# Eindexamen Nederlands VWO 2001 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/2001/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) en Nederlands (nieuwe stijl)
Vragenboekje
20
01
Tijdvak 1
Woensdag 16 mei
9.00 - 12.00 uur
Voor dit examen zijn maximaal 52 punten te
behalen; het examen bestaat uit 20 vragen en
een samenvattingsopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd
en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling
meegeteld.
100015
2
Begin

### Pagina 2

Tekst 1 Het laatste taboe: Nederland is vol

In het tekstgedeelte van de alinea’s 2 t/m 4 staan de alinea’s 2-3 enerzijds en alinea 4 anderzijds met elkaar in verband.
1p 1 ■ Benoem dat verband door één van de volgende vier reeksen te kiezen:
A argument – tegenargument
B oorzaak – gevolg
C probleemstelling – uitwerking
D uitspraak – relativering van de uitspraak
1p 2 ■ Van welk soort argumentatie wordt vooral gebruik gemaakt in de alinea’s 3, 5 en 6?
Van argumentatie op basis van:
A feitelijke gegevens
B oorzaken en gevolgen
C veronderstellingen
D voorbeelden
3p 3 ■ In alinea 8 wordt overbevolking in Nederland vergeleken met die in de Derde Wereld. Zeg met eigen woorden waarom overbevolking in Nederland niet tot armoede en gebrek leidt.
Gebruik maximaal 25 woorden.
Tekst 1 kan worden onderverdeeld in vier delen, die kunnen worden voorzien van de volgende kopjes:
1 Ruimtegebrek in Nederland
2 Bevolkingsgroei aan banden
3 Ontkenning overbevolking in Nederland
4 Erkenning overbevolking in Nederland
1p 4 ■ Met welke alinea begint deel 2 Bevolkingsgroei aan banden?
A alinea 3
B alinea 4
C alinea 5
D alinea 6
1p 5 ■ Met welke alinea begint deel 3 Ontkenning overbevolking in Nederland?
A alinea 7
B alinea 8
C alinea 9
D alinea 10
1p 6 ■ Met welke alinea begint deel 4 Erkenning overbevolking in Nederland?
A alinea 11
B alinea 12
C alinea 13
D alinea 14
Tussen bevolkingsgroei en toename van welvaart wordt op diverse plaatsen een oorzakelijk verband gelegd.
1p 7 ■ Citeer een zin uit de tekst waar bevolkingsgroei als gevolg van toename van de welvaart wordt gezien.
1p 8 ■ Citeer een zin uit de tekst waar welvaart als gevolg van bevolkingsgroei wordt gezien.
1p 9 ■ Welke zin geeft de hoofdstelling van tekst 1 het beste weer?
A De bevolkingsgroei in Nederland moet beperkt worden.
B De sterke bevolkingsgroei drukt zwaar op de collectieve uitgaven, de ruimtelijke ordening en het milieu.
C Nederland is duidelijk te klein voor grootse plannen.
D Nederlanders zijn deel geworden van een cultuur van massaliteit en opeenhoping.
100015 2

### Pagina 3

1p 10 ■ Van welke tekstsoort is sprake gelet op het schrijfdoel van de auteur?
A beschouwing
B betoog
C een beschouwing met uiteenzettende elementen
D een betoog met uiteenzettende elementen

[FIGUUR: Zwarte rechthoek]

Tekst 2 De valkuil van de ’vol’-denkers

1p 11 ■ Wat is de hoofdstelling van de tekst De valkuil van de ’vol’-denkers?
A De huidige overbevolking is door de te verwachten inkrimping een tijdelijk verschijnsel.
B De woningbehoefte in Nederland wordt vooral gestimuleerd door woondunning.
C Migratie van zowel Nederlanders als niet-Nederlanders draagt nauwelijks aan de bevolkingsgroei bij.
D Niet het aantal bewoners van een land is doorslaggevend voor hun ruimtebeslag, maar hun welvaart en leefstijl.

1p 12 ■ „Bewoners van het zeer dichtbevolkte Hongkong zijn niet ongelukkiger dan Chinese boeren op het lege platteland” (r. 16-17). Deze bewering wordt ondersteund met het argument dat de bevolkingsdruk op Hongkong toeneemt (zie r. 17-18).
Is dit een overtuigend argument? Kies de beste van de hieronder genoemde mogelijkheden:
A onvoldoende, want hij gaat alleen in op Hongkong en niet op het platteland.
B onvoldoende, want hij gaat niet in op de beleving van de bewoners.
C voldoende, want het is vanzelfsprekend dat mensen liever in een welvarende stad wonen dan in dunbevolkte arme streken.
D voldoende, want het inkrimpen van de bevolkingsdruk kan alleen maar veroorzaakt worden door de aantrekkelijkheid van het leven in Hongkong.

1p 13 ■ Welk landelijk gemiddelde wordt hier bedoeld?
A het aantal alleenstaanden in een huis
B het aantal bewoners in één huis
C het aantal mensen dat alleen woont
D het aantal mensen dat in gezinsverband woont

4p 14 ☐ Uit de titel De valkuil van de ’vol’-denkers kun je opmaken dat mensen als Van Nederpelt een denkfout hebben gemaakt.
Welke denkfout is dat volgens Trommelen?
Gebruik maximaal 30 woorden.

