# Eindexamen Grieks VWO 2025 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2

## Vraag 1 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 1 (1 punt)

1p 1 Noteer een regieaanwijzing bij deze regel. Regel 45-46 Τὸν γοῦν t/m ἀδελφόν Later in deze tragedie (niet in dit examen afgedrukt) vertelt Antigone dat ze wél de stadswetten wilde overtreden om haar broer te begraven, maar dat ze dat niet zou hebben gedaan voor een kind of echtgenoot.

Wat kun je verwachten: Een regieaanwijzing formuleren bij een Griekse tekstpassage.

Wat moet je kennen: De betekenis van het Griekse woord χερί (hand) in de context van de passage. De aard van een regieaanwijzing in een dramatekst.

Wat moet je kunnen: De Griekse tekst interpreteren om een passende fysieke handeling af te leiden. Een regieaanwijzing bondig en duidelijk formuleren.

Waar op letten: De directe aanleiding voor de regieaanwijzing (het woord 'hand'). De context van de zin om de aard van de handeling te bepalen. De formulering moet een concrete fysieke actie beschrijven.

Kernbegrippen: regieaanwijzing, dramatekst interpretatie

Veelgemaakte fouten:
- Het niet herkennen van de noodzaak om een fysieke handeling af te leiden uit de gesproken tekst.
- Het niet verbinden van het Griekse woord χερί (hand) aan de gevraagde handeling.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/1

## Vraag 2 – Argument Antigone voor begraven broer (1 punt)

Regel 45-46 Τὸν γοῦν t/m ἀδελφόν
Later in deze tragedie (niet in dit examen afgedrukt) vertelt Antigone dat ze wél de stadswetten wilde overtreden om haar broer te begraven, maar dat ze dat niet zou hebben gedaan voor een kind of echtgenoot.
Noteer het argument dat Antigone dan zelf noemt voor dit standpunt.

Wat kun je verwachten: Een vraag die parate kennis toetst over de motieven en argumenten van Antigone, specifiek een argument dat buiten de direct afgedrukte tekst valt maar wel tot het pensum behoort.

Wat moet je kennen: De specifieke argumentatie van Antigone in de tragedie van Sophocles, met name haar redenering over de onvervangbaarheid van een broer versus de vervangbaarheid van een echtgenoot of kind, zoals die later in de tragedie (regels 904-920) naar voren komt.

Wat moet je kunnen: Het reproduceren van specifieke argumenten en motieven van personages uit de pensumtekst, ook als deze niet direct in de examenfragmenten staan.

Waar op letten: Let op dat het gevraagde argument zeer specifiek is en niet verward moet worden met andere algemene motieven van Antigone. De vraag verwijst expliciet naar een later deel van de tragedie en een specifiek standpunt over het begraven van haar broer versus een kind/echtgenoot.

Kernbegrippen: karakterisering Antigone, familiebanden, φιλία

Veelgemaakte fouten:
- De gevraagde informatie staat niet in de examentekst, maar moet uit parate kennis van het pensumwerk komen.
- Het argument is specifiek en kan verward worden met andere motiveringen van Antigone.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/2

## Vraag 3 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 3 (1 punt)

Regel 46 προδοῦσ’
1p 3 Noteer de naam van degene die volgens Antigone door haar verraden zou worden en beschrijf wat dit verraad dan concreet zou inhouden.

Wat kun je verwachten: Het benoemen van een personage en het beschrijven van een specifieke handeling of situatie die daarmee verband houdt, gebaseerd op een tekstpassage.

Wat moet je kennen: Plotbegrip van het toneelstuk Antigone, inclusief de centrale conflicten en de motivaties van de hoofdpersonages. Specifiek de familierelaties en de context van de begrafenis van Polynices.

Wat moet je kunnen: De tekstpassage (regel 46) relateren aan de bredere context van het verhaal. De implicaties van het woord 'προδοῦσ’' (verraden) begrijpen in de context van Antigones dilemma. Een compact en feitelijk antwoord formuleren dat beide gevraagde onderdelen bevat.

Waar op letten: Zorg ervoor dat beide onderdelen van de vraag (naam én beschrijving van het verraad) correct en volledig worden beantwoord. Vermijd algemeenheden en wees specifiek over de aard van het verraad.

Kernbegrippen: plotbegrip, karakteranalyse, familierelaties, verraad

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledig antwoord (alleen naam of alleen beschrijving)
- Verkeerde persoon identificeren als verraden (bv. de goden, Ismene, Creon)

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/3

## Vraag 4 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 4 (1 punt)

1p 4 Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 41 Eἰ) het Griekse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met Κρέοντος ἀντειρηκότος. Regel 41-48 Eἰ t/m μέτα In dit tekstgedeelte maakt Antigone concreet wat de hulp inhoudt die zij van Ismene vraagt.

Wat kun je verwachten: Een Grieks tekstelement citeren dat inhoudelijk vergelijkbaar is met een gegeven Griekse frase.

Wat moet je kennen: Betekenis van de genitivus absolutus constructie Κρέοντος ἀντειρηκότος ('terwijl Kreon het verboden heeft').
Woordenschat en grammatica van het Grieks in de opgegeven tekstpassage (regels 41-48).
De betekenis van ἀπόρρητον ('verboden').

Wat moet je kunnen: Inhoudelijk vergelijken van Griekse tekstelementen.
De betekenis van een genitivus absolutus constructie correct interpreteren.
Een passend Grieks woord of frase identificeren dat een vergelijkbare betekenis uitdrukt als de gegeven frase.
Accuraat citeren uit de brontekst.

Waar op letten: De vraag vraagt om een 'tekstelement', wat een woord of korte frase kan zijn.
De inhoudelijke overeenkomst is cruciaal, niet per se een grammaticale parallel.
De genitivus absolutus drukt een omstandigheid of oorzaak uit (hier: een verbod). Zoek naar een element dat dit verbod uitdrukt.
Vermijd het zoeken naar een werkwoord als een adjectief de betekenis beter dekt.

Kernbegrippen: genitivus absolutus, parafrase, tekstbegrip

Veelgemaakte fouten:
- Het niet herkennen van de betekenis van de genitivus absolutus constructie.
- Het zoeken naar een werkwoord in plaats van een adjectief met een vergelijkbare betekenis.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/4

## Vraag 5 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 5 (1 punt)

Regel 41-48 Eἰ t/m μέτα
In dit tekstgedeelte maakt Antigone concreet wat de hulp inhoudt die zij van Ismene vraagt.
1p 5 Noteer het nummer van de regel waarin Antigone dit concreet maakt.

Wat kun je verwachten: Identificeren van een specifieke regel die een concrete handeling beschrijft binnen een gegeven tekstgedeelte.

Wat moet je kennen: De Griekse tekst van regel 41-48 en de vertaling/betekenis daarvan om de concrete invulling van de hulp te kunnen herkennen.

Wat moet je kunnen: De tekst nauwkeurig lezen en interpreteren om het onderscheid te maken tussen een algemene vraag en een concrete specificatie van die vraag. Specifiek: het herkennen van de beschrijving van een handeling.

Waar op letten: De vraag vraagt naar de *concrete* invulling van de hulp, niet naar de algemene vraag om hulp. Studenten moeten de specifieke regel identificeren waar de handeling wordt beschreven ('of Ismene haar met haar hand (χερί) wil helpen de last (het lijk) te dragen').

Veelgemaakte fouten:
- De vraag vraagt naar de *concrete* invulling van de hulp, niet naar de algemene vraag om hulp. Studenten moeten de specifieke regel identificeren waar de handeling wordt beschreven.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/5

## Vraag 6 – VWO Grieks Examen 2025, periode 2, vraag 6 (1 punt)

Regel 53 διπλοῦν ἔπος
Ismene zegt dat Oedipus Iocaste met een διπλοῦν ἔπος kan aanduiden.
Noteer in eigen woorden een vergelijkbaar διπλοῦν ἔπος waarmee Ismene Oedipus zou kunnen aanduiden.

Wat kun je verwachten: Een vraag die een begrip uit de Griekse tekst (διπλοῦν ἔπος) toepast op de mythe van Oedipus, waarbij de complexe familieverhoudingen centraal staan.

Wat moet je kennen: De mythe van Oedipus, specifiek de familieverhoudingen na zijn huwelijk met Iocaste. De betekenis van διπλοῦν ἔπος (dubbel woord).

