# Eindexamen Grieks VWO 2022 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1

## Vraag 1 – VWO Grieks Examen 2022 periode 1, vraag 1 (2 punten)

Regel 44-49 βῆ t/m βιοῖο
In deze regels laat Homerus op een aantal manieren merken dat Apollo onheil brengt. Een van deze manieren is de vermelding in regel 44 (βῆ t/m κῆρ) en in regel 46 (ἔκλαγξαν t/m χωομένοιο) dat Apollo boos is.
Beschrijf in eigen woorden nog twee van deze manieren uit de regels 44-49 (βῆ t/m βιοῖο).

Wat kun je verwachten: De vraag vraagt om het identificeren en beschrijven van stilistische of inhoudelijke elementen in een Griekse tekst die een specifieke sfeer of betekenis overbrengen, naast een reeds gegeven voorbeeld.

Wat moet je kennen: Kennis van Griekse stijlmiddelen (alliteratie, beeldspraak, metrum zoals spondeeën), woordenschat en grammaticale structuren om de tekst te kunnen interpreteren.

Wat moet je kunnen: Tekstinterpretatie, analyse van stilistische middelen, beschrijven van observaties in eigen woorden, onderscheid maken tussen verschillende manieren waarop een boodschap wordt overgebracht.

Waar op letten: Niet het herhalen van het reeds gegeven voorbeeld (boosheid van Apollo). Het geven van twee *nieuwe* en *verschillende* manieren. De beschrijving moet in eigen woorden zijn en direct gerelateerd aan de tekstpassage.

Kernbegrippen: tekstinterpretatie, stijlmiddelen, alliteratie, spondee, beeldspraak

Veelgemaakte fouten:
- Het herhalen van het in de vraag al gegeven voorbeeld (de boosheid van Apollo).
- Het geven van slechts één manier in plaats van de gevraagde twee.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/1

## Vraag 2 – VWO Grieks Examen 2022 periode 1, vraag 2 (2 punten)

Regel 44-49 βῆ t/m βιοῖο en afbeelding 1
2p 2 a Citeer uit deze regels het Griekse tekstelement dat de actie beschrijft die Apollo op afbeelding 1 uitvoert.
b Citeer uit deze regels het Griekse woord voor het voorwerp dat op afbeelding 1 achter het dijbeen van Apollo hangt.

Wat kun je verwachten: Het citeren van specifieke Griekse tekstelementen die overeenkomen met een actie en een voorwerp op een afbeelding.

Wat moet je kennen: Griekse woordenschat (actiewerkwoorden, zelfstandige naamwoorden voor voorwerpen), syntaxis voor het identificeren van acties.

Wat moet je kunnen: Close reading van Griekse tekst, visuele analyse van een afbeelding, koppelen van tekstuele informatie aan visuele representaties, nauwkeurig citeren.

Waar op letten: Nauwkeurigheid van het citaat (exacte woorden uit de tekst).
Correcte identificatie van de actie en het voorwerp op de afbeelding.
Onderscheid tussen vergelijkbare objecten (bijv. boog vs. pijlkoker).
Focus op de specifieke actie die Apollo uitvoert op de afbeelding, niet een algemene beweging.

Kernbegrippen: close reading, visual literacy, woordenschat

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van objecten in de tekst, zoals de boog (τόξον) met de pijlkoker (φαρέτρη).
- Het citeren van een incorrecte actie, bijvoorbeeld het lopen van Apollo in plaats van het schieten.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/2

## Vraag 3 – VWO Grieks Examen 2022 periode 1, vraag 3 (1 punt)

1p 3 Noteer in eigen woorden wie hiermee bedoeld zijn. Regel 52 πυραὶ νεκύων Dit kan beschouwd worden als een anachronisme, want in de Myceense beschaving was het in het algemeen gebruikelijk doden te begraven en niet te cremeren. Dit anachronisme kan verklaard worden op grond van de ontstaansgeschiedenis van de Ilias.

Wat kun je verwachten: Een vraag naar de referent van een pronomen of ander verwijzend element in de tekst.

Wat moet je kennen: Kennis van Griekse pronomina (met name αὐτός), naamvallen (dativus), en de context van de Ilias (wie de hoofdrolspelers zijn en wat er gebeurt in de betreffende passage).

Wat moet je kunnen: Het correct identificeren van de referent van een verwijzend element door de directe tekstuele context te analyseren en te relateren aan bredere tekstkennis.

Waar op letten: Let op de naamval (dativus pluralis) en de directe context van de actie (wie wordt beschoten door Apollo). Vermijd te enge interpretaties en negeer de bredere context van het Griekse legerkamp niet.

Kernbegrippen: pronomen, verwijzing, dativus

Veelgemaakte fouten:
- Te enge interpretatie (bijv. alleen dieren)
- Context van het legerkamp negeren

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/3

## Vraag 5 – Narratologisch middel: versnelling (1 punt)

Regel 44-53 βῆ t/m θεοῖο
Leg uit dat ergens binnen dit tekstgedeelte het narratologisch middel versnelling is toegepast. Ga in je antwoord in op de inhoud van de regels 44-53 (βῆ t/m θεοῖο).

Wat kun je verwachten: Een uitleg over de toepassing van een narratologisch middel (versnelling) binnen een specifiek tekstgedeelte, met een focus op de inhoud van de regels.

Wat moet je kennen: De definitie en kenmerken van het narratologisch middel 'versnelling' (lange vertelde tijd in korte verteltijd). Kennis van de Griekse tekst (regels 44-53) en de inhoud ervan.

Wat moet je kunnen: De tekst (regels 44-53) analyseren op verteltijd en vertelde tijd. Het narratologisch middel 'versnelling' herkennen en benoemen. De toepassing van versnelling uitleggen aan de hand van de inhoud van het tekstgedeelte.

Waar op letten: Het correct identificeren van de twee tijdsperiodes die met elkaar vergeleken moeten worden: de relatief korte gebeurtenis van Apollo's komst en eerste schot (verteld in meerdere regels) en de veel langere periode van negen dagen pest (verteld in zeer weinig regels). Het expliciet benoemen van het contrast tussen vertelde tijd en verteltijd.

