# Eindexamen Grieks VWO 2024 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2

## Vraag 1 – Functies van straf (2 punten)

Regel 2 βελτίονι γίγνεσθαι en regel 3 βελτίους γίγνωνται
Het doel van beter worden wordt in deze twee gevallen op verschillende manieren bereikt.
2p 1
a Beschrijf in eigen woorden op welke manier βελτίονι γίγνεσθαι (regel 2) wordt bereikt.
b Beschrijf in eigen woorden op welke manier βελτίους γίγνωνται (regel 3) wordt bereikt.

Wat kun je verwachten: Beschrijven van de verschillende manieren waarop 'beter worden' wordt bereikt in de context van straf, gebaseerd op specifieke Griekse tekstfragmenten.

Wat moet je kennen: De filosofie van Plato over straf, specifiek het onderscheid tussen correctieve en exemplarische straf, zoals behandeld in de Gorgias. Begrip van de betekenis van βελτίονι γίγνεσθαι en βελτίους γίγνωνται in hun context.

Wat moet je kunnen: De betekenis van Griekse zinsdelen interpreteren en deze in eigen woorden beschrijven. Het onderscheid tussen twee gerelateerde concepten helder formuleren.

Waar op letten: Het correct onderscheiden van de twee manieren van 'beter worden'. Bij a: de gestrafte zelf wordt beter. Bij b: anderen worden beter door het voorbeeld van de straf. Niet verwarren van de twee functies van straf (correctief vs. exemplarisch).

Kernbegrippen: correctieve straf, exemplarische straf, Plato's filosofie van straf

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van de twee functies van straf (correctief vs. exemplarisch).

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/1

## Vraag 3 – Identificatie van verwijswoorden naar verschillende groepen personen (1 punt)

Regel 7-13 Οἳ δ' t/m νουθετήματα
Drie van de onderstaande woorden duiden op dezelfde groep personen.
Welk woord duidt op een andere groep personen?
Α τούτων (regel 8)
Β αὐτοὶ (regel 9)
C ἄλλοι (regel 9)
D τούτους (regel 10)

Wat kun je verwachten: Een vraag die de identificatie van verwijswoorden en hun referenten in een Griekse tekst toetst, waarbij onderscheid gemaakt moet worden tussen verschillende groepen personen.

Wat moet je kennen: De betekenis en functie van Griekse voornaamwoorden (pronomen) zoals aanwijzende voornaamwoorden (οὗτος, αὐτός) en onbepaalde voornaamwoorden (ἄλλος).
De grammaticale functie van deze woorden in de zin (naamval, getal, geslacht).
De contextuele betekenis van de woorden in de gegeven tekstpassage.

Wat moet je kunnen: De tekstpassage (regel 7-13) nauwkeurig lezen en begrijpen.
De referent van elk gegeven voornaamwoord in de context van de zin identificeren.
Onderscheid maken tussen verschillende groepen personen waarnaar verwezen wordt.
De juiste optie selecteren die verwijst naar een afwijkende groep.

Waar op letten: De specifieke betekenis van elk voornaamwoord (bijv. 'dezen', 'zijzelf', 'anderen').
De context van de zinnen waarin de voornaamwoorden voorkomen om de referent te bepalen.
Het onderscheid tussen de gestraften en degenen die van de straf leren (toeschouwers).

Kernbegrippen: verwijswoorden, pronomen, tekstcohesie

Veelgemaakte fouten:
- Het correct identificeren van de referent van elk voornaamwoord in de context van de zin.
- Verwarring tussen de gestraften en degenen die van de straf leren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/3

## Vraag 4 – Stilistisch begrip: Polysyndeton (1 punt)

Regel 13-17 Ὧν t/m γεγονότας
Noteer de naam van het stilistisch begrip waarmee in deze regels benadrukt wordt dat de hier beschreven groep gestraften bestaat uit diverse vergelijkbare categorieën.

Wat kun je verwachten: Een vraag naar de naam van een stilistisch begrip dat een specifiek effect in de tekst teweegbrengt.

Wat moet je kennen: Kennis van stilistische begrippen, in het bijzonder polysyndeton en de functie ervan (benadrukken van diversiteit/opsomming).

Wat moet je kunnen: Het herkennen van stilistische middelen in een Griekse tekst en het benoemen van het correcte begrip.

Waar op letten: De herhaling van voegwoorden in een opsomming die de diversiteit en omvang van de beschreven groep benadrukt. Vermijd verwarring met asyndeton of andere herhalingsfiguren.

Kernbegrippen: polysyndeton, stijlmiddelen

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring met asyndeton of andere herhalingsfiguren zoals anafora.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/4

## Vraag 9 – Vraag 9: Rhadamanthys, Plato's dualisme en het oordeel in de onderwereld (2 punten)

Regel 33-34 ἄλλο t/m τις
a Leg het verband uit tussen het hier beschreven gebrek aan kennis van Rhadamanthys en het dualistische mensbeeld van Plato. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b Waaraan kan Rhadamanthys zien dat het om een slecht iemand gaat? Baseer je antwoord op het gedeelte dat aan tekst 1 voorafgaat (niet in dit examen afgedrukt).

Wat kun je verwachten: De vraag vereist het uitleggen van een verband tussen een specifiek tekstfragment en een filosofisch concept (Plato's dualistische mensbeeld), en het beantwoorden van een detailvraag op basis van voorkennis uit de pensumtekst die niet is afgedrukt.

Wat moet je kennen: Kennis van Plato's dualistische mensbeeld (scheiding ziel/lichaam). Kennis van de achtergronden bij de gelezen teksten, inclusief de specifieke details over het oordeel van Rhadamanthys in de onderwereld, met name hoe hij een slecht iemand herkent (toestand van de ziel).

Wat moet je kunnen: Het verband kunnen leggen tussen een tekstpassage en een filosofisch concept. Specifieke details uit de pensumtekst kunnen reproduceren, ook als deze niet direct in het examen zijn afgedrukt. Het antwoord baseren op de gelezen achtergrondinformatie.

