# Eindexamen Latijn VWO 2018 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2018/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2018
tijd vak 1
donderdag 17 mei
9.00 - 12.00 uur
Latijn
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 25 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je
antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste
tekstelement in de beoordeling meegeteld.

VW-1110-a-18-1-o

### Pagina 2

Tekst 1

2p 1 Regel 3 peregrinatione
Citeer uit de regels 7-11 (Hoc t/m fugis) de twee Latijnse zelfstandige
naamwoorden die negatieve aanduidingen zijn van het begrip
peregrinatio.

2p 2 Regel 7 Hoc idem
a. Beschrijf in eigen woorden wat Seneca met Hoc idem bedoelt.
Baseer je antwoord op het voorafgaande.
b. Citeer het Latijnse tekstelement uit het vervolg (t/m locorum regel 10)
dat beschrijft wat Seneca met Hoc idem bedoelt.

Psycholoog A. Vingerhoets zegt in een interview:
“Relatieproblemen? Hup, op vakantie. Een dipje? Ga er even
tussenuit en alles komt goed. Steeds meer mensen denken dat
vakantie een wondermiddel is, een panacee tegen allerhande
kwalen. Ze geloven in een reclameterm als 'Vitamine V'. Maar
mensen vergeten dat ze zich een boel extra dingen op de hals
halen door op vakantie te gaan."

2p 3 a. Citeer uit de regels 2-11 (Hoc t/m iactatio) het Latijnse tekstelement
dat inhoudelijk vergelijkbaar is met het woord 'dipje' uit bovenstaand
citaat.
b. Citeer uit de regels 2-11 (Hoc t/m iactatio) het Latijnse woord dat
inhoudelijk vergelijkbaar is met het woord 'kwalen' uit bovenstaand
citaat.

2p 4 Regel 12-16 Talem t/m deum
a. Beschrijf in eigen woorden de overeenkomst tussen de
gemoedstoestand van Lucilius en die van de zierenes.
b. Leg uit dat deum (regel 16) hier niet in stoïsche zin gebruikt is.

3p 5 Regel 15-16 bacchatur t/m deum
In deze regels wordt het optreden van Lucilius vergeleken met dat van
een zieneres.
a. Citeer uit het vervolg (t/m demergunt regel 19) de twee niet direct
opeenvolgende Latijnse tekstelementen die in het geval van Lucilius
inhoudelijk vergelijkbaar zijn met bacchatur (regel 15).
b. Citeer het Latijnse woord uit het vervolg (t/m demergunt regel 19) dat
in het geval van Lucilius inhoudelijk vergelijkbaar is met deum
(regel 16).

VW-1110-a-18-1-o 2/6 lees verder ►►►

### Pagina 3

In de regels 2-16 (Hoc t/m deum) neemt Seneca drie keer een citaat op:
1 terraeque urbesque recedant (regel 6)
2 quid t/m expulit (regel 8-9)
3 bacchatur t/m deum (regel 15-16)
2p 6 In welk van deze drie gevallen moet het citaat opgevat worden als een autoriteitsargument? Licht je antwoord toe.
Regel 18-19 sicut t/m demergunt
2p 7 a. Beschrijf in eigen woorden waarmee navi (regel 18) volgens Seneca vergelijkbaar is.
b. Beschrijf in eigen woorden waarmee onera (regel 18) volgens Seneca vergelijkbaar is.
Regel 17-20 Vadis t/m concutis
2p 8 Verdedig de stelling dat Seneca's standpunt over reizen in deze regels nog negatiever is dan in het voorafgaande gedeelte van de brief. Ga in je antwoord in op zowel het voorafgaande als de regels 17-20 (Vadis t/m concutis).
Regel 29 bene vivere
1p 9 Beschrijf in eigen woorden wat bene vivere voor een stoïcus inhoudt. Baseer je antwoord op de achtergronden van de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 34-35 fluctus medios
Seneca gebruikt hier een metafoor.
2p 10 a. Citeer het Latijnse zelfstandig naamwoord uit het voorafgaande (vanaf Nunc regel 28) dat een concreet voorbeeld is van wat Seneca met de metafoor fluctus medios bedoelt.
b. Beschrijf in eigen woorden de houding van een volmaakte stoïcus met betrekking tot fluctus medios. Verwerk in je antwoord de desbetreffende Latijnse stoïsche term.
Regel 34-38 Dissertio t/m est
1p 11 Hoe kun je wat Seneca in deze regels zegt over moeilijke omstandigheden het best samenvatten?
A Je moet moeilijke omstandigheden bewust op een verstandige wijze opzoeken.
B Je moet moeilijke omstandigheden dapper verdragen, omdat die ons door het fatum zijn opgelegd.
C Je moet moeilijke omstandigheden in alle gevallen vermijden.
D Je moet moeilijke omstandigheden zoveel mogelijk vermijden, maar, als het niet anders kan, die dapper verdragen.
VW-1110-a-18-1-o
3 / 6
lees verder

### Pagina 4

Hier is een analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Opgave (dit zijn vragen die beantwoord moeten worden als onderdeel van een examen).