Wat moet je kunnen: De complexe familieverhoudingen van Oedipus en zijn kinderen analyseren. Een passend 'dubbel woord' formuleren dat deze verhoudingen correct weergeeft. De vraag in eigen woorden beantwoorden.

Waar op letten: Dat beide onderdelen van het 'dubbele woord' correct zijn. Dat het antwoord de relatie van Oedipus tot Ismene beschrijft. Dat het antwoord vergelijkbaar is met het voorbeeld 'moeder en vrouw' voor Iocaste.

Kernbegrippen: διπλοῦν ἔπος, mythe van Oedipus

Veelgemaakte fouten:
- Niet de complexe familieverhouding van Oedipus en zijn kinderen correct identificeren.
- Slechts één van de twee relaties noemen (vader of broer) terwijl de vraag om een 'dubbel woord' vraagt.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/6

## Vraag 7 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 7 (2 punten)

2p 7 Citeer uit het tekstgedeelte ἔπειτα t/m οὐδένα (regel 63-68) de twee niet direct opeenvolgende Griekse tekstelementen die elk op zich inhoudelijk overeenkomen met τυράννων. Regel 58-60 Νῦν t/m παρέξιμεν Dit tekstgedeelte wordt door J. Boonen als volgt vertaald: Wij zijn alleen. De gruwel wacht op ons als wij bevel en macht miskennen.

Wat kun je verwachten: Het citeren van Griekse tekstelementen die inhoudelijk overeenkomen met een gegeven Grieks woord of concept.

Wat moet je kennen: Betekenis van Griekse woorden en uitdrukkingen (vocabulaire en idioom).
Syntactische structuren om de functie van woorden in de zin te begrijpen.
Concept van synonymie en parafrase in de context van de Griekse tekst.
De betekenis van 'τυράννων' (heersers, tirannen).

Wat moet je kunnen: De Griekse tekst nauwkeurig lezen en interpreteren.
Inhoudelijke overeenkomsten tussen verschillende Griekse tekstelementen identificeren.
Relevante tekstelementen binnen een opgegeven bereik lokaliseren.
Correct citeren van Griekse woorden of zinsdelen.

Waar op letten: De vraag vraagt om TWEE niet direct opeenvolgende tekstelementen.
De tekstelementen moeten inhoudelijk overeenkomen met τυράννων (heersers).
Let op de context van de passage om de precieze betekenis van potentiële synoniemen te bepalen.
Zorg ervoor dat de geciteerde elementen daadwerkelijk verwijzen naar 'heersers' en niet alleen naar 'macht' in algemene zin.
De opmerkingen bij het correctievoorschrift geven aan dat kleine afwijkingen (zoals het weglaten van een voorzetsel) zijn toegestaan, maar streef naar het meest precieze citaat.

Kernbegrippen: synonymie, parafrase, participium substantivum

Veelgemaakte fouten:
- Slechts één van de twee gevraagde tekstelementen citeren.
- Tekstelementen citeren die wel met macht te maken hebben, maar geen directe synoniemen zijn voor 'heersers'.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/7

## Vraag 8 – Aspectswaarde van perfectum in vertaling (1 punt)

Regel 58-60 Νῦν t/m παρέξιμεν
Dit tekstgedeelte wordt door J. Boonen als volgt vertaald:
Wij zijn alleen. De gruwel wacht op ons
als wij bevel en macht miskennen.
Verdedig de stelling dat de aspectswaarde van λελειμμένα (regel 58) in deze vertaling correct weergegeven is. Betrek in je antwoord de betekenis van λελειμμένα en de weergave ervan in deze vertaling.

Wat kun je verwachten: Een vraag die de correctheid van de weergave van een grammaticale eigenschap (hier: aspectswaarde van een perfectum) in een gegeven vertaling toetst. Je moet de grammaticale vorm, de betekenis en de weergave in de vertaling met elkaar verbinden.

Wat moet je kennen: De vorming en betekenis van het perfectum in het Grieks (resultatief aspect).
De specifieke betekenis van het werkwoord λείπω en zijn perfectum λελειμμένα.
De relatie tussen grammaticale aspecten en hun weergave in een vertaling.

Wat moet je kunnen: De grammaticale vorm (perfectum) van een woord herkennen en benoemen.
De aspectswaarde van het perfectum uitleggen (resultatieve toestand).
De betekenis van het Griekse woord λελειμμένα correct vertalen ('achtergelaten zijnde', 'overgebleven').
De gegeven vertaling analyseren op de correcte weergave van de aspectswaarde en betekenis.
Een argumentatie opbouwen ter verdediging van een stelling, waarbij grammaticale analyse en vertaalvergelijking worden gecombineerd.

Waar op letten: Zorg dat je zowel de betekenis van λελειμμένα als de aspectswaarde (perfectum = resultatieve toestand) benoemt.
Maak een expliciete koppeling tussen de Griekse vorm, de aspectswaarde/betekenis en de weergave in de Nederlandse vertaling ('Wij zijn alleen').
Vermijd alleen een letterlijke vertaling van het woord zonder de aspectswaarde te bespreken.

Kernbegrippen: perfectum, aspectswaarde, resultatief aspect

Veelgemaakte fouten:
- Onvoldoende koppeling tussen de grammaticale vorm (perfectum), de betekenis (resultatieve toestand) en de vertaling.
- Alleen de betekenis van het werkwoord geven zonder de aspectswaarde te benoemen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/8

## Vraag 9 – Inhoudskaart VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 9 (1 punt)

1p 9 Citeer uit dit tekstgedeelte het desbetreffende Griekse tekstelement. Regel 72 τοῦτο ποιούσῃ Uit het vervolg (t/m regel 76 \(κείσομαι\)) kunnen enkele argumenten worden afgeleid die Antigone heeft om haar broer te begraven.

Wat kun je verwachten: Het citeren van een specifiek Grieks tekstelement uit een opgegeven tekstgedeelte.

Wat moet je kennen: De betekenis van het Griekse tekstelement en de context waarin het voorkomt. Het concept van een γνώμη (algemene wijsheid/maxim).

Wat moet je kunnen: Het nauwkeurig lokaliseren en citeren van een specifiek Grieks tekstelement dat voldoet aan de vraagstelling. Het herkennen van een γνώμη in de tekst.

Waar op letten: Citeren van het exacte, volledige tekstelement dat een algemene wijsheid (γνώμη) is. Niet een ander deel van de tekst citeren. De zin niet onvolledig citeren.

Kernbegrippen: γνώμη, citeren

Veelgemaakte fouten:
- Een ander deel van de tekst citeren dat geen algemene wijsheid (γνώμη) is.
- De zin onvolledig citeren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/9

## Vraag 10 – Argumenten van Antigone voor begraven broer (1 punt)

Regel 72 τοῦτο ποιούσῃ
Uit het vervolg (t/m regel 76 κείσομαι) kunnen enkele argumenten worden afgeleid die Antigone heeft om haar broer te begraven.
1p 10 Noteer in eigen woorden twee van deze argumenten.

Wat kun je verwachten: Het noteren van argumenten uit een specifiek tekstgedeelte in eigen woorden.

Wat moet je kennen: De inhoud van de Griekse tekstregels 72-76 van Antigone, inclusief de motivatie van Antigone.

Wat moet je kunnen: De Griekse tekst interpreteren en de kernargumenten van Antigone identificeren. Deze argumenten vervolgens in eigen woorden formuleren.

Waar op letten: Twee argumenten noemen. Argumenten moeten afkomstig zijn uit het gespecificeerde regelbereik (72-76). De argumenten moeten van Antigone zijn. De argumenten moeten in eigen woorden geformuleerd zijn.

Kernbegrippen: familieplicht, goddelijke wet, menselijke wet, hiernamaals, φιλία

Veelgemaakte fouten:
- Slechts één argument noemen
- Argumenten van buiten het gespecificeerde regelbereik (72-76) gebruiken
- Argumenten van Ismene noemen in plaats van Antigone

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/10

## Vraag 11 – Argumenten van Ismene (2 punten)

In het tekstgedeelte Ἀλλ' t/m ἀλγίονα (regel 61-64) heeft Ismene al twee argumenten genoemd waarom Antigone juist niet om haar broer zou moeten begraven.
Noteer in eigen woorden deze twee argumenten.

Wat kun je verwachten: Het noteren van specifieke argumenten uit een gegeven tekstgedeelte, in eigen woorden.