Waar op letten: Zorgvuldige uitleg van het verband tussen Rhadamanthys' gebrek aan kennis en het dualistische mensbeeld, waarbij de rol van het lichaam en de ziel duidelijk wordt. Voor vraag 9b: specifiek de toestand van de ziel benoemen als indicator voor slechtheid. Let op de formulering 'Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten' en 'Baseer je antwoord op het gedeelte dat aan tekst 1 voorafgaat'.

Kernbegrippen: dualistisch mensbeeld, ψυχή (ziel), oordeel in de onderwereld

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten van de pensumtekst die niet is afgedrukt voor vraag 9b.
- Onvoldoende koppeling leggen tussen het 'niet weten' van Rhadamanthys en het ontbreken van het lichaam/uiterlijke kenmerken.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/9

## Vraag 10 – VWO Grieks Examen 2024 periode 2, vraag 10 (1 punt)

Regel 31-36 οἱ δὲ t/m πάσχει
Noteer in eigen woorden wat in deze context concreet bedoeld wordt met τοιοῦτόν τινα (regel 33). Baseer je antwoord op het tekstgedeelte οἱ δὲ t/m πάσχει (regel 31-36).

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt naar de concrete betekenis van een verwijzend element in de tekst, gebaseerd op de directe context.

Wat moet je kennen: De Griekse tekst van regel 31-36, met name de woorden 'οἱ δὲ t/m πάσχει'. Kennis van de bredere context van Plato's Gorgias, specifiek de discussie over ongeneeslijk slechte zielen en het oordeel in de onderwereld, is essentieel voor een dieper begrip.

Wat moet je kunnen: De relevante Griekse tekst (regel 31-36) nauwkeurig lezen en vertalen. De betekenis van 'τοιοῦτόν τινα' (een of ander zodanig iemand) in de specifieke context identificeren. Het antwoord in eigen woorden formuleren, gebaseerd op de tekst.

Waar op letten: De specifieke context van de passage (oordeel in de onderwereld, ongeneeslijk slechte zielen). De aard van de personen die in deze context worden besproken (machthebbers, tirannen). Vermijd te algemene antwoorden; het antwoord moet concreet zijn en de specifieke aard van de 'zodanig iemand' weergeven.

Kernbegrippen: tekstbegrip, verwijzing, Plato, Gorgias, eschatologie

Veelgemaakte fouten:
- Te algemeen antwoord geven
- Context negeren

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/10

## Vraag 12 – Interpretatie van 'εἰκόνων' (beelden) in context (2 punten)

2p 12 Verdedig de stelling dat het woord εἰκόνων hier zowel letterlijk als figuurlijk opgevat kan worden. Ga in je antwoord in op het vervolg (t/m regel 7 Μαρσύα). Regel 1-3 Σωκράτη t/m γελοίου In dit tekstgedeelte gebruikt Alcibiades een asyndeton om een tegenstelling te benadrukken.

Wat kun je verwachten: Een verdediging van een stelling over de dubbele betekenis van een woord, met verwijzing naar de tekstuele context.

Wat moet je kennen: De betekenissen van het Griekse woord εἰκών (beeld, vergelijking) en de culturele/mythologische context van Silenenbeeldjes en Marsyas.

Wat moet je kunnen: Tekstanalyse: het identificeren van letterlijke en figuurlijke betekenissen van een woord en deze koppelen aan specifieke tekstgedeelten (regels 1-7).

Waar op letten: Zowel de letterlijke als de figuurlijke betekenis van εἰκόνων benoemen en beide betekenissen expliciet koppelen aan de relevante delen van de tekst (t/m regel 7 Μαρσύα).

Kernbegrippen: beeldspraak, εἰκών, letterlijke betekenis, figuurlijke betekenis, Silenus, Marsyas

Veelgemaakte fouten:
- Slechts één van de twee betekenissen (letterlijk/figuurlijk) noemen.
- De betekenissen niet koppelen aan de context (regel 1-7) zoals gevraagd.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/12

## Vraag 13 – VWO Grieks Examen 2024 periode 2, vraag 13 (1 punt)

Regel 1-3 Σωκράτη t/m γελοίου

In dit tekstgedeelte gebruikt Alcibiades een asyndeton om een tegenstelling te benadrukken.

Noteer in eigen woorden de twee delen van deze tegenstelling.

Wat kun je verwachten: De vraag vraagt om het identificeren en benoemen van de twee delen van een tegenstelling die wordt benadrukt door een asyndeton in een specifiek tekstgedeelte.

Wat moet je kennen: Kennis van de stijlfiguur asyndeton en de functie ervan (benadrukken van tegenstellingen). Kennis van de Griekse tekst in regel 1-3 om de inhoud te kunnen interpreteren.

Wat moet je kunnen: De Griekse tekst in regel 1-3 vertalen/begrijpen. Een asyndeton herkennen. De tegenstelling die door het asyndeton wordt benadrukt, identificeren. De twee delen van de tegenstelling in eigen woorden formuleren.

Waar op letten: Zorg ervoor dat beide delen van de tegenstelling worden genoemd. Formuleer de delen in eigen woorden. Let op de functie van het asyndeton in de context van de tegenstelling.

Kernbegrippen: asyndeton, tegenstelling

Veelgemaakte fouten:
- Het niet benoemen van beide delen van de tegenstelling.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/13

## Vraag 14 – VWO Grieks Examen 2024 periode 2, vraag 14 (2 punten)

Regel 7-10 Ὅτι t/m ἐκείνου
Alcibiades noemt in dit tekstgedeelte drie concrete punten van overeenkomst.
Citeer de drie desbetreffende Griekse woorden.

Wat kun je verwachten: Het identificeren en citeren van specifieke Griekse woorden uit een opgegeven tekstgedeelte die voldoen aan een bepaalde beschrijving (hier: concrete punten van overeenkomst).

