# Eindexamen Grieks VWO 2022 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2 ## Vraag 1 – Goddelijke partijdigheid in de Trojaanse Oorlog (2 punten) 2p 1 Tekst 1 regel 290 Athene en Tekst 2 regel 804 Apollo Steunen deze beide goden dezelfde partij in de oorlog tussen Grieken en Trojanen? Verklaar je antwoord door in te gaan op Athene's rol in tekst 1 en Apollo's rol in tekst 2. Wat kun je verwachten: Een vraag die de rollen van specifieke goden in verschillende teksten vergelijkt en vraagt naar hun partijdigheid in de Trojaanse Oorlog, met een verklaring gebaseerd op tekstuele bewijzen. Wat moet je kennen: De algemene context van de Trojaanse Oorlog en de partijdigheid van de goden daarin. Specifieke rollen en acties van Athene en Apollo zoals beschreven in de pensumteksten. Wat moet je kunnen: Teksten analyseren op de acties van goden. De partijdigheid van goden afleiden uit hun acties. Een vergelijking maken tussen de rollen van twee goden. Een antwoord formuleren met een duidelijke conclusie en onderbouwing uit de bronteksten. Waar op letten: Beide goden moeten besproken worden. De verklaring moet specifiek ingaan op de rol van Athene in tekst 1 en Apollo in tekst 2. De partijdigheid (Grieken/Trojanen) moet expliciet of impliciet duidelijk zijn. De conclusie (wel/niet dezelfde partij) moet correct zijn. Kernbegrippen: goddelijke interventie, partijdigheid van de goden Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord (slechts één god bespreken) - Antwoord niet koppelen aan de partijen (Grieken/Trojanen) Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/1 ## Vraag 2 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 2 (1 punt) 1p 2 Tekst 1 regel 294 Pandaros viel van de wagen In de regels 806-815 van tekst 2 (ὄπιθεν t/m δηϊοτῆτι) wordt verteld dat er met andere strijders hetzelfde gebeurd is. Citeer uit de regels 806-815 van tekst 2 (ὄπιθεν t/m δηϊοτῆτι) het Griekse tekstelement waarmee deze strijders aangeduid worden. Tekst 2 Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om het citeren van een specifiek Grieks tekstelement uit een opgegeven tekstpassage, gebaseerd op een inhoudelijke aanwijzing. Wat moet je kennen: Griekse woordenschat en basisgrammatica om de betekenis van woorden in context te kunnen bepalen. Specifiek de betekenis van woorden die 'strijders' of 'mannen' aanduiden. Wat moet je kunnen: Tekstbegrip: de vraag correct interpreteren en de relevante informatie in de tekst lokaliseren. Citeren: het precieze tekstelement identificeren en overnemen. Waar op letten: De vraag vraagt specifiek naar het Griekse tekstelement dat 'deze strijders' aanduidt. Let op de context van de zin en de betekenis van de woorden. Zorg ervoor dat alleen het gevraagde tekstelement wordt geciteerd, niet te veel of te weinig. Kernbegrippen: citeren, tekstbegrip Veelgemaakte fouten: - Het citeren van een te groot of te klein tekstfragment. - Onvoldoende kennis van de Griekse woordenschat om het juiste woord te identificeren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/2 ## Vraag 3 – Inhoudelijke vergelijking van Griekse woorden (1 punt) 1p 3 Regel 805 ἄτη φρένας εἶλε Citeer uit het vervolg (t/m regel 809 καρπαλίμοισι) het Griekse woord dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ἄτη φρένας εἶλε. Wat kun je verwachten: Het identificeren van een Grieks woord dat inhoudelijk overeenkomt met een gegeven Griekse uitdrukking binnen een specifiek tekstbereik. Wat moet je kennen: De betekenis van Griekse woorden en uitdrukkingen, in het bijzonder ἄτη φρένας εἶλε en ταφών. Kennis van synonymie en semantische velden. Wat moet je kunnen: Tekstanalyse, woordenschattoepassing, inhoudelijke vergelijking van termen, citeren van het juiste Griekse woord. Waar op letten: Niet zoeken naar een letterlijke vertaling, maar naar een inhoudelijke overeenkomst. Het correct citeren van één Grieks woord. De context van de passage is cruciaal voor het begrijpen van de nuances van de woorden. Kernbegrippen: woordenschat, synonymie Veelgemaakte fouten: - Onbekendheid met de precieze betekenis van ἄτη of ταφών. - Zoeken naar een te letterlijke vertaling in plaats van een inhoudelijke vergelijking. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/3 ## Vraag 4 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 4 (1 punt) 1p 4 Regel 808-811 ὃς t/m πολέμοιο Verdedig de stelling dat deze beschrijving positief bijdraagt aan Patroclus' κλέος. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt. Wat kun je verwachten: Een stelling over een tekstpassage die verdedigd moet worden met behulp van achtergrondkennis. Wat moet je kennen: De betekenis van 'κλέος' in de context van de homerische heldencode en de relevantie van de status van een tegenstander voor de roem van een held. Wat moet je kunnen: De tekstpassage interpreteren in het licht van de homerische heldencode en de relatie leggen tussen de beschrijving van de tegenstander en de 'κλέος' van Patroclus. Waar op letten: De link tussen de beschrijving van de tegenstander en de roem van Patroclus moet expliciet worden gemaakt. Niet alleen de zwakte van Patroclus benoemen, maar hoe de oorzaak van die zwakte (een voortreffelijke tegenstander) bijdraagt aan zijn 'κλέος'. Kernbegrippen: κλέος Veelgemaakte fouten: - Niet uitleggen hoe de beschrijving van de tegenstander bijdraagt aan de roem van Patroclus. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/4 ## Vraag 5 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 5 (1 punt) 1p 5 Regel 812 πρῶτος Door het gebruik van het woord πρῶτος wordt de toehoorder erop voorbereid dat er een vervolg komt op dit deel van het verhaal. Citeer het Griekse woord waarmee dit vervolg begint. Wat kun je verwachten: Een vraag die de narratieve structuur en het gebruik van specifieke woorden om een vervolg aan te kondigen test. Je moet een specifiek Grieks woord citeren. Wat moet je kennen: De betekenis van het Griekse woord πρῶτος ('als eerste'). De narratieve structuur van de tekst en hoe deze wordt opgebouwd (bijvoorbeeld door het introduceren van opeenvolgende actoren). Wat moet je kunnen: De tekst nauwkeurig lezen en begrijpen. De context van het woord πρῶτος interpreteren. Het vervolg van een verhaal of actie in de tekst identificeren. Het specifieke Griekse woord vinden waarmee dit vervolg begint. Waar op letten: Let op het impliciete vervolg dat wordt gesuggereerd door 'als eerste'. Zoek naar de introductie van de volgende handelende persoon of gebeurtenis die het 'vervolg' markeert, niet noodzakelijk een telwoord of voegwoord. De vraag vraagt om een citaat van een Grieks woord. Kernbegrippen: narratieve structuur, foreshadowing Veelgemaakte fouten: - Zoeken naar een telwoord (zoals 'tweede') of een voegwoord van tijd in plaats van de naam van de volgende handelende persoon. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/5 ## Vraag 6 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 6 (2 punten) Regel 806-815 ὄπιθεν t/m δηϊοτῆτι Een commentator merkt op dat Euphorbus beschouwd kan worden als sterk, maar ook als zwak. Beschrijf in eigen woorden twee acties van Euphorbus uit de regels 806-815 (ὄπιθεν t/m δηϊοτῆτι) waardoor Euphorbus als zwak beschouwd kan worden. Wat kun je verwachten: Beschrijf twee acties van Euphorbus uit een opgegeven tekstfragment die zijn zwakte aantonen, gebaseerd op een gegeven commentaar. Wat moet je kennen: Kennis van de Griekse tekst (regels 806-815) en de betekenis van de woorden daarin. Begrip van de Homerische heldenethos en wat binnen die context als 'zwak' of onsportief wordt beschouwd. Wat moet je kunnen: De Griekse tekst nauwkeurig lezen en vertalen/interpreteren. Specifieke acties van een personage identificeren. Deze acties analyseren in het licht van een gegeven interpretatie ('zwak'). Twee relevante acties in eigen woorden beschrijven. Waar op letten: De vraag vraagt specifiek naar acties die Euphorbus als 'zwak' kenmerken, niet zijn acties in het algemeen. Het antwoord moet gebaseerd zijn op de specifieke regels 806-815, niet op algemene kennis over het verhaal. Er moeten twee acties worden genoemd. Kernbegrippen: tekstinterpretatie, heldenethos, karakteranalyse Veelgemaakte fouten: - De vraag vraagt specifiek naar acties die Euphorbus als 'zwak' kenmerken, niet zijn acties in het algemeen. - Het antwoord moet gebaseerd zijn op de specifieke regels 806-815, niet op algemene kennis over het verhaal. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/6 ## Vraag 7 – Aspectswaarde van participia (2 punten) 2p 7 Regel 819 ἀναχαζόμενον en βεβλημένον Beschrijf de verschillende aspectswaarde van deze twee werkwoordsvormen. Ga in je antwoord in op de betekenis van beide werkwoordsvormen. Wat kun je verwachten: Een vraag die grammaticale kennis van werkwoordsvormen (hier: participia) toetst, specifiek gericht op aspectswaarde en de betekenis daarvan in de context. Wat moet je kennen: De verschillende aspecten in het Grieks (duratief, aoristisch, perfectief/resultatief). De vorming en functie van het participium praesens. De vorming en functie van het participium perfectum. De specifieke aspectswaarde van het praesens (niet-afgesloten, gelijktijdig, poging) en het perfectum (toestand als resultaat van een eerdere handeling). Wat moet je kunnen: De aspectswaarde van een werkwoordsvorm benoemen. De betekenis van de aspectswaarde in de context van de zin uitleggen. Verschillen in aspectswaarde tussen twee werkwoordsvormen beschrijven en verklaren. Waar op letten: Maak een duidelijk onderscheid tussen aspect en tempus (tijd). Koppel de grammaticale term (aspectswaarde) altijd aan de concrete betekenis in de context, zoals gevraagd ('Ga in je antwoord in op de betekenis'). Zorg dat beide onderdelen van het antwoord (aspectswaarde én betekenis) correct zijn voor elk werkwoord om punten te scoren. Kernbegrippen: aspect, aspectswaarde, participium praesens, participium perfectum, duratief aspect, resultatief aspect Veelgemaakte fouten: - Verwarren van aspect met tempus (tijd). - Niet koppelen van de grammaticale term aan de concrete betekenis in de context, zoals de vraag vereist. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/7 ## Vraag 9 – Vergelijking van bronnen: Afbeelding en Tekst over Hector en Patroclus (2 punten) Tussen deze afbeelding in middeleeuwse stijl en de beschrijving in tekst 2 zijn enkele verschillen aan te wijzen met betrekking tot het gevecht tussen Hector en Patroclus. Beschrijf twee van deze verschillen. Ga in je antwoord bij elk verschil in op zowel afbeelding 1 als de beschrijving in tekst 2. Wat kun je verwachten: Het identificeren en beschrijven van verschillen tussen een visuele bron (afbeelding) en een tekstuele bron (Homerische tekst) over hetzelfde mythologische verhaal. Wat moet je kennen: De inhoud van Afbeelding 1 en Tekst 2 met betrekking tot het gevecht tussen Hector en Patroclus. Wat moet je kunnen: 1. Gedetailleerd analyseren van zowel de afbeelding als de tekst. 2. Specifieke details uit beide bronnen met elkaar vergelijken. 3. Twee duidelijke verschillen formuleren, waarbij elk verschil zowel de afbeelding als de tekst betreft. Waar op letten: 1. Beschrijf twee verschillen. 