2.  **Visuele elementen**:
    *   **Tekst**: De pagina bestaat voornamelijk uit genummerde vragen en instructies in lopende tekst.
    *   **Regelnummers/puntenaanduidingen**: Links naast elke vraag of deelvraag staat een nummer (12 t/m 16) en een indicatie van het aantal te behalen punten (bijv. "2p", "1p").
    *   **Horizontale lijn**: Onder de kop "Tekst 2" staat een horizontale lijn die de secties van elkaar scheidt.
    *   **Vetgedrukte woorden**: Diverse woorden zijn vetgedrukt, zoals "remedio", "Tempus", "Quod", "adhibuerunt", "reticuerunt", "orationis vanitatem adhibuerunt", "C. Canius", "litteratus", "Tum", "instructos", "posset", en de opties A, B, C, D bij vraag 16. Deze benadrukken sleuteltermen of passages waar de vraag betrekking op heeft.
    *   **Geciteerde tekst**: Er is een geciteerd stuk tekst ("Het volgende citaat is afkomstig uit een krantenartikel:...") dat tussen aanhalingstekens staat.
    *   **"lees verder" indicatie**: Rechtsonder op de pagina staat "lees verder" met een pijl, wat aangeeft dat het examen doorloopt op de volgende pagina.
    *   **Paginanummering**: "4/6" links en "Pagina: 432" rechts onderin de pagina.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
    Dit is geen wiskundige of wetenschappelijke pagina. De concepten zijn gerelateerd aan:
    *   **Grieks/Latijn (K

### Pagina 5

1p 17 Regel 6 Quod
Beschrijf in eigen woorden wat Quod concreet inhoudt.

1p 18 Regel 9 promississet
Wat moet je in gedachten bij promississet aanvullen om de zin compleet te maken?
A de vissers te roepen
B het landgoed te kopen
C het landgoed te verkopen
D naar het diner te komen

1p 19 Regel 9-10 qui t/m gratiosus
Deze bijzín geeft een verklaring.
Beschrijf in eigen woorden waarvoor deze bijzín de verklaring geeft.
Baseer je antwoord op het vervolg (t/m abiecbantur regel 14).

1p 20 Regel 14 ante t/m abiecbantur
Verdedig de stelling dat Cicero door het gebruik van alliteratie hier laat horen wat er beschreven wordt.

1p 21 Regel 19 Gravate ille primo en Impetrat
Wie zijn achtereenvolgens het onderwerp van deze twee zinnen?
A Canius; Canius
B Canius; Pythius
C Pythius; Canius
D Pythius; Pythius

1p 22 Regel 19 Gravate t/m Impetrat en regel 20-21 Nomina t/m conficit
Leg het verband uit tussen de kortheid van de zinnen in deze regels en de inhoud ervan.

2p 23 Regel 25-26 C. Aquilius, collega et familiaris meus
Citeer de twee niet direct opeenvolgende Latijnse woorden uit het vervolg die beschouwd kunnen worden als complimenten voor C. Aquilius.

1p 24 Regel 29 aliud simulantes
Leg uit wat dit in het geval van Pythius inhoudt.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

VW-1110-a-18-1-o 5 / 6 lees verder ▶►►

### Pagina 6

Algemeen
Het volgende citaat is afkomstig uit een recensie van een boek over de
Stoa:
“De gemoedsrust van de stoïcijnen heeft zeker iets
aantrekkelijks. Het is benijdenswaardig als het tijdens je
vakantie de hele tijd regent en je bent dan in staat te denken: Ik
kan niets aan het weer doen, dus ik laat mijn humeur daardoor
maar niet verpesten. Mooi dat een filosofische overtuiging
mogelijke ergernissen zo kan verminderen of zelfs geheel
wegnemen.”
1p 25 Noteer de term uit de filosofie van de Stoa waarmee een dergelijke
gemoedsrust wordt aangeduid.
Tekst 3
38p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3.
Vertaal de regels 1 t/m 13 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1110-a-18-1-o
einde ■