Wat moet je kennen: De betekenis van Griekse woorden in de context van het tekstgedeelte om de 'punten van overeenkomst' te kunnen herkennen. Basale kennis van Griekse woordenschat en tekstbegrip.

Wat moet je kunnen: 1. Het opgegeven tekstgedeelte (regel 7-10) nauwkeurig lezen en begrijpen.
2. De drie concrete punten van overeenkomst die Alcibiades noemt, identificeren.
3. De desbetreffende Griekse woorden die deze punten uitdrukken, correct citeren.

Waar op letten: 1. Citeren van exact de gevraagde drie Griekse woorden, niet meer en niet minder.
2. De woorden moeten de 'concrete punten van overeenkomst' representeren.
3. Let op de specificatie in het correctievoorschrift dat 'τὸ εἶδος' in plaats van 'εἶδος' ook goed gerekend wordt.

Kernbegrippen: citeren, tekstbegrip

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledig citeren (niet alle drie de woorden noemen).
- Meer citeren dan alleen de gevraagde woorden.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/14

## Vraag 15 – VWO Grieks Examen 2024, periode 2, vraag 15: Effect van Marsyas' muziek (1 punt)

Regel 13-14 ἐάντε ἀγαθὸς αὐλητὴς αὐλῇ ἐάντε φαύλη αὐλητρίς
1p 15 Beschrijf in eigen woorden wat Alcibiades met deze toevoeging wil zeggen over het effect van de muziek van Marsyas.

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om een interpretatie van een specifieke passage in eigen woorden, gericht op de intentie van de spreker (Alcibiades) en de betekenis van een vergelijking of toevoeging.

Wat moet je kennen: De betekenis van de Griekse woorden in regel 13-14 (ἐάντε ἀγαθὸς αὐλητὴς αὐλῇ ἐάντε φαύλη αὐλητρίς), de context van het Symposium (Alcibiades' lofrede op Socrates), de figuur Marsyas en zijn muziek, en de relatie tussen Marsyas' muziek en Socrates' woorden zoals die in de tekst wordt gelegd.

Wat moet je kunnen: De passage vertalen/begrijpen, de strekking van de toevoeging (hyperbool) herkennen, de intentie van Alcibiades interpreteren, en de interpretatie in eigen woorden formuleren, rekening houdend met de bredere context van de tekst.

Waar op letten: Niet te letterlijk vertalen, maar de overkoepelende boodschap en de hyperbolische aard van de uitspraak begrijpen. De kern is dat de kwaliteit van de uitvoerder niet uitmaakt voor het effect van de muziek, wat duidt op de immense kracht van die muziek (en daarmee van Socrates' woorden). Let op de tegenstelling 'ἀγαθὸς αὐλητὴς' (goede fluitspeler) en 'φαύλη αὐλητρίς' (slechte fluitspeler/vrouw).

Kernbegrippen: tekstinterpretatie, Symposium, Alcibiades, Socrates, Marsyas

Veelgemaakte fouten:
- Te letterlijke interpretatie
- Missen van de hyperbolische strekking

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/15

## Vraag 16 – Verschil in betoveringstechniek (1 punt)

Regel 15-16 Σὺ t/m ποιεῖς
Noteer in eigen woorden het verschil dat Alcibiades concreet bedoelt met τοσοῦτον μόνον (regel 15). Baseer je antwoord op het tekstgedeelte Σὺ t/m ποιεῖς (regel 15-16).

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt naar het benoemen van een specifiek verschil of nuance in de tekst, gebaseerd op een gegeven tekstgedeelte.

Wat moet je kennen: De betekenis van Griekse woorden en zinsneden in de context van het opgegeven tekstgedeelte (Σὺ t/m ποιεῖς). Specifiek de betekenis van 'τοσοῦτον μόνον'.

Wat moet je kunnen: Het nauwkeurig lezen en interpreteren van een Grieks tekstgedeelte. Het identificeren van een vergelijking en het concrete verschil daarbinnen. Het formuleren van het antwoord in eigen woorden.

Waar op letten: Het antwoord moet concreet zijn en direct gebaseerd op het genoemde tekstgedeelte. Vermijd te algemene formuleringen. Focus op 'τοσοῦτον μόνον' en wat dit verschil inhoudt in de context van de vergelijking met Marsyas.

Kernbegrippen: tekstinterpretatie, vergelijking

Veelgemaakte fouten:
- Het antwoord te algemeen formuleren, in plaats van het concrete verschil te benoemen dat uit de tekst blijkt.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/16

## Vraag 17 – VWO Grieks Examen 2024 periode 2, vraag 17 (1 punt)

Regel 19 τῶν t/m λέγοντος
Verdedig de stelling dat Plato met deze woorden naar zichzelf verwijst. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om het verdedigen van een stelling op basis van achtergrondkennis over de auteur en de context van de teksten.

Wat moet je kennen: Kennis van de relatie tussen Plato en Socrates, met name dat Plato de dialogen schreef waarin Socrates als personage optreedt en diens gedachtegoed vertolkt.

Wat moet je kunnen: De stelling verdedigen door relevante achtergrondinformatie te selecteren en te formuleren.

Waar op letten: Niet verwarren van de historische Socrates met het personage Socrates. Specifiek ingaan op de rol van Plato als de schrijver van de dialogen.

Kernbegrippen: Plato, Socrates, dialogen, auteurschap

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van de historische Socrates met het personage Socrates in Plato's werk.
- Niet specifiek ingaan op de rol van Plato als de schrijver van de dialogen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/17

## Vraag 19 – Verschil in gebruik van een eigennaam (1 punt)

1p 19 Leg uit dat deze naam hier anders is gebruikt dan in regel 7 (Μαρσύα). Laat het verschil in naamval buiten beschouwing. Regel 1-29 Σωκράτη t/m ἔχω Alcibiades spreekt in dit tekstgedeelte afwisselend tot Socrates en tot de andere aanwezigen.