Wat moet je kennen: De inhoud van het Griekse tekstgedeelte Ἀλλ' t/m ἀλγίονα (regel 61-64) en de argumenten die Ismene daarin noemt.

Wat moet je kunnen: 1. Het Griekse tekstgedeelte nauwkeurig lezen en begrijpen.
2. De argumenten van Ismene identificeren.
3. Deze argumenten in eigen woorden formuleren.
4. Onderscheid maken tussen argumenten van verschillende personages (Ismene vs. Antigone).
5. Binnen het gespecificeerde regelbereik blijven.

Waar op letten: 1. Alleen argumenten van Ismene.
2. Alleen argumenten uit het gespecificeerde regelbereik (61-64).
3. Formulering in eigen woorden.
4. Twee argumenten noemen.

Kernbegrippen: rolpatronen (man/vrouw), macht, gehoorzaamheid

Veelgemaakte fouten:
- Argumenten van Antigone noemen in plaats van die van Ismene.
- Argumenten van buiten het gespecificeerde regelbereik (61-64) noemen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/11

## Vraag 12 – Thema-analyse van ὅσια πανουργήσασ᾽ in Antigone (1 punt)

1p 12 Beschrijf in eigen woorden dit thema. Betrek in je antwoord de betekenis van ὅσια πανουργήσασ᾽. Regel 78-79 Ἐγὼ t/m ἀμήχανος Dit tekstgedeelte wordt door J. Boonen als volgt vertaald: Ik ken hun geboden wel. Maar ik kan ze niet uitvoeren tegen Kreoon in.

Wat kun je verwachten: Een beschrijving in eigen woorden van een thema, waarbij een specifieke Griekse uitdrukking (ὅσια πανουργήσασ᾽) in de verklaring moet worden betrokken.

Wat moet je kennen: De betekenis van ὅσια πανουργήσασ᾽ ('heilige/goddelijke zaken als misdaad uitvoerend' / 'een heilige misdaad plegend'). Het centrale thema/conflict van de Antigone: de botsing tussen goddelijke wetten en menselijke wetten. De rollen en perspectieven van Antigone en Creon.

Wat moet je kunnen: De betekenis van een Griekse uitdrukking correct vertalen en interpreteren. Een thema in eigen woorden beschrijven. De relatie leggen tussen een specifieke uitdrukking en het overkoepelende thema. De context van de tragedie (Antigone vs. Creon, goddelijke vs. menselijke wet) toepassen.

Waar op letten: De paradoxale aard van ὅσια πανουργήσασ᾽ (heilige daad én misdaad). De tegenstelling tussen Antigone's perspectief (goddelijke plicht) en Creons/stadsperspectief (misdaad). Niet alleen de letterlijke vertaling geven, maar de thematische implicatie uitleggen. De vraag om 'in eigen woorden' te beschrijven.

Kernbegrippen: paradox, thema, conflict goddelijke wet vs. menselijke wet, ὅσια

Veelgemaakte fouten:
- Alleen de letterlijke betekenis geven zonder de thematische context.
- De rol van Creon of de stadswet niet benoemen in de tegenstelling.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/12

## Vraag 13 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 13 (1 punt)

Regel 78-79 Ἐγὼ t/m ἀμήχανος
Dit tekstgedeelte wordt door J. Boonen als volgt vertaald:
Ik ken hun geboden wel. Maar ik kan ze
niet uitvoeren tegen Kreoon in.
1p 13 Citeer het Griekse tekstelement dat in de vertaling is weergegeven met 'Kreoon'.

Wat kun je verwachten: Het citeren van een Grieks tekstelement dat overeenkomt met een specifiek woord of frase in een gegeven interpretatieve vertaling.

Wat moet je kennen: De Griekse tekst van regel 78-79, de betekenis van de woorden in dit fragment, de context van het verhaal (wie Kreoon is en zijn rol).

Wat moet je kunnen: De Griekse tekst nauwkeurig lezen en begrijpen, de gegeven vertaling analyseren op interpretatieve elementen, het juiste Griekse woord of de juiste frase identificeren die de interpretatie in de vertaling rechtvaardigt.

Waar op letten: Dat de vertaling 'Kreoon' een interpretatie is en niet noodzakelijkerwijs een letterlijke naam in de Griekse tekst. Zoek naar het concept of de entiteit die Kreoon in deze context vertegenwoordigt (de macht van de staat/burgers).

Kernbegrippen: contextbegrip, interpretatieve vertaling

Veelgemaakte fouten:
- Zoeken naar de letterlijke naam 'Κρέων' in de Griekse tekst.
- Niet herkennen dat de vertaling een interpretatie is en 'Kreoon' de macht van de staat/burgers representeert.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/13

## Vraag 14 – Inhoudskaart VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 14 (1 punt)

Regel 538-539 Ἀλλ’ t/m 'κοινωσάμην
Uit het voorafgaande (vanaf regel 536 Δέδρακα) is op te maken dat Ismene er al rekening mee hield dat Antigone zo zou reageren.
Leg dit uit. Ga in je antwoord in op zowel het voorafgaande als Antigone's reactie.

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om het verklaren van een psychologische observatie over een personage, gebaseerd op zowel een eerdere uitspraak als een daaropvolgende reactie in de tekst.

Wat moet je kennen: De Griekse tekst van regel 536-539 van Antigone, inclusief de betekenis van de woorden en de grammaticale constructies. Kennis van de karakters van Ismene en Antigone en hun onderlinge relatie is ook van belang.

Wat moet je kunnen: De tekst nauwkeurig lezen en interpreteren, specifiek letten op voorwaardelijke zinnen of uitdrukkingen. De reactie van een personage analyseren en deze in verband brengen met eerdere uitspraken of verwachtingen. Een coherente uitleg formuleren die beide gevraagde elementen (voorafgaande en reactie) met elkaar verbindt.

Waar op letten: Let op de voorwaardelijke formulering in Ismene's uitspraak ('als zij/Antigone er (tenminste) mee instemt') en de aard van Antigone's reactie (negatief). Zorg ervoor dat beide onderdelen van de uitleg expliciet worden benoemd en met elkaar in verband worden gebracht.

Kernbegrippen: tekstbegrip, karakteranalyse, dialogue-interpretatie

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledig antwoord geven door slechts één van de twee gevraagde elementen (Ismene's anticipatie of Antigone's reactie) te bespreken.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/14

## Vraag 15 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 15 (1 punt)

1p 15 Noteer in eigen woorden wat Antigone concreet bedoelt met \(τοῦτό\) (regel 538). Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 536 \(Δέδρακα\)). Regel 538-539 ἐπεὶ t/m 'κοινωσάμην en tekst 1 Met deze twee opmerkingen wordt het publiek herinnerd aan iets wat Antigone in tekst 1 heeft gezegd.

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt naar de concrete betekenis van een pronomen ('τοῦτό') in een specifieke tekstpassage, waarbij de interpretatie gebaseerd moet zijn op de direct voorafgaande tekst.

Wat moet je kennen: De betekenis van het Griekse pronomen 'τοῦτό'. De context van de dialoog tussen Antigone en Ismene, specifiek Ismene's aanbod om de schuld te delen. De inhoud van tekst 1 (voorafgaande context).

Wat moet je kunnen: Het correct plaatsen van een pronomen in zijn tekstuele context. Het interpreteren van de intentie van een spreker op basis van haar woorden. Het formuleren van een antwoord in eigen woorden. Het relateren van een passage aan eerdere tekstgedeelten (tekst 1).

Waar op letten: Niet te vaag formuleren; specifiek benoemen wat Ismene's rol zou zijn volgens haar eigen bewering. Niet verwarren wat Ismene wil doen (schuld delen) met de daad zelf (begrafenis). De focus ligt op Ismene's aanbod om medeplichtigheid te claimen, niet op de begrafenis zelf die Antigone alleen heeft uitgevoerd.

Kernbegrippen: pronomen, tekstverband, interpretatie

Veelgemaakte fouten:
- Het antwoord te vaag formuleren, bijvoorbeeld alleen 'de daad' noemen zonder te specificeren wat Ismene's rol daarin zou zijn volgens haar eigen bewering.
- Verwarren wat Ismene wil doen met wat Antigone bedoelt met 'dit'. Antigone bedoelt Ismene's aanbod om de schuld te delen, niet de begrafenis zelf.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/15

## Vraag 16 – Inhoudskaart VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 16 (1 punt)

Regel 538-539 ἐπεὶ t/m 'κοινωσάμην en tekst 1
Met deze twee opmerkingen wordt het publiek herinnerd aan iets wat Antigone in tekst 1 heeft gezegd.
Noteer uit tekst 1 de desbetreffende twee opeenvolgende regelnummers.

