# Eindexamen Latijn VWO 2004 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2004/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Latijn (nieuwe stijl en oude stijl)
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Tijdvak 1
Woensdag 26 mei
9.00 – 12.00 uur
Vragenboekje

Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze
verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen,
redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één
tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt
met meer dan één tekstelement, dan wordt
alleen het eerste tekstelement in de
beoordeling meegeteld.

Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te
behalen; het examen bestaat uit 27 vragen en
een vertaalopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.

400014-1-5o
Begin

### Pagina 2

Hier is een gedetailleerde analyse van de examenpagina:

---

**1. Type pagina**: **Examenopgave**

Deze pagina bevat vragen die een student moet beantwoorden, verwijzingen naar een hypothetische "Tekst 1" en scores per vraag (2p, 1p). De aanwezigheid van instructies ("Beantwoord de vraag in het Nederlands") en een "Lees verder" indicator onderaan bevestigen dit. Onderaan staat ook informatie over de bron en verdere voorbereiding, wat normaal is voor examenopgaven.

**2. Visuele elementen**:

*   **Tekst**: De pagina bestaat hoofdzakelijk uit tekst. Dit omvat de titel "Tekst 1", de genummerde vragen (1 t/m 11), toelichtingen bij de vragen, verwijzingen naar regels uit de "Tekst 1" (die zelf niet zichtbaar is op deze pagina), en een citaat van Godfried Bomans.
*   **Structuur/Opmaak**:
    *   De vragen zijn genummerd van 1 t/m 11, met subvragen (bijv. 6a, 6b).
    *   Punten (bijv. "2p") worden vóór elk vraagnummer vermeld, wat de weging van de vraag aangeeft.
    *   Vragen 1 t/m 9 en 11 zijn open vragen waarbij de student een antwoord moet formuleren of citeren.
    *   Vraag 10 is een meerkeuzevraag met de opties A, B, C, D.
    *   Latijnse woorden of zinsdelen worden cursief weergegeven om ze te onderscheiden.
    *   Nederlandse vertalingen of toelichtingen zijn in gewone tekst.
    *   Onderaan de pagina staat de paginanummering "2", de documentcode "400014-1-50", en de tekst "Lees verder".

**3. Wiskundig/wetenschappelijk concept**:

Dit is **geen wiskundig of

### Pagina 3

2p 12 Regels 54 Quam
a. Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 48) een Latijns woord dat hetzelfde aanduidt als
quam.
b. Citeer uit het vervolg (t/m caelum regel 59) een Latijns woord dat hetzelfde aanduidt als
quam.
3p 13 Noteer bij onderstaande namen (bij a, b en c) of het gaat om Publius Cornelius Scipio Africanus Maior of om Publius Cornelius Scipio Africanus Minor. Beantwoord de vraag
door/ Anders Maior of Minor te noteren.
a. Regel 21 Africane
b. Regel 33 Africanum
c. Regel 54 Africanus
De aarde heeft blijkens de regels 54-67 een aantal specifieke eigenschappen zoals bijvoorbeeld zwaartekracht.
2p 14 Noteer nog twee andere specifieke eigenschappen van de aarde. Beantwoord de vraag in het
Nederlands en baseer je antwoord op de regels 54-67.

Tekst 2 Vriendschap
1p 15 Zet onderstaande begrippen in de rangorde die de spreker er in de regels 1-10 aan geeft.
Noteer daarbij de begrippen in de volgorde van belangrijk tot minder belangrijk:
amicitia, sapientia, voluptates

Regel 12 quidam docti
1p 16 Welk bezwaar heeft de spreker tegen quidam docti?
Beantwoord de vraag in het Nederlands.

Regel 12 virosque bonos
2p 17 Hoe definieert de spreker viri boni blijkens het vervolg? Citeer het desbetreffende Latijnse
tekstelement en geef de inhoud hiervan in het Nederlands weer.

Regel 16-17 Principio t/m conquisciit luidt in een Nederlandse vertaling:
“Allereerst, hoe kan er een ‘levenswaardig leven’ bestaan, om een uitdrukking van Ennius
te gebruiken, als het geen rust vindt bij een vriend op wie men steeds kan rekenen?”
1p 18 Citeer het Latijnse tekstelement waarop de vertaling ‘op wie men steeds kan rekenen’ is
gebaseerd.

Regel 17 sic loqui ut tecum
2p 19 Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 28-32 (t/m amicorum) dat een soortgelijke
gedachte uitdrukt.

Regel 19-20 Denique t/m singulis luidt in een Nederlandse vertaling:
“Kortom, de overige dingen die men nastreeft, zijn in de regel slechts elk afzonderlijk voor
afzonderlijke dingen goed.”

1p 20 Citeer het Latijnse tekstelement waarvan ‘in de regel’ de vertaling is.

In regel 22 is sprake van een asyndeton tussen corporis en amicitia.
1p 21 Welk woord past het best tussen corporis en amicitia?
A dus
B hoewel
C maar
D want

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
400014-1-50 3 Lees verder


### Pagina 4

In een passage voorafgaand aan tekst 2 heeft de spreker over vriendschap gezegd:
“Niets immers is zo goed aangepast aan onze natuur, niets zo welkom, zowel bij voorspoed
als bij tegenspoed.”
2p 22
Wat zegt de spreker over de rol van een vriend / vriendschap in tegenspoed in de regels
15-27? Citeer als antwoord twee Latijnse tekstelementen.

Regel 33 horum
1p 23
Met horum wordt verwezen naar:
A mortui (regel 32)
B eos (regel 32)
C amicorum (regel 32)
D illorum (regel 33)

Na Quod si in regel 33 gaat het over een ander soort vriendschap dan in de passage ervoor.
2p 24
Leg dat uit en ga daarbij in op beide passages.

“Hoe goed vitamine-C voor je is, blijkt wel uit de ziektes die je krijgen kunt bij gebrek aan
vitamine-C, zoals scheurbuik”.
In de regels 28-38 komt een redenering voor van hetzelfde type.
2p 25
Geef de redenering uit de regels 28-38 weer in je eigen woorden.

De filosoof Aristoteles zegt over vriendschap het volgende:
“Vriendschap is namelijk een vorm van voortreffelijkheid of is althans nauw met
voortreffelijkheid verbonden. En bovendien is zij onmisbaar voor het leven. Zonder
vrienden zou niemand willen leven, ook al bezat hij alle andere goede dingen. Rijkelui en
mensen met een hoge functie of een machtspositie hebben immers, zoals bekend, nog meer
dan anderen behoefte aan vrienden.”
Aristoteles, Eth. Nic. VIII, 1
1p 26
De tekst van Aristoteles komt inhoudelijk deels overeen met de tekst van Cicero, deels niet.
Citeer uit de tekst van Aristoteles een tekstelement over vriendschap dat in het geheel niet
terug te vinden is in tekst 2.

Tekst 3

[FIGUUR: Zwart rechthoekig blok]

2p 27
Omschrijf de gebeurtenissen uit Cicero’s leven die voorafgaan aan het in tekst 3
beschrevene. Begin bij zijn consulaat. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 50 woorden.

Tekst 4

[FIGUUR: Zwart rechthoekig blok]

43p
Bestudeer tekst 4 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 1 t/m 11.

Einde

400014-1-5o
4