Kernbegrippen: versnelling, narratologie, verteltijd, vertelde tijd

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van versnelling (lange periode in korte tekst) met vertraging (korte periode in lange tekst).
- Het niet correct identificeren van de twee tijdsperiodes die met elkaar vergeleken moeten worden.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/5

## Vraag 6 – VWO Grieks Examen 2022 periode 1, vraag 6 (2 punten)

2p 6 Beschrijf de aspectswaarde van elk van deze twee persoonsvormen. Betrek in je antwoord de betekenis van beide persoonsvormen. Regel 55 τῷ t/m Ἥρη Het lijdend voorwerp in deze zin is niet uitgedrukt.

Wat kun je verwachten: Een vraag die de analyse van de aspectswaarde van Griekse persoonsvormen vereist, inclusief de koppeling aan de betekenis in de context.

Wat moet je kennen: De theorie van het Griekse aspect (duratief, iteratief, punctueel) en de relatie daarvan met de verschillende werkwoordstijden (met name imperfectum en aoristus).

Wat moet je kunnen: 1. Persoonsvormen identificeren in een Griekse tekst. 2. De aspectswaarde van een persoonsvorm bepalen. 3. De betekenis van de persoonsvorm in de context van de zin en het verhaal interpreteren. 4. De aspectswaarde en de betekenis van de persoonsvorm helder en correct beschrijven.

Waar op letten: 1. Maak een duidelijk onderscheid tussen aspect en tempus. 2. Koppel de aspectswaarde expliciet aan de betekenis van de persoonsvorm in de gegeven context. 3. Zorg dat beide persoonsvormen (ᾤχετο en καλέσσατο) correct worden geanalyseerd en beschreven. 4. Let op de formulering van het antwoord, die zowel de aspectswaarde als de betekenis moet omvatten.

Kernbegrippen: aspect, imperfectum, aoristus, duratief aspect, iteratief aspect, punctueel aspect

Veelgemaakte fouten:
- Aspect verwarren met tempus (tijd).
- De aspectswaarde niet koppelen aan de betekenis van het werkwoord in de context, zoals de vraag vereist.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/6

## Vraag 7 – Lijdend voorwerp bij ellips (1 punt)

Regel 55 τῷ t/m Ἥρη
Het lijdend voorwerp in deze zin is niet uitgedrukt.
1p 7 Noteer in eigen woorden het lijdend voorwerp. Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 53 Ἐννῆμαρ).

Wat kun je verwachten: Het identificeren van een onuitgedrukt lijdend voorwerp (ellips) op basis van context.

Wat moet je kennen: Kennis van Griekse zinsbouw, in het bijzonder het concept van ellips en het herkennen van lijdende voorwerpen. Begrip van de context van de tekst.

Wat moet je kunnen: De context van de tekst interpreteren (vanaf regel 53) om het ontbrekende lijdend voorwerp af te leiden. Het antwoord in eigen woorden formuleren.

Waar op letten: Let op de actie die Achilles onderneemt (het volk bijeenroepen) en de rol van Hera hierin. Het lijdend voorwerp is een concept of idee, niet per se een concreet zelfstandig naamwoord dat letterlijk in de tekst staat.

Kernbegrippen: ellips, lijdend voorwerp

Veelgemaakte fouten:
- Het zoeken naar een specifiek zelfstandig naamwoord in de tekst in plaats van een concept of idee.
- Het niet correct interpreteren van de context die begint bij regel 53.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/7

## Vraag 8 – Verklaring Hera's partijdigheid (1 punt)

1p 8 Regel 56 κήδετο t/m ὁρᾶτο Verklaar Hera's partijdigheid in de Trojaanse oorlog. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Wat kun je verwachten: Een verklaring voor Hera's partijdigheid in de Trojaanse oorlog, gebaseerd op achtergrondkennis.

Wat moet je kennen: De mythologische achtergrond van de Trojaanse oorlog, specifiek het Parisoordeel en de rol van Hera daarin.

Wat moet je kunnen: Informatie uit achtergrondteksten reproduceren en toepassen om een specifieke vraag te beantwoorden.

Waar op letten: Specifieke aanleiding (Parisoordeel) noemen, niet alleen algemene goddelijke partijdigheid.

Kernbegrippen: Parisoordeel, mythologische achtergrond, Hera

Veelgemaakte fouten:
- Een te algemeen antwoord geven over goddelijke partijdigheid zonder de specifieke aanleiding (het Parisoordeel) te noemen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/8

## Vraag 9 – Stilistisch middel en functie van formules in orale poëzie (3 punten)

Regel 73 ὅ t/m μετέειπεν
Een commentator merkt op dat in deze regel hetzelfde stilistisch middel is gebruikt als in regel 57 (Οἳ t/m ἐγένοντο).
a Noteer de naam van dit stilistisch middel.
Zowel regel 73 als regel 57 is een formule.
b Beschrijf wat met de term formule bedoeld wordt en noteer de verklaring voor het gebruik van formules in de orale poëzie. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Wat kun je verwachten: De vraag test kennis van stilistische middelen en de achtergronden van orale poëzie, specifiek Homerische epiek.

Wat moet je kennen: Kennis van stilistische middelen, met name tautologie. Kennis van de term 'formule' in de context van orale poëzie en de functie ervan voor de ἀοιδός (zanger/dichter).

Wat moet je kunnen: Het benoemen van een stilistisch middel aan de hand van een voorbeeld. Het beschrijven van een vakterm ('formule') en de verklaring voor het gebruik ervan, gebaseerd op achtergrondinformatie.

Waar op letten: Deel a: correcte benoeming van het stilistisch middel (tautologie). Deel b: correcte definitie van 'formule' en de juiste verklaring voor het gebruik ervan (improvisatie, niet onthouden).