Wat kun je verwachten: De vraag vraagt om het identificeren van een thematische of inhoudelijke overeenkomst tussen twee tekstgedeelten en het lokaliseren van de relevante regels in een van de teksten.

Wat moet je kennen: Kennis van de plot en karakterontwikkeling van Antigone, met name haar houding ten opzichte van Ismene's hulp en schuldverdeling. Begrip van de Griekse tekst in de opgegeven regels en de context daarvan.

Wat moet je kunnen: Het vermogen om: 1. De inhoud van de opgegeven regels (538-539) in tekst 2 te begrijpen. 2. Deze inhoud te relateren aan eerdere uitspraken van Antigone in tekst 1. 3. De specifieke twee opeenvolgende regelnummers in tekst 1 te identificeren die de gevraagde herinnering oproepen.

Waar op letten: Let op de thematische overeenkomst tussen de twee tekstgedeelten (Antigone's afwijzing van Ismene's hulp/schuldverdeling). Zorg ervoor dat de geïdentificeerde regelnummers in tekst 1 opeenvolgend zijn en beide de desbetreffende opmerkingen bevatten.

Kernbegrippen: intertextualiteit, karakterisering, tekstvergelijking

Veelgemaakte fouten:
- Het niet herkennen van de thematische link tussen de twee tekstgedeelten.
- Het noemen van niet-opeenvolgende regelnummers.
- Het noemen van slechts één van de twee correcte regelnummers.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/16

## Vraag 17 – Antigone's uitleg over vriendschap: λόγος vs. ἔργον (2 punten)

2p 17 Leg uit wat Antigone hier aan de hand van deze twee begrippen duidelijk wil maken en citeer in je antwoord de twee desbetreffende Griekse woorden. Regel 557 Καλῶς t/m φρονεῖν Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald: De een vond jóú verstandig, de ander mij. In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel overgenomen.

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om de uitleg van een personage aan de hand van specifieke begrippen uit de tekst, inclusief het citeren van de Griekse woorden.

Wat moet je kennen: De betekenis van de Griekse woorden τοὔργον en λόγοις in de context van de passage.
Het concept van de antithese λόγος vs. ἔργον in de Griekse literatuur.
De thematiek van vriendschap (φιλία) in de tragedie Antigone.
De specifieke context van de dialoog tussen Antigone en Ismene.

Wat moet je kunnen: De relevante Griekse woorden in de tekst identificeren en correct citeren.
De betekenis van de geciteerde woorden in de context van de passage uitleggen.
De argumentatie van Antigone reconstrueren aan de hand van de begrippen.
Een beknopte en accurate uitleg formuleren die de kern van Antigone's boodschap weergeeft.

Waar op letten: Zorg ervoor dat beide Griekse woorden correct worden geciteerd (τοὔργον en λόγοις).
De uitleg moet direct en expliciet de relatie leggen tussen Antigone's boodschap en de twee geciteerde begrippen.
De uitleg moet de essentie van Antigone's argument vangen: ware vriendschap blijkt uit daden, niet alleen uit woorden.
Let op de 'Opmerking' in het correctievoorschrift: beide citaten moeten correct zijn voor het eerste punt.

Kernbegrippen: antithese, λόγος vs. ἔργον, φιλία

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledige citatie (slechts één van de twee woorden noemen).
- De uitleg niet direct verbinden met de geciteerde woorden.
- De 'Opmerking' in het CV missen, die stelt dat beide woorden correct moeten zijn voor het punt.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/17

## Vraag 18 – Grammaticale structuurvergelijking Grieks-Nederlands (ἐγὼ) (1 punt)

Regel 557 Καλῶς t/m φρονεῖν
Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
De een vond jóú verstandig, de ander mij.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel overgenomen.
1p 18 Leg dit uit met betrekking tot ἐγὼ.

Wat kun je verwachten: Een vraag die de grammaticale functie van een specifiek woord in de Griekse brontekst vergelijkt met de functie van de vertaling in het Nederlands.

Wat moet je kennen: De grammaticale functies van naamvallen in het Grieks (nominativus, accusativus) en de corresponderende functies in het Nederlands (onderwerp, lijdend voorwerp). Specifiek de functie van persoonlijke voornaamwoorden (ἐγὼ).

Wat moet je kunnen: De grammaticale functie van een woord in een Griekse zin bepalen. De grammaticale functie van een woord in een Nederlandse zin bepalen. Het verschil tussen deze functies uitleggen en benoemen.

Waar op letten: Zowel de Griekse functie als de Nederlandse functie van het betreffende woord (ἐγὼ / mij) benoemen. Vermijd het alleen benoemen van de Griekse functie of alleen de Nederlandse functie. Let op correct gebruik van grammaticale termen (onderwerp, lijdend voorwerp, nominativus, accusativus).

Kernbegrippen: onderwerp, lijdend voorwerp, nominativus, accusativus, grammaticale functie

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledig antwoord geven door alleen de Griekse functie te benoemen zonder de vertaling te bespreken.
- Verwarren van grammaticale termen zoals nominativus en accusativus.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/18

## Vraag 19 – Stilistisch middel in Griekse tekst (1 punt)

Regel 557 Καλῶς t/m φρονεῖν
Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
De een vond jóú verstandig, de ander mij.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel overgenomen.
1p 19 Noteer de naam van het stilistisch middel dat wel voorkomt in regel 557, maar niet in de vertaling is overgenomen. Laat alliteratie buiten beschouwing.

Wat kun je verwachten: Het benoemen van een stilistisch middel dat aanwezig is in de Griekse brontekst, maar niet in de gegeven Nederlandse vertaling.

Wat moet je kennen: Kennis van stilistische middelen in het Grieks, specifiek chiasme en het onderscheid met parallellisme.

Wat moet je kunnen: De grammaticale structuur van een Griekse zin analyseren om stilistische figuren te herkennen. Het verschil tussen de Griekse zin en de Nederlandse vertaling identificeren met betrekking tot stilistische middelen.

Waar op letten: Focus op de Griekse tekst voor het stilistisch middel. Let op de volgorde van woorden en zinsdelen. Sluit alliteratie uit. Vergelijk de structuur van de Griekse zin met die van de vertaling om te zien welk middel niet is overgenomen. Vermijd het zoeken naar stilistische middelen in de Nederlandse vertaling.

Kernbegrippen: chiasme, stijlmiddelen

Veelgemaakte fouten:
- Stijlmiddel zoeken in de Nederlandse vertaling in plaats van de Griekse brontekst.
- Verwarring tussen chiasme en parallellisme.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/19

## Vraag 20 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 20 (1 punt)

Regel 558 Καὶ t/m ξαμαρτία
Volgens Aristoteles wordt het verloop van de handeling in een tragedie vaak veroorzaakt door een ἁμαρτία van een of meer van de personages.
Beschrijf in eigen woorden wat volgens jou de ἁμαρτία is die Creon in deze tragedie begaat. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Wat kun je verwachten: Een beschrijving in eigen woorden van de ἁμαρτία van Creon, gebaseerd op de gelezen pensumteksten.

Wat moet je kennen: De definitie van ἁμαρτία in de context van een tragedie (volgens Aristoteles). De inhoud van de gelezen pensumteksten over Creon en de tragedie.

Wat moet je kunnen: De ἁμαρτία van Creon identificeren en beschrijven in eigen woorden, specifiek verwijzend naar de gelezen teksten.

Waar op letten: Het antwoord moet specifiek over Creon's fout gaan, niet een algemene beschrijving van ἁμαρτία. Het antwoord moet gebaseerd zijn op de gelezen pensumteksten. Beschrijving in eigen woorden.

Kernbegrippen: ἁμαρτία, tragedie, Creon

Veelgemaakte fouten:
- Het antwoord moet specifiek over Creon's fout gaan, niet een algemene beschrijving van ἁμαρτία.
- Het antwoord moet gebaseerd zijn op de gelezen pensumteksten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/20

## Vraag 21 – Tegenstelling met ἀρτίως (1 punt)

Regel 561-562 Τὼ t/m ἔφυ
Citeer uit het tekstgedeelte Τὼ t/m ἐξίσταται (regel 561-564) het Griekse tekstelement dat een tegenstelling vormt met ἀρτίως (regel 561).

