# Eindexamen Maatschappijwetenschappen VWO 2010 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/maatschappijleer/2010/tijdvak-2

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

ondubbelzinnige geluiden van groot
onbehagen geuit. Deze betreffen niet
alleen de zwaarte van de straffen,
maar ook het gebrek aan invloed
45 daarop van het volk. Zo ontstond
tevens een roep om meer participatie
van leken in de strafrechtspraak.

De strafwetgeving en de volkswil
Met de vaststelling dat de vox populi,
50 de stem des volks, in een democra-
tische samenleving als essentieel
thema niet mag worden genegeerd en
al zeker niet geschofferd, is nog niet
55 de vraag beantwoord hoever de
actieve bemoeienis van het volk op het
terrein van het strafrecht en de straf-
rechtspleging mag en kan moet slaan. De
60 volksvertegenwoordiging heeft daarin
uiteraard een overkoepelende en
algemene voorwaarden voor
strafbaarheid en vervolgbaarheid.
(...)
Het veranderende strafklimaat
(...)
65 Er ontstond een strafklimaat dat steeds
weer nieuwe spiraalbewegingen in de
straftoemeting teweegbrengt. Hierbij
spelen verschillende factoren een
bron: prof. mr. C. Keik, hoogleraar straf(proces)recht en penitentiair recht
uit: Justitiële Verkenningen (sterk ingekort) van april 2007

noot 1 Het Catshuis is de ambtswoning van de Nederlandse minister-president en het
ontvangstcentrum van de regering.

bijzondere rol. In de eerste plaats heeft
75 de positie van het slachtoffer in het
strafrecht meer erkenning gekregen, in
samenhang waarmee de morele
betekenis van criminaliteit in ons
bewustzijn steeg (Boutellier, 1993).
(...)
80 Daarnaast zijn de laatste jaren door de
wetgever vele nieuwe strafbepalingen
ingevoerd, bestaande bepalingen aan-
gevuld of van zwaardere strafposities
voorzien.
(...)
85 Maar ook is het arsenaal straffen en
maatregelen explosief uitgebreid.
Wellicht volgt binnenkort nog de huis-
arreststraf als hoofdstraf.

De verharding van de sanctie-
90 toemeting: nog niet genoeg?
(...)
Eén van de sailllantste verscherpingen
in de sanctietoemeting is het procen-
tueel sterk toegenomen aantal levens-
lange gevangenisstraffen gedurende
95 de laatste jaren. Hierbij hebben de
volksstem en de toenemende identifi-
catie met het slachtofferschap on-
getwijfeld een belangrijke rol gespeeld.
De gedachte van de veiligheids- en
100 risicomaatschappij heeft immers een
respectabele omvang aangenomen.
Zelfs is door het Hof Den Haag een
levenslange gevangenisstraf ge-
combineerd met tbs, hetgeen door de
105 Hoge Raad terecht is afgekeurd.

925-0322-a-VW-1-b
5
lees verder

### Pagina 2

Opgave 4 Verbeter het parlement
tekst 4
Verbeter het parlement
- breng beide Kamers dichter bij de burger -

Door Willem Witteveen
Een paar jaar geleden luidde de
Algemene Rekenkamer de noodklok
over het openbaar bestuur. Op veel
beleidsterreinen was sprake van een
kloof tussen beleid en uitvoering. De
wetgevers wisten niet wat er gebeurde
bij de ambtelijke diensten die wetten
en regels uitvoeren, en ze vroegen hier
ook niet naar. De burgers hadden
steeds minder houvast aan geldende
regels.
Het rapport van de Rekenkamer was
uiteraard een oproep aan het parle-
ment om iets te doen aan deze mis-
stand, die het hart van de democratie
raakt. (...)

Macht en onmacht
In de acht jaar dat ik lid van de Eerste
Kamer was, is het me opgevallen dat
Eerste en Tweede Kamer elkaar
spiegelende instituten zijn. Hun macht
en hun onmacht illustreren een weder-
zijdse afhankelijkheid. Er is sprake van
een paradox van macht en onmacht.
Laten we beginnen te kijken naar de
Eerste Kamer. Deze heef niet het
politieke primaat. (...)1

Hoe kan de eigen rol van de Tweede
Kamer worden versterkt?
30 * Sluil alleen een regeerakkoord op
hoofdlijnen en voor de eerste twee jaar
van een kabinetsperiode (daarna zijn
overige taken te sterk veranderd
om het nog zinig te laten zijn);
35 (...)
* Maak de fractiediscipline tot een veel
zwakkere binding;
* Ga als politiek leider van een partij
niet in de regering zitten;
40 * Bepaal voor elk groot onderwerp
(zorg, veiligheid, onderwijs etc.) ieder
jaar in het parlement de hoofdlijnen
van het beleid op basis van door eigen
onderzoek verkregen informatie;
(...)