Kernbegrippen: tautologie, formule, orale poëzie, ἀοιδός

Veelgemaakte fouten:
- Het antwoord dat formules helpen bij het onthouden van de tekst wordt expliciet fout gerekend; het gaat om het improviseren tijdens de voordracht.
- Verwarring tussen tautologie en andere stijlfiguren zoals pleonasme.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/9

## Vraag 10 – Oorzaken en gevolgen van wrok van Apollo en Achilles (2 punten)

2p 10 Regel 75 μῆνιν t/m ἄνακτος In regel 1 van boek 1 van de Ilias staat: Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος Noteer voor respectievelijk Apollo en Achilles de oorzaak van hun wrok en wat zij als gevolg van die wrok deden. Tekst 2 en Tekst 1

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt naar specifieke oorzaken en gevolgen van emoties (wrok) van personages in de Ilias, gebaseerd op de opgegeven tekstfragmenten en algemene kennis van het werk.

Wat moet je kennen: Kennis van de plot van de Ilias, specifiek de aanleiding voor de wrok van Apollo en Achilles en de directe gevolgen daarvan. Begrip van het concept 'μῆνις' (wrok) en 'τιμή' (eer) in de context van de Griekse oudheid.

Wat moet je kunnen: Informatie uit de opgegeven tekstfragmenten (Tekst 1 en Tekst 2) combineren met voorkennis van de Ilias. Specifieke details benoemen voor zowel de oorzaak als het gevolg van de wrok voor elk personage.

Waar op letten: Zorgvuldig onderscheid maken tussen de oorzaak en het gevolg van de wrok voor elk personage. Voorkom het door elkaar halen van de acties van Apollo en Achilles. Wees specifiek in de beschrijvingen.

Kernbegrippen: μῆνις (wrok), τιμή (eer), antropomorfisme van goden

Veelgemaakte fouten:
- Oorzaak en gevolg van de wrok van de twee personages door elkaar halen.
- Onvoldoende specifiek zijn over de oorzaak (bv. 'Agamemnon was gemeen') of het gevolg (bv. 'Achilles was boos').

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/10

## Vraag 11 – VWO Grieks Examen 2022 periode 1, vraag 11 (1 punt)

Regel 3 van tekst 2 Trojanen t/m andere
Citeer uit de regels 59-64 van tekst 1 (Ἀτρείδη t/m Ἀπόλλων) het Griekse woord dat in deze context naar hetzelfde verwijst als Trojanen.

Wat kun je verwachten: Het citeren van een Grieks woord dat contextueel verwijst naar een eerder genoemd concept.

Wat moet je kennen: Woordenschat van de opgegeven Griekse tekst (regels 59-64 van tekst 1).
De context van de Ilias (conflict tussen Grieken en Trojanen).
Het concept van metonymie.

Wat moet je kunnen: Contextuele interpretatie van Griekse woorden.
Het herkennen van metonymie.
Het vergelijken van verwijzingen tussen verschillende tekstdelen.

Waar op letten: Niet zoeken naar een letterlijk synoniem voor 'Trojanen' (zoals Τρῶες).
Het herkennen van de metonymische betekenis van 'πόλεμος' (oorlog) als 'de vijand/de andere partij in de oorlog'.
De context van de passage in Tekst 1 begrijpen: wie vecht tegen wie?

Kernbegrippen: woordenschat, contextuele interpretatie, metonymie

Veelgemaakte fouten:
- Zoeken naar een letterlijk synoniem voor 'Trojanen' (zoals Τρῶες) in plaats van een contextueel equivalent.
- Het niet herkennen van de metonymische betekenis van πόλεμος (oorlog) als 'de vijand/de andere partij in de oorlog'.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/11

## Vraag 12 – Onderbreking van redevoering (1 punt)

1p 12 Regel 7 van tekst 2 Agamemnon gaf geen antwoord. Met deze zin wordt de weergave van de redevoering van Achilles onderbroken. Noteer de nummers van de twee opeenvolgende regels van tekst 1 waartussen deze onderbreking is ingevoegd. Tekst 3

Wat kun je verwachten: De vraag vereist het identificeren van het exacte punt in een primaire tekst (Tekst 1) waar een narratieve onderbreking, beschreven in een secundaire tekst (Tekst 2), plaatsvindt.

Wat moet je kennen: Kennis van de inhoud en structuur van Tekst 1 en Tekst 2. Begrip van hoe een secundaire tekst commentaar kan leveren op de narratieve voortgang van een primaire tekst.

Wat moet je kunnen: Nauwkeurig lezen en vergelijken van twee teksten. Het lokaliseren van specifieke passages en het plaatsen van een externe narratieve opmerking binnen de context van de primaire tekst.

Waar op letten: Let op de precieze formulering van de onderbreking in Tekst 2 en hoe deze zich verhoudt tot de voortgang van de redevoering van Achilles in Tekst 1. De vraag vraagt om 'twee opeenvolgende regels waartussen' de onderbreking is ingevoegd.

Kernbegrippen: tekstvergelijking, narratologie

Veelgemaakte fouten:
- Onvoldoende nauwkeurig lezen van de bronteksten om het exacte punt van onderbreking te vinden.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/12

## Vraag 13 – VWO Grieks Examen 2022 periode 1, vraag 13 (1 punt)

1p 13 Regel 349 weerloze vrouwen te misleiden Beschrijf de gebeurtenis waarnaar Diomedes hier verwijst.

Wat kun je verwachten: Een vraag die specifieke kennis van de Griekse mythologie test, gerelateerd aan een passage uit de tekst.

Wat moet je kennen: De mythologische achtergrond van de Trojaanse Oorlog, specifiek de gebeurtenissen die leidden tot de ontvoering van Helena (Oordeel van Paris, belofte van Aphrodite, schaking van Helena door Paris).

Wat moet je kunnen: De verwijzing in de tekst ('weerloze vrouwen te misleiden') koppelen aan de correcte mythologische gebeurtenis.

Waar op letten: De specifieke context van de verwijzing door Diomedes en de relatie met de aanleiding van de Trojaanse Oorlog. Vermijd algemene antwoorden over misleiding of ontvoering; het moet specifiek over Helena en Paris gaan.

Kernbegrippen: Oordeel van Paris, Ontvoering van Helena, Trojaanse Oorlog (aanleiding)

Veelgemaakte fouten:
- Onvoldoende specifieke kennis van de mythologische achtergrond.
- Verwarring met andere mythische verleidingen of ontvoeringen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/13

## Vraag 14 – Beschrijving van Aphrodite en koppeling aan Homerische goden (1 punt)

1p 14 Beschrijf in eigen woorden het beeld dat in tekst 3 van Aphrodite wordt geschetst, en leg uit dat dit beeld past bij een kenmerk van de goden zoals ze door Homerus beschreven worden. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 30 woorden.