Wat kun je verwachten: Een vraag die het verschil in gebruik van een eigennaam in verschillende contexten test, met name figuurlijk versus letterlijk gebruik.

Wat moet je kennen: Kennis van de tekstuele context van regel 7 en regel 28. Kennis van het concept figuurlijk taalgebruik (metafoor, vergelijking).

Wat moet je kunnen: Het kunnen identificeren van letterlijk en figuurlijk taalgebruik. Het kunnen uitleggen van het verschil in functie van een eigennaam in verschillende contexten. Het kunnen negeren van expliciet uitgesloten aspecten (naamval).

Waar op letten: Het expliciete verbod om het verschil in naamval te bespreken. Het herkennen dat 'Marsyas' in regel 28 niet de mythische figuur zelf is, maar een aanduiding voor Socrates.

Kernbegrippen: figuurlijk taalgebruik, vergelijking, metafoor

Veelgemaakte fouten:
- Focussen op het naamvalverschil, wat expliciet wordt uitgesloten.
- Het niet herkennen van de vergelijking tussen Socrates en Marsyas.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/19

## Vraag 20 – Identificeren van directe aanspreking in Griekse tekst (2 punten)

Regel 1-29 Σωκράτη t/m ἔχω
Alcibiades spreekt in dit tekstgedeelte afwisselend tot Socrates en tot de andere aanwezigen.
Citeer het eerste Griekse woord en het laatste Griekse woord van dat deel van het tekstgedeelte Σωκράτη t/m ἔχω (regel 1-29) waarin Alcibiades rechtstreeks tot Socrates spreekt.

Wat kun je verwachten: Het citeren van het eerste en laatste woord van een specifiek tekstgedeelte waarin een personage een andere specifieke aangesprokene direct aanspreekt.

Wat moet je kennen: Kennis van Griekse tekstinterpretatie, met name het herkennen van directe aanspreking (apostrophe) en de wisseling van aangesprokene binnen een monoloog of dialoog.

Wat moet je kunnen: Het nauwkeurig lezen en interpreteren van Griekse tekst, het identificeren van grammaticale en stilistische kenmerken die een directe aanspreking markeren, en het afbakenen van het relevante tekstgedeelte.

Waar op letten: Het correct identificeren van de wisseling van aangesprokene (van publiek naar Socrates en weer terug). Het onderscheiden van spreken *over* Socrates versus spreken *tot* Socrates. De vraag vraagt om het *eerste* en *laatste* Griekse woord van het betreffende deel.

Kernbegrippen: apostrophe, directe rede

Veelgemaakte fouten:
- Het correct identificeren van de wisseling van aangesprokene (van publiek naar Socrates en weer terug).
- Het verwarren van spreken *over* Socrates met spreken *tot* Socrates.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/20

## Vraag 21 – VWO Grieks Examen 2024 periode 2, vraag 21 (1 punt)

Regel 35-39 Πέπονθα t/m πολλῶν en afbeelding 2
1p 21 Citeer uit dit tekstgedeelte de Griekse persoonsvorm die past bij de houding van Socrates op afbeelding 2.

Wat kun je verwachten: De vraag vereist het citeren van een Griekse persoonsvorm uit een opgegeven tekstgedeelte die past bij de houding van Socrates op een bijgevoegde afbeelding.

Wat moet je kennen: Kennis van Griekse persoonsvormen en hun betekenis. Kennis van de context van de tekst (indien relevant voor de houding van Socrates).

Wat moet je kunnen: 1. Het herkennen van persoonsvormen in een Griekse tekst. 2. Het interpreteren van een afbeelding om de houding van een persoon te bepalen. 3. Het leggen van een verband tussen de betekenis van een Griekse persoonsvorm en de geobserveerde houding op de afbeelding.

Waar op letten: Let op de specifieke houding van Socrates op afbeelding 2. Zoek in het opgegeven tekstgedeelte naar een persoonsvorm waarvan de betekenis overeenkomt met deze houding. Zorg ervoor dat het geciteerde woord daadwerkelijk een persoonsvorm is.

Kernbegrippen: persoonsvorm, afbeelding interpretatie

Veelgemaakte fouten:
- De afbeelding is niet meegeleverd, waardoor de koppeling tussen de houding van Socrates en de persoonsvorm niet visueel geverifieerd kan worden.
- De Griekse brontekst van het betreffende regelbereik is niet meegeleverd, waardoor de context van het geciteerde woord ontbreekt.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/21

## Vraag 22 – VWO Grieks Examen 2024, periode 2, vraag 22 (1 punt)

1p 22 Citeer uit het tekstgedeelte Ἀναγκάζει t/m καταγηράσω (regel 32-35) het Griekse tekstelement waarmee Alcibiades de tijdsbesteding beschrijft die volgens hem leidt tot τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν (regel 38-39). Regel 30-40 Καὶ ἔτι t/m ὡμολογημένα Uit dit tekstgedeelte is op te maken dat Socrates Alcibiades herhaaldelijk heeft aangeraden naar zijn levensveranderende adviezen te luisteren.

Wat kun je verwachten: De vraag vereist het citeren van een specifiek Grieks tekstelement uit een opgegeven tekstgedeelte dat een beschrijving geeft van een tijdsbesteding die leidt tot een bepaald gevolg, zoals elders in de tekst genoemd.

Wat moet je kennen: Kennis van Griekse woordenschat en zinsbouw om de betekenis van het tekstgedeelte en de relatie tussen de verschillende delen van de tekst te begrijpen. Specifiek de betekenis van 'τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν' (de eer van de massa) en de context van Alcibiades' dilemma tussen persoonlijke ontwikkeling en politieke bezigheden.

Wat moet je kunnen: 1. Een specifiek tekstgedeelte lokaliseren (regel 32-35).
2. De vraag analyseren om te bepalen welk type informatie gezocht wordt (tijdsbesteding die leidt tot 'τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν').
3. De relevante Griekse frase binnen het opgegeven tekstgedeelte identificeren die voldoet aan de vraagcriteria.
4. Het geïdentificeerde tekstelement correct citeren.