bron: NRC Handelsblad, 12 mei 2007
(sterk ingekort)
Willem Witteveen was van 1999 tot
2007 lid van de Eerste Kamer voor de
PvdA. Hij is hoogleraar Encyclopedie
van de rechtswetenschap aan de
Universiteit van Tilburg. Hij is bezig
met de redactie van een boek waarin
hij en andere senatoren terugblikken
op hun ervaringen.

noot 1 In het vervolg van het artikel geeft Witteveen een uitvoerige analyse van de paradoxale situatie
waarin de Eerste en de Tweede Kamer verkeren.

925-0322-a-VW-1-b
6
lees verder >>>


### Pagina 3

Opgave 5 Klimaatverandering en Europees veiligheidsbeleid

tekst 5

Solana: meer conflicten wegens klimaatverandering

Door onze correspondent Afrika is volgens Solana het meest
Brussel, 11 maart. Toenmemende kwetsbaar voor de risico's van klimaat-
veiligheidsrisico's in de wereld die verandering. (...)
het gevolg zijn van klimaat- 30 Solana haalt de voorspelling van de
5 verandering, dwingen de landen van Verenigde Naties aan dat er in 2020
de Europese Unie tot forse investe- miljoenen 'eco-migranten' zullen zijn:
ringen in hun defensie. mensen die naar andere gebieden
trekken om de problemen te vermijden
Dat staat in een rapport van EU- 35 die het gevolg zijn van klimaat-
buitenlandcoördinator Javier Solana en verandering. "Die massale migratie-
10 Europees commissaris Benita Ferrero- stromen zullen naar verwachting leiden
Waldner dat eind deze week door tot toenemende conflicten in de
Europese regeringsleiders zal worden gebieden waar mensen doorheen
besproken tijdens hun EU-top in trekken of de in het doel zijn van hun
Brussel. reis." Volgens Solana zal er sprake zijn
15 De twee pleiten ervoor dat Europa zich van toenemende spanning tussen
in zijn veiligheidsbeleid meer richt op etnische en religieuze groepen en van
conflictpreventie, crisismanagement en radicalisering.
het vermogen om snel te reageren op 45 Er is "dringend actie" nodig, aldus
rampen. Solana, om Europa's belangen te
20 In een samenvatting van het rapport beschermen. "(...) De 'internationale
beschrijft Solana hoe een tekort aan dreiging' die uitgaat van klimaat-
vruchtbare grond, water en vis- verandering moet leidraad worden van
voorraden zal leiden tot conflicten in het Europese veiligheidsbeleid.
grote delen van de wereld. "Vooral 50 De afgelopen jaren lag de nadruk in
25 gebrek aan water heeft de potentie om het Europese veiligheidsbeleid vooral
te leiden tot onrust onder burgers." op de dreiging van terrorisme. (...)

bron: NRC Handelsblad van 11 maart 2008

925-0322-a-VW-1-b* 7 einde

### Pagina 4

errratumblad
maatschappijleer VWO
2009-1
Centraal examen vwo
Tijdvak 1
Opqaven
Aan de secretarissen van het eindexamen van de scholen voor vwo,
Bij het centraal examen maatschappijleer vwo op 3 juni, aanvang 09.00 uur, moeten de
kandidaten de volgende mededeling ontvangen. Deze mededeling moet bij het begin
van de zitting worden voorgelezen en/of aan de kandidaten worden uitgereikt.
Op pagina 3 moet de formulering van vraag 8 vervangen worden door:
Welke andere selectiecriteria kunnen voor de redactie van de Volkskrant de doorslag
hebben gegeven om het artikel van Wilders te plaatsen? Noem er twee en geef bij elk
criterium een voorbeeld uit of naar aanleiding van tekst 1.
De voorzitter van de CEVO
drs. H.W. Laan
937-E-0322-a-VW-1-o*

### Pagina 5

Correctievoorschrift VWO
2009
tijd vak 1

maatschappijleer

Het correctievoorschrift bestaat uit:
1 Regels voor de beoordeling
2 Algemene regels
3 Vak specifieke regels
4 Beoordelingsmodel
5 Inzenden scores
6 Bronvermeldingen

