# Eindexamen Latijn VWO 1999 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/latijn/1999/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Latijn
Vragenboekje
19 99
Tijdvak 2
Dinsdag 22 juni
9.00-12.00 uur
Dit examen bestaat uit 26 vragen en
een vertaalopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
geen punten toegekend als deze verklaring of
uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft meer dan twee redenen,
worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
900011 10A
Begin

### Pagina 2

Tekst 1

2p 1 $\square$ Regel 9 inopia rei familiaris
Welke oorzaak noemt Sallustius in tekst 1? Beantwoord de vraag door het citeren van het
desbetreffende Latijnse tekstelement.

In De Coniuratione Catilinae caput 3 zegt Sallustius over zichzelf: „En hoewel ik deze
immorale praktijken verachtte – gemene methoden waren mij vreed – werd ik toch
in mijn jeugdige onnozelheid ertoe verleid deel te blijven nemen aan het machtsspel. En
hoewel ik het niet eens was met het wangedrag van de anderen, kwelde mij toch dezelfde
eerzucht die anderen kwelde, gepaard gaand met behoefte aan prestige en afgunst.”
Deze autobiografische tekst en de beschrijving die Sallustius in tekst 1 geeft van Catilina
vertonen inhoudelijk een overeenkomst en een verschil.
Omschrijf zowel de overeenkomst als het verschil.

2p 2 $\square$

In de hoofdstukken 6-13 heeft Sallustius in een lange uitweiding het morele verval van
Rome beschreven.
Welke functie heeft deze uitweiding in het betoog van Sallustius blijkens de inhoud van
regel 12-13 (In t/m habebat.)?

Soms slaagt Sallustius erin de inhoud van de tekst ook door stilistische vormgeving tot
uitdrukking te brengen. Een voorbeeld daarvan tref je aan in regel 12-13.
Leg uit dat de plaatsing van de woorden *circum se* een beeldend effect heeft.

2p 3 $\square$

2p 4 $\square$

Regel 24-25 iuventutem quae domum Catilinae frequentabat parum honeste pudicitiam
habuisse;
Welk oordeel spreekt Sallustius vervolgens uit over het waarheidsgehalte van deze
mededeling? Beantwoord de vraag in het Nederlands.

2p 5 $\square$

2p 6 $\square$ Citeer uit regel 2-6 (Huic t/m parum.) zowel een voorbeeld van een chiasme als van een
asyndeton.

Tekst 2

2p 7 $\square$ Regel 1 Quid est enim, Catilina, quod te iam in hac urbe delectare possit?
Verderop in tekst 2 stelt Cicero een vraag die sterke inhoudelijke gelijkenis vertoont met
deze vraag.
Hoe luidt die vraag? Beantwoord de vraag door het citeren van het desbetreffende
Latijnse tekstelement.

Regel 3 Quae nota domesticae turpitudinis non inusta vitae tuae est?
R.Th. van der Paardt gebruikt in zijn vertaling een andere metafoor dan Cicero:
Welke smetten kleven er niet aan het blazoen van uw gezinsleven?
Welke metafoor gebruikt Cicero?

2p 8 $\square$

1p 9 $\square$ Regel 8-11 Quod ego praesermitto t/m tibi impendere senties:
Hoe luidt de Latijnse technische term voor het hier toegepaste stilistische middel?

2p 10 $\square$ Citeer het Latijnse woord dat subject is van de infinitivus *paravisse* (regel 16).

900011 10A 2 Lees verder


### Pagina 3

Tekst 2 en Tekst 1

11 (1p) Regel 5 adulescentulo.
Citeer uit tekst 1, regel 12-26 het Latijnse tekstelement dat een verklaring vormt voor het feit dat Catilina onder adulescentuli aanhangers zocht.

12 (1p) Regel 5 corruptelarum inlectribus.
Geef hiervan een concreet voorbeeld uit tekst 1, regel 12-26. Beantwoord de vraag door het citeren van het desbetreffende Latijnse tekstelement.

Tekst 3

13 (2p) Deze peroratio valt inhoudelijk in twee delen uiteen.
Vat de inhoud van elk van beide delen kort samen.

14 (2p) Wat is volgens de antieke retorica de functie van de peroratio? Verwerk in je antwoord tevens de relevante Latijnse technische term.

15 (2p) Regel 9 tua.
Citeer uit het voorafgaande het Latijnse tekstelement dat met tua contrasteert.

16 (2p) In regel 1-10 formuleert Cicero zijn politieke credo van de concordia ordinum. Om welke twee ordines gaat het blijkens regel 5-8?

Tekst 4

17 (2p) Regel 1 At studuit t/m Caelius.
Volgens de meeste commentatoren worden deze woorden door Cicero als de aanklager in de mond gelegd. Indien de interpretatie juist is, is de vertaling cum = toen minder gelukkig. Wat is binnen deze opvatting de beste vertaling van cum?

18 (2p) Regel 1-2 Et t/m fecerunt.
Kan ook déze zin, net als de vorige, de aanklager in de mond gelegd zijn? Licht je antwoord toe.

19 (1p) Cicero schetst Catilina in deze tekst als een vat vol tegenstrijdigheden.
Citeer het Latijnse tekstelement dat contrasteert met libidinum (regel 5).

20 (1p) Citeer het Latijnse tekstelement dat contrasteert met vitia (regel 6).

Tekst 5

21 (2p) De kijk van de hoofdpersoon in Vestdijks roman op de beschrijving van Catilina door Sallustius strookt niet met de bedoeling van Sallustius zelf.
Leg uit in welk opzicht zij verschillen. Ga in je antwoord in op beide teksten.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

900011 10A 3 Lees verder

### Pagina 4

Tekst 6
1p 22 Op welke wetsbepaling wordt gedoeld in regel 6-7?
1p 23 Naar welke latere gebeurtenis in het leven van Cicero is deze droom een vooruitwijzing?

Algemeen
3p 24 Hoe beoordeelde Cicero het belang van ars, exercitatio en ingenium (natura) ten opzichte van elkaar?
2p 25 Elocutio, memoria en actio / pronuntiatio zijn drie van de vijf traditionele onderdelen van de welsprekendheid. Welke zijn de beide anderen? Beantwoord de vraag door het noemen van de Latijnse termen en een omschrijving ervan.
3p 26 Catilina: schurk of „Robin Hood”? Leg uit dat het antwoord op deze vraag sterk afhankelijk is van iemands politieke opvattingen. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 50 woorden.

Tekst 7
Bestudeer tekst 7 met de inleiding en de aantekeningen.
45p 27 Vertaal regel 1-11.

Einde
900011 10A 4