# Eindexamen Latijn VWO 2007 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2007/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2007
tijdvak 1
donderdag 24 mei
9.00 - 12.00 uur
Latijn
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 23 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer
dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling
meegeteld.

700025-1-003o

### Pagina 2

Tekst 1
2p 1 Regel 232 tot funera
Noteer de twee schokkende gebeurtenissen die de oorzaak zijn geweest van tot
funera. Beantwoord de vraag in het Nederlands en baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

Regel 229-233 O t/m orbis
Een commentator zegt over deze regels: “Hier wordt Venus voor het eerst in de
Aeneis genoemd evenals haar relatie tot Aeneas. Dit laatste gebeurt niet
rechtstreeks.”

2p 2 ‘Dit laatste gebeurt niet rechtstreeks’
Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 229-233 dat de relatie van Venus
tot Aeneas aangeeft en leg uit welke deze relatie is.

De Engelse dichter Marlowe heeft een Tragedy of Dido geschreven. Hierin
schrijft hij:
“Er doen vele verhalen de ronde over de val van die stad
en die zijn het nauwelijks over enig punt eens.
Sommigen zeggen dat Antenor de stad verried,
anderen verhalen dat het door Sinons meineed kwam.”

3p 3 ‘Sommigen zeggen dat Antenor de stad verried’
a. Leg uit dat het onwaarschijnlijk is dat Antenor de stad verried. Baseer je
antwoord op de regels 242-246.

b. Leg uit welke rol Sinon speelde bij de ondergang van Troje en begin bij zijn
eerste optreden in het verhaal. Baseer je antwoord op je kennis van de
teksten die je voor dit examen hebt gelezen en gebruik bij voorkeur niet meer
dan 50 woorden.

2p 4 Regel 247 ille
a. Citeer het Latijnse woord uit het vervolg (t/m regel 252) dat een antithese
vormt met ille.

Deze antithese wordt behalve door de woordplaatsing ook door het gebruik van
een ander stilistisch middel benadrukt.
b. Noteer de naam van dit stilistisch middel.

2p 5 Regel 255 serenat en regel 256 fatur
Deze beide werkwoordsvormen staan in dezelfde tijd. Toch is er verschil in het
gebruik van deze tijd.
Leg dit verschil uit en ga bij je antwoord in op beide vormen.

700025-1-003o 2 lees verder ► ►►

### Pagina 3

1p 6 Regel 264 mores viris et moenia ponet
Leg uit waarom de inhoud van deze voorspelling bij keizer Augustus in de
smaak zal zijn gevallen.

Regel 261-277
Vergilius verbindt in deze regels twee mythes die eerder niet met elkaar
verbonden waren.
3p 7 a. Beschrijf in eigen woorden welke twee mythes het betreft.
b. Leg uit hoe Vergilius deze twee mythes met elkaar verbindt.

Vergilius verbindt in de regels 267-274 ook het mythologische verleden met het
historische heden van zijn eigen tijd.
c. Leg dit uit.

Regel 279-281 Quin t/m referet
Deze voorspelling van Luppiter komt later uit. In het laatste boek van de Aeneis
stelt Juno echter wat voorwaarde.
1p 8 Beschrijf in eigen woorden om welke voorwaarde het gaat. Baseer je antwoord
op je kennis van de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

Regel 278 rerum en regel 282 rerum
Welke uitspraak is de juiste?
1p 9 A In beide regels betekent het woord rerum heerschappij.
B In beide regels betekent het woord rerum wereld.
C In regel 278 betekent het woord rerum heerschappij en in regel 282 wereld.
D In regel 278 betekent het woord rerum wereld en in regel 282 heerschappij.

Tekst 1 en tekst 2

Tekst 2, regel 60-62 Of was u niet blij met de offers t/m aan u gebracht heeft
1p 10 Citeer het Latijnse tekstelement uit Tekst 1, regel 250-256 dat hiermee
inhoudelijk vergelijkbaar is.