2. Vermeld bij elk verschil zowel het detail uit Afbeelding 1 als het corresponderende, afwijkende detail uit Tekst 2. 3. Zorg ervoor dat de genoemde verschillen expliciet in de bronnen aanwezig zijn en niet worden geïnterpreteerd of verzonnen. Kernbegrippen: vergelijking bronnen, iconografie, Homerische epiek Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord geven (slechts één kant van het verschil beschrijven, dus alleen de afbeelding of alleen de tekst). - Een verschil noemen dat niet gebaseerd is op de gegeven tekst (zoals de opmerking in het CV aangeeft). - Slechts één verschil noemen in plaats van de gevraagde twee. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/9 ## Vraag 10 – Thematische vergelijking van zielsverlating (1 punt) 1p 10 Noteer uit tekst 1 het nummer van de regel waarin een opmerking staat die inhoudelijk vergelijkbaar is met \(\psi \upsilon \chi \grave{\eta}~\text{t/m}~\beta \epsilon \beta \acute{\eta} \kappa \epsilon \iota\) (tekst 3 regel 856). Tekst 3 Regel 860 \(\Theta \acute{\epsilon} \tau \iota \delta \omicron \varsigma~\pi \acute{\alpha} \tilde{\iota} \varsigma~\dot{\eta} \text{u} \kappa \acute{ό} \mu \text{o} \iota \text{o}\) Deze toevoeging kan op verschillende manieren geïnterpreteerd worden: spottend of complimenteus. Wat kun je verwachten: Het identificeren van een thematisch vergelijkbare passage in een andere tekst. Wat moet je kennen: Homerische psychologie, met name de beschrijving van de ziel (ψυχή) die het lichaam verlaat bij de dood. Wat moet je kunnen: Teksten analyseren op inhoudelijke overeenkomsten, specifieke passages lokaliseren en interpreteren. Waar op letten: De beschrijving van de ziel (ψυχή) die het lichaam verlaat en de context van de dood van een held. Kernbegrippen: thematische vergelijking, Homerische psychologie, ψυχή Veelgemaakte fouten: - Het niet herkennen van de thematische parallel tussen de dood van twee verschillende helden in de Ilias. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/10 ## Vraag 11 – Interpretatie van een epitheton (1 punt) 1p 11 Kies een van deze interpretaties en licht je antwoord toe. Betrek in je antwoord de betekenis van \(\Theta \acute{\epsilon} \tau \iota \delta \omicron \varsigma~\pi \acute{\alpha} \tilde{\iota} \varsigma~\dot{\eta} \text{u} \kappa \acute{ό} \mu \text{o} \iota \text{o}\). Regel 861 \(\phi \theta \acute{\eta} \eta\) Dit woord duidt op een volgorde van twee gebeurtenissen. Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om de interpretatie van een Griekse frase in de context van de tekst, met een keuze tussen twee tegengestelde interpretaties (spottend of complimenteus) en een onderbouwing daarvan. Wat moet je kennen: De betekenis van de Griekse frase "Θέτιδος πάις (ἠϋκόμοιο)" (Thetides pais (eukomoio)), de context van de passage (wie spreekt tegen wie), en de culturele conventies rondom naamgeving (patronymicum vs. matronymicum) en eer (κλέος) in de Oudgriekse epiek. Wat moet je kunnen: 1. De Griekse frase correct vertalen/interpreteren. 2. Een keuze maken tussen de gegeven interpretaties (spottend of complimenteus). 3. De gekozen interpretatie beargumenteren met verwijzing naar de betekenis van de frase en de context. Waar op letten: 1. Maak expliciet een keuze tussen 'spottend' of 'complimenteuz'. 2. Geef een interpretatie/vertaling van de Griekse frase. 3. Leg duidelijk uit waarom de gekozen interpretatie (spottend of complimenteus) van toepassing is, eventueel impliciet door de vertaling. 4. Vermijd alleen een vertaling zonder onderbouwing van de interpretatie. Kernbegrippen: matronymicum, interpretatie, karakterisering, epische stijl Veelgemaakte fouten: - De leerling geeft alleen een vertaling zonder de interpretatie (spottend/complimenteus) te onderbouwen. - De leerling kiest geen van beide interpretaties, terwijl de vraag expliciet vraagt om een keuze te maken. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/11 ## Vraag 12 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 12 (1 punt) Regel 861 φθήῃ Dit woord duidt op een volgorde van twee gebeurtenissen. 1p 12 Beschrijf in eigen woorden deze twee gebeurtenissen. Wat kun je verwachten: Een vraag die de interpretatie van een specifiek Grieks woord in de context van een passage test, waarbij de betekenis van het woord cruciaal is voor het begrijpen van de relatie tussen twee gebeurtenissen. Wat moet je kennen: De betekenis van het Griekse werkwoord φθάνω ('eerder zijn dan', 'voorkomen') en de grammaticale vorm (conjunctivus aoristi). De context van de tekstuele passage waarin φθήῃ voorkomt, specifiek de voorspelling van de dood van Hector en Achilles. Wat moet je kunnen: Het correct interpreteren van de betekenis van een Grieks werkwoord in context. Het identificeren van de twee gebeurtenissen waarnaar verwezen wordt. Het beschrijven van deze gebeurtenissen in eigen woorden. Waar op letten: Zorg ervoor dat beide gebeurtenissen correct worden geïdentificeerd. Let op de betekenis van 'volgorde' en 'voor zijn' die door het woord φθήῃ wordt geïmpliceerd. De volgorde waarin de gebeurtenissen worden genoemd, is niet van belang voor de score, maar beide moeten aanwezig zijn. Kernbegrippen: φθάνω, conjunctivus, aoristus, tekstinterpretatie Veelgemaakte fouten: - Slechts één van de twee gebeurtenissen noemen. - De relatie van 'volgorde' of 'voor zijn' niet correct interpreteren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/12 ## Vraag 14 – Scansie en metrumanalyse van Griekse hexameter (2 punten) Regel 