Wat kun je verwachten: Een beschrijving van een godheid uit een specifieke tekst, gevolgd door een uitleg hoe dit beeld past bij algemene kenmerken van goden zoals beschreven door Homerus. De vraag vereist zowel tekstbegrip als kennis van literaire/culturele context.

Wat moet je kennen: Kennis van de kenmerken van Homerische goden, in het bijzonder antropomorfisme. Kennis van de inhoud van Tekst 3 (niet beschikbaar in de brein-data).

Wat moet je kunnen: 1. Het beeld van Aphrodite in Tekst 3 in eigen woorden beschrijven. 2. Dit beeld koppelen aan een algemeen kenmerk van Homerische goden. 3. Kort en bondig formuleren (max. 30 woorden).

Waar op letten: De vraag bestaat uit twee verplichte onderdelen: de beschrijving van Aphrodite én de uitleg over de koppeling met Homerische goden. Beide moeten correct zijn voor het punt. Let op de woordlimiet van 30 woorden. De tekst van Tekst 3 is cruciaal en ontbreekt in de brein-data.

Kernbegrippen: antropomorfisme

Veelgemaakte fouten:
- De vraag bestaat uit twee delen: een beschrijving van het beeld van Aphrodite en een koppeling aan een algemeen kenmerk van Homerische goden. Beide delen moeten beantwoord worden om het punt te krijgen.
- De benodigde 'Tekst 3' is niet meegeleverd in de documentenstack.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/14

## Vraag 15 – Figuren benoemen in mythologische context (2 punten)

2p 15 Noteer de namen van de drie afgebeelde figuren. Tekst 4 Regel 253 ἕλοιμί κεν, ἤ κεν ἁλοίην Achilles lijkt in zijn antwoord in eerste instantie te erkennen dat deze twee mogelijkheden bestaan. Maar later blijkt hij ervan uit te gaan dat slechts een van deze mogelijkheden werkelijk bestaat.

Wat kun je verwachten: Het benoemen van figuren op een afbeelding, gebaseerd op kennis van de Griekse mythologie en de context van de Ilias.

Wat moet je kennen: Kennis van de Griekse mythologie, specifiek de goden en hun rollen, en de verhaallijn van de Ilias, met name het incident waarin Aphrodite gewond raakt door Diomedes (Ilias, boek 5).

Wat moet je kunnen: Figuren op een afbeelding identificeren en hun namen correct noteren, gebaseerd op mythologische kennis.

Waar op letten: De specifieke context van de afbeelding, die verwijst naar een bekend moment in de Ilias. Het correct identificeren van Aphrodite, Ares en Iris in deze scène.

Kernbegrippen: mythologie, goden, Ilias

Veelgemaakte fouten:
- Het verwarren van de goden.
- Onvoldoende kennis van de mythologische context van de Ilias, specifiek het verhaal van Diomedes' aristie en de verwonding van Aphrodite.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/15

## Vraag 16 – VWO Grieks Examen 2022 periode 1, vraag 16 (2 punten)

Regel 253 ἕλοιμί κεν, ἤ κεν ἁλοίην
Achilles lijkt in zijn antwoord in eerste instantie te erkennen dat deze twee mogelijkheden bestaan. Maar later blijkt hij ervan uit te gaan dat slechts een van deze mogelijkheden werkelijk bestaat.
a Citeer uit de regels 265-272 (ὣς t/m θύων) het Griekse woord op grond waarvan het lijkt dat Achilles erkent dat deze twee mogelijkheden bestaan.
b Beschrijf in eigen woorden een gegeven uit de regels 265-272 (ὣς t/m θύων) waaruit blijkt dat volgens Achilles slechts een van deze mogelijkheden werkelijk bestaat.

Wat kun je verwachten: De vraag test het vermogen om de ontwikkeling van een personages standpunt te volgen en te onderbouwen met tekstbewijs. Het vraagt om zowel een specifiek citaat als een beschrijving in eigen woorden.

Wat moet je kennen: Kennis van de Griekse tekst (Homerus, Ilias) en de betekenis van specifieke woorden en zinsdelen. Begrip van de context van het duel tussen Achilles en Hector.

Wat moet je kunnen: 1. Een specifiek Grieks woord citeren dat een bepaalde nuance in de tekst weergeeft. 2. Een passage interpreteren en in eigen woorden een conclusie formuleren over de intenties of overtuigingen van een personage. 3. Het onderscheid maken tussen schijnbare erkenning en feitelijke overtuiging van een personage.

Waar op letten: 1. Voor vraag 'a': zoek naar een woord dat expliciet twee mogelijkheden impliceert. 2. Voor vraag 'b': focus op de latere uitspraken van Achilles die zijn definitieve overtuiging over de uitkomst van het gevecht onthullen. Let op woorden die onvermijdelijkheid of wraak uitdrukken. 3. Zorg dat het antwoord op 'b' in eigen woorden is en niet slechts een herhaling van de Griekse tekst.

Kernbegrippen: tekstinterpretatie, karakterisering, Achilles, duel met Hector

Veelgemaakte fouten:
- Het onderscheid missen tussen de schijnbare erkenning van twee mogelijkheden en de feitelijke overtuiging van Achilles.
- Niet specifiek genoeg zijn in het antwoord op vraag b.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/16

## Vraag 18 – Dramatische ironie en Zeus' rol (2 punten)

2p 18 Leg uit dat in deze regels het narratologisch middel dramatische ironie is toegepast. Betrek in je antwoord het optreden van Zeus in het gedeelte dat aan tekst 4 voorafgaat (niet in dit examen afgedrukt). Regel 250-259 Οὔ t/m ῥέζειν In een bewerking van het verhaal heeft Imme Dros deze regels als volgt samengevat: 'Ik zal je niet langer ontwijken,' zei hij. 'We zullen vechten, maar laten we één ding afspreken: als jij sterft geef ik je lichaam aan de Grieken, als ik sterf blijft mijn lijk in Ilios.'

