# Eindexamen Nederlands VWO 1999 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/1999/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Nederlands stelopdracht
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs

19|99
Tijdvak 2
Dinsdag 22 juni
9.00–12.00 uur

900011 2
Begin

### Pagina 2

Schrijf een opstel over één van de volgende onderwerpen. Bedank zelf een titel als er bij de opdracht geen genoemd is.

**Van onbesproken gedrag?**
In de media is uitvoerig aandacht besteed aan de affaire tussen Bill Clinton en Monica Lewinsky. Ook op het Binnenhof schijnen enkele politici het volgens intimi niet zo nauw te nemen met de huwelijks-
trouw.
Moet een hooggeplaatst persoon van onbesproken gedrag zijn? Of liever gezegd: moet deze aan andere normen en waarden voldoen dan de 'gewone' burger?
En als een hooggeplaatst persoon in moreel opzicht tekortschiet, moet hij dan uit zijn ambt ontzet worden? Geldt dit te allen tijde, zelfs als hij in zijn werk goed functioneert?
Schrijf een betoog waarin je aan de orde stelt of het privé-leven een factor mag zijn bij de beoordeling van het functioneren van een (hooggeplaatst) persoon in zijn/haar beroep. Probeer duidelijk de grenzen aan te geven tussen wat jij nog wél en wat jij niet te
vergenvindt met een verantwoordelijke functie.

**Allemaal het eeuwige leven**
De ontwikkelingen in de medische wetenschap en de verbeterde levensomstandigheden wijzen erop dat iedereen in de toekomst wellicht 150 jaar zou kunnen worden. Nu al is het bereiken van de honderdjarige leeftijd in Nederland en andere westerse en niet-westerse landen nauwelijks meer iets bijzonders.
Zou jij graag 150 jaar willen worden? Of zelfs nog ouder? Ben jij er blij mee als de medische wetenschap in de toekomst zo geavanceerd is dat je wellicht twee eeuwen/eeuwen zou
kunnen meemaken? Of zou het leven dan op den duur zo saai worden dat je zou kunnen
gaan snakken naar een beëindiging ervan?
Schrijf een beschouwing over de voor- en nadelen van de mogelijkheid dat de mens in de toekomst door toedoen van de wetenschap en de verbeterde levensomstandigheden veel
langer leeft. Op naar de 150?

**Tolerantie**
Uit een onderzoek, verricht door het Instituut van Sociale en Economische Studies in de
Australische stad Melbourne, blijkt dat Nederland tot de top drie van meest tolerante
landen ter wereld behoort.
Tóch blijkt uit ander recent onderzoek bijvoorbeeld dat een grote meerderheid van de
scholieren homoseksualiteit afwijst. En in de praktijk laat tolerantie ten aanzien van
culturele minderheden vaak wel te wensen over.
Vind jij Nederland tolerant? Of is er volgens jou sprake van schijntolerantie? In welke
opzichten zou het anders moeten?
Schrijf een beschouwing over de vraag hoe tolerant ons land is. Besteed er ook aandacht
aan in welke opzichten het anders zou moeten of kunnen.

**Popkunde**
Volgens de eerste Nederlandse pop-professor, de cultuurfilosoof René Boomkens, kan het
belang van popmuziek voor de hedendaagse samenleving moeilijk overschat worden. Toen
in de jaren vijftig de rock-'n-roll ontstond, werd voor het eerst een cultuurvorm die in de
lagere klassen aan de hogere lagen van de maatschappij doorgegeven. Intussen is het
revolutionaire er vanaf, de popmuziek is volwassen geworden, minder opwindend maar
wel diverser van inhoud en vorm. Volgens Boomkens wordt de studie van de popmuziek
gerechtvaardigd doordat die inzicht geeft in de ontwikkeling van leefstijlen en
smaakpatronen die jongeren en de
Schrijf een beschouwing over de invloed van popmuziek op leefstijlen voor jongeren en de
functie die popmuziek voor hen heeft; ga daarbij ook in op de vraag of wetenschappelijke
bestudering hiervan gewenst is.

900011 2 Lees verder
Voor alle eindexamens

### Pagina 3

Sancties
Eerstejaarsstudenten in Leiden moeten met hun studie ophouden als ze te weinig
studiepunten halen: 'bindend studeadvies'. De invoering van deze maatregel blijkt een
duidelijk positieve invloed op de studieresultaten te hebben. Kennelijk lukt het beter om
aan verplichtingen te voldoen als er sancties op staan. Dat heb je in jouw schoolcarrière
misschien ook wel ondervonden. Docenten en ouders leggen veelal druk op jongeren, die
daaronder wel eens zuchten. Lukt het dan niet zonder de 'hulp' van overhoringen,
controles of zelfs sancties?
Volgens sommigen is een bepaalde mate van dwang noodzakelijk om leerlingen tot
presteren te brengen. Die zouden anders te gemakkelijk een keuze maken voor andere,
voor hen belangrijker zaken. Anderen zijn van mening dat het gangbare onderwijs juist
een slappe, onwillige houding kweekt door de leerlingen te veel onder controle te houden.
Zij vinden dat leerlingen in de hogere leerjaren juist zelfstandiger het studietempo moeten
bepalen.
5
Schrijf een betoog over de belang ofwel de nutteloosheid van druk van buitenaf voor de
innerlijke motivatie.

