologiebeleid.
C Men kan een groot vraagteken plaatsen bij de wetenschappelijke waarde van rapporten en
artikelen over technologiebeleid.
D Men kan er niet zonder meer van uitgaan dat er een verband is tussen technologische
vernieuwing en de verbetering van de kwaliteit van het bestaan.

fragment 1
Kenniseconomie is alles (en dus niets)

1 Maar wat is kenniseconomie eigenlijk? Het is vast belangrijk, maar geef er eens een definitie
van. Het klinkt ook sympathiek, maar waar gaat het precies over? Dat blijken lastige vragen,
zelfs voor de enthousiaste voorvechters. Waar het nu precies om gaat? Ik kom er niet achter.
2 Dat Nederland een ‘land van transformatie’ is, van een industriële economie naar een
diensteneconomie – akkoord. Dat de achterblijvende productiviteitsgroei in de jaren negentig
in het oog springt’ en problematisch is – eens. Dat het opleidingspeil van de bevolking stijgt –
yes sir. Dat innovatie belangrijk is voor economische groei – maar natuurlijk. Dat staat allemaal
in de Monitor Kenniseconomie en het is allemaal waar, om niet te zeggen dat het gros van
dik 250 jaar waar is, zolang er markteconomieën bestaan namelijk. Het kapitaal is gebouwd
op hebzucht en gericht op groei – lees Adam Smith en Karl Marx er anders maar op na – en de
motor van de groei is de technologische ontwikkeling.
3 Kenniseconomie, is mijn conclusie, is alles wat je hartje begeert, en is dus niets. Het is wat
de belanghebbende wil dat het is. Het is een fijn woord voor bestuurders uit het hoger
onderwijs, voor onderzoeken met geldgebrek, voor ministers van Economische Zaken zonder
agenda, voor premiers die de woorden over bedrijven als Shell en Philips die speur- en ontwikkelingssubsidies willen, voor
consultants, voor kamerleden – vooral van D66 – die willen laten zien dat ze weten wat er in de
wereld te koop is, voor Europese regeringsleiders op zoek naar quasi-concrete resultaten.

naar: Frank Kalshoven,
uit: NRC Handelsblad, 31 januari 2004

In zijn column in de NRC (zie fragment 1) maakt Frank Kalshoven zich boos over het
gemak waarmee het woord ‘kenniseconomie’ wordt gebruikt.
In de tekst van Kunneman wordt de ontwikkeling van de technologie en de kenniseconomie
als een recente ontwikkeling geschetst, die de auteur grote zorgen baart.
Wat kan geconcludeerd worden uit alinea 2 van de tekst van Kalshoven in relatie tot het
betoog van Kunneman?
A Kalshoven deelt de zorg van Kunneman voor een te eenzijdige technologische
ontwikkeling; daarbij maakt Kalshoven duidelijk dat het gevaar vooral schuilt in de wijze
waarop het begrip ‘kenniseconomie’ wordt gehanteerd.
B Kalshoven relativeert het gevaar van een te eenzijdige technologische ontwikkeling door te
stellen dat technologische ontwikkelingen van alle tijden zijn en dat kenniseconomie een
modieus begrip is; Kunneman relativeert dit gevaar in het geheel niet.
C Kalshoven ziet het economisch systeem van het kapitalisme, dat gebaseerd is op hebzucht
en zich richt op groei, als hoofdschuldige van een te eenzijdige technologische
ontwikkeling; Kunneman gaat hieraan voorbij.
D Voor Kalshoven bestaat het

### Pagina 5

Tekst 2 De appel en de mand
22p20 Maak van de tekst *De appel en de mand* een goedlopende samenvatting in correct Nederlands van maximaal 200 woorden. Zorg ervoor dat deze samenvatting begrijpelijk is voor iemand die de oorspronkelijke tekst niet kent. Uit je samenvatting moet duidelijk worden:
• vanuit welke definitie het verschijnsel corruptie in deze tekst voornamelijk wordt benaderd;
• wat kenmerkend is voor de Nederlandse cultuur ten aanzien van corruptie en de bestrijding ervan;
• waardoor de bestaande maatregelen bij overheid en bedrijfsleven tegen corruptie niet afdoende zijn;
• op welke punten men moet letten en waar men zich bewust van moet zijn bij de bestrijding van corruptie op systeemniveau;
• welke verwachting de burger mag hebben en op welke manieren aan deze verwachting voldaan kan worden.
Einde
600025-1-010 5