864 Αὐτίκα δὲ ξὺν δουρὶ μετ᾽ Αὐτομέδοντα βεβήκει 2p 14 a Schrijf regel 864 over en scandeer deze regel. Het woord ξὺν wordt in de Iliās meestal met een sigma gespeld: σὺν. b Leg op basis van het metrum uit, dat het woord σὺν in deze regel niet op de plek van ξὺν kan staan. Wat kun je verwachten: Een vraag die deels bestaat uit een praktische scansie-opdracht en deels uit een theoretische uitleg over metrumregels, specifiek gericht op lettergreeplengte door positie. Wat moet je kennen: De regels van de dactylische hexameter, inclusief de structuur van voeten (dactylus en spondee). De regels voor lettergreeplengte: natuurlijke lengte (lange klinkers, tweeklanken) en lengte door positie (korte klinker gevolgd door twee of meer medeklinkers, of een dubbelconsonant). Specifiek de aard van dubbelconsonanten zoals ξ (xi) en hun effect op de voorafgaande lettergreep. Wat moet je kunnen: Een Griekse versregel correct scanderen. Het effect van specifieke letters (enkelvoudige vs. dubbele medeklinkers) op de lettergreeplengte en daarmee op het metrum analyseren en uitleggen. Waar op letten: De correcte toepassing van scansieregels, met name de lengte door positie. Het onderscheid tussen een enkele medeklinker (σ) en een dubbelconsonant (ξ) en hun invloed op de lengte van de voorafgaande lettergreep. De specifieke positie in het metrum die een lange lettergreep vereist. Kernbegrippen: scansie, dactylische hexameter, metrum, positielengte, dubbelconsonant Veelgemaakte fouten: - Niet herkennen dat ξ (xi) een dubbelconsonant is (ks) en σ (sigma) een enkele. - Verkeerd toepassen van de regel voor lengte door positie. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/14 ## Vraag 15 – Aanleiding afwezigheid Achilles (1 punt) Regel 865 Αἰακίδαο Beschrijf de aanleiding voor de afwezigheid van deze persoon. Baseer je antwoord op de inhoud van de Iliās. Gebruik in je antwoord bij voorkeur niet meer dan 25 woorden. Wat kun je verwachten: Een vraag die specifieke kennis over de plot en personages van de Iliās test, met een focus op de motivatie van een hoofdpersonage. Wat moet je kennen: De centrale plotlijn van de Iliās, met name de aanleiding voor de wrok (μῆνις) van Achilles en zijn conflict met Agamemnon over Briseïs (zijn γέρας). Kennis van het patronymicum 'Αἰακίδαο' (zoon van Aiakos) om Achilles te identificeren. Wat moet je kunnen: De aanleiding voor de afwezigheid van Achilles nauwkeurig beschrijven, gebaseerd op de inhoud van de Iliās. Het antwoord bondig formuleren binnen een woordlimiet van 25 woorden. Waar op letten: Identificatie van de juiste persoon (Achilles) via het patronymicum. De specifieke aanleiding voor de afwezigheid (conflict met Agamemnon om een slavin/eergeschenk). De woordlimiet van 25 woorden. Kernbegrippen: μῆνις, γέρας, Achilles, Agamemnon, patronymicum Veelgemaakte fouten: - Onvoldoende specifieke beschrijving van het conflict. - Overschrijden van de woordlimiet van 25 woorden. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/15 ## Vraag 16 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 16 (1 punt) 1p 16 Verdedig de stelling dat de inhoud van deze regel wordt ondersteund door de woordplaatsing. Regel 192 ἀλλά t/m εὕρῃ Alle aandacht is in deze regel gericht op de achtervolger. Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om een stilistisch middel (woordplaatsing) te analyseren en de functie ervan te verklaren in relatie tot de inhoud van de tekst. Wat moet je kennen: Kennis van Griekse syntaxis en de effecten van woordplaatsing (iconiciteit, mimesis). Kennis van de narratieve context van de tekst (achtervolging van Hector door Achilles). Wat moet je kunnen: De woordplaatsing van specifieke woorden in een Griekse zin herkennen en beschrijven. De relatie leggen tussen de woordplaatsing en de inhoud/narratieve situatie. Een argumentatie opbouwen ter verdediging van een stelling. Waar op letten: Zowel de observatie van de woordplaatsing (afstand tussen Hector en Achilles, volgorde) als de koppeling met de inhoud/narratieve situatie (fysieke afstand, achtervolging) moeten expliciet genoemd worden. Let op de stelling: 'Alle aandacht is in deze regel gericht op de achtervolger.' Kernbegrippen: woordplaatsing, iconiciteit, mimesis Veelgemaakte fouten: - Alleen de observatie over de woordplaatsing geven zonder de link te leggen met de inhoud/narratieve situatie. - De connectie tussen woordplaatsing en inhoud niet expliciet maken. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/16 ## Vraag 17 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 17 (1 punt) Regel 192 ἀλλά t/m εὕρῃ Alle aandacht is in deze regel gericht op de achtervolger. Leg uit dat ook in regel 191 (τὸν t/m θάμνῳ) de achtervolger extra aandacht krijgt. Wat kun je verwachten: Uitleg geven over de stilistische functie van woordplaatsing en het weglaten van zinsdelen voor het leggen van nadruk. Wat moet je kennen: Kennis van Griekse syntaxis, met name de flexibiliteit van woordvolgorde en de stilistische effecten daarvan. Begrip van prolepsis en het effect van het weglaten van het onderwerp. Wat moet je kunnen: De Griekse tekst analyseren op woordvolgorde en de aanwezigheid/afwezigheid van zinsdelen. De stilistische functie van deze grammaticale en syntactische keuzes benoemen en uitleggen in relatie tot de vraagstelling. Waar op letten: De plaatsing van 'τὸν' aan het begin van de zin en de afwezigheid van het onderwerp (het hertenkalfje/de achtervolgde) in regel 191. Kernbegrippen: woordplaatsing, focus, prolepsis Veelgemaakte fouten: - Het niet herkennen van de functie van woordvolgorde voor het leggen van nadruk. - Het niet opmerken dat de afwezigheid van het onderwerp (de achtervolgde) de focus op de achtervolger versterkt. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/17 ## Vraag 19 – Situatieschema regels 197-198 (1 punt) 1p 19 Welk schema geeft de situatie in de regels 197-198 (τοσσάκι t/m αἰεί) weer? A Achilles - stad - vlakte - Hector B Hector - stad - vlakte - Achilles C stad - Achilles - Hector - vlakte D stad - Hector - Achilles - vlakte Regel 199-200 Ὡς t/m διώκειν Deze regels worden door Imme Dros als volgt vertaald: 199 En zoals in een droom de een de ander niet inhaalt 200 en de ander er ook niet in slaagt aan de een te ontkomen Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om het correct visualiseren van een ruimtelijke situatie beschreven in de Griekse tekst, en deze te matchen met een van de gegeven schema's. Wat moet je kennen: De betekenis van de Griekse woorden en zinsconstructies in regels 197-198, met name werkwoorden die beweging en positionering beschrijven (bijv. 'ἀπεστρέψασκε', 'παραφθάς'). Wat moet je kunnen: De Griekse tekst nauwkeurig lezen en interpreteren om de relatieve posities van de personages (Achilles, Hector) en locaties (stad, vlakte) te bepalen. Het vermogen om deze ruimtelijke informatie om te zetten in een lineair schema. Waar op letten: Let op de specifieke actie van Achilles: 'ἀπεστρέψασκε παραφθάς' (hij dreef hem terug nadat hij hem de pas had afgesneden). Dit impliceert dat Achilles zich tussen Hector en de stad positioneert, niet simpelweg achter hem aan rent. De algemene achtervolging vindt plaats op de vlakte. Kernbegrippen: tekstbegrip, ruimtelijke voorstelling Veelgemaakte fouten: - Het verwarren van de algemene achtervolging met de specifieke actie van het afsnijden van de weg naar de stad. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/19 ## Vraag 21 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 21 (1 punt) 1p 21 Noteer in eigen woorden welke groep met dit woord bedoeld wordt. Regel 216-223 Νῦν t/m μαχέσασθαι Deze bemoedigende toespraak van Athene bestaat uit drie zinnen. Uit elk van deze zinnen is een argument op te maken waarmee Athene Achilles moed inspreekt. Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om de identificatie van een groep mensen, gebaseerd op een specifiek woord in de tekst en de context. Wat moet je kennen: Kennis van de Ilias (Boek 22, r. 205-207) en de context van Achilles' acties. Kennis van Griekse woordenschat (λαός) en grammaticale vormen (dativus pluralis). Wat moet je kunnen: Het woord Λαοῖσιν correct vertalen/interpreteren in de gegeven context. De context van de passage analyseren om de bedoelde groep te identificeren. Het antwoord in eigen woorden formuleren. Waar op letten: Niet verwarren met het Trojaanse leger. Zorg ervoor dat de identificatie specifiek is voor Achilles' eigen troepen/legeronderdeel. Let op de dativus pluralis vorm van het woord. Kernbegrippen: contextbegrip, dativus Veelgemaakte fouten: - Verwarring met het Trojaanse leger, terwijl Achilles naar zijn eigen troepen seint. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/21 ## Vraag 22 – Argumenten in bemoedigende toespraak Athene (3 punten) Regel 216-223 Νῦν t/m μαχέσασθαι Deze bemoedigende toespraak van Athene bestaat uit drie zinnen. Uit elk van deze zinnen is een argument op te maken waarmee Athene Achilles moed inspreekt. Noteer in eigen woorden deze drie argumenten. Wat kun je verwachten: Het identificeren en samenvatten van argumenten in een Griekse tekst. Wat moet je kennen: Kennis van de Griekse taal (woordenschat, grammatica, syntaxis) om de tekst te kunnen vertalen/begrijpen. Kennis van de context van het Homerische epos (personages, verhaallijn). Wat moet je kunnen: Tekstanalyse: hoofdgedachten en argumenten onderscheiden. Samenvatten: argumenten in eigen woorden formuleren. Interpretatie: de intentie van de spreker (Athene) herkennen. Waar op letten: Identificeer drie *verschillende* argumenten. Formuleer de argumenten *in eigen woorden*. Zorg dat de argumenten direct afleidbaar zijn uit de opgegeven regels. Let op de rol van Athene en haar beloften/beweringen. Kernbegrippen: persuasie, goddelijke interventie, Homerische epos Veelgemaakte fouten: - Niet drie verschillende argumenten identificeren. - Argumenten te vaag formuleren. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/22 ## Vraag 23 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 23 (1 punt) 1p 23 Hoe brengt Athene dit concreet ten uitvoer? Baseer je antwoord op het vervolg van tekst 4 (niet in dit examen afgedrukt). Let op: de laatste vraag en opdracht van dit examen staan op de volgende pagina. Wat kun je verwachten: Een vraag die specifieke plotkennis van de Ilias test, met name over gebeurtenissen die niet direct in de examenbundel zijn afgedrukt. Wat moet je kennen: Plotkennis van de Ilias, specifiek de gebeurtenissen rondom de confrontatie tussen Achilles en Hector en de rol van goddelijke interventie (Athene). Wat moet je kunnen: Feitelijke informatie uit de Ilias reproduceren. Waar op letten: De vraag expliciteert dat het antwoord gebaseerd moet zijn op het vervolg van tekst 4, wat betekent dat de leerling kennis moet hebben van het verhaal buiten de direct afgedrukte tekst. Let op de specifieke gedaante die Athene aanneemt. Kernbegrippen: goddelijke interventie, plotkennis Ilias Veelgemaakte fouten: - De vraag vereist kennis van het verhaal dat niet in de afgedrukte tekst staat. Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/23 ## Vraag 24 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 24 (2 punten) 2p 24 a Op afbeelding 2 zijn twee scènes afgebeeld die met elkaar in verband staan. Beschrijf scène 1 en scène 2 en ook het inhoudelijke verband tussen beide scènes. Baseer je antwoord op de regels 209-213 van tekst 4 (\(\kappa\alpha\dot{\iota}\) t/m \(\text{Ἀ}\pi\acute{\acute{o}}\lambda\lambda\omega\nu\)). Laat de drie groot afgebeelde personen die op de bovenste rij zijn afgebeeld, buiten beschouwing. Gebruik in je antwoord bij voorkeur niet meer dan 30 woorden. b Citeer uit de regels 209-211 (\(\kappa\alpha\dot{\iota}\) t/m \(\text{ἱ}\pi\pi\text{o}\delta\acute{\acute{a}}\mu\text{o}\iota\text{o}\)) het Griekse woord voor de twee kleine figuurtjes in scène 1. Tekst 5 38p Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 5. Vertaal de regels 408 t/m 423 in het Nederlands. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd. einde Wat kun je verwachten: Deelvraag a vraagt om een beschrijving van twee scènes op een afbeelding en het inhoudelijke verband daartussen, gebaseerd op een Griekse tekstpassage, met een woordlimiet. Deelvraag b vraagt om het citeren van een specifiek Grieks woord uit een gegeven tekstpassage dat verwijst naar elementen in de afbeelding. Wat moet je kennen: Kennis van de Griekse tekst (regels 209-213) en de betekenis van de woorden daarin. Kennis van de culturele context van de 'psychostasie' (het wegen van lotsgeesten) in de Griekse mythologie. Kennis van de betekenis van het Griekse woord κῆρε. Wat moet je kunnen: 1. De Griekse tekst (regels 209-213) interpreteren en de relevante informatie eruit halen. 2. De afbeelding (scène 1 en scène 2) correct beschrijven. 3. Het inhoudelijke verband tussen de tekst en de afbeelding, en tussen de twee scènes op de afbeelding, uitleggen. 4. Een bondig antwoord formuleren binnen een woordlimiet (30 woorden). 5. Een specifiek Grieks woord correct identificeren en citeren uit een gegeven tekstpassage. Waar op letten: Deelvraag a: Let op de woordlimiet (max. 30 woorden). Baseer het antwoord strikt op de opgegeven regels (209-213). Negeer de drie groot afgebeelde personen op de bovenste rij. Beschrijf zowel scène 1 als scène 2 én het inhoudelijke verband. Deelvraag b: Citeren uit de correcte regels (209-211) en het juiste Griekse woord identificeren. Kernbegrippen: psychostasie, κῆρ Veelgemaakte fouten: - Woordlimiet (30 woorden) - Correct identificeren van de relatie tussen de weegschaal en de strijd - Niet verwarren van de figuren Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-2/vraag/24 ## Vragen in dit examen ### Vraag 8 – Stilistisch middel en synoniem identificeren Wat kun je verwachten: Deelvraag a vraagt naar de naam van een stilistisch middel. Deelvraag b vraagt om een Grieks woord te citeren dat een synoniem is voor een gegeven Grieks woord, binnen een specifiek tekstbereik. Wat moet je kennen: Kennis van stilistische middelen, specifiek metonymia. Kennis van Griekse woordenschat om synoniemen te herkennen. Begrip van de context van de tekst (gevecht tussen Hector en Patroclus). Wat moet je kunnen: 1. Stilistische middelen herkennen en benoemen. 2. Griekse tekst lezen en interpreteren om de betekenis van woorden te achterhalen. 3. Synoniemen identificeren binnen een gegeven tekstpassage. 4. Correct citeren van Griekse woorden. Waar op letten: Bij deelvraag a: de term 'metonymia' of een correcte omschrijving ('materiaal in plaats van voorwerp'). Bij deelvraag b: het correcte Griekse woord 'βέλος' en de juiste regelnummer (812). Let op de specifieke regelnummers voor het zoeken naar het synoniem (810-813). ### Vraag 13 – Vergelijking van tekstinterpretatie en citatie Wat kun je verwachten: De vraag vereist een vergelijking van een originele Griekse tekst met een moderne navertelling, waarbij verschillen in interpretatie en stelligheid moeten worden uitgelegd. Daarnaast moet een specifiek Grieks tekstelement geciteerd worden dat overeenkomt met een gegeven Nederlandse frase. Wat moet je kennen: De inhoud van de opgegeven regels (851-861) van de Homerische tekst. De betekenis en connotatie van de Griekse woorden en zinsconstructies in de betreffende passage. De context van de dialoog tussen Patroclus en Hector. De specifieke betekenis van Ἄϊδόσδε. Wat moet je kunnen: De Homerische tekst nauwkeurig lezen en interpreteren. De stelligheid of onstelligheid van uitspraken in de Griekse tekst herkennen en verwoorden. De navertelling analyseren op stelligheid en deze vergelijken met de originele tekst. Een specifiek Grieks woord of frase identificeren dat overeenkomt met een gegeven Nederlandse vertaling. Correct citeren uit de Griekse tekst. Waar op letten: Bij deel a: Zorg ervoor dat beide versies (Homerus en Dros) expliciet worden besproken in de vergelijking van stelligheid. Bij deel a: Let op nuances in de Griekse tekst die duiden op twijfel of onzekerheid, versus de meer directe beweringen in de navertelling. Bij deel b: Citeren van het *exacte* Griekse tekstelement, inclusief diakritische tekens indien relevant, en niet een vertaling of omschrijving. Bij deel b: Controleer of het geciteerde element daadwerkelijk correspondeert met 'naar de graflelieweiden' (of de Hades). ### Vraag 18 – Analyse van Homerische vergelijking en epitheton ornans Wat kun je verwachten: De vraag bestaat uit drie onderdelen: a) beschrijven van het tertium comparationis van een vergelijking, b) citeren van een corresponderend tekstelement in het beeld, en c) beoordelen van de relevantie van