Waar op letten: 1. Exacte grenzen van het citaat: het moet beginnen en eindigen met de juiste woorden en geen extra woorden bevatten. 2. De connectie tussen de beschreven tijdsbesteding en het genoemde gevolg ('de eer van de massa'). 3. Het citaat moet afkomstig zijn uit het specifiek genoemde tekstgedeelte (regel 32-35).

Kernbegrippen: tekstbegrip, citeren

Veelgemaakte fouten:
- Een onjuist of onvolledig citaat geven uit het gespecificeerde tekstgedeelte.
- De connectie tussen de politieke bezigheden en de publieke eer niet herkennen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/22

## Vraag 23 – Socrates' adviezen en voorbeeldgedrag (2 punten)

Regel 30-40 Καὶ ἔτι t/m ὡμολογημένα
Uit dit tekstgedeelte is op te maken dat Socrates Alcibiades herhaaldelijk heeft aangeraden naar zijn levensveranderende adviezen te luisteren.
2p 23 a Noteer in eigen woorden een van deze adviezen. Baseer je antwoord op het tekstgedeelte Καὶ ἔτι t/m ὡμολογημένα (regel 30-40).
Socrates geeft niet alleen adviezen, maar hij is volgens Alcibiades ook een voorbeeldfiguur door zijn daden. In het vervolg van Alcibiades' lofrede (niet in dit examen afgedrukt) prijst hij Socrates bovenmatig om zijn gedrag als soldaat.
b Noteer een geval van dit prijzenswaardige gedrag.

Wat kun je verwachten: [object Object]

Wat moet je kennen: [object Object]

Wat moet je kunnen: [object Object]

Waar op letten: [object Object]

Kernbegrippen: Socrates' filosofie, enkrateia, andreia, Plato, Symposium

Veelgemaakte fouten:
- Het geven van een te algemeen antwoord bij vraag a.
- Het niet correct herinneren van de specifieke voorbeelden van Socrates' gedrag als soldaat uit het pensum bij vraag b.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2024/tijdvak-2/vraag/23

## Vragen in dit examen

### Vraag 2 – Tekststructuur en inhoudsanalyse van een Griekse tekst over gestraften

Wat kun je verwachten: De vraag test het vermogen om de structuur van een Griekse tekst te analyseren, de inhoud te begrijpen en specifieke tekstuele elementen te identificeren en te citeren.

Wat moet je kennen: Kennis van Griekse woordenschat en grammatica is essentieel voor tekstbegrip. Kennis van tekststructuur en signaalwoorden kan helpen bij het identificeren van secties.

Wat moet je kunnen: De structuur van een Griekse tekst analyseren en de verschillende delen ervan identificeren.
De inhoud van een Griekse tekst in eigen woorden samenvatten of beschrijven.
Specifieke Griekse tekstelementen citeren die inhoudelijk overeenkomen met een gegeven frase.

Waar op letten: De precieze afbakening van de drie delen van de tekst (inleiding, groep 1, groep 2).
Het onderscheidende criterium tussen de eerste en tweede groep gestraften.
Het exact citeren van het Griekse tekstelement, inclusief eventuele lidwoorden of voegwoorden indien relevant voor de betekenisovereenkomst.

### Vraag 5 – VWO Grieks Examen 2024 periode 2, vraag 5

Wat kun je verwachten: [object Object]

Wat moet je kennen: [object Object]

Wat moet je kunnen: [object Object]

Waar op letten: [object Object]

### Vraag 6 – Verschillen en overeenkomsten tussen Thersites en andere figuren volgens Socrates

Wat kun je verwachten: De vraag vereist het identificeren van specifieke verschillen en een overeenkomst tussen personages, gebaseerd op een gegeven tekstgedeelte. Het antwoord moet in eigen woorden worden geformuleerd.

Wat moet je kennen: De inhoud van het tekstgedeelte Μαρτυρεῖ t/m ἀνίατον (regel 18-22).
De argumentatie van Socrates over de aard van zielen en straffen in de onderwereld.

Wat moet je kunnen: Tekstinterpretatie: specifieke details en argumenten uit de Griekse tekst extraheren.
Samenvatten: de geëxtraheerde informatie in eigen woorden weergeven.
Vergelijken en contrasteren: verschillen en overeenkomsten tussen personages of concepten identificeren.

Waar op letten: Vraag 6a: Beide verschillen moeten correct en volledig worden genoemd om het punt te krijgen.
Vraag 6b: De overeenkomst moet inhoudelijk zijn (bijv. 'slecht zijn'), niet oppervlakkig (bijv. 'komen voor bij Homerus').
Formulering: Antwoorden moeten in eigen woorden zijn.

### Vraag 7 – VWO Grieks Examen 2024 periode 2, vraag 7

Wat kun je verwachten: De vraag bestaat uit twee delen: a) een citeervraag waarbij een Grieks tekstelement moet worden gevonden dat inhoudelijk correspondeert met een specifiek concept (de ring van Gyges), en b) een interpretatievraag waarbij het standpunt van een bekende filosoof (Glaucon) moet worden vergeleken met een tekstgedeelte, inclusief toelichting.

Wat moet je kennen: Kennis van de Griekse tekst (Gorgias) en de inhoudelijke betekenis van specifieke zinsdelen. Kennis van de filosofische ideeën van Glaucon, met name zijn standpunt over rechtvaardigheid en de Ring van Gyges uit Plato's Politeia. Kennis van Griekse woordenschat en grammaticale structuren om de betekenis van het tekstgedeelte te doorgronden.

Wat moet je kunnen: a) Nauwkeurig citeren van een Grieks tekstelement. b) Inhoudelijk analyseren en vergelijken van twee verschillende filosofische standpunten (Glaucon vs. de Gorgias-tekst). Logisch redeneren en argumenteren om een standpunt te onderbouwen. De relevantie van de Ring van Gyges begrijpen en toepassen op de tekst.

