# Eindexamen Nederlands VWO 1999 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/nederlands/1999/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Nederlands stelopdracht
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
19 | 99
Tijdvak 1
Vrijdag 28 mei
9.00-12.00 uur
900006 2
Begin

### Pagina 2

Schrijff een opstel over één van de volgende onderwerpen. Bedemk zelf een titel als er bij de opdracht geen genoemd is.

In een recent onderzoek werd aan jongeren gevraagd hoe ze hun toekomst zien. Daarbij moesten ze ook een beeld bedenken om hun levensperspectief te omschrijven. De populairste omschrijving (gekozen door 27%) bleek te zijn: een weg met steeds nieuwe splitsingen. In dit toekomstbeeld overheerst de gedachte dat je telkens weer beslissingen zult moeten nemen die aan je leven onvoorziene wending geven. Voor velen is de toekomst blijkbaar geen vooraf bepaald traject.
Als jij over je leven nadenkt, ligt dan de nadruk op de onbekendheid van wat komen gaat of de overvloed aan keuzemogelijkheden die je telkens weer zult hebben? Of zie je de toekomst als iets wat je zoekt, mogelijk moet en kunt plannen?
1 □ Schrijf een beschouwing over de mate waarin je je toekomst kunt en wilt overzien.

Dat zoeken we op ...
Tweehonderd Leidse eerstejaarsstudenten werden getest op hun algemene ontwikkeling. De helft van de vragen over geschiedenis, politiek, religie en wetenschap werd fout beantwoord. Max Havelaar was een koffiehandelaar die de Indische bevolking uitbuite. Met Pasen vieren we dat we eieren zoeken.
Er wordt steeds minder belang gehecht aan feitenkennis. In onze informatiemaatschappij is het beschikbaar hebben over algemene ontwikkeling veel minder belangrijk geworden dan het openstaan voor nieuwe informatie. We onderscheiden ons niet meer door foutloos Plato te citeren, maar door flexibel te zijn en de nieuwste ontwikkelingen op te pikken. We zoeken gewoon op Internet als we iets willen weten.
2 □ Schrijf een betoog over de vraag of feitenkennis noodzakelijk is voor je algemene ontwikkeling.

In de versnelling
In onze dynamische samenleving staat snelheid hoog genoteerd: de kostbare tijd moet zo efficiënt mogelijk gebruikt worden. Computers en andere apparaten kunnen steeds meer in minder tijd. Van snelheidsbeperkingen houden automobilisten niet. Nieuwe informatie moet je snel verwerken. Er lijkt aan de gegevens al weer achterhaald. ‘Versnelling' geen eind te komen; wat onze apparaten kunnen, kunnen we ons nu nog nauwelijks voorstellen. Maar het is de vraag of mensen met zoveel snelheid gediend zijn. Er zijn immers grenzen aan de hoeveelheid informatie die wij kunnen verwerken en aan een krachtige auto heb je weinig als je in de file staat. Is alle investering in snelheid wel zinvol gezien het rendement?
3 □ Schrijf een beschouwing over snelheid.

De mogelijkheden van transplantatie van organen zijn de laatste jaren alleen maar groter geworden. Ondanks kostbare voorlichtingscampagnes is evenwel het aantal geregistreerde donoren beslist niet toegenomen. In 1998 kwam er een nieuwe wet, de ‘Wet op de Orgaandonatie’. Op grond van die wet wordt aan iedere Nederlander van 18 jaar en ouder gevraagd schriftelijk te verklaren aan welke mogelijkheid hij of zij de voorkeur geeft: wel/niet donor worden of ervoor kiezen dat de beslissing daarover aan de nabestaanden wordt overgelaten.
De poging van het departement van Volksgezondheid om de registratie van donoren te bevorderen heeft echter weinig succes gehad. Uit de aarzeling van velen blijkt dat met een regeling, hoe efficiënt ook, niet wordt bereikt dat Nederlanders massaal een donorverklaring invullen. Er zijn nogal wat principiële en ethische vragen op te werpen bij
4 □ Schrijf een betoog over deze problematiek.

