# Eindexamen Latijn VWO 2013 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2013/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2013
tijdvak 1
vrijdag 17 mei
9.00 - 12.00 uur
Latijn
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 22 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je
antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste
tekstelement in de beoordeling meegeteld.

VW-1010-a-13-1-o

### Pagina 2

Tekst 1
Regel 1 admonere te exemplo domestico volo
2p 1 a. Noteer de naam van de persoon die Seneca met te bedoelt.
b. Leg uit op grond waarvan Seneca het voorbeeld domesticum noemt.
Regel 1-6 Hoc t/m proscriptionis
2p 2 In deze regels onderscheidt Seneca twee verschillende staatsvormen.
a. Welke twee staatsvormen onderscheidt Seneca?
Citeer bij wijze van antwoord twee Latijnse tekstelementen uit de
regels 1-6 (Hoc t/m proscriptionis).
Seneca signaleert een verschil in gedrag van Augustus tijdens de
periodes waarin deze twee verschillende staatsvormen van kracht waren.
b. Beschrijf dit verschil in eigen woorden. Ga in je antwoord in op beide
periodes.
1p 3 Regel 8 L. Cinnam insidias ei struere
Uit het vervolg (t/m iussit regel 11) blijkt dat dit geen eenmansactie was.
Citeer het Latijnse tekstelement waaruit dit blijkt.
1p 4 Regel 10 eo
Wie wordt hiermee aangeduid?
A M. Antonii (regel 5)
B collega proscriptionis (regel 6)
c L. Cinnam (regel 8)
D unus ex consiis (regel 9)
Regel 11 Nox illiinquieta erat
Seneca geeft in het vervolg (t/m immolare regel 18) de gedachten van
2p 5 Augustus vertaaltechnisch op twee verschillende wijzen weer.
Beschrijf deze twee verschillende wijzen in de volgorde waarin ze in de
tekst voorkomen in eigen woorden.
Regel 11-12 Nox t/m dammandum
2p 6 Augustus aarzelt om een aantal redenen om hard tegen Cinna op te
treden.
Beschrijf twee van deze redenen in eigen woorden.
1p 7 Regel 16 frustra petitum
Citeer uit het vervolg (t/m adorriri regel 19) het Latijnse woord dat hiermee
inhoudelijk vergelijkbaar is.
Regel 24-26 Fac t/m contraria
Livia's woorden bevatten een bepaald type argument.
1p 8 Noteer de naam van dit type argument.
VW-1010-a-13-1-o 2/5 lees verder

### Pagina 3

9a (2p) Regel 25 *usitata* remedia en regel 26 *contraria*
a. Citeer uit het vervolg (t/m L. *Cinnae* regel 29) het Latijnse woord dat de
*usitata* remedia van Augustus aanduidt.
b. Citeer uit het vervolg (t/m L. *Cinnae* regel 29) het Latijnse woord dat de
*contraria* (remedia) van Augustus aanduidt.

10 (2p) Regel 30-35 *Gavisus* t/m *tempus*
Seneca maakt duidelijk dat Augustus een privèonderhoud zonder
getuigen met Cinna wil hebben.
Beschrijf in eigen woorden twee gegevens waaruit dit blijkt.

11 (2p) Regel 38 *ut victo* victores invideant
a. Wie duidt Augustus aan met *victo*?
b. Wie duidt Augustus aan met *victores*?

12 (2p) Regel 39-40 *sic* de te meruerim
Augustus heeft dit naar eigen zeggen op drie verschillende manieren
gedaan.
Beschrijf in eigen woorden deze drie manieren. Baseer je antwoord op het
voorafgaande (vanaf *Hoc* regel 33).

