# Eindexamen Latijn VWO 2008 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2008/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2008
tijd vak 1
donderdag 22 mei
9.00 - 12.00 uur
Latijn
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 26 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer
dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling
meegeteld.
800025-1-0030

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 Regel 1 perseveras ire ad bonam mentem
Noteer de vakterm uit de filosofie van de Stoa waarmee iemand die dit doet,
wordt aangeduid.

1p 2 Regel 1 bonam mentem
Beschrijf waartoe iemand die in het bezit van een bona mens is, in staat is.
Baseer je antwoord op de regels 1-8 (t/m deus).

1p 3 Regel 4
Door welk woord kan de dubbele punt na admittat in het Nederlands vervangen
worden?
A dus
B en
C hoewel
D want

2p 4 Regel 10-12 illa t/m faciet
Deze regels worden door V. Hunink als volgt vertaald: "Zo'n rijzig bos, met zijn
afzondering en zijn diepe, ononderbroken schaduwen temidden van open terrein
zal je bewondering afdwingen en je geloof wekken dat er een godheid is."
In de vertaling is de structuur van het Latijn niet overgenomen.
Leg dit uit aan de hand van admiratio. Ga bij je antwoord op zowel het Latijn
als de vertaling.

1p 5 Regel 17-18 interritum t/m placidum
Hiermee wordt een stoïsch ideaal beschreven.
Noteer de desbetreffende vakterm uit de filosofie van de Stoa.

2p 6 Regel 20 corpusculo
Leg uit waarom Seneca hier het woord corpusculum gebruikt en niet het woord
corpus.

3p 7 Regel 20 Vis divina
a. Citeer de twee Latijnse tekstelementen waarmee deze vis divina in de regels
20-23 (animum t/m descendit) wordt aangeduid.
b. Noteer de vakterm waarmee de Stoïcijnen vis divina aanduiden. Baseer je
antwoord op je kennis van de Stoa.

2p 8 Formuleer in eigen woorden de argumentatie die Seneca in de regels 9-22 (Si
t/m agitat) gebruikt om zijn betoog te onderbouwen. Formuleer je antwoord in
de vorm: zoals . . . zo . . .

800025-1-003o 2 lees verder ► ►►

### Pagina 3

Regel 23-26 Quemadmodum t/m suae
9. Waarmee komt in deze vergelijking de zon overeen? Beantwoord de vraag in
het Nederlands.
b. Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 23-26 (Quemadmodum t/m
suae) waarmee terram overeenkomt.

Regel 28 nitet
De drie bijvoeglijke naamwoorden aurei (regel 30), aurata (regel 30) en
bratteato (regel 34) uit het vervolg sluiten in een bepaald opzicht aan bij nitet
(regel 28).
10. a. In welk opzicht? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Toch wil Seneca met deze bijvoeglijke naamwoorden juist een tegenstelling met
de inhoud van nitet aangeven.
b. Leg dit uit.

Regel 29 in homine aliena
11. Citeer de twee afzonderlijke Latijnse woorden uit de regels 35-39 (Nemo t/m
fenerat) die bij de mens het tegengestelde van aliena uitdrukken.

Tekst 2 en Tekst 1

Tekst 2, regel 7-8 Zij is de vorm waarin God zelf tot ons, neen dichter nog, in
ons komt
12. Citeer het Latijnse tekstelement uit Tekst 1, regel 1-8 (t/m deus) dat hiermee
inhoudelijk vergelijkbaar is.

Tekst 1, regel 7-8 Illle dat consilia magnifica et erecta
13. Citeer het Nederlandse tekstelement uit Tekst 2 dat hiermee inhoudelijk
vergelijkbaar is.

Tekst 1, regel 26 haeret origini suae
14. Citeer het Nederlandse tekstelement uit Tekst 2 dat hiermee inhoudelijk
vergelijkbaar is.

Tekst 3 Algemeen

Regel 5-6 niet van volstrekt onbesproken reputatie
15. Beschrijf twee gebeurtenissen uit de tijd dat Seneca adviseur van keizer Nero
was, waarbij Seneca's opstelling zijn reputatie geschaad heeft. Ga bij je
antwoord in op zowel de gebeurtenis als de opstelling van Seneca.

Regel 10 lastige omstandigheden
16. Beschrijf een voorbeeld van lastige omstandigheden waarin Seneca verkeerde
onder een andere keizer dan Nero. Noteer bij je antwoord ook de naam van de
desbetreffende keizer.

800025-1-0030
3
lees verder

### Pagina 4

Tekst 4

Regel 5 ad firmitudinem revocut
Het blijkt dat Seneca zelf niet continu dezelfde hoge graad van firmitudo bezat.
1p 17 Leg uit dit op basis van het vervolg (t/m regel 15 exemplo).

Regel 13-15 Tum t/m exemplo
In deze regels gebruikt Tacitus het stilistisch middel variatio.
2p 18 Leg dit uit. Citeer bij je antwoord de desbetreffende Latijnse tekstelementen.

Regel 14-15 Vitae delenimenta monstraveram tibi
1p 19 Beschrijf in eigen woorden wat Seneca concreet bedoelt met deze delenimenta.
Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 9 Ubi).

Regel 15 exemplo
1p 20 Hiermee bedoelt Seneca:
A Het voorbeeld dat Pompeia Paulina aan andere mensen geeft.
B Het voorbeeld dat Pompeia Paulina aan Seneca geeft.
C Het voorbeeld dat Seneca aan andere mensen geeft.
D Het voorbeeld dat Seneca aan Pompeia Paulina geeft.

Regel 16 claritidinis plus in tuo fine
1p 21 Formuleer in eigen woorden de reden hiervan.

Regel 27 oblata mitiore spe
1p 22 Leg uit waaruit dit kon worden geconcludeerd.

Voor Seneca kwam zijn gedwongen zelfmoord niet als een verrassing.
1p 23 Formuleer in eigen woorden een argument voor deze bewering. Baseer je
antwoord op de regels 30-35 (Seneca t/m liberatori).

Tekst 4 en Tekst 5

In de beschrijving van Tacitus verschilt de houding van Seneca ten opzichte van
de dood van zijn vrouw van die in de beschrijving van Cassius Dio.
2p 24 Leg dit uit en baseer je antwoord op Tekst 4, regel 9-16 (Ubi t/m fine). Ga bij je
antwoord in op zowel Tekst 4 als Tekst 5.

Tekst 5, regel 5 Hij opende zijn aderen en deed dat ook bij haar.
1p 25 Citeer het Latijnse tekstelement uit Tekst 4, regel 13-18 (Tum t/m abrumptit) dat
een vergelijkbare situatie weergeeft.

In de beschrijving van Cassius Dio bespoedigden de soldaten het einde van
Seneca.
1p 26 Beschrijf in eigen woorden waardoor in de beschrijving van Tacitus de dood van
Seneca werd bespoedigd.

800025-1-0030
4
leas verder

### Pagina 5

Tekst 6
Bestudeer Tekst 6 met de inleiding en de aantekeningen.
39p Vertaal de regels 1 t/m 10.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
800025-1-0030*