# Eindexamen Latijn VWO 2017 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2017/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2017
tijdvak 1
woensdag 17 mei
9.00 - 12.00 uur
Latijn
tevens oud programma Latijn
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 24 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je
antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste
tekstelement in de beoordeling meegeteld.
VW-1010-a-17-1-o

### Pagina 2

Tekst 1
Regel 1 Haec t/m gesta
In het vervolg (t/m regel 4 firmandae) zijn drie voorbeelden te vinden van
wat Livius met Haec bedoelt.
2p 1 Beschrijf deze drie voorbeelden in eigen woorden.
Regel 1-4 Haec t/m firmandae
In deze regels zet Livius zijn bewering kracht bij door het gebruik van het
stilistisch middel litotes.
1p 2 Citeer de twee Latijnse woorden die samen de litotes vormen.
Regel 4-8 Ab t/m habuit
Niet in alle geledingen van de Romeinse samenleving werd Romulus in
gelijke mate gewaardeerd.
2p 3 a. Citeer de drie Latijnse woorden uit de regels 4-8 (Ab t/m habuit) die
drie geledingen van de Romeinse samenleving aanduiden in volgorde
van toenemende waardering voor Romulus.
b. Uit welk gegeven in de regels 4-8 (Ab t/m habuit) blijkt dat Romulus
besefte dat hij misschien ook vijanden had? Beantwoord de vraag in
het Nederlands.
Regel 9 mortalibus editis operibus
In sommige edities van deze tekst staat immortalibus in plaats van
mortalibus.
2p 4 a. Leg uit waarom je de prestaties van Romulus als immortalia kunt
karakteriseren.
b. Leg uit waarom je de prestaties van Romulus als mortalia kunt
karakteriseren.
Regel 13 pavore en regel 16 metu
2p 5 a. Wat was de oorzaak van de angst in regel 13? Beantwoord de vraag in
het Nederlands.
b. Wat was de oorzaak van de angst in regel 16? Beantwoord de vraag in
het Nederlands.
Regel 17 deo natum
Dit gegeven is ook in de regels 1-8 (Haec t/m habuit) al ter sprake
gekomen.
1p 6 Citeer het desbetreffende Latijnse tekstelement.
Regel 21 perobscura fama
2p 7 Beschrijf in eigen woorden welke twee omstandigheden Livius ertoe
gebracht hebben om van perobscura fama te spreken. Baseer je
antwoord op het voorafgaande (vanaf Fuisse regel 19).
VW-1010-a-17-1-o 2 / 5 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

1p 8 Regel 21 illam alteram
Beschrijf in eigen woorden wat illam alteram concreet inhoudt.
1p 9 Regel 16-22 Deinde t/m nobilitavit
In deze regels staat een aantal persoonsvormen in het praesens.
Citeer van deze persoonsvormen de persoonsvorm die niet als praesens
historicum gebruikt is. Laat sospitet (regel 19) buiten beschouwing.
2p 10 Regel 22-25 Et t/m prodit
Citeer de twee Latijnse tekstelementen uit deze regels waarmee Livius
zich voor de beschrijving van de gebeurtenissen beroept op anderen als
bron van informatie.
2p 11 Regel 31-33 Mirum t/m sit
In een vrije vertaling luiden deze regels:
"Het effect van het verhaal van Proculus was bijzonder
opmerkelijk: leger en volk, in zak en as vanwege het verlies van
hun koning, voelden zich zeer getroost toen zij verzekerd waren
van zijn onsterfelijkheid."
a. Citeer het Latijnse tekstelement dat in bovenstaand citaat is
weergegeven met ‘het verhaal van Proculus’.
b. Citeer het Latijnse tekstelement dat in bovenstaand citaat is
weergegeven met ‘toen zij verzekerd waren’.
2p 12 Keizer Augustus werd in zijn tijd beschouwd als een tweede Romulus.
Beschrijf in eigen woorden twee overeenkomsten tussen Augustus en
Romulus. Baseer je antwoord op Tekst 1 en op de achtergronden van de
teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Tekst 2
Regel 2-3 Primo t/m celavit
In een Nederlandse vertaling luiden deze regels:
“Aanvankelijk bleef zij verborgen door de uitgestrektheid van de
stad, die meer kan hebben en langer bestand is tegen
dergelijke kwaadaardige aantastingen.”
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel
overgenomen.
1p 13 Leg dit uit met betrekking tot magnitudo. Ga in je antwoord op
het Latijn als de vertaling.
VW-1010-a-17-1-o 3 / 5 lees verder ►►►

### Pagina 4

2p 14 Regel 8 corruptelae
a. Beschrijf in eigen woorden wat volgens Livius de beweegreden was dat
de stiefvader hierop uit was. Baseer je antwoord op het voorafgaande.
b. Beschrijf in eigen woorden welke verklaring Livius geeft voor de
medewerking van de moeder aan dit plan. Baseer je antwoord op het
voorafgaande.