Wat kun je verwachten: Een uitleg van een narratologisch middel (dramatische ironie) in relatie tot een specifieke tekstpassage en een eerder beschreven gebeurtenis.

Wat moet je kennen: Het concept 'dramatische ironie' (definitie en kenmerken). De inhoud van het verhaal, met name de gebeurtenis waarin Zeus de noodloten weegt (kerostasia).

Wat moet je kunnen: De tekstpassage analyseren op de intentie van het personage (Hector). Het contrast tussen de kennis van het personage en de kennis van het publiek benoemen. De voorafgaande gebeurtenis (Zeus' optreden) correct relateren aan de dramatische ironie.

Waar op letten: Zorg dat zowel de onwetendheid van Hector als de kennis van het publiek wordt benoemd. Verbind deze kennis expliciet met het optreden van Zeus (het wegen van de noodloten).

Kernbegrippen: dramatische ironie, kerostasia, noodlot

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledige uitleg van ironie (alleen Hectors perspectief of alleen publieksperspectief)
- Vergeten de rol van Zeus te noemen zoals gevraagd

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/18

## Vraag 19 – VWO Grieks Examen 2022 periode 1, vraag 19 (1 punt)

Regel 250-259 Οὔ t/m ῥέζειν
In een bewerking van het verhaal heeft Imme Dros deze regels als volgt samengevat:
'Ik zal je niet langer ontwijken,' zei hij. 'We zullen vechten, maar laten we één ding afspreken: als jij sterft geef ik je lichaam aan de Grieken, als ik sterf blijft mijn lijk in Ilios.'
Citeer uit de regels 250-259 (Οὔ t/m ῥέζειν) het Griekse tekstelement waarop de woorden 'als ik sterf blijft mijn lijk in Ilios' gebaseerd zijn.

Wat kun je verwachten: Een Grieks tekstelement citeren dat overeenkomt met een gegeven Nederlandse parafrase van een passage.

Wat moet je kennen: Griekse woordenschat en grammaticale structuren om de betekenis van de regels 250-259 te begrijpen. De context van de dialoog tussen Achilles en Hector.

Wat moet je kunnen: De Griekse tekst nauwkeurig lezen en interpreteren. De kernboodschap van een Nederlandse parafrase identificeren. Het corresponderende Griekse tekstelement lokaliseren en citeren.

Waar op letten: De Nederlandse samenvatting is een vrije interpretatie; zoek de Griekse frase die de kern van de afspraak voor Hector's kant weergeeft. Let op elliptische zinnen en hun contextuele betekenis, zoals 'ὣς δὲ σὺ ῥέζειν' dat verwijst naar eerder gestelde voorwaarden.

Kernbegrippen: tekstbegrip, citeren

Veelgemaakte fouten:
- De Nederlandse samenvatting is een vrije interpretatie, de student moet de corresponderende Griekse frase vinden die de kern van de afspraak voor Hector's kant weergeeft.
- Het Griekse tekstelement 'ὣς δὲ σὺ ῥέζειν' is een elliptische zin die verwijst naar de voorgaande voorwaarden die Achilles stelde, wat een correcte interpretatie van de context vereist.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/19

## Vraag 20 – Inhoudelijke overeenkomst vinden (1 punt)

Regel 263 ὁμόφρονα θυμὸν ἔχουσιν
Citeer uit het vervolg (t/m regel 267 ταλαύρινον πολεμιστήν) het Griekse woord dat inhoudelijk overeenkomt met ὁμόφρονα θυμὸν ἔχουσιν.

Wat kun je verwachten: Het citeren van een Grieks woord dat inhoudelijk overeenkomt met een gegeven Griekse frase, binnen een specifiek tekstbereik.

Wat moet je kennen: Woordenschat Grieks (specifiek de betekenis van ὁμόφρονα θυμὸν ἔχουσιν en φιλήμεναι), begrip van stilistische figuren zoals simile (vergelijking) en parallellie.

Wat moet je kunnen: Tekstanalyse: identificeren van semantische relaties tussen woorden/frases. Contextueel lezen: de betekenis van woorden bepalen binnen de bredere context van een vergelijking. Scannen van tekst voor specifieke woorden binnen een gegeven bereik.

Waar op letten: De precieze betekenis van de gegeven frase ('eensgezind van geest zijn'). De context van de vergelijking (simile) waarin de overeenkomst gezocht moet worden. De minder gangbare (epische) vorm van het gezochte woord (φιλήμεναι).

Kernbegrippen: semantiek, woordenschat, simile

Veelgemaakte fouten:
- Onbekendheid met de betekenis van de Griekse woorden.
- De vorm φιλήμεναι is een minder gangbare (epische) infinitivus.
- Het verband tussen de twee termen is er een van parallellie binnen een vergelijking, wat subtiel is.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/20

## Vraag 22 – Sarcasme in Achilles' woorden (1 punt)

1p 22 Verdedig de stelling dat deze woorden sarcastisch bedoeld zijn. Betrek in je antwoord zowel de woorden Παντοίης ἀρετῆς μιμνήσκεο als een andere opmerking van Achilles in het vervolg (t/m regel 272 θύων). Regel 277 ἂv t/m λαῶν Deze regel wordt door J. van Gelder als volgt vertaald: en gaf hem weer terug aan Achilles, zonder dat Hektor het zag. In deze vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel overgenomen.

Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om het verdedigen van een stelling over de intentie van een tekstgedeelte, waarbij je specifieke tekstuele bewijzen moet aanvoeren uit verschillende delen van de tekst.

Wat moet je kennen: De betekenis van de Griekse woorden Παντοίης ἀρετῆς μιμνήσκεο en de inhoud van de regels 270-272 (t/m θύων). Kennis van de context van de dialoog tussen Achilles en Hector.

Wat moet je kunnen: De betekenis van specifieke Griekse woorden en zinnen interpreteren. De intentie van een spreker afleiden uit tegenstrijdige uitspraken. Een stelling verdedigen met tekstuele argumenten. De relatie tussen verschillende tekstgedeelten leggen om een conclusie te onderbouwen.

