# Eindexamen Latijn VWO 2019 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2019/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2019
tijdvak 1
dinsdag 21 mei
9.00 - 12.00 uur
Latijnse taal en cultuur
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 25 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je
antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste
tekstelement in de beoordeling meegeteld.
VW-1110-a-19-1-o

### Pagina 2

Tekst 1

Regel 502 meliora
Door middel van het woord meliora worden twee zaken met elkaar
vergeleken.
1p 1 Beschrijf in eigen woorden de twee zaken die vergeleken worden.

Regel 515 ideoque fugis
Heeft Apollo gelijk met de verklaring die hij hier geeft? Licht je antwoord
toe en betrek daarbij het voorafgaande deel van het verhaal (niet in dit
examen afgedrukt).
1p 2

Regel 504-524 Nympha t/m artes
Apollo's betoog is een oproep aan Daphne om niet zo hard voor hem weg
te lopen. Zijn betoog kan samengevat worden in drie inhoudelijk
verschillende argumenten.
3p 3 a. Beschrijf in eigen woorden het argument in de regels 504-507
(Nympha t/m sequendi).
b. Beschrijf in eigen woorden het argument in de regels 508-510
(Me t/m sunt).
c. Beschrijf in eigen woorden het argument in de regels 512-522
(Cui t/m nobis).

Regel 517-524 Iuppiter t/m artes
In een verhaal van de Griekse schrijver Lucianus maakt iemand de
volgende hatelijke opmerking over Apollo:
Hij wist niet te voorspellen dat Daphne voor hem zou vluchten, hoewel
hij mooi is en lang haar draagt.
1p 4 Citeer uit de regels 517-524 (Iuppiter t/m artes) de Latijnse zin waarin
Apollo de eigenschap van zichzelf noemt die in het bovenstaande citaat
gerelativeerd wordt.

Regel 519-524 Certa t/m artes
Een opmerking in deze regels lijkt in tegenspraak te zijn met de inhoud
van de Remedia Amoris, een van Ovidius' andere werken.
2p 5 Leg dit uit. Ga in je antwoord in op zowel de desbetreffende opmerking in
deze regels als de inhoud van de Remedia Amoris.

Regel 524 omnibus
Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 519 Certa) het Latijnse
tekstelement waarmee Apollo eveneens benadrukt dat zijn invloed
betrekking heeft op iedereen.
1p 6

VW-1110-a-19-1-o 2 / 5 lees verder ►►►

### Pagina 3

1p 7 Regel 526 verba
Citeer uit het vervolg (t/m regel 532 passu) het Latijnse woord waarmee de inhoud van Apollo's woorden wordt gekwalificeerd.

1p 8 Regel 525-527 Plura t/m decens
In deze regels komt het stilistisch middel enallage voor.
Citeer het desbetreffende Latijnse woord.

2p 9 Regel 530 aucta fuga forma est. Sed enim non sustinet ultra
a. Schrijf regel 530 over en scan deer deze regel.
b. Conrgueert aucta met fuga of congruueert aucta met forma? Licht je antwoord toe op basis van het metrum.

1p 10 Regel 534 et t/m salutem
Verdedig de stelling dat de alliteratie de inhoud van deze regel ondersteunt.

2p 11 Regel 533-539 Ut t/m timore
Leg op basis van de regels 504-509 (Nympha t/m doloris) uit, welk bezwaar Apollo zou hebben tegen de vergelijking in de regels 533-539.
Ga in je antwoord in op zowel de regels 504-509 (Nympha t/m doloris) als de regels 533-539 (Ut t/m timore).

Tekst 2

1p 12 Regel 163 constantia
Waarop heeft het begrip constantia in deze context concreet betrekking?

1p 13 Regel 164 flamma t/m meas
Deze zin wordt door W. Peters als volgt vertaald:
sleqchts de begrafenistoorts dooft straks mijn laaiende vlam
Leg uit waarop de vertaling 'straks' gebaseerd is en citeer daarbij het desbetreffende Latijnse woord.

3p 14 Regel 165-170 Praeposui t/m suo
In haar brief aan Paris schrijft Helena:
tres tibi se nudaas exhibuere deae;
"Tyndaridis coniunx," tertia dixit, "eris!"
a. Citeer uit de regels 165-170 (Praeposui t/m suo) het Latijnse woord waarmee hetzelfde bedoeld wordt als met 'belli laudem'.
b. Citeer uit de regels 165-170 (Praeposui t/m suo) het Latijnse woord waarmee dezelfde persoon bedoeld wordt als met 'altera'.
c. Citeer uit de regels 165-170 (Praeposui t/m suo) het Latijnse woord waarmee dezelfde persoon bedoeld wordt als met 'Tyndaridis'.