900006 2 LEES VERDER

### Pagina 3

Als het eindexamen voorgoed achter de rug is, neem je ook afscheid van de stapel
schoolboeken die je de laatste jaren zoveel uren hebben beïnvloed. Dat roept weinig
weemoed bij je op, temeer omdat je nogal kritisch staat tegenover sommige boeken die
jouw docenten hebben gekozen. Zo heb je nogal wat aan te merken op indeling, lay-out,
illustraties, taalgebruik, oefenstof en toegankelijkheid, om over het onhandige formaat van
sommige boeken maar te zwijgen.
Als lid van de leerlingenraad heb je al eens je bezwaren tegen bepaalde schoolboeken aan
de schoolleiding voorgelegd; zij wilde echter weinig ondernemen. Voor de Tweede Fase, de
vernieuwing van het onderwijs in de bovenbouw, zou elke sectie toch een nieuwe methode
moeten kiezen.
Nu de Tweede Fase in zicht komt, besluit je, mede namens de andere leden van de
leerlingenraad, een brief aan de docenten van jouw school te richten. Daarin probeer je de
docenten ervan te overtuigen dat ze bij de keuze van nieuwe boeken terdege rekening
moeten houden met degenen voor wie de boeken bedoeld zijn: de leerlingen. Je maakt
duidelijk courant een schoolboek moet voldoen, wil het ook in de ogen van leerlingen
bruikbaar zijn.
5 □ Schrijf dit betoog in de vorm van een brief aan de docenten van jouw school.

Privacy?
Toen ’s lands grootste kruidenier de ‘bonuskaart’ introduceerde, vulden bijna twee miljoen
klanten zonder protest de bijbehorende lijst met persoonlijke gegevens in, waardoor de
supermarktketen nog beter op de wensen van de klanten zou kunnen inspelen.
In de jaren zeventig zou zoiets stormen van protest hebben veroorzaakt; in die tijd leidde
een anonieme volkstelling – de grote protestacties, velen moesten toen nog bezien aan het
misbruik dat de Duitse bezetters in de oorlog van de bevolkingsregisters hadden gemaakt.
Tegenwoordig is men niet meer zo bang, hoewel sommigen de bonuskaart zien als inbreuk
op hun privacy. Niettemin beschikt het bedrijfsleven al over behoorlijk wat gegevens. Ook de
overheid weet steeds meer van ons af. Het koppelen van gecomputeriseerde
databanken – belasting, kinderbijslag, kentekenregistratie, verkeersboetes – is technisch
geen probleem meer. Veel mensen vinden het intussen terecht dat de overheidsbestanden worden gekoppeld om fraude te bestrijden.
6 □ Geef in een betoog jouw visie op de al vergevoorderde ontwikkelingen op het terrein van
de persoonsregistratie.

Origineel
Iedereen kent ze wel: de mensen die altijd iets nieuws verzinnen, zich niet aantrekken van
trends maar zelf wel trendsetters zijn, ideeën lanceren waar een ander nooit op gekomen
zou zijn; vaak hebben ze ook een goed ontwikkeld gevoel voor humor. Kortom, originele
figuren. Sommigen van hen waren echter niet van ophouden en dan wordt hun gedrag
voor anderen nogal vermoeiend.
Originaliteit speelt een rol in de kunst, de wetenschap, de ontwikkeling van techniek, maar
ook in bijvoorbeeld het schoolleven.
7 □ Schrijf een beschouwing over het verschijnsel originaliteit.

Stalking
Omstreeks 1990 dook in Amerika de term ‘stalking’ op; inmiddels is het begrip ook tot de
Nederlandse media doorgedrongen. Stalking is het opzettelijk en herhaaldelijk
achtervolgen en lastigvallen van een persoon. ‘Stalkers’ maken hun slachtoffer het leven
zuur, bijvoorbeeld door voortdurend op te bellen, rond het huis te hangen, ongevraagde
attenties te sturen, zelfs ook door bedreigingen te uiten.

### Pagina 4

Slechts weinigen hielden de ogen droog bij het zien van *Titanic*. In de nadagen van de
koude Oorlog was het de speelfilm *The Day After* die het Amerikaanse publiek ervan
doordrong hoe desastreus zo’n kernaanval kan zijn. Voor veel jongeren was de holocaust
pas een begrip, toen ze de film *Schindler’s List* hadden gezien. Het drama van Joegoslavië
kon je pas ervaren bij het zien van de film *Welcome to Sarajevo*.
Waardoor heeft het medium film zo’n grote invloed op de kijker? Zijn het de kwaliteiten
van de acteurs, de spectaculaire trucages, is het dé mogelijkheid een historische
werkelijkheid tot leven te brengen, of ...?
9 Schrijf een beschouwing over de ‘impact’ van film.

Dromen
Soms is het heerlijk om weg te dromen, weg van huiswerk of andere verplichtingen.
Dagdromen en luchtcastelen geven het dagelijks leven een beetje extra glans; zonder
dromen, zonder voorstellingskracht en visie zou het leven schraler zijn. Ook zijn er grote
dromers geweest die tallozen met hun idealen hebben beïnvloed.
Of zijn dromen toch bedrog? Moet je met beide benen op de grond staan en dromerijen
aan wereldvreemde figuren overlaten?
10 Schrijf een beschouwing over dromen.

Einde

900006 2