een epitheton ornans in de context. Wat moet je kennen: Kennis van Homerische vergelijkingen, het concept 'tertium comparationis', en 'epitheton ornans'. Begrip van de Griekse tekst (vertaling en analyse van de genoemde regels). Wat moet je kunnen: a) Het tertium comparationis in eigen woorden formuleren. b) Het juiste Griekse tekstelement identificeren en citeren. c) De betekenis van een epitheton ornans in de context analyseren en beargumenteren. Waar op letten: Bij a) specifiek zijn over het tertium comparationis (niet te algemeen). Bij b) nauwkeurig citeren. Bij c) zowel het epitheton ornans citeren als de relevantie (of irrelevantie) beargumenteren met verwijzing naar de context. ### Vraag 20 – VWO Grieks Examen 2022 periode 2, vraag 20 Wat kun je verwachten: De vraag bestaat uit twee delen: a) het identificeren van een Grieks woord dat overeenkomt met een specifiek deel van een gegeven vertaling, en b) het identificeren van een weggelaten Grieks tekstelement in een vertaling en het verklaren van de inhoudelijke reden hiervoor, met aandacht voor de context. Wat moet je kennen: Griekse woordenschat (specifiek φεύγω, διώκω) Grammatica: participia (vorm en functie, met name als substantief/object), infinitieven Tekstinterpretatie: het vermogen om de betekenis van Griekse zinnen te doorgronden en te vergelijken met een gegeven vertaling Concept van redundantie in tekst en vertaling Wat moet je kunnen: Griekse woorden en zinsdelen nauwkeurig citeren De grammaticale functie van een woord in de context bepalen Een Grieks tekstelement vergelijken met een Nederlandse vertaling Inhoudelijke redenen voor vertaalkeuzes (weglatingen) formuleren en beargumenteren op basis van context Waar op letten: Bij deel a: Let op de grammaticale functie van 'de ander' in de Nederlandse vertaling (lijdend voorwerp) en zoek het Griekse woord dat deze functie vervult en qua betekenis overeenkomt. Bij deel b: Identificeer het exacte Griekse tekstelement dat in de vertaling ontbreekt. De uitleg moet specifiek ingaan op de inhoudelijke reden voor de weglating, waarbij de context (de voorgaande regel) cruciaal is voor het herkennen van de redundantie. Let op de instructie om 'Ὡς t/m φεύγοντα διώκειν' te gebruiken voor deel a en 'οὔτ᾽ t/m ὁ διώκειν' voor deel b. ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO 2022 tijdvak 2 tijdsduur: 3 uur Griekse taal en cultuur Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen en een vertaalopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling meegeteld. VW-1111-a-22-2-0 ### Pagina 2 Tekst 1 en Tekst 2 Tekst 1 regel 290 Athene en Tekst 2 regel 804 Apollo 2p 1 Steunen deze beide goden dezelfde partij in de oorlog tussen Grieken en Trojanen? Verklaar je antwoord door in te gaan op Athene's rol in tekst 1 en Apollo's rol in tekst 2. Tekst 1 regel 294 Pandaros viel van de wagen In de regels 806-815 van tekst 2 ($\dot{o}\pi\iota\theta\epsilon\nu$ t/m $\delta\eta\iota\omicron\tau\eta\tau\iota$) wordt verteld dat er met andere strijders hetzelfde gebeurd is. 1p 2 Citeer uit de regels 806-815 van tekst 2 ($\dot{o}\pi\iota\theta\epsilon\nu$ t/m $\delta\eta\iota\omicron\tau\eta\tau\iota$) het Griekse tekstelement waarmee deze strijders aangeduid worden. Tekst 2 1p 3 Regel 805 $\dot{\alpha}\tau\eta$ $\phi\rho\acute{\epsilon}\nu\alpha\varsigma$ $\epsilon\tilde{\iota}\lambda\epsilon$ Citeer uit het vervolg (t/m regel 809 $\kappa\alpha\rho\pi\alpha\lambda\acute{\iota}\mu\omicron\iota\sigma\iota$) het Griekse woord dat inhoudelijk vergelijkbaar is met $\dot{\alpha}\tau\eta$ $\phi\rho\acute{\epsilon}\nu\alpha\varsigma$ $\epsilon\tilde{\iota}\lambda\epsilon$. 1p 4 Regel 808-811 $\delta\zeta$ t/m $\pi\omicron\lambda\acute{\epsilon}\mu\omicron\iota\omicron$ Verdedig de stelling dat deze beschrijving positief bijdraagt aan Patroclus' k\acute{\epsilon}\omicron\varsigma$. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt. 1p 5 Regel 812 $\pi\rho\tilde{\omega}\tau\omicron\varsigma$ Door het gebruik van het woord $\pi\rho\tilde{\omega}\tau\omicron\varsigma$ wordt de toehoorder erop voorbereid dat er een vervolg komt op dit deel van het verhaal. Citeer het Griekse woord waarmee dit vervolg begint. 2p 6 Regel 806-815 $\delta\pi\iota\theta\epsilon\nu$ t/m $\delta\eta\iota\omicron\tau\eta\tau\iota$ Een commentator merkt op dat Euphorbus beschouwd kan worden als sterk, maar ook als zwak. Beschrijf in eigen woorden twee acties van Euphorbus uit de regels 806- 815 ($\delta\pi\iota\theta\epsilon\nu$ t/m $\delta\eta\iota\omicron\tau\eta\tau\iota$) waardoor Euphorbus als zwak beschouwd kan worden. 2p 7 Regel 819 $\dot{\alpha}\nu\alpha\chi\alpha\zeta\zeta\acute{o}\mu\epsilon\nu\omicron\nu$ en $\beta\epsilon\beta\lambda\eta\mu\acute{e}\nu\omicron\nu$ Beschrijf de verschillende aspectswaarde van deze twee werkwoordsvormen. Ga in je antwoord in op de betekenis van beide werkwoordsvormen. VW-1111-a-22-2-o 2 / 6 lees verder ►►► ### Pagina 3 Regel 819 $\chi\alpha\lambda\kappa\hat{\omega}$ 8 a Noteer de naam van het stilistisch middel dat hier gebruikt is. b Citeer uit de regels 810-813 ($\kappa\alpha\imath\ \tau/\mu\ \delta\mu\mathbf{\acute{\i}}\lambda\omega$) het Griekse woord waarmee hetzelfde wordt bedoeld als met $\chi\alpha\lambda\kappa\hat{\omega}$ (regel 819). Afbeelding 1 en Tekst 2 Tussen deze afbeelding in middeleeuwse stijl en de beschrijving in tekst 2 zijn enkele verschillen aan te wijzen met betrekking tot het gevecht tussen Hector en Patroclus. 