# Eindexamen Latijn VWO 2016 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2016/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2016
tijdvak 2
woensdag 22 juni
9.00 - 12.00 uur
Latijn

Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 22 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je
antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste
tekstelement in de beoordeling meegeteld.

VW-1010-a-16-2-0

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 Regel 16 dum fortuna fuit
Hoe kan de strekking van deze woorden het best worden weergegeven?
A zolang de Thraciërs gastvrij waren
B zolang er oorlog was
C zolang Lycurgus regeerde
D zolang Troje bestond

Regel 18 Aeneadasque
Het achtervoegsel -que verbindt twee hoofdzinnen met elkaar.
1p 2 Citeer van elk van deze twee hoofdzinnen de Latijnse persoonsvorm.

3p 3 Regel 13-26 Terra t/m monstrum
a. Citeer uit deze regels het Latijnse tekstelement waarmee Jupiter wordt
aangeduid.

In deze regels wordt ook naar twee andere godheden verwezen.
b. Citeer de twee desbetreffende Latijnse tekstelementen en noteer bij elk
van beide tekstelementen de naam van de desbetreffende godheid.

1p 4 Regel 26 monstrum
Leg op basis van het vervolg (t/m sanguis regel 33) uit wat monstrum in
deze context concreet aanduidt.

1p 5 Regel 31-32 Rursus t/m insequor
Deze woorden worden door H. Schoonhoven als volgt vertaald:
“Ik rukte meteen opnieuw aan de taaie twijg van een tweede.”
Citeer het Latijnse woord waarop de vertaling ‘meteen’ gebaseerd is.

1p 6 Regel 36 omenque
Leg uit of omen op deze plaats geïnterpreteerd moet worden als ‘gunstig
voorteken’ of ‘ongunstig voorteken’. Beargumenteer je antwoord op basis
van de regels 34-36 (Multa t/m lelevant).

2p 7 Regel 42-43 Non t/m manat
De ontkenning Non heeft géén betrekking op de twee persoonsvormen,
maar op twee andere Latijnse tekstelementen.
Citeer de twee Latijnse tekstelementen uit de regels 42-43 (Non t/m
manat) waarop Non wél betrekking heeft.

2p 8 Regel 44 Heu t/m avarum
Noteer de namen van twee verschillende stilistische middelen die in deze
regel zijn gebruikt en citeer daarbij de desbetreffende Latijnse
tekstelementen.

VW-1010-a-16-2-o 2/5 lees verder ►►►

### Pagina 3

2p 9 Regel 44 crudeles terras en litus avarum
a. Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 49-59 (Hunc t/m posco) dat de kwalificatie crudeles verklaart.
b. Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 49-59 (Hunc t/m posco) dat de kwalificatie avarum verklaart.
Regel 49-52 Hunc t/m videret
In een navertelling van de Aeneis schrijft Paul Biegel het volgende: “Polydorus! Een zoon van onze koning Priamus! Tijdens de oorlog hiernaartoe gestuurd met het goud van Troje om het veilig te stellen!” Het motief om Polydorus naar Thracië te sturen is in de regels 49-52 (Hunc t/m videret) anders dan in de weergave van Biegel.
1p 10 Citeer het Latijnse woord uit de regels 49-52 (Hunc t/m videret) waarmee Vergilius dit motief aanduidt.
Regel 56-57 Quid non mortalia pectoris, auri sacra fames
Dido zal op grond van haar eigen ervaring instemmen geknikt hebben bij het horen van deze woorden.
1p 11 Leg dit uit. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Regel 67-68 animamque sepulcro condimus
Deze handeling lijkt in strijd met sepulto (regel 41), maar is dit niet.
2p 12 Leg dit uit. Ga in je antwoord in op de regels 67-68 (animamque sepulcro condimus) en op sepulto (regel 41).
Tekst 2
3p 13 Regel 113 Cererem
a. Noteer de naam van het hier gebruikte stilistisch middel.
b. Citeer de twee niet direct opeenvolgende Latijnse zelfstandige naamwoorden uit het voorafgaande waarmee hetzelfde wordt aangeduid.
1p 14 Regel 116 Heus, etiam mensas consumimus?
Leg uit dat Julius de reikwijdte van deze uitspraak niet beseft.
Regel 107-119 Aeneas t/m pressit
De gebeurtenissen in deze regels worden door Vergilius niet aan het toeval toegeschreven.
3p 15 a. Citeer uit de regels 107-111 (Aeneas t/m augent) het Latijnse tekstelement waaruit blijkt dat er geen sprake is van toeval.
b. Citeer uit de regels 112-115 (Consumptis t/m quadrīs) het Latijnse tekstelement waaruit blijkt dat er geen sprake is van toeval.
c. Citeer uit de regels 116-119 (Heus t/m pressit) het Latijnse tekstelement waaruit blijkt dat er geen sprake is van toeval.
VW-1010-a-16-2-o 3 / 5 lees verder

### Pagina 4

16 (2p) Regel 122 hic domus, haec patria est
Leg uit waarop Aeneas deze conclusie baseert. Ga in je antwoord in op
zowel het voorafgaande (vanaf Consumptis regel 112) als het vervolg
(t/m modum regel 129).

17 (2p) Regel 124-125 Cum t/m mensas
Deze woorden worden door M. d'Hane-Scheltema als volgt vertaald:
"Mijn zoon, wanneer je ooit op vreemde kusten landt en daar
van honger zelfs de leeggegeten borden op gaat eten (...)."
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel
overgenomen.
a. Leg dit uit met betrekking tot fames. Ga in je antwoord in op zowel het
Latijn als de vertaling.
b. Citeer het Latijnse tekstelement waarop de vertaling 'leeggegeten'
gebaseerd is.

18 (2p) Regel 127 prima t/m tecta
a. Schrijf regel 127 over en scan deere deze regel.
b. Beredeneer op basis van het metrum of prima een bepaling vormt bij
manu of bij tecta.

19 (2p) Regel 129 exitiis positura modum
a. Citeer het Latijnse woord uit de regels 116-122 (Heus t/m est) dat
inhoudelijk vergelijkbaar is met exitiis.
b. Citeer het Latijnse woord uit de regels 116-122 (Heus t/m est) dat
inhoudelijk vergelijkbaar is met modum.

20 (1p) Regel 135 Sic
Naar welke regels verwijst Sic?
A regels 116 t/m 134
B regels 120 t/m 134
C regels 124 t/m 134
D regels 128 t/m 134

21 (2p) Regel 147 crateras t/m coronant
Hiertoe had Aeneas al eerder aangespoord.
a. Citeer het betreffende Latijnse tekstelement uit de regels 130-145
(Quare t/m condant).
b. Leg uit dat de Trojanen in regel 147 nog veel meer reden hebben om
dit te doen dan direct na de eerste aansporing van Aeneas.

VW-1010-a-16-2-o 4 / 5 lees verder ►►►

### Pagina 5

Algemeen

De Engelse dichter Byron had een hekel aan Vergilius. Hij schreef over hem:
"Die welluidende plagiator en akelige vlerk wiens vervloekte hexameters er bij mij op de middelbare school werden ingeramfd."

22 a. Welk argument had Byron om Vergilius van plagiaat te kunnen beschuldigen? Baseer je antwoord op de achtergronden van de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

b. Welk argument had Byron om Vergilius een 'akelige vlerk' te noemen? Baseer je antwoord op de achtergronden van de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

Tekst 3

38 23 Bestudeer de inleiding en de aantekeningen van Tekst 3.
Vert de regels 355 t/m 371 in het Nederlands.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1010-a-16-2-0 5 / 5 einde