Waar op letten: Voor 7a: Exact citeren en de juiste inhoudelijke correspondentie vinden. Let op de betekenis van 'zo'n bijzondere ring' (straffeloos onrecht kunnen plegen). Voor 7b: Correcte weergave van Glaucons standpunt. Logische en consistente argumentatie die het verband legt tussen Glaucons standpunt en de inhoud van het tekstgedeelte. Zowel 'Ja' als 'Nee' kan correct zijn, mits goed beargumenteerd.

### Vraag 8 – Functie en identiteit van rechters in de onderwereld

Wat kun je verwachten: De vraag test kennis over de specifieke rollen en identiteiten van de rechters in de onderwereld, zoals beschreven in de pensumteksten, in combinatie met een visuele bron (afbeelding).

Wat moet je kennen: De mythe over het hiernamaals uit Plato's Gorgias (pensumtekst).
De namen van de drie rechters in de onderwereld: Rhadamanthys, Minos en Aeacus.
De specifieke functie/taak van elke rechter, met name die van Rhadamanthys (oordelen over zielen uit Azië/het oosten).

Wat moet je kunnen: Informatie uit de pensumteksten reproduceren.
Specifieke details over mythologische figuren en hun rollen correct toewijzen.
Een afbeelding interpreteren in het licht van tekstuele kennis (hoewel de afbeelding hier vooral een contextuele aanwijzing is).

Waar op letten: De specifieke functie van Rhadamanthys (niet alleen 'rechter', maar 'rechter over zielen uit Azië/het oosten').
De correcte namen van de twee andere rechters (Minos en Aeacus).
Dat beide namen bij vraag b correct moeten zijn voor het scorepunt.

### Vraag 11 – VWO Grieks Examen 2024 periode 2, vraag 11

Wat kun je verwachten: De vraag test kennis van de achtergronden bij de gelezen teksten, specifiek de context van Plato's Symposium. Deel a vraagt naar het onderwerp van eerdere lofredes, deel b naar de inhoudelijke aansluiting van Alcibiades' lofrede op dat onderwerp, met een woordlimiet.

Wat moet je kennen: De context van Plato's Symposium, inclusief de sprekers en het centrale thema.
Het onderwerp van de lofredes van de sprekers vóór Alcibiades (Eros/de liefde).
De inhoudelijke strekking van Alcibiades' lofrede op Socrates, met name de focus op zijn liefde voor Socrates.

Wat moet je kunnen: Feitelijke kennis reproduceren over de achtergronden van de gelezen teksten.
Een verband leggen tussen een specifiek geval (Alcibiades' lofrede op Socrates) en een algemeen thema (Eros).
Beknopt en precies formuleren, rekening houdend met een woordlimiet (voor deel b).

Waar op letten: Voor deel a: Correct identificeren van 'Eros' of 'de liefde' als het onderwerp.
Voor deel b: Het leggen van de link tussen Alcibiades' lofrede op Socrates en het thema 'liefde' (Eros), en het strikt naleven van de woordlimiet van 10 woorden.

### Vraag 18 – VWO Grieks Examen 2024 periode 2, vraag 18

Wat kun je verwachten: Een vraag die de grammaticale structuur van een Griekse zin vergelijkt met de Nederlandse vertaling, waarbij specifieke syntactische verschillen en de vertaling van een grammaticale constructie (irrealis) worden gevraagd.

Wat moet je kennen: De grammaticale functie van voorzetseluitdrukkingen (ὑπό + genitivus) in het Grieks. De syntactische functie van het onderwerp in het Nederlands. De vorming en betekenis van de irrealis in het Grieks (indicativus van verleden tijd + ἂν).

Wat moet je kunnen: De grammaticale functie van een woordgroep in een Griekse zin bepalen. De grammaticale functie van een overeenkomstige woordgroep in een Nederlandse vertaling bepalen. Syntactische verschillen tussen Grieks en Nederlands benoemen. De grammaticale constructie achter een specifieke Nederlandse vertaling van een Griekse modus herkennen en benoemen.

Waar op letten: Bij deel a: zowel de grammaticale functie in het Grieks als in de vertaling correct benoemen. Bij deel b: de volledige constructie van de irrealis (indicativus van verleden tijd én ἂν) benoemen.

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2024
tijdvak 2
vrijdag 21 juni
9.00 - 12.00 uur
Griekse taal en cultuur

Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 23 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling meegeteld.

VW-1111-a-24-2-o

### Pagina 2

Tekst 1
Regel 2 $\beta \epsilon \lambda\tau\acute{\iota}\omicron\nu \gamma\acute{\iota}\gamma\nu\epsilon\sigma\theta\alpha\iota$ en regel 3 $\beta \epsilon\lambda\tau\acute{\iota}\omicron\upsilon\varsigma \gamma\acute{\iota}\gamma\nu\omega\nu\tau\alpha\iota$.
Het doel van beter worden wordt in deze twee gevallen op verschillende
manieren bereikt.
2p 1 a Beschrijf in eigen woorden op welke manier $\beta \epsilon\lambda\tau\acute{\iota}\omicron\nu \gamma\acute{\iota}\nu\epsilon\sigma\theta\alpha\iota$
(regel 2) wordt bereikt.
b Beschrijf in eigen woorden op welke manier $\beta \epsilon\lambda\tau\acute{\iota}\omicron\upsilon\varsigma \gamma\acute{\iota}\gamma\nu\omega\nu\tau\alpha\iota$
(regel 3) wordt bereikt.

