# Eindexamen Nederlands VWO 2002 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/2002/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 2 ### Vraag 3 – Opgave 3 ### Vraag 4 – Opgave 4 ### Vraag 5 – Opgave 5 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) 20 02 Tijdvak 1 Dinsdag 21 mei 9.00-12.00 uur Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 49 punten te behalen; het examen bestaat uit 22 vragen en een samenvattingsopdracht. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin, dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld. 200018 2 Begin ### Pagina 2 Tekst 1 De routine van de vernieuwing Hieronder staan vier beweringen over mogelijke bedoelingen van de tekst *De routine van de vernieuwing*. 1p 1 ■ Welke bewering geeft het beste de tekstbedoeling weer? A De tekst wil de gevolgen schetsen van een bepaald verschijnsel. B De tekst wil een historisch overzicht geven van een bepaald verschijnsel. C In de tekst wordt een toekomstvisie geschetst met betrekking tot een bepaald verschijnsel. D In de tekst wordt naar een verklaring gezocht voor een bepaald verschijnsel. Binnen het tekstgedeelte van alinea 1 tot en met 4 heeft elke alinea een eigen functie. Benoem die functie door voor elke alinea steeds één van de volgende functiewoorden te kiezen: *bewijs, constatering, gevolg, oorzaak, samenvatting, tegenwerping, toepassing, uitwerking, voorbeeld, vraagstelling.* 1p 2 ■ Welke functie heeft alinea 1? 1p 3 ■ Welke functie heeft alinea 2? 1p 4 ■ Welke functie heeft alinea 3? 1p 5 ■ Welke functie heeft alinea 4? 1p 6 ■ In alinea 1 en 2 trekt de auteur een vergelijking tussen mens en dier. Wat is de functie van deze vergelijking? A De auteur maakt hiermee duidelijk B dat het onduidelijk is of mens en dier een natuurlijke behoefte hebben aan vernieuwing. C dat het onduidelijk is waarom alleen de mens behoefte aan vernieuwing heeft. D dat zowel mens als dier een natuurlijke behoefte aan vernieuwing hebben. dat zowel mens als dier geen natuurlijke behoefte aan vernieuwing hebben. 1p 7 ■ Citeer een zin uit het tekstgedeelte van alinea 4 en 5, die wijst op het *dwangmatige* karakter van de vernieuwingsdrift. In alinea 6 wordt gesuggereerd dat het vernieuwingsmechanisme bij de geschiedschrijving (beschreven in alinea 7) tot een zekere mate van vertekening leidt van de historische werkelijkheid. 1p 8 ■ Waaruit bestaat die vertekening? A De naamgeving van de historische perioden wekt ten onrechte de indruk dat de menselijke geschiedenis een continu succesverhaal zou zijn. B dat het verleden uitsluitend uit vernieuwingen zou bestaan. C dat historische perioden correct zouden zijn af te bakenen. D dat vernieuwing een willekeurig opduikend verschijnsel zou zijn. 2p 9 ■ Welke tegenstrijdigheid kenmerkt de kunst? (zie alinea 8) Gebruik voor je antwoord niet meer dan 25 woorden. 2p 10 ■ In welk geval gaat creativiteit gepaard met originaliteit? Leid je antwoord af uit alinea 8. Gebruik voor je antwoord niet meer dan 15 woorden. 1p 11 ■ „als je lang genoeg wacht, wordt het oude weer nieuw” (regels 81–82) Welke van onderstaande beweringen over deze zin is juist? A De zin kan beschouwd worden als een stelling, die in de context van alinea 9 onderdeel is van een cirkelredenering. B Deze zin suggereert een ervaringsfeit te geven, maar kan ook opgevat worden als een overhaaste generalisatie. C Het vermelde ervaringsfeit in genoemde zin is moeilijk aanvaardbaar, want wordt verder niet door argumenten ondersteund. D Vanwege de controleerbaarheid van het beweerde, moet de inhoud als juist worden aanvaard. 200018 2 Lees verder Voor alle eindexam ### Pagina 3 1p 12 ■ De slotalinea bevat de volgende uitspraak over het verschijnsel vernieuwing: „In een maatschappij als de onze zou er pas écht sprake zijn van iets nieuws als de waarde van het oude verdedigd werd." (regels 92-93) Welke bewering is juist? Deze uitspraak A bevat een logische gevolgtrekking uit het voorafgaande. B is in strijd met de voorafgaande gedachtegang. C kan beschouwd worden als een samenvattende conclusie. D vormt het antwoord op de in de tekst gestelde hoofdvraag. In de slotalinea wordt het volgende gesteld: „In een maatschappij als de onze zou er pas écht 2p 13 ■ sprake zijn van iets nieuws als de waarde van het oude verdedigd werd.” (regels 92-93) Leg uit waarom dit volgens deze tekst pas 'echt iets nieuws' zou zijn. Gebruik voor je antwoord niet meer dan 40 woorden. De enigszins paradoxale titel van de tekst luidt: „De routine van de vernieuwing”. 