# Eindexamen Nederlands VWO 2000 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/2000/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Nederlands stelopdracht
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
20 00
Tijdvak 1
Vrijdag 26 mei
9.00-12.00 uur
000007 1 Begin

### Pagina 2

Schrijf een opstel over één van de volgende onderwerpen. Bedenk zelf een
opdracht geen genoemd is.

Polderbreed of wereldwijd?
Een ex-medewerker van de regionale televisiezender TV West hekelde onlangs in een
radio-interview de kneuterigheid van diverse regionale televisiezenders. Een dieptepunt
noemde hij een reportage over een boom die bijna (!) omviel op een huis. Volgens hem
wordt in Nederland veel te krap gekeken en wordt het tijd voor een veel bredere
Europese, zelfs mondiale visie, of het nu over amusement, economie of woonomgeving
gaat.
De Nederlandse overheid wil graag internationale allure uitstralen en deel uitmaken van
de 'global village', maar voor veel Nederlanders is dat een schrikbeeld. Ze willen zich
vooral identificeren met hun regio, hun directe leefomgeving. Voor hen is Den Haag al
ver weg, laat staan een internationaal instituut als de Europese Unie.
Schrijf een betoog waarin je kiest voor polderbreed of wereldwijd verdedigt.

1 □ Een bekend schilderij uit de Renaissance
van de schilder Botticelli heet *De Laster*.
Naast een fraaie dame die de schoonheid
voorstelt, staat de laster als een afzichtelijke,
in het zwart gehulde figuur. Kwaadspreken,
laster en roddel zijn altijd in een kwaad
daglicht gesteld.
Toch wordt er nog steeds geroddeld, zelfs
met overgave. Mensen ondervinden er
hinder van en voelen zich door dergelijke
praatjes bedreigd. „Waar rook is, is vuur."
Schrijf een beschouwing over het
verschijnsel 'roddel'.

[FIGUUR: Schilderij van Botticelli, De Laster. Links een dame, rechts een gehuld figuur en een man.]

De traanbuis
Al vrij jong leren wij onze emoties te beheersen; zeker van volwassenen wordt verwacht
dat ze zich niet zomaar laten gaan. Heel anders wordt het echter als iemand voor de
televisiecamera's komt: dan lijken alle remmingen gemakkelijk te verdwijnen. Ontroerd
door het weerzien van oude bekenden of overweldigd door persoonlijk leed laten gasten
van televisieprogramma's hun tranen de vrije loop.
Je hebt het zo langzamerhand helemaal gehad met deze programma's en besluit een
ingezonden brief te schrijven voor de mediabriek van een landelijk dagblad.
3 □ Schrijf deze brief.