1 Regels voor de beoordeling

Het werk van de kandidaten wordt beoordeeld met inachtneming van de artikelen 41 en
42 van het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o. Voorts heeft de CEVO op
grond van artikel 39 van dit Besluit de Regeling beoordeling centraal examen
vastgesteld (CEVO-02-806 van 17 juni 2002 en bekendgemaakt in Uitleg Gele katern
nr 18 van 31 juli 2002).
Voor de beoordeling zijn de volgende passages van de artikelen 36, 41, 41a en 42 van
het Eindexamenbesluit van belang:
1 De directeur doet het gemaakte werk met een exemplaar van de opgaven, de
beoordelingsnormen en het proces-verbaal van het examen toekomen aan de
examinator. Deze kijkt het werk na en zendt het met zijn beoordeling aan de
directeur. De examinator past de beoordelingsnormen en de regels voor het
toekennen van scorepunten toe die zijn gegeven door de CEVO.
2 De directeur doet de van de examinator ontvangen stukken met een exemplaar van
de opgaven, de beoordelingsnormen, het proces-verbaal en de regels voor het
bepalen van de score onverwijld aan de gecommitteerde toekomen.
3 De gecommitteerde beoordeelt het werk zo spoedig mogelijk en past de
beoordelingsnormen en de regels voor het bepalen van de score toe die zijn
gegeven door de CEVO.

925-0322-a-VW-1-c 1 lees verder

### Pagina 6

De gecommitteerde voegt bij het gecorrigeerde werk een verklaring betreffende de
verrichte correctie. Deze verklaring wordt mede ondertekend door het bevoegd
gezag van de gecommitteerde.
4 Deexaminator en de gecommitteerde stellen in onderling overleg het aantal
scorepunten voor het centraal examen vast.
5 Indien de examinator en de gecommitteerde daarbij niet tot overeenstemming
komen, wordt het geschil voorgelegd aan het bevoegd gezag van de
gecommitteerde. Dit bevoegd gezag kan hierover in overleg treden met het bevoegd
gezag van de examinator. Indien het geschil niet kan worden beslecht, wordt
hiervan melding gemaakt aan de inspectie. De inspectie kan een derde
onafhankelijke gecommitteerde aanwijzen. De beoordeling van de derde
gecommitteerde komt in de plaats van de eerdere beoordelingen.
2 Algemene regels
Voor de beoordeling van het examenwerk zijn de volgende bepalingen uit de CEVOregeling van toepassing:
1 De examinator vermeldt op een lijst de namen en/of nummers van de kandidaten,
het aan iedere kandidaat voor iedere vraag toegekende aantal scorepunten en het
totaal aantal scorepunten van iedere kandidaat.
2 Voor het antwoord op een vraag worden door de examinator en door de
gecommitteerde scorepunten toegekend, in overeenstemming met het
beoordelingsmodel. Scorepunten zijn de getallen 0, 1, 2, ..., n, waarbij n het
maximaal te behalen aantal scorepunten voor een vraag is. Andere scorepunten die
geen gehele getallen zijn, of een score minder dan 0 zijn niet geoorloofd.
3 Scorepunten worden toegekend met inachtneming van de volgende regels:
3.1 indien een vraag volledig juist is beantwoord, wordt het maximaal te behalen
aantal scorepunten toegekend;
3.2 indien een vraag gedeeltelijk juist is beantwoord, wordt een deel van de te
behalen scorepunten toegekend, in overeenstemming met het
beoordelingsmodel;
3.3 indien een antwoord op een open vraag niet in het beoordelingsmodel voorkomt
en dit antwoord op grond van aantoonbare, vakinhoudelijke argumenten als juist
of gedeeltelijk juist aangemerkt kan worden, moeten scorepunten worden
toegekend naar analogie of in de geest van het beoordelingsmodel;
3.4 indien slechts één voorbeeld, reden, uitwerking, citaat of andersoortig antwoord
gevraagd wordt, wordt uitsluitend het eerstgegeven antwoord beoordeeld;
3.5 indien meer dan één voorbeeld, reden, uitwerking, citaat of andersoortig
antwoord gevraagd wordt, worden uitsluitend de eerstgegeven antwoorden
beoordeeld, tot maximaal het gevraagde aantal;
3.6 indien in een antwoord een gevraagde verklaring of uitleg of afleiding of
berekening ontbreekt dan wel foutief is, worden 0 scorepunten toegekend, tenzij
in het beoordelingsmodel anders is aangegeven;
3.7 indien het beoordelingsmodel verschillende mogelijkheden zijn opgenomen,
gescheiden door het teken /, gelden deze mogelijkheden als verschillende
formuleringen van hetzelfde antwoord of onderdeel van dat antwoord;
925-0322-a-VW-1-c
2
lees verder