2p 9 Beschrijf twee van deze verschillen. Ga in je antwoord bij elk verschil in op zowel afbeelding 1 als de beschrijving in tekst 2. Tekst 3 en Tekst 1 1p 10 Tekst 3 regel 856 $\psi\upsilon\chi\mathbf{\grave{\eta}}\ \tau/\mu\ \beta\epsilon\beta\mathbf{\acute{\eta}}\kappa\epsilon\mathbf{\imath}$ Noteer uit tekst 1 het nummer van de regel waarin een opmerking staat die inhoudelijk vergelijkbaar is met $\psi\upsilon\chi\mathbf{\grave{\eta}}\ \tau/\mu\ \beta\epsilon\beta\mathbf{\acute{\eta}}\kappa\epsilon\mathbf{\imath}$ (tekst 3 regel 856). Tekst 3 Regel 860 $\Theta\acute{\epsilon}}\tau\mathbf{\imath}\delta\mathbf{\mathbf{\text{o}}}\zeta\ \pi\alpha\mathbf{\hat{\iota}}\zeta\ \mathbf{\eta}\upsilon\kappa\mathbf{\acute{\omicron}}\mu\mathbf{\mathbf{\text{o}}}\iota\mathbf{\mathbf{\text{o}}}$ Deze toevoeging kan op verschillende manieren geïnterpreteerd worden: spottend of complimenteus. 1p 11 Kies een van deze interpretaties en licht je antwoord toe. Betrek in je antwoord de betekenis van $\Theta\acute{\epsilon}}\tau\mathbf{\imath}\delta\mathbf{\mathbf{\text{o}}}\zeta\ \pi\alpha\mathbf{\hat{\iota}}\zeta\ \mathbf{\eta}\upsilon\kappa\mathbf{\acute{\omicron}}\mu\mathbf{\mathbf{\text{o}}}\iota\mathbf{\mathbf{\text{o}}}$. Regel 861 $\phi\theta\mathbf{\acute{\eta}}\eta$ Dit woord duidt op een volgorde van twee gebeurtenissen. 1p 12 Beschrijf in eigen woorden deze twee gebeurtenissen. VW-1111-a-22-2-o 3/6 lees verder ### Pagina 4 Regel 851-861 Ἅλλο t/m ὀλέσαι In een navertelling van dit verhaal doet Imme Dros als volgt verslag van de laatste woorden van Patroclus en Hectors reactie daarop: ‘Achilleus ... zal ... je ... doden,’ bracht hij nog uit. ‘Reken daar maar niet op. Ik zal hém eerder doden,’ snoefde Hektor. Patroclus gaf geen antwoord meer, zijn schim daalde af naar de graefielweiden. 13 a Leg uit dat Hectors reactie in de versie van Homerus minder stellig is dan in deze navertelling. Ga in je antwoord in op beide versies. b Citeer uit de regels 851-861 (Ἅλλο t/m ὀλέσαι) het Griekse tekstelement dat correspondeert met ‘naar de graefielweiden’. Regel 864 Αὐτίκα δὲ ξὺν δουρὶ μετ' Λὐτομέδοντα βεβήκει 14 a Schrijf regel 864 over en scandeer deze regel. Het woord ξὺν wordt in de Ilias meestal met een sigma gespeld: σὺν. b Leg op basis van het metrum uit, dat het woord σὺν in deze regel niet op de plek van ξὺν kan staan. Regel 865 Αἰακίδαο 15 Beschrijf de aanleiding voor de afwezigheid van deze persoon. Baseer je antwoord op de inhoud van de Ilias. Gebruik in je antwoord bij voorkeur niet meer dan 25 woorden. Tekst 4 Regel 188 Ἕκτορα t/m Ἀχιλλεὺς 16 Verdedig de stelling dat de inhoud van deze regel wordt ondersteund door de woordplaatsing. Regel 192 ἀλλὰ t/m εὕρη Alle aandacht is in deze regel gericht op de achtervolger. 17 Leg uit dat ook in regel 191 (τὸν t/m θάμνο) de achtervolger extra aandacht krijgt. VW-1111-a-22-2-o 4 / 6 lees verder ►►► ### Pagina 5 3p 18 Regel 189-193 ὣς t/m Πηληϊώνα a Beschrijf in eigen woorden het tertium comparationis van deze vergelijking. b Citeer uit deze regels het Griekse tekstelement dat in het beeld correspondeert met Ἕκτωρ (regel 193). In deze regels is een epitheton ornans gebruikt. c Is dit epitheton ornans qua betekenis in deze context relevant? Citeer in je antwoord het epitheton ornans en ga in op de context. 1p 19 Regel 197-198 τoσσάki t/m αἰεί De ruimtelijke voorstelling van de situatie die beschreven wordt in deze regels kan in een schema weergegeven worden. Welk schema geeft de situatie in de regels 197-198 (τoσσάki t/m αἰεί) weer? A Achilles - stad - vlakte - Hector B Hector - stad - vlakte - Achilles C stad - Achilles - Hector - vlakte D stad - Hector - Achilles - vlakte Regel 199-200 ὣς t/m διώκειν Deze regels worden door Imme Dros als volgt vertaald: 199 En zoals in een droom de een de ander niet inhaalt 200 en de ander er ook niet in slaagt aan de een te ontkomen 3p 20 a Citeer uit regel 199 (ὣς t/m φεύγοντα διώκειν) het Griekse woord dat in de vertaling van regel 199 is weergegeven met ‘de ander’. Een Grieks tekstelement uit regel 200 (οὔτ᾽ t/m ὁ διώκειν) is in de vertaling niet weergegeven. b Citeer dit Griekse tekstelement en leg uit dat er een inhoudelijke reden voor is om dit tekstelement in de vertaling niet weer te geven. Ga in je antwoord in op de context. 1p 21 Regel 205 Λαοΐσιν Noteer in eigen woorden welke groep met dit woord bedoeld wordt. 1p 23 Regel 216-223 Nῦν t/m μαχέσασθαι Deze bemoedigende toespraak van Athene bestaat uit drie zinnen. Uit elk van deze zinnen is een argument op te maken waarmee Athene Achilles moed inspreekt. 3p 22 Noteer in eigen woorden deze drie argumenten. 1p 23 Regel 222-223 τόνδε t/m μαχέσασθαι Hoe brengt Athene dit concreet ten uitvoer? Baseer je antwoord op het vervolg van tekst 4 (niet in dit examen afgedrukt). Let op: de laatste vraag en opdracht van dit examen staan op de volgende pagina. VW-1111-a-22-2-o 5 / 6 lees verder ► ► ► ### Pagina 6 Afbeelding 2 en Tekst 4 2p 24 a Op afbeelding 2 zijn twee scènes afgebeeld die met elkaar in verband staan. Beschrijf scène 1 en scène 2 en ook het inhoudelijke verband tussen beide scènes. Baseer je antwoord op de regels 209-213 van tekst 4 (καὶ t/m Ἀπόλλων). Laat de drie groot afgebeelde personen die op de bovenste rij zijn afgebeeld, buiten beschouwing. Gebruik in je antwoord bij voorkeur niet meer dan 30 woorden. b Citeer uit de regels 209-211 (καὶ t/m ἱπποδάμοιο) het Griekse woord voor de twee kleine figuurtjes in scène 1. Tekst 5 38p Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 5. Vertaal de regels 408 t/m 423 in het Nederlands. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd. VW-1111-a-22-2-o 6/6 einde ■