000007 1
2
Lees verder

### Pagina 3

De kinderwereld verdwenen?
Ongemerkt is er een eind gekomen aan de veilige en besloten wereld van het kind. Dat
is tenminste de opvatting van W. Koops, hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de VU
in Amsterdam. Vroeger kreeg een kind langzaam maar zeker toegang tot de wereld van
de volwassenen, tegenwoordig dringt die wereld zich op allerlei manieren aan hen op.
Jonge kinderen kunnen op televisie en Internet gemakkelijker en snel over alle informatie
beschikken die ook voor de volwassenen beschikbaar is. Zij kunnen bijvoorbeeld dezelfde
geweld- en seksscènes zien als volwassenen, zonder dat ze beschikken over passende
inzicht of ervaring. Ouders zijn onzeker geworden, omdat zij een deel van de controle
over de opvoeding hebben verloren. Bovendien vinden zij weinig houvast bij andere
ouders, die hun eigen normen en waarden hebben. Al deze veranderingen vragen volgens
Koops om een andere visie op opvoeding.
De Tsjechische onderzoeker Papoucek relativeert de problemen rond de opvoeding van
moderne kinderen. Ouders moeten op moderne kinderen vertrouwen op hun eigen intuïtie,
'intuitive parenting' noemt hij dat. Zeker bij jonge kinderen kan dat een hoop zorgen en
problemen voorkomen. Bij oudere kinderen is dat wat ingewikkelder, want je kunt ze niet
van TV en Internet afhouden.
Volgens de Utrechts pedagoog De Winter komt het erop aan op de hoogte te blijven van
wat ze zien en volgen: ernaast gaan zitten en praten over wat er op hen afkomt.
4
Schrijf een beschouwing over opvoeden in deze tijd. Betrek daarbij je eigen ervaringen.
5 Voetbal? Geen bal aan!
In haar column in NRC Handelsblad van 13 september 1999 poneert Liesbeth Koenen de
volgende stelling: „Kijk, dat we in dit land in het openbaar kunnen zeggen wat
we vinden, is heel mooi en een groot goed, maar de vrijheid van meningsuiting moet
natuurlijk niet te ver gaan (...)”.
6
Schrijf een betoog waarin je de door Koenen geformuleerde stelling aanvalt dan wel
verdedigt.
Euthanasie lijkt maatschappelijk steeds meer geaccepteerd te worden en abortus is onder
bepaalde voorwaarden geen probleem meer. De vraag is hoe duidelijk de grenzen moeten
worden getrokken in kwesties van leven en dood. Is het bijvoorbeeld dat acceptabel, zoals
professor Drion bepleit, mensen zelf 'euthanasiepillen' te verstrekken, zodat ze autonoom
kunnen besluiten hun leven te beëindigen? Mag een psychiater aan het doodgelegen
van een patiënt tegemoetkomen of wordt hij geacht hem juist daarvan te genezen?
Sommige mensen vrezen dat uitzonderingen regel worden en dat vervolgens de daaruit
voortkomende praktijk de norm wordt. Moet de wetgever een strenge norm (blijven)
stellen en mensen dan zichzelf in bescherming nemen? Kan er sprake zijn van
nuanceringen of loopt het dan uit de hand?
7
Ga in een beschouwing in op de moeilijkheden en mogelijkheden van wetten, regels en
afspraken in kwesties rond leven en dood.
Botsende culturen?
De Nederlandse samenleving bestaat intussen uit een veelvoud van culturen die zich
steeds nadrukkelijker doen gelden. Het is nog maar de vraag of Nederland zich echt aan
het ontwikkelen is tot een geïntegreerde, multiculturele samenleving. Vanuit de grote
steden zien zich diverse op zichzelf staande culturele en/of etnische groeperingen te
Vormen. Wie wil praten over problematische verschillen tussen de Nederlandse cultuur en
allochtone culturen, belandt al snel in de taboesfeer van discriminatie.
Toch is er wel degelijk sprake van botsende culturen. Denk

### Pagina 4

Wouter keek op zijn horloge en realiseerde zich dat het een heel bijzonder moment was: 23.45 uur op 31 december 1999. Zijn broer Rogier moest nu onderhanden de jaarwisseling samen met hun vrienden en vriendinnen bij hem doorbrengen. Uiterlijk twaalf zouden ze er zijn. Eigenlijk niets voorschrijven aan de afspraak te houden.
9
Schrijf een verhaal dat men bovenstaande aanzet begint en dat is geschreven vanuit het hij/zij perspectief. Verwerk in je verhaal een aantal flashbacks.

Het zwakke geslacht?
„Man, I feel like a woman!” zingt Shania Twain in haar razend populaire song. In de bijbehorende clip evolueert ze van een man, stijf en deftig gekleed in zwarte jacquet en soepele, attractieve dame in zwarte minirol. Trots, zelfbewust en supervrouwelijk met haar weelderige, loshangende haar zou ze het prototype kunnen zijn van de moderne jonge vrouw.
Hoe anders ziet het eruit voor jongens en mannen! Uit recent onderzoek is gebleken, dat jongens qua ontwikkeling steeds grotere achterstanden oplopen. Ze trekken zich terug achter hun pc met agressieve spelletjes of leggen hun contacten via internet-chatboxen. Percentueel maken meer mannen en jongens zich schuldig aan crimineel gedrag en drankmisbruik.
10
Is intussen de moderne man 'het zwakke geslacht'?
Schrijf een betoog met jouw visie op het zwakke geslacht.

Einde