2p 14 ■ Leg uit wat deze titel over het begrip 'vernieuwing' zegt. Gebruik voor je antwoord niet meer dan 20 woorden. 1p 15 ■ Uit welke zin blijkt het duidelijkst dat de tekst hier en daar ironisch is? A „De economie ... een vooruitgang.” (regels 34-37) B „Je vraagt ... moeten bezogen.” (regels 38-40) C „Ook ... vooruitgang is." (regels 44-46) D „Van alle ... stellen." (regels 56-57) 1p 16 ■ Welke van onderstaande zinnen drukt het beste de hoofgedachte uit van de tekst De routine van de vernieuwing? A Creativiteit dient verworpen te worden als een bruikbaar begrip bij de analyse van vernieuwing. B De waarde van de functie van vernieuwing dient opnieuw bezien te worden. C Hedendaagse vernieuwing dient, als andere vormen van conformisme, te worden bestreden. D Historische analyse levert geen zinvolle bijdrage aan een beschouwing over vernieuwing. 1p 17 ■ De argumentatie in de tekst De routine van de vernieuwing berust vooral op A controleerbare feiten. B oorzaken en gevolgen. C overeenkomsten en vergelijkingen. D voor- en nadelen. tekst- fragment 1 Winkelen als tijdverdrijf getuigt dan misschien van consumptiezucht in zijn meest naakte vorm, maar wie ben ik om er zo op af te geven? Ik groeide op in de jaren zestig en kreeg zowel een tik mee van het toen nog volop aanwezige maatschappelijk calvinisme, alsook van de anti-consumptie-mentaliteit van het hippiedom. Ik geef niets om het najagen van materiële verworvenheden als dure kleren en auto's, perfecte woningen en snorkelvakanties. Ik ben meer geïnteresseerd in laten we zeggen geestelijke waarden: boeken, kunst, wetenschap. Dit maakt mij tot een elitarist, die zich al snel verheven acht boven het volk dat domme prentparken rondzwiert. Naar: Beatrijs Ritsema, fragment uit De grote verveling gepubliceerd in Ons Erfdeel nr. 3 mei-juni 1998, pagina 323-324 De drijfveren van consumentengedrag kunnen op verschillende manieren getypeerd worden. Er zit tussen dit tekstfragment en tekst 1 (alinea 5) een verschil in deze typering. 2p 18 ■ Van welke typering is hier sprake? Let op: ### Pagina 4 tekst- fragment 2 De zondag, lange tijd een stijve, opge prikte dag, beheerst door vormelijkheden, is volgelopen met hedonisme, maar er blijft iets wringen. Alsof de bedding van deze dag niet correspondeert met de inhoud ervan. Het plezier dat op zondag wordt genaagd heeft nooit de onbekommerde kwaliteit van zaterdagse genoegens. Dit is het nadeel van de ontkerkelijking die zo’n dertig jaar geleden inzette: een de- structurering van het dagelijks leven. Het wegvallen van verplichtingen leidde tot grotere vrijheid en grotere leidtde tot grotere verveling met zich mee. Verveling is een verdelerlijke geestesgesteldheid. Het merkwaardige is dat iemand die zich verveelt nooit eens de gelegenheid aangrijpt om de keukenkastjes te gaan soppen of zijn oude kleren te sorteren, zodat er het een en ander naar het leger des Heils kan en er weer wat ruimte in de kast komt. Ook gaat hij geen gedicht schrijven of een mooie tekening maken. Nee, iemand die zich verveelt, zoekt ‘iets leuks’ om te doen. Hij gaat bijvoorbeeld nieuwe kleren kopen of zoekt een andere vorm van vermaak op. Hoe meer verveling, hoe normoverschrijdender het hedonisme. Naar: Beatrijs Ritsema, fragment uit De grote verveling gepubliceerd in Ons Erfdeel nr. 3 mei-juni 1998, pagina 325 1p 19 ☐ Tekst 1 en tekstfragment 2 noemen beide een andere oorzaak van ‘verveling’. 1p 20 ☐ Wat is blijkens tekst 1 de oorzaak? Formuleer je antwoord in één woord. Wat is blijkens tekstfragment 2 de oorzaak? Formuleer je antwoord in één woord. 1p 21 ☐ Tekst 1 en tekstfragment 2 noemen beide een ander gevolg van ‘verveling’. 1p 22 ☐ Waartoe leidt die verveling volgens tekst 1? Formuleer je antwoord in één woord. Waartoe leidt die verveling volgens tekstfragment 2? Formuleer je antwoord in één woord. 22p 23 ☐ Maak een goedlopende samenvatting in correct Nederlands van maximaal 200 woorden van de tekst Van de straat. Zorg ervoor dat deze samenvatting begrijpelijk is voor iemand die de oorspronkelijke tekst niet kent. Uit de samenvatting moet voor iemand die de oorspronkelijke tekst niet gelezen heeft, duidelijk worden: • welk verschijnsel zich bij de hedendaagse volwassenen voordoet; • welke drijvende rol hun kindertijd hierbij speelt; • welke drie veranderingen zich in de kindertijd hebben voorgedaan sedert de jaren '50; zet vroeger en nu tegenover elkaar en maak duidelijk wat de gevolgen zijn; • voor welke verdere ontwikkeling gevreesd wordt. Einde 200018 2 4