Waar op letten: Zorg ervoor dat beide onderdelen van de vraag (de woorden Παντοίης ἀρετῆς μιμνήσκεο én de andere opmerking van Achilles in het vervolg) expliciet worden betrokken in het antwoord. De tegenstelling tussen de schijnbare aanmoediging en de fatalistische voorspelling moet duidelijk worden gemaakt om het sarcasme te bewijzen.

Kernbegrippen: sarcasme, tekstinterpretatie

Veelgemaakte fouten:
- Slechts één deel van de vraag beantwoorden (alleen de betekenis van de woorden of alleen de opmerking in het vervolg), terwijl het CV expliciet beide vereist voor het punt.
- De opmerking in het vervolg niet specifiek genoeg benoemen.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/22

## Vraag 24 – Achilles: Homerische held en slachtoffer (2 punten)

Achilles wordt behalve als homerische held ook wel als slachtoffer van de oorlog gezien.
a Wat maakt hem tot een homerische held? Laat buiten beschouwing dat door Homerus over hem gedicht is.
b Noteer een reden waarom Achilles als slachtoffer van de oorlog gezien kan worden. Laat buiten beschouwing dat hij (jong) zou sterven. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Wat kun je verwachten: De vraag test kennis van de karakterisering van Achilles als homerische held en als slachtoffer van de oorlog, gebaseerd op de gelezen teksten.

Wat moet je kennen: Kennis van de kenmerken van een homerische held (met name het streven naar roem/κλέος) en de belangrijkste gebeurtenissen en karakterontwikkeling van Achilles in de Ilias (zijn conflict met Agamemnon, zijn terugtrekking uit de strijd, het verlies van Patroclus).

Wat moet je kunnen: Informatie uit de gelezen teksten selecteren en toepassen om de gevraagde aspecten van Achilles' karakter en situatie te onderbouwen, met inachtneming van expliciete uitsluitingen in de vraagstelling.

Waar op letten: De expliciete uitsluitingen in de vraagstelling: voor deel a 'Laat buiten beschouwing dat door Homerus over hem gedicht is' en voor deel b 'Laat buiten beschouwing dat hij (jong) zou sterven'. Antwoorden moeten gebaseerd zijn op de gelezen teksten.

Kernbegrippen: homerische held, κλέος, karakterisering Achilles

Veelgemaakte fouten:
- De vraag geeft expliciete beperkingen voor het antwoord: voor a 'Laat buiten beschouwing dat door Homerus over hem gedicht is' en voor b 'Laat buiten beschouwing dat hij (jong) zou sterven'. Deze moeten gerespecteerd worden.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2022/tijdvak-1/vraag/24

## Vragen in dit examen

### Vraag 4 – Anachronisme en verklaringen in de Ilias

Wat kun je verwachten: Deelvraag a vraagt naar een literair-historische verklaring voor een anachronisme. Deelvraag b vraagt naar een contextuele, in-world verklaring voor een afwijking van een gewoonte.

Wat moet je kennen: Deel a: Kennis van de ontstaansgeschiedenis van de Ilias, met name de rol van mondelinge overlevering en de invloed van verschillende culturele periodes. Kennis van het concept 'anachronisme'. Kennis van Myceense begrafenisrituelen versus latere Griekse praktijken (crematie).
Deel b: Inzicht in mogelijke praktische of hygiënische redenen voor afwijking van rituelen in een noodsituatie (bijv. pestepidemie, oorlogssituatie).

Wat moet je kunnen: Deel a: Een verklaring formuleren die de mondelinge overlevering en de invoeging van eigentijdse elementen door zangers verbindt met het anachronisme.
Deel b: Een aannemelijke, creatieve verklaring bedenken die past binnen de context van het verhaal (de Ilias) en de gegeven situatie (afwijking van begraven).

Waar op letten: Maak een duidelijk onderscheid tussen de literair-historische verklaring (a) en de in-world, contextuele verklaring (b). Verwar deze twee typen verklaringen niet. Let bij (b) op aannemelijkheid binnen de verhaalcontext.

### Vraag 17 – Scansie en metrische analyse van Griekse hexameter

Wat kun je verwachten: Deel a vraagt om het overschrijven en scanderen van een Griekse versregel. Deel b vraagt om een metrische verklaring voor het gebruik van een specifieke woordvorm (met dubbele sigma) versus een alternatieve vorm (met enkele sigma).

Wat moet je kennen: De regels van de dactylische hexameter (structuur, mogelijke variaties).
De regels voor syllabelengte in het Grieks (natuurlijke lengte en lengte door positie).
De specifieke kenmerken van de Griekse spelling en hoe deze de syllabelengte beïnvloeden (bijv. dubbele medeklinkers).

Wat moet je kunnen: Een Griekse versregel correct scanderen (markeren van lange en korte lettergrepen en voetindeling).
Metrische problemen identificeren en verklaren op basis van syllabelengte en de regels van de dactylische hexameter.
Uitleggen waarom een bepaalde woordvorm metrisch noodzakelijk is en een alternatieve vorm niet past.

Waar op letten: Bij deel a: nauwkeurigheid van de scansie, correcte markering van lange/korte lettergrepen en voetindeling.
Bij deel b: de uitleg moet specifiek verwijzen naar de invloed van de dubbele sigma op de lengte van de voorafgaande lettergreep (lengte door positie) en de metrische noodzaak op die specifieke plaats in de regel.
Vermijd algemene antwoorden zoals 'het past niet'; geef een precieze metrische verklaring.

### Vraag 21 – Analyse van homerische vergelijking: vooruitwijzing en emotie

Wat kun je verwachten: De vraag vraagt om een uitleg van twee secundaire functies van een homerische vergelijking: vooruitwijzing en het opwekken van emotie. Voor beide functies moet de uitleg gebaseerd zijn op het beeld van de vergelijking en voor deelvraag a moet een argument uit het vervolg van de Ilias worden gebruikt, terwijl voor deelvraag b de opgewekte emotie benoemd moet worden.

