# Eindexamen Latijn VWO 2000 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/2000/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Tijdvak 2
Woensdag 21 juni
9.00 – 12.00 uur
Vragenboekje

Dit examen bestaat uit 22 vragen en een
vertaalopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
geen punten toegekend als deze verklaring of
uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redener worden
gevraagd en je geeft meer dan twee redenen,
worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.

000013 5

Begin

### Pagina 2

Tekst 1 Het twijfelachtige nut van divinatio
Regel 4 idem
2p 1 Waarop wordt hiermee gedoeld? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 1-9
3p 2 Indien het fatum niet bestaat, hoe luidt dan Cicero's redenering ten aanzien
van divinatio? Beantwoord de vraag door de volgende zin af te maken: Als het fatum niet
bestaat, dan ......
3p 3 Indien het fatum wel bestaat, hoe luidt dan Cicero's redenering ten aanzien van divinatio?
Beantwoord de vraag door de volgende zin af te maken: Als het fatum wel bestaat,
dan ......
Regel 10 Atque ego ne utilem quidem arbitror esse nobis futurarum rerum scientiam.
W.A.M. Peters vertaalt dit als volgt: Wil je weten hoe ik erover denk? Kennis omtrent de
2p 4 toekomst zet eigenlijk alleen maar iemands leven onder druk.
Op grond van welk gegeven uit het vervolg van de tekst heeft de vertaler gekozen voor
de vrije weergave van de woorden non utilis? Beantwoord de vraag in het
Nederlands.
Regel 12 propiora
2p 5 In welke twee opzichten zijn de voorbeelden propiora? Beantwoord de vraag in het
Nederlands op basis van informatie uit regel 12-16.
Regel 20-25
1p 6 Wat valt uit deze regels af te leiden ten aanzien van de datering van De Divinatione?
Tekst 2 Het teleologisch gods­bewijs
Meteen in regel 1-2 blijkt dat er hier een Stoïcijn aan het woord is
2p 7 Leg dat uit.
In de Bijbel, boek Genesis 1,27 staat: En God sprak tot de mens: „Wees vruchtbaar en
word talrijk; bevolk de aarde en onderwerp haar; heers over de vissen van de zee, over de
vogels van de lucht, en over al het gedierte dat over de grond kruipt.”
2p 8 Op welk punt zijn de tekst uit Genesis en regel 12-15 inhoudelijk vergelijkbaar?
In regel 16-20 worden de zelfde kenmerken van de natuur benadrukt als in regel 1-11.
1p 9 Noem er twee. Beantwoord de vraag door het citeren van de desbetreffende Latijnse
tekstelementen uit regel 16-20.
Volgens de Stoïsche leer kunnen de elementen in elkaar overgaan. Sommig
commentatoren hebben in tekst 2 een toespeling daarop gezien.
2p 10 Citeer uit regel 16-20 het Latijnse tekstelement waarop hun opmerking betrekking heeft.
Tekst 3 De deugden
Regel 3 ad beate vivendum
2p 11 Aan welke voorwaarde moet blijkens regel 1-4 voldaan zijn voordat men kan streven
naar het beate vivere?
000013 5 2 Lees verder

### Pagina 3

De Griekse filosoof Aristoteles begint zijn Metaphysica als volgt:
Alle mensen verlangen naar kennis. Dat blijkt uit het plezier dat wij hebben
in de zintuiglijke waarnemingen. Ook afgezien van het nut waardeert men zintuiglijke
waarnemingen omwille van zichzelf, vooral het zien. Want niet alleen om te handelen
maar ook als we niet van plan zijn enige handeling te verrichten, verkiezen we het zien
boven al de andere zintuiglijke waarnemingen. Dat komt doordat van alle zintuiglijke
gewaarwordingen die van het zien ons de meeste kennis bijbrengt en vele verschillen
onthult.

12 (2p) Citeer uit regel 1-8 de twee Latijnse tekstelementen die het meest overeenkomen met de
woorden van Aristoteles ,,van nature” (regel 1).

13 (2p) Welk accent dat Aristoteles legt, krijgt bij Cicero in tekst 3 minder nadruk?

14 (2p) Regel 9-10 quod unum t/m modus.
Voor welke twee terreinen wordt dit in het vervolg van de tekst uitgewerkt? Beantwoord
de vraag in het Nederlands.

15 (1p) Regel 14-15 cavetque ne t/m cogitet.
Citeer het Latijnse tekstelement waarmee een dergelijke instelling wordt gekarakteriseerd.

Algemeen

16 (4p) Geef een korte karakteristiek van de filosofie van de Stoa en verwerk daarin vier Latijnse
begrippen, die kenmerkend zijn voor de Stoa. Gebruik bij voorkeur niet meer dan
75 woorden.

Tekst 4

17 (1p) Tegen welke filosofische stroming neemt de spreker hier stelling?

18 (2p) In welk tekstelement in regel 1-4 ligt een argument besloten tegen deze stroming?

19 (2p) Leg uit waarom het voor de argumentatie van de spreker van belang is om te weten dat
de Annalen van Ennius (regel 7) een zeer omvangrijk epos waren.

Tekst 4 en 5

Zowel Cicero (in tekst 4) als Lucretius (in tekst 5) maakt een vergelijking waarin de
letters van het alfabet voorkomen.

20 (2p) Leg uit dat de Lucretius-passage een geheel andere strekking heeft dan de Cicero-
passage. Ga in op de beide teksten.

Tekst 6

21 (2p) a. Vanuit welke filosofische positie formuleert Cicero hier zijn kritiek?
b. Licht je antwoord toe.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

000013 5 3 Lees verder


### Pagina 4

2p 22 In zijn bundel ,,Ideën" schrijft Multatuli de volgende korte overweging:
Het ,,Hyzelf heeft het gezegd" van de leerlingen van Pythagoras bevalt me niet in
Pythagoras.
Waarin verschilt de kritiek van Multatuli van die van Cicero, zoals geformuleerd in tekst 6?
Ga zowel op de uitspraak van Multatuli in als op de uitspraak van Cicero.

Tekst 7

Bestudeer tekst 7 met de inleiding en de aantekeningen.
44p
Einde
Vertaal regel 1-10.

000013 5
4