Regel 9-12 Mater t/m deducturam
Het volgende citaat is afkomstig uit de roman De verborgen geschiedenis
van Donna Tartt:
"Voordat het goddelijke de overhand kan krijgen, moet het
sterfelijke zelf - onze stoffelijkheid, het deel dat in ontbinding
overgaat - zo schoon mogelijk worden gemaakt."
2p 15 Citeer de twee Latijnse tekstelementen uit de regels 9-12 (Mater t/m
deducturam) die inhoudelijk vergelijkbaar zijn met ‘zo schoon mogelijk
worden gemaakt.

Regel 15-16 minime t/m damnosa
2p 16 a. Beschrijf in eigen woorden het argument dat Livius geeft voor de
bewering minime adulescentis rei damnosa. Baseer je antwoord op
het vervolg (t/m hereden regel 20).
b. Beschrijf in eigen woorden het argument dat Livius geeft voor de
bewering minime adulescentis famae damnosa. Baseer je antwoord
op het vervolg (t/m hereden regel 20).

1p 17 Regel 25-26 et in caput t/m suassissent
Citeer het Latijnse woord uit het vervolg (t/m proper regel 30) waarmee
Aebutius de woorden et in caput t/m suassissent typeert.

Regel 24-28 Id t/m imperasse
In deze regels lopen de emoties hoog op.
2p 18 a. Citeer het Latijnse woord uit deze regels dat de emotie van Hispala
uitdrukt.
b. Citeer het Latijnse woord uit deze regels dat de emotie van Aebutius
uitdrukt.

Regel 30 hoc facto
1p 19 Beschrijf in eigen woorden wat concreet bedoeld wordt met hoc facto.

Regel 30-33 Eo t/m accessisse
2p 20 a. Citeer het Latijnse woord uit deze regels dat de reden bevat waarom
Hispala terughoudend is om naar ervaring te vertellen.
b. Citeer het Latijnse zelfstandig naamwoord uit deze regels dat duidelijk
maakt wat Hispala er toch toe beweegt om openhartig te zijn.

VW-1010-a-17-1-o 4 / 5 lees verder ►►►

### Pagina 5

Hier is een gedetailleerde analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Opgave. Dit is een pagina met examenopgaven, specifiek gericht op Latijn. Dit blijkt uit de Romeinse namen, Latijnse citaten en de vraag naar vertalingen.

2.  **Visuele elementen**:
    *   **Tekst**: Hoofdzakelijk zwart-witte tekst.
    *   **Vouwlijnen/Scheidingslijnen**: Er zijn enkele grijze horizontale lijnen die secties scheiden, bijvoorbeeld onder "Algemeen" en "Tekst 3".
    *   **Paginering**: Rechtsonder staat "5/5", wat aangeeft dat dit de laatste pagina van de examenopgaven is. Rechtsonder staat ook "Pagina: 479", wat duidt op een grotere documentstructuur (misschien een boek of een complete examenset).
    *   **Symbool**: Een zwart vierkantje met "einde" ernaast in de rechter benedenhoek markeert het einde van de opgaven.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
    *   **Latijnse taal- en letterkunde**: De kern van de opgaven betreft het begrijpen, analyseren en vertalen van Latijnse teksten. Er wordt verwezen naar specifieke regels en Latijnse woorden.
    *   **Literaire analyse**: Vragen over karaktertekening en het genre 'romance' in vraag 23 duiden op literair-historische analyse.
    *   **Historische interpretatie**: Vraag 24 over Livius en de aard van geschiedschrijving in de Oudheid betreft historiografie en de contextuele interpretatie van historische bronnen.

4.  **Context**: Van de student wordt het volgende gevraagd:
    *   **Tekstbegrip