Oud en afgedaan?
Onze samenleving kent sinds de ‘vergrijzing’ een steeds grotere groep bejaarden. Al hebben
zij geen baan meer, meestal voelen ze zich beslist niet uitgerangeerd en ondernemen ze van
alles. Ook als ze daar te oud voor worden, zijn zij dankzij hun langdurige levenservaring
vaak nog boeiende persoonlijkheden.
Heb jij veel te maken met bejaarde mensen, bijvoorbeeld in familiekring of bij jou in de
buurt? Waardeer je deze contacten of mijd je ze liever? Vind je ouderen lastig of zeurderig
of vind je het juist prettig om hun verhalen te horen?
6
Schrijf een beschouwing over de rol van bejaarde mensen in de maatschappij als geheel en
in jouw leven in het bijzonder.

De terugtredende overheid: een asociale overheid?
Tot voor kort konden in Nederland zieken, werklozen en bejaarden zonder veel
problemen terugvallen op een stelsel van sociale voorzieningen. In vergelijking met de
meeste andere landen in Europa was dit een zeer uitgebreid 'vangnet'. De laatste jaren
heeft de overheid zich echter deels teruggetrokken op een stelsel van sociale voorzieningen. In vergelijking met de
heeft de overheid zich echter deels teruggetrokken en steeds meer de neiging zich steeds meer terug te trekken van de
krachten in het maatschappelijke veld over te laten. Dit uitte zich niet alleen in een
vermindering van de overheidsbedrijven, maar ook in een minder royale
regeling van uitkeringen en vergoedingen.
Deze terughoudendheid werd onder andere ingegeven door het vermeend misbruik van
sociale voorzieningen en het vermeende percentage van de bevolking dat daartoe. Toch
roept de neiging van de overheid bij velen vragen op. Had er niet meer geïnvesteerd
kunnen worden in controle op misbruik in plaats van de uitkeringen terug te dringen? En
gaat het bezuinigen op sociale voorzieningen niet ten koste van de zwakkeren in de
samenleving? Volgens anderen kan de hedendaagse economie zich geen al te
kostbaar voorzieningenstelsel permitteren.
Hoe 'sociaal' moet volgens jou de Nederlandse overheid zijn? Welke verantwoordelijkheid
hebben de burgers zelf?
7
Schrijf een betoog over deze problematiek.

Grappenmakers
Wie kent ze niet: de Youp van 't Heks in het klein. Ze hebben altijd wel een vondst paraat,
op elke opmerking hebben ze een komische repliek. Dank

### Pagina 4

Het blad Jeugdcult is bestemd voor eerstejaarsstudenten en leerlingen van de bovenbouw
van havo en vwo. De redactie wil een themanummer maken over jongeren en politiek,
toegespitst op de vraag wat politiek voor jongeren kan betekenen; ook wil de redactie
zich af hoe de belangstelling voor politiek kan worden vergroot. Behalve enkele politici,
sociologen en activisten zoekt de redactie ook jongeren die bereid zijn hun gedachten over
dit onderwerp op papier te zetten. Daarom worden enkele scholen benaderd.
Jij besluit gehoor te geven aan deze oproep, want je kwam al snel tot de conclusie dat jij
over beide vragen van de redactie een duidelijk standpunt hebt.
Schrijf dit artikel, waarin je jouw mening met argumenten onderbouwt.
9 (4p) Waarom kon ze niet kiezen? Dat was het nou juist: haar gevoel was in een permanente,
verbeter strijd met haar verstand gewikkeld.
Gewoon kiezen en ervoor gaan!
Alleen die kreet al: „ervoor gaan!” Misschien moest ze iedereen laten stikken en eindelijk
doen wat ze allang wilde doen.

10 (6p) Schrijf een verhaal dat met de bovenstaande zinnen begint. Het verhaal moet aan de
volgende eisen voldoen: het perspectief is
perspectief is persoonlijk, maar je mag in het verhaal van
tijdverloop is niet-chronologisch en de karaktertekening moet in
overeenstemming zijn met die van de verhaalaanzet.

Einde

900011 2