Wat moet je kennen: Kennis van de homerische vergelijking als stijlfiguur, inclusief de primaire en secundaire functies. Gedetailleerde kennis van de plot van de Ilias, met name de confrontatie tussen Achilles en Hector en de nasleep daarvan. Kennis van de emoties die literaire teksten kunnen oproepen.

Wat moet je kunnen: Analyseren van literaire teksten, specifiek homerische vergelijkingen. Het leggen van verbanden tussen een literair beeld en de plotontwikkeling. Het beargumenteren van een antwoord met concrete voorbeelden uit de tekst. Het benoemen en verklaren van opgewekte emoties.

Waar op letten: Zorg ervoor dat je voor beide deelvragen expliciet ingaat op 'het beeld van deze vergelijking'. Voor deelvraag a, koppel het beeld aan een specifieke gebeurtenis in het vervolg van de Ilias. Voor deelvraag b, benoem duidelijk de opgewekte emotie en leg uit hoe het beeld die emotie oproept. Let op de 'Opmerking' in het correctievoorschrift: beide onderdelen van het antwoord moeten juist zijn om het scorepunt te krijgen.

### Vraag 23 – Grammaticale structuur en weggelaten woorden in vertaling

Wat kun je verwachten: De vraag test het vermogen om grammaticale structuren in het Grieks te analyseren en te vergelijken met een Nederlandse vertaling, en om weggelaten elementen te identificeren.

Wat moet je kennen: Kennis van Griekse naamvallen (accusativus), syntactische functies (lijdend voorwerp, onderwerp), en de mogelijkheid van weglatingen in vertalingen (bijv. epitheta ornantia).

Wat moet je kunnen: De grammaticale functie van een woord in een Griekse zin bepalen, deze functie vergelijken met de functie in een Nederlandse vertaling, en Griekse woorden identificeren die niet in een gegeven vertaling zijn opgenomen.

Waar op letten: Bij deel a: zowel het Grieks als de vertaling bespreken en de verschuiving in grammaticale functie van Ἕκτορα/Hektor correct benoemen (lijdend voorwerp/accusativus in Grieks vs. onderwerp/nominativus in vertaling). Bij deel b: alle weggelaten Griekse woorden citeren, inclusief eventuele enclitica indien relevant (hier: ποιμένα λαῶν).

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2022
tijdvak 1
vrijdag 20 mei
9.00 - 12.00 uur
Griekse taal en cultuur
Bij dit examen hoort een bijlage.
Achter het correctievoorschrift zijn twee aanvullingen op het correctievoorschrift opgenomen.
Dit examen bestaat uit 24 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling meegeteld.
VW-1111-a-22-1-0

### Pagina 2

Tekst 1

Regel 44-49 $\beta \bar{\eta} \tau / \mu \beta$ 10io
In deze regels laat Homerus op een aantal manieren merken dat Apollo onheil brengt. Een van deze manieren is de vermelding in regel 44 ($\beta \bar{\eta} \tau / \mu \kappa \bar{\eta} \rho$) en in regel 46 ( $\epsilon$ K $\lambda \alpha \gamma \zeta \alpha \nu \tau / \mu \chi \omega \mu \epsilon \nu oio$) dat Apollo boos is.
2p 1 Beschrijf in eigen woorden nog twee van deze manieren uit de regels 44-49 ($\beta \bar{\eta} \tau / \mu \beta$ 10io).

Regel 44-49 $\beta \bar{\eta} \tau / \mu \beta$ 10io en afbeelding 1
2p 2 a Citeer uit deze regels het Griekse tekstelement dat de actie beschrijft die Apollo op afbeelding 1 uitvoert.
b Citeer uit deze regels het Griekse woord voor het voorwerp dat op afbeelding 1 achter het dijbeen van Apollo hangt.

Regel 51 $\alpha$ v TO i O T O I
1p 3 Noteer in eigen woorden wie hiermee bedoeld zijn.

Regel 52 TUpai V EKVWV
Dit kan beschouwd worden als een anachronisme, want in de Myceense beschaving was het in het algemeen gebruikelijk doden te begraven en niet te cremeren. Dit anachronisme kan verklaard worden op grond van de ontstaansgeschiedenis van de Ilias.
2p 4 a Noteer deze verklaring.

Als we ervan uitgaan dat dit geen anachronisme is, moet er een verklaring zijn waarom men in dit geval afweek van de gewoonte de doden te begraven.
b Bedenk zelf een aannemelijke verklaring en noteer deze verklaring.

Regel 44-53 $\beta \bar{\eta} \tau / \mu \theta \epsilon O i o$
1p 5 Leg uit dat ergens binnen dit tekstgedeelte het narratologisch middel versnelling is toegepast. Ga in je antwoord in op de inhoud van de regels 44-53 ($\beta \bar{\eta} \tau / \mu \theta \epsilon Oio$).

Regel 53 $\delta \chi \epsilon T O$ en regel 54 K $\alpha \lambda \epsilon \sigma \sigma \alpha TO$
2p 6 Beschrijf de aspectswaarde van elk van deze twee persoonsvormen. Betrek in je antwoord de betekenis van beide persoonsvormen.

Regel 55 T $\hat{\omega} \tau / \mu$ "HPH
Het lijdend voorwerp in deze zin is niet uitgedrukt.
1p 7 Noteer in eigen woorden het lijdend voorwerp. Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 53 'Evv $\eta \mu \alpha \rho$).

VW-1111-a-22-1-o 2 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 3

1p 8 Regel 56 κήδετο t/m ὁρᾶτο
Verklaar Hera's partijdigheid in de Trojaanse oorlog. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 73 ὃ t/m μετέπειπεν
Een commentator merkt op dat in deze regel hetzelfde stilistisch middel is gebruikt als in regel 57 (Οἵ t/m ἐγένοντο).
3p 9 a Noteer de naam van dit stilistisch middel.
b Zowel regel 73 als regel 57 is een formule.
Beschrijf wat met de term formule bedoeld wordt en noteer de verklaring voor het gebruik van formules in de orale poëzie. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 75 μῆνιν t/m ἄνακτος
In regel 1 van boek 1 van de Ilias staat:
Μῆνιν ἄϊξιδε, θεά, Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
2p 10 Noteer voor respectievelijk Apollo en Achilles de oorzaak van hun wrok en wat zij als gevolg van die wrok deden.

