# Eindexamen Latijn VWO 2012 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2012/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2012
tijdvak 1
vrijdag 25 mei
9.00 - 12.00 uur
Latijn
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 21 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer
dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling
meegeteld.
VW-1010-a-12-1-o

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 Regel 1-2 Sex. Tarquinius t/m venit
Wat was de reden van zijn vorige bezoek aan Collata? Beantwoord de vraag in
het Nederlands en baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt
gelezen. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 25 woorden.

2p 2 Regel 6 moriere, si emiseris vocem
Lucretia vertoont achtereenvolgens twee reacties op deze bedreiging.
Citeer de twee Latijnse bijvoeglijke naamwoorden uit de regels 6-11 (Cum t/m
dicatur) die de twee reacties weergeven.

2p 3 Regel 9 metu en regel 11 terrore
Deze twee woorden voor angst hebben niet op hetzelfde betrekking.
a. Beschrijf in eigen woorden waarop metu (regel 9) betrekking heeft.
b. Beschrijf in eigen woorden waarop terrore (regel 11) betrekking heeft.

2p 4 Regel 11-12 cum vicisset obstinatam pudicitiam velut victrix libido
Citeer de twee Latijnse tekstelementen uit het vervolg (t/m inveniunt regel 18)
waarmee deze daad gekarakteriseerd wordt.

2p 5 Regel 16 cum L. Iunio Bruto
De Romeinse schrijver Seneca zegt in een van zijn werken over deze Brutus:
“Aan Brutus hebben wij de vrijheid te danken, aan Lucretia hebben we
Brutus te danken."
Leg beide delen van deze uitspraak uit. Baseer je antwoord op het vervolg van
Tekst 1 (niet afgedrukt in dit examen).

2p 6 Regel 19 quid enim salvi est mulieri amissa pudicitia?
Deze zin wordt door F.H. van Katwijk-Knapp als volgt vertaald:
“Hoe kan het goed gaan met een vrouw die haar eerbaarheid verloren
heeft?"
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet overgenomen.
Leg dit uit met betrekking tot pudicitia. Ga bij je antwoord in op zowel het Latijn
als de vertaling.

1p 7 Regel 19-23 Satin t/m gaudium
Lucretia's roep om wraak wordt ondersteund door het gebruik van het stilistisch
middel litotes.
Citeer het desbetreffende Latijnse tekstelement uit de regels 19-23 (Satin t/m
gaudium).

VW-1010-a-12-1-o 2 lees verder ►►►

### Pagina 3

In de versie van het Lucretiaverhaal dat de Romeinse dichter Ovidius vertelt,
staat:
“Haar vader en haar echtgenoot schenken haar vergiffenis omdat ze tot
deze daad gedwongen is. ‘De vergiffenis die jullie mij geven’, zo sprak zij,
‘werger ik mijzelf te geven.’ Onmiddellijk daarna boorde zij haar borst
met een mes dat ze verborgen had gehouden, en badend in het bloed viel zij
voor haar vaders voeten neer.”
Vergelijk bovenstaande passage met Tekst 1, regel 24-29 (consolantur t/m
cecidit).
2p 8 a. Citeer het Nederlandse tekstelement uit bovenstaande passage dat
inhoudelijk vergelijkbaar is met avertendo noxam ab coacta (Tekst 1,
regel 24).
b. Citeer het Nederlandse tekstelement uit bovenstaande passage dat een
tegenstelling vormt met ego me peccato absoluto (Tekst 1, regel 26).

Regel 26 illi
1p 9 Het woord illi verwijst naar:
A coacta (regel 24)
B auctorem (regel 25)
C consilium (regel 25)
D culpam (regel 25)

Regel 27 nec t/m vivet
1p 10 Leg uit dat deze opmerking van Lucretia past bij de opvattingen van Livius over
het doel van geschiedschrijving.

Regel 28 habebat en regel 29 cecidit
2p 11 Verklaar het verschil in tijdsgebruik. Ga bij je antwoord in op de context.