Regel 1-13 $\Pi \rho\omicron\sigma\tau\acute{\iota}\chi\epsilon\iota \tau/\mu \nu\omicron\upsilon\theta\epsilon\tau\acute{\eta}\mu\alpha\tau\alpha$.
Dit tekstgedeelte bestaat uit drie delen: een inleiding en de beschrijvingen
van de twee groepen gestraften en wat er met hen gebeurt.
3p 2 a Noteer het nummer van de regel waarin de beschrijving van de tweede
groep gestraften begint.
b Beschrijf in eigen woorden op grond van welk criterium iemand tot de
tweede groep gestraften behoort.
c Citeer uit de beschrijving van de eerste groep het Griekse
tekstelement dat inhoudelijk overeenkomt met $\upsilon\pi\acute{\epsilon}\rho \alpha\acute{\lambda}\lambda\omicron\upsilon \tau\iota\mu\omega\rho\omicron\upsilon\mu\acute{\epsilon}\nu\omega$
(regel 1).

Regel 7-13 O\tilde{\imath} $\delta\acute{\epsilon} \tau/\mu \nu\omicron\upsilon\theta\epsilon\tau\acute{\eta}\mu\alpha\tau\alpha$
Drie van de onderstaande woorden duiden op dezelfde groep personen.
1p 3 Welk woord duidt op een andere groep personen?
A $\tau\omicron\acute{\upsilon}\tau\omega\nu$ (regel 8)
B $\alpha\acute{ῡ}\tau\omicron\grave{\iota}$ (regel 9)
C $\alpha\acute{\lambda}\lambda\omicron\iota$ (regel 9)
D $\tau\omicron\acute{\upsilon}\tau\omicron\upsilon\varsigma$ (regel 10)

Regel 13-17 $\Omega\nu \tau/\mu \gamma\epsilon\gamma\omicron\nu\acute{\omicron}\tau\alpha\varsigma$
1p 4 Noteer de naam van het stilistisch begrip waarmee in deze regels
benadrukt wordt dat de hier beschreven groep gestraften bestaat uit
diverse vergelijkbare categorieën.

Regel 15-18 o\tilde{\imath}\mu\alpha\iota \tau/\mu \alpha\mu\alpha\rho\tau\acute{\alpha}\nu\omicron\upsilon\sigma\iota$
2p 5 a Citeer uit dit tekstgedeelte het Griekse tekstelement dat de oorzaak
aanduift waardoor deze groep personen volgens Socrates zo in de
fout gaat.
b Noteer de naam van het type argument waarmee Socrates zijn
bewering o\tilde{\imath}\mu\alpha\iota \tau/\mu \alpha\mu\alpha\rho\tau\acute{\alpha}\nu\omicron\upsilon\sigma\iota$ (regel 15-18) onderbouwt. Baseer je
antwoord op het vervolg (t/m regel 20 $\tau\iota\tau\omega\nu$).

VW

### Pagina 3

Regel 20 Τάνταλoν καὶ Σίσιφον καὶ Τιτυόν· Θερσίτην
Socrates noemt twee verschillen tussen Thersites en de andere drie
personen, maar geeft aan dat er ook een overeenkomst is.
2p 6 a Noteer in eigen woorden de twee verschillen die Socrates noemt.
Baseer je antwoord op het tekstgedeelte Μαρτυρεῖ τ/μ ἀνίατον
(regel 18-22).
b Noteer in eigen woorden de inhoudelijke overeenkomst die er volgens
Socrates bestaat tussen Thersites en de andere drie personen over
wie Homerus schrijft. Baseer je antwoord op het tekstgedeelte
Μαρτυρεῖ τ/μ ἀνίατον (regel 18-22).
Regel 24-27 οὐδὲν t/m διαβιώvαι
In het deel van de dialoog Politeia dat je voor dit examen gelezen hebt,
vertelt Glaucon over een herder die een bijzondere ring gevonden heeft.
2p 7 a Citeer uit het tekstgedeelte οὐδὲν t/m διαβιώvαι (regel 24-27) het
Griekse tekstelement dat inhoudelijk correspondeert met het hebben
van zo’n bijzondere ring.
b Zou deze Glaucon het volgens jou eens zijn met de inhoud van het
tekstgedeelte οὐδὲν t/m διαβιώvαι (regel 24-27)? Licht je antwoord toe
aan de hand van het standpunt dat Glaucon duidelijk wil maken met
het verhaal over de herder met de ring.

Regel 32 ὃ Ῥαδάμανθυς en afbeelding 1
Rhadamanthys is op afbeelding 1 degene die aan de linkerkant is
afgebeeld. In verband met zijn specifieke functie is Rhadamantjys
afgebeeld in oosterse kleding, in tegenstelling tot zijn twee collega’s.
2p 8 a Noteer de specifieke functie die Rhadamantjys heeft in de
onderwereld. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.
b Noteer in willekeurige volgorde de namen van de twee andere
personen die zijn afgebeeld op afbeelding 1. Baseer je antwoord op
de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

2p 9 a Leg het verband uit tussen het hier beschreven gebrek aan kennis van
Rhadamanthys en het dualistische mensbeeld van Plato. Baseer je
antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.
b Waaraan kan Rhadamantjys zien dat het om een slecht iemand gaat?
Baseer je antwoord op het gedeelte dat aan tekst 1 voorafgaat (niet in
dit examen afgedrukt).

1p 10 Regel 31-36 οἰ δὲ τ/μ πάσχει
Noteer in eigen woorden wat in deze context bedoeld wordt met
τοιοῦτόν τινα (regel 33). Baseer je antwoord op het tekstgedeelte οἰ δὲ
τ/μ πάσχει (regel 31-36).