VW-1110-a-19-1-o 3 / 5 lees verder ►►►

### Pagina 4

Regel 169 Nec t/m videbor
1p 15 Leg uit dat Ovidius in deze regel het narratologisch middel dramatische ironie gebruikt.

Regel 173-174 Non t/m eris
2p 16 In elk van deze beide regels past Ovidius het stilistisch middel litotes toe.
a. Citeer uit regel 173 (Non t/m opto) de twee Latijnse woorden die de litotes vormen.
b. Citeer uit regel 174 (nec t/m eris) de twee Latijnse woorden die de litotes vormen.

Regel 188 Una t/m opes
1p 17 Leg uit wat het verband is tussen deze regel en regel 187 (O t/m est). Ga in je antwoord in op de inhoud van beide regels.

Regel 189 Nec t/m vestram
2p 18 a. Leg uit dat deze opmerking goed aansluit bij het doel van Paris’ brief.
b. Leg uit wat de directe aanleiding voor Paris is om deze opmerking op deze plaats in de brief te maken.

Regel 191-196 Parca t/m nurus
In de tragedie Trojaanse vrouwen van Euripides, die zich afspeelt na afloop van de Trojaanse oorlog, richt Hecuba, de moeder van Paris, zich tot Helena met onder meer de volgende woorden:
Zodra je Paris gezien had, schitterend door zijn exotische kleding en goud, raakte je totaal buiten zinnen. Want je leídde in
Argos een sober bestaan en je verwachtte na je vertrek uit
Sparta overspoeld te worden door goud in de stad van de
Phrygiërs en daar te baden in weelde. Het huis van Menelaos
voldeed niet aan jouw behoefte aan uitspattingen.
3p 19 'exotische kleding en goud'
a. Citeer uit de regels 191-196 (Parca t/m nurus) het Latijnse tekstement waarmee Paris zijn eigen kleding en de kleding van zijn metgezellen aanduidt.

'Het huis van Menelaos voldeed niet'
b. Citeer uit de regels 191-196 (Parca t/m nurus) het Latijnse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met 'Het huis van Menelaos voldeed niet'.
c. Leg uit dat de functie van Paris’ woorden bij Ovidius verschilt van de functie van Hecuba’s woorden bij Euripides. Ga in je antwoord op beide passages.

Regel 195-196 Cum t/m nurus
De strekking van deze regels kan als een a-fortiori-redenering weergegeven worden.
1p 20 Noteer in eigen woorden deze a-fortiori-redenering.

VW-1110-a-19-1-0
4 / 5
lees verder ►►►

### Pagina 5

Regel 197-198 Da t/m Phrygem
Deze regels bevatten een element dat door Helena als een belediging kan worden opgevat.
1p 21 Leg dit uit.

Regel 203-204 Phryx t/m iugis
In de Homerische hymne voor Aphrodite zegt Aphrodite, nadat zij met Anchises de liefde heeft bedreven:
Het deed mij vreselijk verdriet dat ik het bed had gedeeld met
een sterveling.
2p 22 a. Citeer uit de regels 203-204 (Phryx t/m iugis) het Latijnse woord waaruit blijkt dat Paris een andere voorstelling van zaken geeft.
b. Citeer uit de regels 203-204 (Phryx t/m iugis) het Latijnse tekstelement waarmee Aphrodite wordt aangeduid.

Regel 207-208 Non t/m equos
2p 23 Beschrijf in eigen woorden de gebeurtenis waarnaar Paris in deze regels verwijst. Leg in je antwoord uit wat er in deze context precies bedoeld wordt met $lumina$, met $dape$ en met $equos$. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 40 woorden.

Regel 205-212 Nec t/m umor aquis
In de regels 265-266 van deze brief (niet in dit examen afgedrukt) schrijft
Paris:
Zo won Hippomenes door zijn nog snellere loop Atalanta,
1p 24 kreeg ook de Phrygische held Hippodameia als bruid.
Noteer de nummers van de twee opeenvolgende regels waarmee in de regels 205-212 (Nec t/m umor aquis) naar dezelfde gebeurtenis verwezen wordt met ‘kreeg ook de Phrygische held Hippodameia als bruid’.

Regel 211-212 nec proavo t/m aquis
Volgens de mythologische overlevering was Tantalus een Phrygische koning.
1p 25 Leg uit dat de vermelding van dit gegeven afbreuk zou doen aan het betoog van Paris. Baseer je antwoord op de regels 197-212 (Da t/m umor aquis).

Tekst 3
38p Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3.
Vertaal de regels 363 t/m 380 in het Nederlands.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1110-a-19-1-o einde