Regel 31 ante regiam iniuriam
Deze woorden worden door F.H. van Katwijk-Knapp als volgt vertaald:
“totdat een prins het bezoedelde”
De vertaling is op twee punten explicieter dan het Latijn.
2p 12 Leg dit uit. Ga bij je antwoord in op beide punten en ga in op zowel de vertaling
als het Latijn.

Regel 21-24 Sed t/m fidem en regel 32-34 iuro t/m passurum
2p 13 Leg uit dat de eed in de regels 32-34 (iuro t/m passurum) meer omvat dan de
eed in de regels 21-24 (Sed t/m fidem). Ga bij je antwoord in op zowel de
eed in de regels 21-24 (Sed t/m fidem) als op de regels 32-34 (iuro t/m passurum).

Regel 35-36 stupentibus miraculo rei, unde novum in Bruti pectore
ingenium
2p 14 a. Welke indruk hadden ze tot dat moment van Brutus gehad? Beantwoord de
vraag in het Nederlands en baseer je antwoord op de teksten die je voor dit
examen hebt gelezen.
b. Leg uit waarom Brutus zijn ware ingenium niet eerder getoond had. Baseer je
antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

VW-1010-a-12-1-0 3 lees verder

### Pagina 4

Tekst 2
Regel 1 urbem ipsam
In het vervolg van de tekst (t/m excepturum regel 12) worden drie heuvels
genoemd. Op één van deze heuvels was de militaire situatie anders dan op de
andere twee.
2p 15 Beschrijf dit verschil in eigen woorden en noteer daarbij de namen van de drie
heuvels.
Regel 10-11 Itaque t/m interruptum
De betekenis van deze zin wordt onderstreept door een aantal verschillende
stilistische middelen.
2p 16 Noteer de namen van twee van deze stilistische middelen. Laat het stilistisch
middel alliteratie buiten beschouwing.
Regel 14-18 Duos t/m coegit
Livius noemt verschillende omstandigheden die Larcius en Herminius ertoe
brachten hun hulp op een gegeven moment te staken.
1p 17 Welke van onderstaande omstandigheden noemt Livius niet?
A Beide mannen werden overvallen door angst.
B De brug was bijna helemaal vernietigd.
C De soldaten achter hen riepen hen terug.
D Horatius Cocles gaf hun de opdracht hun hulp te staken.
Livius gebruikt het verhaal van Horatius Cocles om de monarchie als staatsvorm
in een ongunstig daglicht te stellen.
1p 18 Leg dit uit aan de hand van de regels 18-21 (Circumferens t/m venire).
Regel 22-26 pudor t/m sustinuit
De Etrusken probeerden Horatius Cocles achtereenvolgens op twee manieren
uit te schakelen.
2p 19 Beschrijf deze twee manieren in eigen woorden.
Regel 26 pavore subito
Door welke twee factoren werd deze angst veroorzaakt? Citeer als antwoord de
twee desbetreffende Latijnse tekstelementen uit het voorafgaande (vanaf Quae
regel 23).
2p 20
Tekst 3 en Tekst 2
Tekst 3, regel 1-2 Toen t/m had
a. Leg uit dat deze beschrijving niet overeenkomt met die van Livius in Tekst 2,
regel 21-26 (Cunctati t/m sustinuit).
Dionysius maakt door een aantal toevoegingen zijn verhaal dramatischer dan
Livius in Tekst 2, regel 21-30 (Cunctati t/m fidei).
b. Citeer twee Nederlandse tekstelementen uit Tekst 3 (vanaf sprong regel 2)
waaruit dit blijkt.
3p 21
VW-1010-a-12-1-o
4
lees verder ►►►

### Pagina 5

Tekst 4
Bestudeer Tekst 4 met de inleiding en de aantekeningen.
37p
Vertaal de regels 1 t/m 10 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1010-a-12-1-o
5
einde