VW-1111-a-24-2-o 3/6 lees verder ►►►

### Pagina 4

Tekst 2
Regel 1 $\Sigma\omega\kappa\rho\alpha\tau\eta$ ė\pi\alpha\nu\epsilon\hat{\i}\nu
Het onderwerp van de lofrede van Alcibiades wijkt af van het onderwerp
waarover de vorige sprekers een lofrede hebben gehouden.
2p 11 a Noteer het onderwerp van de lofredes van de vorige sprekers. Baseer
je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.
b Leg uit dat Alcibiades in het vervolg van zijn lofrede (niet in dit examen
afgedrukt) inhoudelijk wel aansluit bij het onderwerp van de lofredes
van de vorige sprekers. Gebruik in je antwoord bij voorkeur niet meer
dan 10 woorden.
Regel 1 $\delta\iota'$ є\text{\textgreek{i}}κ\text{\textgreek{o}}ν\omega\nu
2p 12 Verdedig de stelling dat het woord є\text{\textgreek{i}}κ\text{\textgreek{o}}ν\omega\nu hier zowel letterlijk als
figuurlijk opgevat kan worden. Ga in je antwoord in op het vervolg (t/m
regel 7 Map\text{\textgreek{o}}v\text{\textgreek{u}}a).
Regel 1-3 $\Sigma\omega\kappa\rho\alpha\tau\eta$ t/m $\gamma\epsilon\lambda\text{\textgreek{o}}\text{\textgreek{i}}ov
In dit tekstgedeelte gebruikt Alcibiades een asyndeton om een
tegenstelling te benadrukken.
1p 13 Noteer in eigen woorden de twee delen van deze tegenstelling.
Regel 7-10 \"O\tau\text{\textgreek{i}} t/m ė\kappa\epsilon\text{\textgreek{i}}vov
Alibiades noemt in dit tekstgedeelte drie concrete punten van
overeenkomst.
2p 14 Citeer de drie desbetreffende Griekse woorden.
Regel 13-14 ė\gamma\alpha\theta\text{\textgreek{o}}s aÙ\lambda\eta\tau\eta\text{\textgreek{s}} aÙ\lambda\text{\textgreek{i}} ė\alpha\nu\tau\epsilon \phi\alpha\dot{\lambda}\lambda\eta aÙ\lambda\eta\tau\rho\text{\textgreek{i}}s
1p 15 Beschrijf in eigen woorden wat Alcibiades met deze toevoeging wil
zeggen over het effect van de muziek van Marsyas.
Regel 15-16 $\Sigma\dot{v}$ t/m \pi\text{\textgreek{o}}ι\epsilon\text{\textgreek{i}}s
1p 16 Noteer in eigen woorden het verschil dat Alcibiades concreet bedoelt met
TO\text{\textgreek{u}}O\text{\textgreek{u}}TO\text{\textgreek{u}} TO\text{\textgreek{u}} (regel 15). Baseer je antwoord op de teksteedeelte $\Sigma\dot{v}$
t/m \pi\text{\textgreek{o}}ι\epsilon\text{\textgreek{i}}s (regel 15-16).
Regel 19 TO\text{\textgreek{u}}V t/m \lambda\acute{\epsilon}\gamma\text{\textgreek{o}}vTO\text{\textgreek{u}}
1p 17 Verdedig de stelling dat Plato met deze woorden naar zichzelf verwijst.
Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit
examen gelezen hebt.
VW-1111-a-24-2-o 4 / 6 lees verder ► ► ►
Voor alle eindexamens

### Pagina 5

Regel 21-23 'Eγὼ t/m νυνί
Dit tekstgedeelte wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
Ikzelf zou in elk geval, heren, als het niet de indruk zou wekken dat
ik volslagen dronken was, onder ede voor jullie hebben verklaard
wat voor uitwerking de woorden van die man viel niet op mijzelf
hebben gehad, en ook nu nog hebben.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.
2p 18 a Leg dit uit met betrekking tot ὑπὸ τῶν τούτου λόγων (regel 22). Ga in je
antwoord in op zowel het Grieks als de weergave van ὑπὸ τῶν τούτου
λόγων in de vertaling.
b Noteer het grammaticale gegeven waarop in de vertaling 'zou' is
gebaseerd in 'Ikzelf zou ... hebben verklaard'.

1p 19 Regel 28 Μαρσύου
Leg uit dat deze naam hier anders is gebruikt dan in regel 7 (Μαρσύα).
Laat het verschil in naamval buiten beschouwing.

1p 19 Regel 1-29 Σωκράτη t/m ἔχω
Alcibiades spreekt in dit tekstgedeelte afwisselend tot Socrates en tot de
andere aanwezigen.
2p 20 Citeer het eerste Griekse woord en het laatste Griekse woord van dat deel
van het tekstgedeelte Σωκράτη t/m ἔχω (regel 1-29) waarin Alcibiades
rechtstreeks tot Socrates spreekt.

1p 21 Regel 35-39 Πέπονθθα t/m πολλῶν en afbeelding 2
Citeer uit dit tekstgedeelte de Griekse persoonsvorm die past bij de
houding van Socrates op afbeelding 2.

1p 22 Regel 38-39 τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν
Citeer uit het tekstgedeelte Ἀναγκάζει t/m καταγηράσθαι (regel 32-35) het
Griekse tekstelement waarmee Alcibiades de tijdsbesteding beschrijft die
volgens hem leidt tot τῆς τιμῆς τῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν (regel 38-39).

2p 23 Regel 30-40 Καὶ ἔτι t/m ὠμολογημμένα
Uit dit tekstgedeelte is op te maken dat Socrates Alcibiades herhaaldelijk
heeft aangeraden naar zijn levensveranderende adviezen te luisteren.
a Noteer in eigen woorden een van deze adviezen. Baseer je antwoord
op het tekstgedeelte Καὶ ἔτι t/m ὠμολογημμένα (regel 30-40).

Socrates geeft niet alleen adviezen, maar hij is volgens Alcibiades ook
een voorbeeldfguur door zijn daden. In het vervolg van Alcibiades' lofrede
(niet in dit examen afgedrukt) prijst hij Socrates bovenmatig om zijn
gedrag als soldaat.
b Noteer een geval van dit prijzenswaardige gedrag.

Let op: de laatste opdracht van dit examen staat op de volgende
pagina.

VW-1111-a-24-2-o 5 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 6

Tekst 3
37p Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 3.
Vertaal de regels 1 t/m 17 in het Nederlands.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
VW-1111-a-24-2-o einde