Wat kun je verwachten: Het identificeren en citeren van een Grieks tekstelement dat een temporele tegenstelling vormt met een gegeven woord.

Wat moet je kennen: Woordenschat: betekenis van ἀρτίως ('zojuist', 'onlangs').
Woordenschat: betekenis van ἀφ᾽ οὗ τὰ πρῶτ᾽ ἔφυ ('vanaf het moment dat zij voor het eerst geboren werden/ontstonden').
Concept van antithese/tegenstelling.

Wat moet je kunnen: Tekstbegrip: de context van de opgegeven regels begrijpen.
Analyse: temporele relaties tussen woorden en zinsdelen herkennen.
Citeren: het correct en volledig citeren van het gevraagde tekstelement.

Waar op letten: De precieze betekenis van ἀρτίως.
De temporele betekenis van mogelijke tegenstellingen.
Volledigheid van het citaat: niet alleen een deel citeren (bijv. 'τὰ πρῶτ' is onvoldoende).

Kernbegrippen: antithese, woordenschat

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledig citeren, zoals het CV aangeeft bij 'τὰ πρῶτ''.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/21

## Vraag 22 – Referentiebepaling pronomen (1 punt)

Noteer de naam van degene die wordt aangeduid met τὴν δ᾽ (regel 562).

Wat kun je verwachten: Het identificeren van de referent van een Grieks pronomen in een gegeven tekstpassage.

Wat moet je kennen: Kennis van Griekse pronomina (vorm en functie), kennis van de context van de tekst (personages en plot).

Wat moet je kunnen: Het analyseren van de grammaticale vorm van het pronomen (geslacht, getal, naamval) en het plaatsen hiervan in de narratieve context om de juiste referent te bepalen.

Waar op letten: De grammaticale kenmerken van het pronomen (τὴν δ᾽ is vrouwelijk enkelvoud accusativus) en de directe context van de zin en de bredere plot van het stuk om de juiste persoon te identificeren. Vermijd verwarring met andere vrouwelijke personages.

Kernbegrippen: pronomen, referent

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring met een ander vrouwelijk personage, zoals Ismene.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/22

## Vraag 23 – Inhoudelijke vergelijking van zinnen (1 punt)

1p 23 Noteer uit het tekstgedeelte Μήτοι t/m \(λόγοις\) (regel 544-556) het nummer van de regel waarin Ismene een zin uitspreekt die inhoudelijk vergelijkbaar is met Τί t/m \(βιώσιμον\) (regel 566). Regel 572 Ὦ t/m πατήρ Wetenschappers verschillen van mening over de vraag of regel 572 inderdaad uitgesproken wordt door Ismene of misschien door Antigone. Uit regel 573 (Ἄγαν t/m \(λέχος\)) kan een argument opgemaakt worden voor de stelling dat regel 572 uitgesproken wordt door Antigone.

Wat kun je verwachten: Het identificeren van een regelnummer op basis van inhoudelijke overeenkomst tussen twee zinnen.

Wat moet je kennen: De Griekse tekst van Sophocles' Antigone, specifiek de passages rondom de opgegeven regels. Vertaalvaardigheid van Grieks naar Nederlands.

Wat moet je kunnen: De inhoud van twee Griekse zinnen correct interpreteren en deze inhoudelijk met elkaar vergelijken om overeenkomsten te vinden. Nauwkeurig lezen en scannen van een tekstgedeelte.

Waar op letten: De precieze inhoudelijke betekenis van de zin in regel 566. Het correct identificeren van Ismene's zinnen binnen het opgegeven bereik (544-556). Het vinden van een zin die exact dezelfde wanhoop en onmogelijkheid van leven zonder Antigone uitdrukt.

Kernbegrippen: tekstbegrip, inhoudelijke vergelijking

Veelgemaakte fouten:
- De inhoud van de zinnen verkeerd interpreteren en daardoor een onjuist regelnummer kiezen.
- Een regelnummer buiten het gespecificeerde bereik (544-556) noteren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/23

## Vraag 24 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 24 (1 punt)

Regel 572 Ὦ t/m πατήρ
Wetenschappers verschillen van mening over de vraag of regel 572 inderdaad uitgesproken wordt door Ismene of misschien door Antigone. Uit regel 573 (Ἄγαν t/m λέχος) kan een argument opgemaakt worden voor de stelling dat regel 572 uitgesproken wordt door Antigone.
1p 24 Noteer het argument voor deze stelling. Betrek in je antwoord een gegeven uit regel 573 (Ἄγαν t/m λέχος).

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om een argument op te maken uit een specifieke regel ter ondersteuning van een stelling over de spreker van een voorgaande regel.

Wat moet je kennen: De Griekse tekst van regel 573 (Ἄγαν t/m λέχος) en de betekenis ervan.
De grammaticale functie van woorden zoals σὸν (jouw) en λέχος (echtgenoot/bed) in de context.
De dramatische context en de relaties tussen de personages (Antigone, Ismene, Creon, Haemon), met name wie met wie verloofd is.

Wat moet je kunnen: De relevante Griekse woorden in regel 573 correct vertalen en interpreteren.
De grammaticale aanwijzingen (bezittelijk voornaamwoord) koppelen aan de personages.
Een logisch argument formuleren dat de stelling ondersteunt, gebaseerd op de tekstuele aanwijzing en de dramatische context.

Waar op letten: De specifieke woorden 'σὸν' (jouw) en 'λέχος' (echtgenoot/bed) in regel 573.
Wie Creon aanspreekt in regel 573 en waarom dit relevant is voor de spreker van regel 572.
De verlovingsstatus van Antigone en Ismene.

Kernbegrippen: tekstinterpretatie, dramatische context, personage-attributie

Veelgemaakte fouten:
- Het antwoord baseren op algemene kennis van het stuk in plaats van specifiek op de aanwijzing in regel 573.
- Het Griekse woord σὸν of λέχος niet correct verbinden aan de personages.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/24

## Vraag 25 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 25 (2 punten)

Regel 577-579 Καὶ t/m ἀνειμένας
Noteer welke personages op dit moment in de orchestra en op het toneel voor het publiek te zien zijn.

Wat kun je verwachten: Een vraag die de aanwezigheid van personages op het toneel en in de orchestra op een specifiek moment in het drama toetst.

Wat moet je kennen: Kennis van de conventies van het Griekse theater, met name de rol en aanwezigheid van het koor (Thebaanse oudsten) in de orchestra en de implicaties van tekstuele aanwijzingen voor de aanwezigheid van andere personages (bijv. dienaren).

Wat moet je kunnen: De Griekse tekst (regels 577-579) nauwkeurig lezen en interpreteren om impliciete en expliciete aanwijzingen voor de aanwezigheid van personages te identificeren. Het onderscheid maken tussen personages op het toneel (skene) en in de orchestra.

Waar op letten: Let op directe benoemingen van personages, bevelen die aan personages worden gegeven (impliceert hun aanwezigheid), en de standaardaanwezigheid van het koor in de orchestra. Maak onderscheid tussen sprekende en niet-sprekende rollen.

Kernbegrippen: staging, orchestra, skene, koor

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten van het koor (Thebaanse oudsten) dat standaard in de orchestra aanwezig is.
- Vergeten van de dienaren die de opdracht krijgen de zussen weg te voeren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/25

## Vraag 26 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 26 (1 punt)

Noteer de Griekse benaming voor het onderdeel van het theater waarnaar wordt verwezen met εἴσω (regel 578).

Wat kun je verwachten: Het noteren van een specifieke Griekse term die verwijst naar een onderdeel van het Griekse theater, gebaseerd op een contextuele aanwijzing in de tekst.

Wat moet je kennen: De Griekse benamingen van de onderdelen van het Griekse theater, in het bijzonder de term voor het toneelgebouw (σκηνή) en de betekenis van εἴσω ('naar binnen').

Wat moet je kunnen: De context van de tekst (regel 578) interpreteren om de verwijzing van εἴσω te plaatsen binnen de architectuur van het Griekse theater. De correcte Griekse term noteren.

Waar op letten: De precieze betekenis van εἴσω en de relatie daarvan tot de fysieke structuur van het theater. Vermijd verwarring met andere theateronderdelen. De spelling van de Griekse term.