Tekst 2, regel 68 Maar t/m Poseidon
1p 11 Citeer het Latijnse tekstelement uit Tekst 1, regel 250-253 dat hiermee
inhoudelijk vergelijkbaar is.

Tekst 1, regel 281 consilia in melius referet
1p 12 Citeer het tekstelement uit Tekst 2, regel 74-79 dat hiermee inhoudelijk
vergelijkbaar is.

700025-1-003o 3 lees verder ►►►


### Pagina 4

Tekst 3

13
Regel 378 incassumve
Citeer de twee Latijnse woorden uit het voorafgaande (regel 370-377 At t/m
coniunx) die beide duidelijk maken dat het ingrijpen van Vulcanus bij voorbaat
incassum zou zijn geweest.

14
Regel 380 wordt door M. d'Hane-Scheltema als volgt vertaald:
“en ook Aeneas' zware taak bracht mij veel verdriet.”
In deze vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet overgenomen.
Leg dit uit en ga bij je antwoord in op zowel het Latijn als de vertaling.

15
In de regels 370-380 komt vertellerscommentaar voor.
a. Citeer het desbetreffende Latijnse tekstelement.
Vergilius maakt bij dit vertellerscommentaar gebruik van een stilistisch middel.
b. Noteer de naam van dit stilistisch middel.

16
a. Schrijf regel 380 over en scan-deer deze regel.
Het verdriet dat Venus om Aeneas had, wordt benadrukt door het metrum.
b. Leg dit uit.

17
Regel 382 eadem venio
Dit Latijnse tekstelement kan, gezien de voorafgaande woorden van Venus, het
best worden weergegeven met:
A ik kom langs dezelfde weg
B ik kom met dezelfde dingen
C ik kom nu wél
D ik kom nu zelf
De regels 385-386 (Aspice t/m portis) worden door P. Schrijvers als volgt
vertaald:
“Kijk toch: volkeren spannen samen, steden sluiten de poorten, scherpen hun
zwaarden”
In deze vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn in twee
verschillende opzichten niet overgenomen.

18
Beschrijf in welke twee opzichten de structuur van het Latijn niet is
overgenomen.

19
Regel 395 ex alto
Leg uit wat Vulcanus met ex alto bedoelt.

700025-1-003o 4 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

1p 20 Welke uitspraak over fatum is op grond van de regels 397-399 (tum t/m annos) de beste?
A De macht van de goden is groter dan die van het fatum.
B Wat door het fatum bepaald is, gebeurt altijd tot in alle details.
C Wat door het fatum bepaald is, kan worden uitgesteld.
D Wat door het fatum bepaald is, wordt in speciale gevallen toch niet uitgevoerd.

Regel 405 optatos dedit amplexus
Vergelijk de volgende twee vertalingen:
1 "Toen nam hij haar in zijn armen, zoals ze gewenst had" (P. Schrijvers)
2 "sloot hij begoenzijn vrouw in de armen" (M.A. Schwartz)

2p 21 Leg uit dat in deze twee vertalingen optatos verschillend is geinterpreteerd. Ga bij je antwoord in op beide vertalingen.

Illustratie

De illustratie is het titelblad van een Vergiliuseditie uit 1646. Hierop staan vier afzonderlijke afbeeldingen.
Op afbeelding 1 en afbeelding 3 worden twee werken weergegeven die Vergilius naast de Aeneis heeft geschreven.

2p 22 a. Noteer de Latijnse naam van het werk dat is weergegeven op afbeelding 1 en noteer in het kort waar het werk over gaat.
b. Noteer de Latijnse naam van het werk dat is weergegeven op afbeelding 3 en noteer in het kort waar het werk over gaat.

1p 23 Op afbeelding 2 en 4 zijn twee belangrijke momenten uit de Aeneis te zien. Noteer de namen van de twee personen op de voorgrond in afbeelding 4.

Tekst 4

38p Bestudeer Tekst 4 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 468 t/m 485.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

700025-1-0030* einde