### Pagina 7

3.8 indien in het beoordelingsmodel een gedeelte van het antwoord tussen haakjes staat, behoeft dit gedeelte niet in het antwoord van de kandidaat voor te komen.
3.9 indien een kandidaat op grond van een algemeen geldende woordbetekenis, zoals bijvoorbeeld vermeld in een woordenboek, een antwoord geeft dat vakinhoudelijk onjuist is, worden aan dat antwoord geen scorepunten toegekend, of tenminste niet de scorepunten die met de vakinhoudelijke onjuistheid gemoeid zijn.
4 Het juiste antwoord op een meerkeuzevraag is de hoofdletter die behoort bij de juiste keuzemogelijkheid. Voor een juist antwoord op een meerkeuzevraag wordt het in het beoordelingsmodel vermelde aantal punten toegekend. Voor elk ander antwoord worden geen scorepunten toegekend. Indien meer dan één antwoord gegeven is, worden eveneens geen scorepunten toegekend.
5 Een fout mag in de uitwerking van een vraag maar één keer worden aangerekend, tenzij daardoor de vraag aanzienlijk vereenvoudigd wordt en/of tenzij in het beoordelingsmodel anders is vermeld.
6 Een zelfde fout in de beantwoording van verschillende vragen moet steeds opnieuw worden aangerekend, tenzij in het beoordelingsmodel anders is vermeld.
7 Indien de examinator of de gecommitteerde meent dat in een examen of in het beoordelingsmodel bij dat examen een fout of onvolkomenheid zit, beoordeelt hij het werk van de kandidaten alsof examen en beoordelingsmodel juist zijn. Hij kan de fout of onvolkomenheid mededelen aan de CEVO. Het is niet toegestaan zelfstandig af te wijken van het beoordelingsmodel. Met een eventuele fout wordt bij de definitieve normering van het examen rekening gehouden.
8 Scorepunten worden toegekend op grond van het door de kandidaat gegeven antwoord op iedere vraag. Er worden geen scorepunten vooraf gegeven.
9 Het cijfer voor het centraal examen wordt als volgt verkregen.
Eerste en tweede corrector stellen de score voor iedere kandidaat vast. Deze score wordt meegedeeld aan de directeur.
De directeur stelt het cijfer voor het centraal examen vast op basis van de regels voor omzetting van score naar cijfer.

NB Het aangeven van de onvolkomenheden op het werk en/of het noteren van de behaalde scores bij de vraag is toegestaan, maar niet verplicht.

3 Vakspecifieke regel

Voor dit examen kunnen maximaal 85 scorepunten worden behaald.
925-0322-a-VW-1-c 3 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

4 Beoordelingsmodel

Vraag Antwoord Scores

Opgave 1 De media en de positie van Wilders

1 maximumscore 2
Voorbeelden van juiste journalistieke regels zijn (één van de volgende):
1 scheiding aanbrengen tussen nieuws en commentaar / scheiden van
mening van anderen en mening van de redactie
2 toepassen van hoor en wederhoor

Voorbeelden van een juiste uitleg bij 1 zijn (één van de volgende):
- De Volkskrant heeft in een redactioneel commentaar het artikel van
Wilders bekritiseerd (regels 31-39). In een redactioneel commentaar
staat de mening van de krant. Daardoor wordt een duidelijk andere
mening gehoord dan die van Wilders.
- De lezers van de Volkskrant hebben niet alleen kennis kunnen nemen
van de opvattingen van Wilders, maar ook andere meningen kunnen
lezen, zoals die van de redactie van de Volkskrant in haar commentaar
(regel 36) en/of die van andere personen in de ingezonden artikelen (zie
de regels 40-54).

Voorbeeld van een juiste uitleg bij 2 is:
- De lezers van de Volkskrant hebben niet alleen kennis kunnen nemen
van de opvattingen van Wilders, maar ook andere meningen kunnen
lezen, zoals die van de redactie van de Volkskrant in haar commentaar
(regel 36) en/of die van andere personen in de ingezonden artikelen
(zie de regels 40-54).

voor een juiste journalistieke regel
met juiste uitleg 1
1

2 maximumscore 2
- het redactiestatuut
Voorbeeld van een juist belang is:
- journalistieke onafhankelijkheid / het belang dat de redactie in vrijheid
kan publiceren 1

3 maximumscore 2
Voorbeelden van juiste inhoudelijke kenmerken zijn (twee van de
volgende):
- veel aandacht aan zakelijke en serieuze berichtgeving
- veel beleidsinformatie
- veel ruimte voor opinie en debat

per juist kenmerk 1

925-0322-a-VW-1-c 4 lees verder ►►►