Kernbegrippen: σκηνή, Grieks theater

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring met andere theateronderdelen (orchestra, theatron).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/26

## Vraag 27 – Tekstvergelijking en citeren van weggelaten tekst (1 punt)

Regel 568-581 Ἀλλὰ t/m βίου
In een navertelling van dit tekstgedeelte schrijft Simone Kramer:
'Kunt u het werkelijk over uw hart verkrijgen om de verloofde van uw zoon om te brengen?' Kreon haalde zijn schouders op. 'Haimon vindt wel weer iemand anders. Vrouwen genoeg!' En hij gaf zijn dienaren opdracht de meisjes meteen naar binnen te brengen om in het paleis hun terechtstelling af te wachten.
Een deel van de inhoud van het tekstgedeelte Ἀλλὰ t/m βίου (regel 568-581) is in deze navertelling weggelaten.
1p 27 Citeer het eerste en het laatste Griekse woord van het weggelaten deel.

Wat kun je verwachten: Een vraag waarbij een gegeven tekst (navertelling) vergeleken moet worden met een brontekst (Grieks origineel) om een specifiek weggelaten deel te identificeren en te citeren.

Wat moet je kennen: De inhoud van het Griekse tekstgedeelte Ἀλλὰ t/m βίου (regel 568-581) en de Nederlandse navertelling van Simone Kramer.

Wat moet je kunnen: 1. De navertelling nauwkeurig lezen en interpreteren. 2. De navertelling vergelijken met de Griekse brontekst om overeenkomsten en verschillen te identificeren. 3. Het specifieke deel van de Griekse tekst lokaliseren dat in de navertelling is weggelaten. 4. Het eerste en laatste Griekse woord van dit weggelaten deel correct citeren.

Waar op letten: Nauwkeurigheid bij het vergelijken van de navertelling met de Griekse tekst. Zorg ervoor dat zowel het begin als het einde van het weggelaten deel correct wordt geïdentificeerd. Citeren van het *eerste* en *laatste* Griekse woord van het weggelaten deel, niet van de hele passage.

Kernbegrippen: tekstvergelijking, close reading

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledig antwoord (slechts één woord citeren in plaats van beide).
- Het verkeerd identificeren van het begin of einde van de weggelaten passage door de navertelling niet nauwkeurig te vergelijken met de (veronderstelde bekende) brontekst.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/27

## Vraag 28 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 28 (1 punt)

1p 28 Citeer uit de navertelling het Nederlandse tekstelement dat de weergave is van het tekstgedeelte Ἀρώσιμοι t/m γύαι (regel 569). Creon is behalve heerser van Thebe ook vader.

Wat kun je verwachten: Het citeren van een Nederlands tekstelement uit een navertelling dat overeenkomt met een specifiek Grieks tekstgedeelte, waarbij de Griekse tekst een metafoor bevat.

Wat moet je kennen: De betekenis van het Griekse tekstgedeelte Ἀρώσιμοι t/m γύαι (regel 569), inclusief de metaforische betekenis. De inhoud van de navertelling van Simone Kramer.

Wat moet je kunnen: Het herkennen van een metafoor in de Griekse tekst. Het matchen van de betekenis van een Grieks tekstgedeelte met een parafrase of weergave in een Nederlandse navertelling. Nauwkeurig citeren van het relevante Nederlandse tekstelement.

Waar op letten: De metaforische betekenis van de Griekse tekst. De exacte formulering in de Nederlandse navertelling. Het citeren van het volledige en correcte tekstelement, inclusief eventuele alternatieve correcte antwoorden ('Vrouwen genoeg!').

Kernbegrippen: tekstbegrip, parafrase, metafoor

Veelgemaakte fouten:
- Het niet herkennen van de metaforische betekenis van de Griekse tekst en daardoor de link met de Nederlandse parafrase missen.
- Een onvolledig of incorrect deel van de Nederlandse tekst citeren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/28

## Vraag 29 – Creon als vader (1 punt)

1p 29 Noteer de nummers van de eerste en de laatste regel van het tekstgedeelte in tekst 2 waarin Creon voornamelijk als vader wordt benaderd en optreedt. Afbeelding 1 De Antigone-uitvoering van afbeelding 1 vond plaats tijdens de corona- pandemie. In een interview vertelt de regisseur over een probleem voor de acterende studenten dat veroorzaakt werd door de corona-pandemie: Speciale mondkapjes werden ontworpen als onderdeel van de kostuums en de studenten moesten leren om te acteren en bewegen terwijl ze deze mondkapjes droegen. Acteurs die in de oudheid een tragedie opvoerden, werden voor een vergelijkbaar probleem gesteld als deze studenten.

Wat kun je verwachten: Het identificeren van een specifiek tekstgedeelte op basis van een thematische rol van een personage.

Wat moet je kennen: De inhoud van tekst 2, specifiek de dialoog en de rollen van de personages (Creon, Ismene, koor).

Wat moet je kunnen: Tekstbegrip, thematische analyse, het afbakenen van tekstgedeelten die een specifieke rol of thema belichten.

Waar op letten: De focus moet liggen op momenten waarop Creon wordt benaderd of optreedt vanuit zijn rol als vader, in tegenstelling tot zijn rol als heerser. Let op directe aansprekingen en argumenten die betrekking hebben op zijn familiebanden (zoon Haemon).

Kernbegrippen: karakteranalyse, tekstinterpretatie

Veelgemaakte fouten:
- Het correct afbakenen van het tekstgedeelte waar de focus ligt op Creon's rol als vader, in tegenstelling tot zijn rol als heerser.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/29

## Vraag 30 – VWO Grieks Examen 2025 periode 2, vraag 30 (1 punt)

Afbeelding 1

De Antigone-uitvoering van afbeelding 1 vond plaats tijdens de corona-pandemie. In een interview vertelt de regisseur over een probleem voor de acterende studenten dat veroorzaakt werd door de corona-pandemie:
Speciale mondkapjes werden ontworpen als onderdeel van de kostuums en de studenten moesten leren om te acteren en bewegen terwijl ze deze mondkapjes droegen.

Acteurs die in de oudheid een tragedie opvoerden, werden voor een vergelijkbaar probleem gesteld als deze studenten.
Noteer waardoor dit probleem bij de acteurs in de oudheid veroorzaakt werd. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Wat kun je verwachten: Een vraag die een parallel trekt tussen een moderne situatie en een aspect van de Griekse oudheid, en vraagt naar de oorzaak van het antieke equivalent, gebaseerd op achtergrondkennis.

Wat moet je kennen: Kennis van de opvoeringspraktijk van Griekse tragedies, specifiek het gebruik van maskers door acteurs in de oudheid.

Wat moet je kunnen: Het kunnen leggen van een parallel tussen een moderne context (mondkapjes) en een antieke context (maskers) en het benoemen van de oorzaak van het antieke probleem.

Waar op letten: Niet verwarren van de moderne context (mondkapjes) met de antieke context (theatermaskers). Het antwoord moet specifiek de oorzaak van het probleem bij acteurs in de oudheid benoemen.

Kernbegrippen: theatermaskers, Griekse tragedie, opvoeringspraktijk

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen moderne context (mondkapjes) en antieke context (theatermaskers).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/30

## Vraag 31 – Personageherkenning op basis van scenische aanwijzing en voorkennis (1 punt)

Afbeelding 1
De Antigone-uitvoering van afbeelding 1 vond plaats tijdens de corona-pandemie. In een interview vertelt de regisseur over een probleem voor de acterende studenten dat veroorzaakt werd door de corona-pandemie:
Speciale mondkapjes werden ontworpen als onderdeel van de kostuums en de studenten moesten leren om te acteren en bewegen terwijl ze deze mondkapjes droegen.
Acteurs die in de oudheid een tragedie opvoerden, werden voor een vergelijkbaar probleem gesteld als deze studenten.

Het personage dat op afbeelding 1 rechts op de voorgrond staat, heeft een uitgebreidere vorm van gezichtsbedekking dan de anderen.
Noteer de naam van dit personage. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Wat kun je verwachten: Een vraag die een specifiek detail uit een afbeelding of beschrijving koppelt aan een personage uit de gelezen teksten, waarbij voorkennis over de kenmerken van personages essentieel is.

Wat moet je kennen: De personages van de tragedie Antigone en hun specifieke kenmerken, met name fysieke eigenschappen of eigenschappen die visueel kunnen worden weergegeven (bijv. blindheid van Tiresias).

Wat moet je kunnen: 1. De beschrijving van een visueel kenmerk in de vraag interpreteren. 2. Dit kenmerk koppelen aan een specifiek personage uit de gelezen teksten. 3. De naam van het personage correct noteren.

