# Eindexamen Latijn VWO 2002 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2002/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs

Latijn (nieuwe stijl en oude stijl)

Vragenboekje

200018 5

[FIGUUR: Een verticale balk met streepjes, symbool van een examenblad.]

20 02

Tijdvak 1
Woensdag 29 mei
9.00-12.00 uur

Voor dit examen zijn maximaal 90 punten te
behalen; het examen bestaat uit 26 vragen en een
vertaalopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen

Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze
verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (zinnen,
redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt
gevraagd en je antwoordt met meer dan één
zin, dan wordt alleen de eerste zin in de
beoordeling meegeteld.


Begin

### Pagina 2

Tekst 1
2p 1 a. In welke rol wordt Apollo hier opgevoerd?
b. Citeer uit deze regels de drie verschillende Latijnse zelfstandige naamwoorden die de
voorwerpen aanduiden die typerend zijn voor deze rol.

Regels 683-685
2p 2 a. Waarom let Apollo niet op?
b. Wat is daarvan het gevolg? Beantwoord de vraag in het Nederlands.

Regel 686 arte sua silvis et occulltat abactas.
Deze woorden worden door M. d’Hane-Scheltema als volgt vertaald:
in dreef de kudde listig weg, de bossen in.
a. Met welk Nederlands woord wordt arte vertaald?
b. Citeer de twee Latijnse woorden die in deze vertaling niet zijn weergegeven.

Regel 693 facto
2p 4 a. Om welk factum gaat het? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
b. Citeer het Latijnse tekstelement uit regels 697-701 waarmee het tegendeel van dit factum
wordt aangeduid.

Regels 695-696
et dedit. Accipita voces has reddidit: "hospes,
2p 5 tutus eas! Lapis iste prius tua furta loquetur".
Schrijf deze twee regels over en scandeer ze.

Regel 695 has
Sommige uitgevers lezen hier has.
2p 6 a. Met welk Latijns woord congruueert hac in dat geval?
b. Naar welk Latijns woord verwijst hac in dat geval?

Regel 697 Iove natus
1p 7 Teken de stamboom van de hier aangeduide persoon op basis van de gegevens in
regels 685-686 en 697; vermeld daarbij ook de naam van de persoon die wordt aangeduid
met Iove natus.

1p 8 Leg uit dat het resultaat van Battus' metamorfose logisch voortkomt uit zijn eigen gedrag.

1p 9 Het is duidelijk dat het gedrag van Battus afkeurenswaardig is.
Leg uit dat je ook kritiek kunt hebben op het optreden van Mercurius.

200018 5 2 Lees verder

### Pagina 3

Tekst 2
10 1p
Regel 38 Wat doen?
Waar kiest Medea uiteindelijk voor?
A zich zelf medeplichtig maken aan de dood van Jason
B toezien hoe hij sterft
C hulp bieden
D toestaan dat Jason moet vechten
E smeken tot de goden haar te bewaren
11 2p
Regel 41 vir sit alterius
a. Wanneer spreken we van dramatische ironie?
b. Leg uit dat hier sprake is van dramatische ironie.
Regel 47 Quid tuta times?
Tuta kan worden opgevat als 1. nominativus of als 2. accusativus.
12 2p
a. Waarop / op wie slaat tuta in het eerste geval? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
b. Waarop / op wie slaat tuta in het tweede geval? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Tekst 3
13 1p
Regel 86 choro meliore
Waarom wordt deze groep melior genoemd? Beantwoord de vraag op basis van je kennis
van de voorafgaande gebeurtenissen.
14 1p
Regel 89 wordt door M. d'Hane-Scheltema als volgt vertaald:
De god vindt daar zijn trouwe gevolg van saters en Bacchanten.
Ontleen aan regels 85–88 een argument waarom deze vertaling inhoudelijk niet geheel
correct is.
15 1p
Regel 95 hospitis
Citeer uit regels 97 t/m 101 de twee Latijnse tekstelementen waarmee dezelfde persoon
wordt aangeduid.
16 4p
Regel 100 inutile
Dit woord kan in dit verband worden opgevat als een voorbeeld van prospectie.
a. Leg de term prospectie uit aan de hand van dit voorbeeld.
b. Noteer uit het voorafgaande nog een voorbeeld van prospectie. Beantwoord
het citeren van het desbetreffende Latijnse tekstelement.
c. Noteer uit het vervolg (t/m regel 104) nog twee voorbeelden van prospectie. Beantwoord
de vraag door het citeren van de desbetreffende Latijnse tekstelementen.
17 3p
Regels 112 (arentes Cereris) t/m 117
Geef uit deze passage een voorbeeld van de volgende stijlfiguren door bij elke term een
bijpassend Latijns tekstelement te citeren.
anafoor
chiasme
enjambement
hyperbaton
18 2p
Regel 125 miscuerat puris auctorem muneris undis
a. Wie wordt met de auctorem muneris bedoeld?
b. Leg uit welk woordspel Ovidius hier met auctor muneris speelt.
Let op: de laatste vragen staan op de volgende pagina.
200018 5 3 Lees verder

### Pagina 4

Regels 127-128
In deze regels blijkt Ovidi us' voorliefde voor paradoxale formuleringen.
2p 19 Geef daarvan nog twee voorbeelden uit regels 129-133. Doe dat door het citeren van de
desbetreffende Latijnse tekstelementen.

Regel 134 Mite deum numen
Het numen deum is niet altijd mild, maar in dit geval wel.
2p 20 a. Aan welke voorwaarde moet kennelijk worden voldaan van de kant van de mens?
b. Ondersteun je antwoord door het citeren van een Latijns tekstelement uit regels 131-135.

2p 21 Citeer uit regels 136-141 de twee Latijnse tekstelementen die duiden op de schuld van Midas.

Tekst 4 en 3

Tekst 4, regels 2-3, bezorgd dat hij alles slechts gedroomd had
1p 22 Citeer uit tekst 3, regels 100-115, het Latijnse tekstelement dat met deze woorden correspondeert.

1p 23 Welke eigenschap van goud wordt door Hughes herhaaldelijk genoemd en door Ovidiu s niet?
1p 24 Welke verandering heeft Hughes aangebracht in het verloop van het verhaal? Ga in je
antwoord in op de beide teksten.

Achtergronden

In een krantenartikel in de NRC merkt P.F. Thomése op:
Vanwege de reputatie van "meester in de liefde" is vaak gedacht dat Ovidiu s' nooit
herroepen verbanning naar Tomi, aan de Zwarte Zee, iets met seks en wellicht zelfs
keizerlijke seks te maken moet hebben gehad [.....] In de Tristia, de elegieën vol zelfbeklag
die Ovidius ginds aanheft, spreekt hij over carmen et error. [.....] Hij vergelijkt zijn geval
met dat van de mythische Actaeon.

2p 25 Werk de vergelijking tussen Ovidiu s en Actaeon uit en ga daarbij in op wat elk van beiden
is overkomen en de gevolgen ervan. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 75 woorden.

Afbeelding

2p 26 Welk verhaal uit de Metamorphosen, dat je hebt gelezen, is hier in beeld gebracht?
Beantwoord de vraag door het duiden van vier beeld elementen.

Tekst 5

Bestudeer tekst 5 met de inleiding en de aantekeningen.
45p Vertaal regels 331-338 en 340-349.

Einde

200018 5 4