1p 15 ■ Welke bedoeling heeft Trommelen met zijn tekst?
Hij wil vooral
A aantonen dat het gevoel van overbevolking voor Nederland helemaal niet opgaat.
B bevestigen dat een keurige Nederlander als Van Nederpelt inderdaad een taboe heeft doorbroken.
C erop wijzen dat de mensen in drukkebevolkte wooncentra niet ongelukkiger zijn dan die op het lege platteland.
D uitleggen dat overbevolking een relatief begrip is, dat te maken heeft met economische omstandigheden.

100015 2 3 Lees verder
Voor alle eindexamens, zie www.alleeindexamens.nl. Voor de perfecte voorbereiding op je eindexamen, zie ook www.ssl-leiden.nl. Pagina: 1356

### Pagina 4

Vragen bij tekst 1 en 2

16 (1p) In alinea 5 van tekst 1 presenteert Van Nederpelt cijfermatige gegevens met betrekking tot de bevolkingsaanwas. Ook Trommelen geeft daar in alinea 8 van tekst 2 gegevens over. Wat is het effect van deze gegevens van Trommelen?
A Ze helpen mee de visie van Van Nederpelt te bestrijden.
B Ze ondersteunen alleen de eigen visie van Trommelen.
C Ze ondersteunen de visie van Van Nederpelt.
D Ze spelen geen rol in de behandeling van het onderwerp.

17 (3p) Uit de teksten blijkt dat Van Nederpelt en Trommelen een verschillende opvatting hebben over het begrip overbevolking. Leg uit waar dat verschil uit bestaat. Betrek de visie van beide auteurs herkenbaar in je formulering. Gebruik maximaal 30 woorden.

Op het artikel Het laatste taboe: Nederland is vol werd gereageerd door lezers van de Volkskrant. Een van de ingezonden stukken eindigt met de volgende woorden:
fragment
Nederland is een klein deeltje van Europa, waarbinnen wij ons vrij kunnen bewegen. Sterker nog, een groot deel van de wereld is voor ons vrij toegankelijk. Voor de Nederlander is er dus ruimte zat. De mensen uit veel ontwikkelingslanden hebben minder bewegingsvrijheid en zijn in grote delen van de wereld niet welkom. Het is niet het gebrek aan de ruimte, maar het gebrek aan de wil om de ruimte te delen met hen die wellicht ook iets van onze welvaart zullen meenemen. In dat licht blijven de woorden „Nederland is vol” een vieze bijsmaak houden.

18 (1p) Door de slotzin ,,In dat licht blijven de woorden 'Nederland is vol' een vieze bijsmaak houden", lijkt het alsof de briefschrijver Van Nederpelt in het kamp van de rechts-extremisten manoeuvreert. Is dit terecht of ten onrechte door de briefschrijver gedaan?
A ten onrechte, want Van Nederpelt gaat in op de migratie van Nederlanders en niet-Nederlanders.
B ten onrechte, want volgens Van Nederpelt is Nederland als gevolg van het geboorteoverschot te vol.
C terecht, want Van Nederpelt pleit voor gezinsplanning, niet alleen in de ontwikkelingslanden, maar ook in Nederland.
D terecht, want Van Nederpelt probeert het taboe op de uitspraak 'Nederland is vol' te doorbreken.

19 (1p) De tekst van Jeroen Trommelen De valkuil van de 'vol'-denkers is een reactie op het eerder verschenen artikel van Van Nederpelt. De kwestie 'Nederland is vol' kent bij beide auteurs diverse (deel)aspecten. Welke aspecten krijgen de meeste nadruk? Maak een keuze uit de onderstaande mogelijkheden.
A Van Nederpelt bespreekt vooral het ruimtelijke en het demografische aspect, Trommelen vooral het ruimtelijke en het economische aspect.
B Van Nederpelt bespreekt vooral het ruimtelijke en het economische aspect, Trommelen vooral het economische aspect en het milieu aspect.
C Van Nederpelt bespreekt vooral het ruimtelijke en het milieu aspect, Trommelen vooral het demografische aspect.
D Zowel van Nederpelt als Trommelen bespreken vooral het demografische aspect.

20 (3p) In de slotzin van zijn tekst vraagt Van Nederpelt zich af waarom Nederland zich niet inspant voor gezinsplanning in eigen land. Formuleer het beargumenteerde antwoord dat Trommelen op die vraag zou geven. Gebruik maximaal 30 woorden.

100015 2 4 Lees verder

### Pagina 5

Tekst 3 Ongemakkelijke kwesties

23p 21
Maak een goedlopende samenvatting in correct Nederlands van de tekst Ongemakkelijke kwesties in maximaal 200 woorden. Zorg ervoor dat deze samenvatting begrijpelijk is voor iemand die de oorspronkelijke tekst niet kent. Neem in je tekst op:
• wat kenmerkend is voor de westerse cultuur;
• welke centrale stelling de auteur daaromtrent naar voren brengt;
• welke argumenten de auteur gebruikt ter ondersteuning van zijn centrale stelling;
• met welk belangrijk – Nederlands – maatschappelijk probleem de auteur zijn
stellingname in verband brengt;
• welk standpunt de auteur daarbij inneemt;
• met welke redenering hij dit standpunt onderbouwt.

Einde

100015 2
5