Waar op letten: De specifieke formulering 'uitgebreidere vorm van gezichtsbedekking' en de link met de blindheid van Tiresias. Vermijd gokken op hoofdpersonages zonder specifieke onderbouwing.

Kernbegrippen: personages, Tiresias, scenische aanwijzingen, interpretatie van regie

Veelgemaakte fouten:
- Het niet herkennen van de beschrijving van Tiresias' blindheid in de 'uitgebreidere gezichtsbedekking'.
- Gokken op een van de hoofdpersonages zoals Creon of Antigone zonder de specifieke beschrijving te koppelen aan een kenmerk van een personage.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/31

## Vraag 32 – Verschil tussen Euripides en Sophocles over Antigone en Haemon (1 punt)

1p 32 Beschrijf in eigen woorden een verschil dat is op te maken uit het tekstgedeelte Dacht t/m zoon (tekst 3, regel 1673). Ga in je antwoord in op de versie van Euripides en op die van Sophocles. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om een vergelijking tussen twee literaire versies van hetzelfde verhaal, gebaseerd op gelezen teksten.

Wat moet je kennen: De plotdetails van zowel Euripides' 'Phoenissae' (specifiek het deel over Antigone en Haemon) als Sophocles' 'Antigone' (specifiek het deel over Antigone en Haemon).

Wat moet je kunnen: Het identificeren van specifieke verschillen tussen twee literaire werken, het formuleren van dit verschil in eigen woorden, en het baseren van het antwoord op de gelezen teksten.

Waar op letten: Zorg ervoor dat beide versies (Euripides en Sophocles) worden besproken en dat het verschil duidelijk wordt benoemd. Het antwoord moet volledig zijn en beide kanten van de vergelijking bevatten.

Kernbegrippen: intertextualiteit, tragedie, Sophocles, Euripides, Antigone, Phoenissae

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten om beide versies (Euripides en Sophocles) te bespreken.
- Onvolledig antwoord geven door slechts één kant van de vergelijking te noemen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/32

## Vraag 33 – Verschil tussen Euripides en Sophocles' Antigone (1 punt)

1p 33 Beschrijf in eigen woorden een verschil dat is op te maken uit het tekstgedeelte Ik t/m hier (tekst 3, regel 1679). Ga in je antwoord in op de versie van Euripides en op die van Sophocles. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt. Algemeen De *Antigone* van Sophocles behoort in Griekenland ook nu nog tot de populairste klassieke tragedies. Het lezen en opvoeren van de *Antigone* is echter in de recente geschiedenis tweemaal verboden geweest, namelijk tijdens de periodes van dictatuur (1936-1941 en 1967-1974).

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om het beschrijven van een verschil tussen twee literaire versies van eenzelfde mythe, gebaseerd op gelezen teksten.

Wat moet je kennen: De plotdetails van de *Antigone* van Sophocles en de relevante passages van Euripides' *Phoenissae* (tekst 3, regel 1679), specifiek met betrekking tot het lot van Oedipus en Antigone.

Wat moet je kunnen: In eigen woorden een verschil beschrijven, specifiek ingaan op beide versies (Euripides en Sophocles), en het antwoord baseren op de gelezen teksten.

Waar op letten: Zorg ervoor dat beide onderdelen van het antwoord (situatie bij Euripides én bij Sophocles) correct zijn. Beschrijf een daadwerkelijk verschil en niet een overeenkomst. Vermijd het door elkaar halen van plotdetails. Gebruik eigen woorden.

Kernbegrippen: intertextualiteit, mythevarianten, Sophocles, Euripides

Veelgemaakte fouten:
- Slechts één van de twee tragedies (Sophocles of Euripides) bespreken.
- De plotdetails van de twee tragedies door elkaar halen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/33

## Vraag 34 – Verklaring verbod Antigone in dictatuur (1 punt)

1p 34 Noteer de verklaring voor zo'n verbod door een dictatuur. Betrek in je antwoord een van de thema's van de *Antigone*. Tekst 4 38p Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 4. Vertaal de regels 64 t/m 81 in het Nederlands. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift. einde ■

Wat kun je verwachten: Een verklaring voor een verbod op de Antigone door een dictatuur, gekoppeld aan een thema van de tragedie.

Wat moet je kennen: De centrale thema's van de Antigone, met name het conflict tussen staatsrecht en goddelijk/persoonlijk recht.
De politieke implicaties van deze thema's in de context van autoritaire regimes.

Wat moet je kunnen: Een verband leggen tussen een literair thema en een maatschappelijke/politieke context (dictatuur).
Een verklaring formuleren die zowel de reden van het verbod als de link met het thema van de Antigone duidelijk maakt.

Waar op letten: Expliciet een thema van de Antigone noemen en dit verbinden met de verklaring van het verbod.
Voorkomen van een te algemeen antwoord zonder specifieke link naar de Antigone.

Kernbegrippen: thema's Antigone, νόμος, staatsrecht vs goddelijk recht, verzet tegen tirannie, receptiegeschiedenis

Veelgemaakte fouten:
- Een te algemeen antwoord geven zonder expliciete link naar een thema van de Antigone.
- Vergeten een thema te noemen, zoals de vraag vereist.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2025/tijdvak-2/vraag/34

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2025
tijdvak 2
vrijdag 20 juni
9.00 - 12.00 uur
Griekse taal en cultuur
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 34 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je
antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste
tekstelement in de beoordeling meegeteld.
VW-1111-a-25-2-o

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 Regel 43 Ei t/m χερί
Noteer een regieaanwijzing bij deze regel.

1p 2 Regel 45-46 Τὸν γοῦν t/m ἀδελφόν
Later in deze tragedie (niet in dit examen afgedrukt) vertelt Antigone dat ze wél de stadswetten wilde overtreden om haar broer te begraven, maar dat ze dat niet zou hebben gedaan voor een kind of echtgenoot.
Noteer het argument dat Antigone dan zelf noemt voor dit standpunt.

1p 3 Regel 46 προδοῦσα
Noteer de naam van degene die volgens Antigone door haar verraden zou worden en beschrijf wat dit verraad dan concreet zou inhouden.

1p 4 Regel 47 Κρέοντος ἀντειρηκότος
Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 41 Ei) het Griekse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met Κρέοντος ἀντειρηκότος.

1p 5 Regel 41-48 Ei t/m μέτα
In dit tekstgedeelte maakt Antigone concreet wat de hulp inhoudt die zij van Ismene vraagt.
Noteer het nummer van de regel waarin Antigone dit concreet maakt.

1p 6 Regel 53 διπλοῦν ἔπος
Ismene zegt dat Oedipus Iocaste met een διπλοῦν ἔπος kan aanduiden.
Noteer in eigen woorden een vergelijkbaar διπλοῦν ἔπος waarmee Ismene Oedipus zou kunnen aanduiden.

2p 7 Regel 60 τυράννων
Citeer uit het tekstgedeelte ἔπειτα t/m οὐδένα (regel 63-68) de twee niet direct opeenvolgende Griekse tekstelementen die elk op zich inhoudelijk overeenkomen met τυράννων.

1p 8 Regel 58-60 Νῦν t/m παρέξιμεν
Dit tekstgedeelte wordt door J. Boonen als volgt vertaald:
Wij zijn alleen. De gruwel wacht op ons
als wij bevel en macht miskennen.
Verdedig de stelling dat de aspectswaarde van λελειμμένα (regel 58) in deze vertaling correct weergegeven is. Betrek in je antwoord de betekenis van λελειμμένα en de weergave ervan in deze vertaling.

VW-1111-a-25-2-o
2 / 6
lees verder

### Pagina 3

Regel 63-68 $\epsilon\pi\epsilon\iota \tau/\mu$ οὐδένα
9 1p In dit tekstgedeelte onderbouwt Ismene haar handelwijze met een γνώμη.
Citeer uit dit tekstgedeelte het desbetreffende Griekse tekstelement.

Regel 72 τοῦτο ποιοῦσι
10 1p Uit het vervolg (t/m regel 76 κείσομαι) kunnen enkele argumenten worden
afgeleid die Antigone heeft om haar broer te begraven.
Noteer in eigen woorden twee van deze argumenten.

In het tekstgedeelte 'Aλλ' t/m ἀλήγιονα (regel 61-64) heeft Ismene al twee
argumenten genoemd waarom Antigone juist niet om haar broer zou moeten
begraven.
11 2p Noteer in eigen woorden deze twee argumenten.