Tekst 2 en Tekst 1

1p 11 Regel 3 van tekst 2 Troja nen t/m andere
Citeer uit de regels 59-64 van tekst 1 (Ἀτρείδη t/m Ἀπόλλων) het Griekse woord dat in deze context naar hetzelfde verwijst als Troja nen.

1p 12 Regel 7 van tekst 2 Agamemnon gaf geen antwoord.
Met deze zin wordt de weergave van de redevoering van Achilles onderbroken.
Noteer de nummers van de twee opeenvolgende regels van tekst 1 waartussen deze onderbreking is ingevoegd.

Tekst 3

1p 13 Regel 349 weerloze vrouwen te misleiden
Beschrijf de gebeurtenis waarnaar Diomedes hier verwijst.

1p 14 Beschrijf in eigen woorden het beeld dat in tekst 3 van Aphrodite wordt geschetst, en leg uit dat dit beeld past bij een kenmerk van de goden zoals ze door Homerus beschreven worden. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 30 woorden.

VW-1111-a-22-1-o 3 / 6 lees verder ►►►


### Pagina 4

Afbeelding 2 en Tekst 3
Op afbeelding 2 wordt weergegeven wat er direct na regel 351 van tekst 3
gebeurt (niet in dit examen afgedrukt).
2p 15 Noteer de namen van de drie afgebeelde figuren.
Tekst 4
Regel 253 ἐξομὴ κεν, ἥ κεν ἀλοίην
Achilles lijkt in zijn antwoord in eerste instantie te erkennen dat deze twee
mogelijkheden bestaan. Maar later blijkt hij ervan uit te gaan dat slechts
een van deze mogelijkheden werkelijk bestaat.
2p 16 a Citeer uit de regels 265-272 (ὣς τ/m θύων) het Griekse woord op
grond waarvan het lijkt dat Achilles erkent dat deze twee
mogelijkheden bestaan.
b Beschrijf in eigen woorden een gegeven uit de regels 265-272
(ὣς t/m θύων) waaruit blijkt dat volgens Achilles slechts een van deze
mogelijkheden werkelijk bestaat.
Regel 255 μάρτυροι ἔσσονταῖ καὶ ἐπίσκοποι ἁρμονιάων
2p 17 a Schrijf regel 255 over en scanneer deze regel.
Van het woord ἐσσονταῖ bestaat ook een versie met één sigma.
b Leg op basis van het metrum uit, dat de versie met één sigma op deze
plaats in regel 255 niet gebruikt kan worden.
Regel 256-257 οὐ t/m ἀφέλωμαι
2p 18 Leg uit dat in deze regels het narratologisch middel dramatische ironie is
toegepast. Betrek in je antwoord het optreden van Zeus in het gedeelte
dat aan tekst 4 voorafgaat (niet in dit examen afgedrukt).
Regel 250-259 Οὐ t/m ῥέξειν
In een bewerking van het verhaal heeft Imme Dros deze regels als volgt
samengevat:
‘Ik zal je niet langer ontwijken,’ zei hij. ‘We zullen vechten, maar laten
we één ding afspreken: als jij sterft geef ik je lichaam aan de Grieken,
als ik sterf blijft mijn lijk in Ilios.’
1p 19 Citeer uit de regels 250-259 (Οὐ t/m ῥέξειν) het Griekse tekstelement
waarop de woorden ‘als ik sterf blijft mijn lijk in Ilios’ gebaseerd zijn.
Regel 263 ὁμόφρονα θυμὸν ἔχουσιν
1p 20 Citeer uit het vervolg (t/m regel 267 ταλαύρινον πολεμιστὴν) het Griekse
woord dat inhoudelijk overeenkomt met ὁμόφρονα θυμὸν ἔχουσιν.
VW-1111-a-22-1-o 4 / 6 lees verder

### Pagina 5

Regel 262-267 ὥς τ/m ταλαύρινον πολεμιστην
De primaire functie van deze vergelijking is het illustreren van Achilles’
opmerking in de regels 265-266 (ὥς τ/m ἔσονταt).
Een van de secundaire functies van deze vergelijking is vooruit verwijzen.
21 a Leg uit dat met deze vergelijking vooruit verwezen wordt.
Beargumenteer je antwoord met een gegeven uit het vervolg van de
Ilias. Ga in je antwoord in op het beeld van deze vergelijking.
Een andere secundaire functie van deze vergelijking is het opwekken van
emotie.
b Leg uit dat met deze vergelijking emotie opgewekt wordt. Ga in je
antwoord in op het beeld van deze vergelijking en noteer de emotie
die opgewekt wordt.
Regel 268 Πantoins ἀρετῆς μιμνήσκεο
22 Verdedig de stelling dat deze woorden sarcastisch bedoeld zijn. Betrek in je
antwoord zowel de woorden Πantoins ἀρετῆς μιμνήσκεο als een andere
opmerking van Achilles in het vervolg (t/m regel 272 θάων).
Regel 277 ἂν τ/m λαῶν
Deze regel wordt door J. van Gelder als volgt vertaald:
en gaf hem weer terug aan Achilles, zonder dat Hektor het zag.
In deze vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.
23 a Leg dit uit met betrekking tot Ἕκτορα. Ga in je antwoord in op zowel
het Grieks als de vertaling.
b Citeer uit regel 277 (ἂν τ/m λαῶν) de Griekse woorden die niet in de
vertaling zijn weergegeven.

Algemeen

24 a Achilles wordt behalve als homerische held ook wel als slachtoffer van de
oorlog gezien.
Wat maakt hem tot een homerische held? Laat buiten beschouwing
dat door Homerus over hem gedicht is.
b Noteer een reden waarom Achilles als slachtoffer van de oorlog
gezien kan worden. Laat buiten beschouwing dat hij (jong) zou
sterven. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.

Let op: de laatste opdracht van dit examen staat op de volgende
pagina.

VW-1111-a-22-1-o 5/6 lees verder ►►►

### Pagina 6

Tekst 5
38p Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 5.
Vertaal de regels 348 t/m 364 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1111-a-22-1-o
einde