13 (2p) Regel 41-43 *Non* t/m *ferrum*
Vergelijk deze regels met regel 8-9 *dictum est, et ubi et quando et
quemadmodum audredi vellet*
a. Citeer uit de regels 41-43 (*Non* t/m *ferrum*) het Latijnse woord dat
inhoudelijk overeenkomt met *ubi* in regel 9.
b. Citeer uit de regels 41-43 (*Non* t/m *ferrum*) het Latijnse woord dat
inhoudelijk overeenkomt met *quando* in regel 9.

14 (2p) Regel 45 *Quo hoc animo facis*?
a. Beschrijf in eigen woorden wat Augustus bedoelt met *hoc*.
b. Beschrijf in eigen woorden welk antwoord op deze vraag Augustus zelf
suggereert.

15 (2p) Regel 45-49 *Quo* t/m *advocare*
a. Beschrijf in eigen woorden wat voor Augustus een bewijs is van de
incompetentie van Cinna.
b. Citeer uit de regels 1 t/m 11 (*Hoc* t/m *iussit*) het Latijnse tekstelement
waarmee Cinna al eerder als een incompetent persoon is beschreven.

### Pagina 4

Tekst 2

Regel 2 Incendium dico, ruïnam, alia quae nobis incidunt
In drie opzichten zijn mensen volgens Seneca gevaarlijker dan zaken als incendium, ruïna of alia quae nobis incidunt.
3p 16
a. Beschrijf in eigen woorden in welk opzicht mensen gevaarlijker zijn
volgens de regels 1-3 (Quid t/m captant).
b. Beschrijf in eigen woorden in welk opzicht mensen gevaarlijker zijn
volgens de regels 4-5 (Rari t/m periculum).
c. Beschrijf in eigen woorden in welk opzicht mensen gevaarlijker zijn
volgens de regels 7-9 (Tempestas t/m accedit).

Regel 4
1p 17
De dubbele punt tussen everti en ab komt inhoudelijk overeen met:
A daarom
B hoewel
C maar
D want

Regel 7-9 Tempestas t/m accedit
1p 18
Van welk van de drie onderdelen van de stelling nullum est malum
frequentiüs, nullum pertinacius, nullum blandius (regel 6-7) zijn de
regels 7-9 (Tempestas t/m accedit) de uitwerking?

Regel 9-12 Erras t/m quaerunt
De tegenstelling in deze regels wordt benadrukt door het gebruik van een
chiasme.
1p 19
Citeer de vier Latijnse woorden die dit chiasme vormen.
Neem het volgende schema over en vul op de plaatsjes de
vier Latijnse woorden in: ... (a) ... (b) ... (b) ... (a).

Regel 12-13 Numquam t/m libet
Seneca vergelijkt in deze regels de drijfveren van wilde dieren en die van
mensen met elkaar.
2p 20
Beschrijf beide drijfveren in eigen woorden.

Regel 15-16 Commodis omnium laeteris, movearis incommodis
Deze boodschap lijkt in strijd te zijn met een bekend ideaal van de Stoa.
2p 21
Leg dit uit en betrek in je antwoord dit ideaal van de Stoa.

VW-1010-a-13-1-o 4 / 5 lees verder ►►►

### Pagina 5

Over het gevaar dat de medemens vormt, heeft Seneca ook in brief 7
geschreven. Het volgende citaat is afkomstig uit deze brief:
"Vraag je wat je naar mijn mening in de eerste plaats moet vermijden? De
massa. Je kunt je daar nog niet veilig aan toevertrouwen."
2p 22 a. Wie kan zich volgens Seneca wél veilig aan de massa toevertrouwen?
Noteer de Latijnse filosofische term. Baseer je antwoord op je kennis
van de achtergronden van de teksten die je voor dit examen hebt
gelezen.
b. Noteer de Latijnse filosofische term uit de Stoa waarmee Lucilius
gezien zijn niveau van filosofische kennis kan worden aangeduid.
Baseer je antwoord op je kennis van de achtergronden van de teksten
die je voor dit examen hebt gelezen.
Tekst 3
38p Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3.
Vertaal de regels 1 t/m 11 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1010-a-13-1-o
5/5
einde ■