Regel 74 ὀσία πανουργήσασ’
Met deze paradox wordt een thema van de tragedie Antigone samengevat.
12 1p Beschrijf in eigen woorden dit thema. Betrek in je antwoord de betekenis van
ὀσία πανουργήσασ’.

Regel 78-79 Ἐγὼ t/m ἀμήχανος
Dit tekstgedeelte wordt door J. Boonen als volgt vertaald:
Ik ken hun geboden wel. Maar ik kan ze
niet uitvoeren tegen Kreoon in.
13 1p Citeer het Griekse tekstelement dat in de vertaling is weergegeven met
‘Kreoon’.

Tekst 2

Regel 538-539 'Aλλ' t/m 'κοινωσάμην
Uit het voorafgaande (vanaf regel 536 Δέδρακα) is op te maken dat Ismene
er al rekening mee hield dat Antigone zo zou reageren.
14 1p Leg dit uit. Ga in je antwoord in op zowel het voorafgaande als Antigone’s
reactie.
15 1p Noteer in eigen woorden wat Antigone concreet bedoelt met τοῦτό (regel
538). Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 536 Δέδρακα).

Regel 538-539 &p&ci t/m 'κοινωσάμην en tekst 1
Met deze twee opmerkingen wordt het publiek herinnerd aan iets wat
Antigone in tekst 1 heeft gezegd.
16 1p Noteer uit tekst 1 de desbetreffende twee opeenvolgende regelnummers.

VW-1111-a-25-2-o 3 / 6 lees verder

### Pagina 4

2p 17 Regel 542-543 $^{2}\Omega$v t/m $\phi$íλην
Om duidelijk te maken wat ze bedoelt, gebruikt Antigone in dit tekstgedeelte
twee tegengestelde begrippen.
Leg uit wat Antigone hier aan de hand van deze twee begrippen duidelijk wil
maken en citeer in je antwoord de twee desbetreffende Griekse woorden.

Regel 557 K$\alpha \lambda\hat{\omega}$s t/m $\phi$pov$\epsilon \hat{\imath}$v
Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
De een von$\delta$ jou vèstandig, de ander mij.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.

1p 18 Leg uit met betrekking tot $\epsilon \nu \hat{\omega}$.
1p 19 Noteer de naam van het stilistisch middel dat wel voorkomt in regel 557,
maar niet in de vertaling is overgenomen. Laat alliteratie buiten
beschouwing.

1p 20 Regel 558 K$\alpha$ì t/m '$ \xi \alpha \mu \alpha \rho\tau$í$\alpha$'
Volgens Aristoteles wordt het verloop van de handeling in een tragedie vaak
veroorzaakt door een $\alpha$μ$\alpha$ρ$\tau$í$\alpha$ van een of meer van de personages.
Beschrijf in eigen woorden wat volgens jou de $\alpha$μ$\alpha$ρ$\tau$í$\alpha$ is die Creon in deze
tragedie begaat. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.

1p 21 Regel 561-562 T$\hat{\omega}$ t/m $\xi\phi\upsilon$
Citeer uit het tekstgedeelte T$\hat{\omega}$ t/m $\epsilon\xi$í$\sigma$t$\alpha\tau\alpha$ι (regel 561-564) het Griekse
tekstelement dat een tegenstelling vormt met $\alpha$ρ$\tau$í$\omega$v (regel 561).

1p 22 Noteer de naam van degene die wordt aangeduid met t$\eta$v $\delta$ (regel 562).

1p 23 Regel 566 Tí t/m $\beta$i$\omega$o$\lfloor$μov
Noteer uit het tekstgedeelte M$\acute{\eta}\tau$oι t/m $\lambda$óyo$\iota$ (regel 544-556) het nummer
van de regel waarin Ismene een zin uitspreekt die inhoudelijk vergelijkbaar is
met Tí t/m $\beta$i$\omega$o$\lfloor$μov (regel 566).

1p 24 Regel 572 '$ \Omega$ t/m $\pi\alpha\tau\eta$́$\rho$'
Wetenschappers verschillen van mening over de vraag of regel 572
inderdaad uitgesproken wordt door Ismene of misschien door Antigone. Uit
regel 573 ('A$\gamma\alpha$v t/m $\lambda$éxos) kan een argument opgemaakt worden voor de
stelling dat regel 572 uitgesproken wordt door Antigone.
Noteer het argument voor deze stelling. Betrek in je antwoord een gegeven
uit regel 573 ('A$\gamma\alpha$v t/m $\lambda$éxos).

2p 25 Regel 577-579 K$\alpha$ì t/m $\alpha$v$\epsilon\iota\mu\epsilon\nu\alpha$s
Noteer welke personages op dit moment in de orchestra en op het toneel
voor het publiek te zien zijn.

1p 26 Noteer

### Pagina 5

Regel 568-581 ᾿Αλλὰ t/m βίου
In een navertelling van dit tekstgedeelte schrijft Simone Kramer:
‘Kunt u het werkelijk over uw hart verkrijgen om de verloofde van uw
zoon om te brengen?' Kreon haalde zijn schouders op. ‘Haimon vindt
wel weer iemand anders. Vrouwen genoeg!' En hij gaf zijn dienaren
opdracht de meisjes meteen naar binnen te brengen om in het paleis
hun terechtstelling af te wachten.
Een deel van de inhoud van het tekstgedeelte ᾿Αλλὰ t/m βίου (regel 568-581)
is in deze navertelling weggelaten.

1p 27 Citeer het eerste en het laatste Griekse woord van het weggelaten deel.
1p 28 Citeer uit de navertelling het Nederlandse tekstelement dat de weergave is
van het tekstgedeelte ᾿Αρώιμοι t/m γύαι (regel 569).

1p 29 Creon is behalve heerser van Thebe ook vader.
Noteer de nummers van de eerste en de laatste regel van het tekstgedeelte
in tekst 2 waarin Creon voornamelijk als vader wordt benaderd en optreedt.

Afbeelding 1

De Antigone-uitvoering van afbeelding 1 vond plaats tijdens de corona-
pandemie. In een interview vertelt de regisseur over een probleem voor de
acterende studenten dat veroorzaakt werd door de corona-pandemie.
Speciale mondkapjes werden ontworpen als onderdeel van de kostuums
en de studenten moesten leren om te acteren en bewegen terwijl ze deze
mondkapjes droegen.
Acteurs die in de oudheid een tragedie opvoerden, werden voor een
vergelijkbaar probleem gesteld als deze studenten.
1p 30 Noteer waardoor dit probleem bij de acteurs in de oudheid veroorzaakt werd.
Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit
examen gelezen hebt.

Het personage dat op afbeelding 1 rechts op de voorgrond staat, heeft een
uitgebreidere vorm van gezichtsbedekking dan de anderen.
1p 31 Noteer de naam van dit personage. Baseer je antwoord op de teksten die je
voor dit examen gelezen hebt.

Let op: de laatste vragen en opdracht van dit examen staan op de
volgende pagina.

VW-1111-a-25-2-o 5 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 6

Tekst 3

Tekst 3 is een gedeelte uit de tragedie *Phoenicissae* van Euripides. In tekst 3
is dezelfde confrontatie tussen Antigone en Creon aan de orde als in de
tragedie *Antigone* van Sophocles. Tussen Euripides' versie van het verhaal
en de versie van Sophocles bestaan echter belangrijke verschillen.
Beschrijf in eigen woorden een verschil dat is op te maken uit het
tekstgedeelte *Dacht t/m zoon* (tekst 3, regel 1673). Ga in je antwoord in op
de versie van Euripides en op die van Sophocles. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Beschrijf in eigen woorden een verschil dat is op te maken uit het
tekstgedeelte *Ik t/m hier* (tekst 3, regel 1679). Ga in je antwoord in op de
versie van Euripides en op die van Sophocles. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Algemeen

De *Antigone* van Sophocles behoort in Griekenland ook nu nog tot de
populairste klassieke tragedies. Het lezen en opvoeren van de *Antigone* is
echter in de recente geschiedenis tweemaal verboden geweest, namelijk
tijdens de periodes van dictatuur (1936-1941 en 1967-1974).
Noteer de verklaring voor zo'n verbod door een dictator. Betrek in je
antwoord een van de thema's van de *Antigone*.

Tekst 4

Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 4.
Vertaal de regels 64 t/m 81 in het Nederlands.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
VW-1111-a-25-2-o 6 / 6 einde