# Eindexamen Grieks VWO 2021 tijdvak 3

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2021/tijdvak-3

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2021
tijdvak 3
woensdag 7 juli
9.00 - 12.00 uur
Griekse taal en cultuur
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 25 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je
antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste
tekstelement in de beoordeling meegeteld.

VW-1111-a-21-3-o

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 Regel 471 Tà δ᾽ ὀργή
Beschrijf het verband dat volgens Aristoteles bestaat tussen de verering
van Dionysus en het ontstaan van de Griekse tragedie. Baseer je
antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 25 woorden.

1p 2 Regel 472 ἀβακχεῦτοισιν
Citeer uit het vervolg (t/m regel 475 θἔλ ω) het Griekse tekstelement dat
een inhoudelijke tegenstelling vormt met ἀβακχεῦτοισιν.

1p 3 Regel 472 Ἄρρητ’ t/m βροτῶν
Deze uitspraak dient in dit verband opgevat te worden als een van de
twee premissen van een syllogisme. Dit syllogisme wordt in de tekst niet
volledig uitgedrukt.
Noteer in eigen woorden het volledige syllogisme.

1p 4 Regel 474 ἔστι δ᾽ ἀξί εἰδέναι
Deze woorden worden door Pentheus opgevat als
A eerbiedig.
B provocerend.
C verklarend.
D verontschuldigend.

1p 5 Regel 478 Ὁποῖος ἤθελ᾽
Noteer uit de Bacchae een voorbeeld van de eigenschap waarnaar met
deze woorden wordt verwezen.

Regel 481-490 Ἦθες t/m θεόν
In Ab Urbe Condita van de Romeinse schrijver Livius wordt verteld over
de Bacchanalia in Rome.
Vanaf het moment dat de rituelen gemeenschappelijk waren, mannen
zich onder de vrouwen hadden gemengd en de vrijheid die de nacht
bood, erbij was gekomen, was daar geen misdaad, geen schandaad
achterwege gebleven.
In de regels 481-490 (Ἦθες t/m θεόν) wordt een vergelijkbare
verdachtmaking gesuggereerd.

1p 6 Noteer het nummer van de regel waarin dit gebeurt.

2p 7 Regel 485-495 Τὰ t/m χερσίν
Op een bepaald punt in deze regels neemt Dionysus de leiding in het
gesprek over van Pentheus.
a Noteer het nummer van de regel waarin Dionysus de leiding in het
gesprek overneemt.
b Beschrijf in eigen woorden de manier waarop hij dit doet.

VW-1111-a-21-3-o 2/6 lees verder

### Pagina 3

Regel 496 Λὐτός μ' ἀφαιροῦ
In verband met de opvoeringspraktijk waren geschreven
regieaanwijzingen niet nodig voor de oorspronkelijke opvoering van een
tragedie.
2p 8 a Noteer het kenmerk van de opvoeringspraktijk waardoor dit het geval
was. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je
voor dit examen gelezen hebt.
b Noteer een regieaanwijzing die past bij de woorden Λὐτός μ' ἀφαιροῦ
in regel 496.

Regel 497 Εἰρκταῖσί ἔνδον
1p 9 Citeer uit de regels 509-514 (Χώρει t/m κεκτήσομαι) het Griekse
tekstelement waarmee Pentheus Εἰρκταῖσί ἔνδον preciseert.

Regel 504 Λὐδῶ t/m σώφροσιν
Deze regel wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald:
Ik zeg u rustig: bind mij niet, beheers u.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet volledig
overgenomen.
2p 10 a Leg dit uit met betrekking tot $\delta \varepsilon \hat{\imath} v$. Ga in je antwoord in op zowel het
Grieks als de vertaling.
b Verdedig de stelling dat met de weergave 'beheers u' in de vertaling
Dionysus' belediging aan het adres van Pentheus verloren is gegaan.

Regel 511 τάσδε
1p 11 Noteer de naam van het deel van het theater waar deze personen zich
bevonden. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je
voor dit examen gelezen hebt.

Afbeelding 1

[FIGUUR: Een schematische tekening van een theatergebouw met aanduidingen voor verschillende delen.]

Deze afbeelding is een illustratie bij de voorgeschiedenis van het verhaal
van de Bacchae.
2p 12 a Noteer de naam van de staande persoon en de gemeenschappelijke
benaming van de personen om hem heen. Baseer je antwoord op de
achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b Beschrijf het verband tussen deze afbeelding en de inhoud van
regel 507 van tekst 1 (Πενθεύς t/m Ἐχίγονος).

VW-1111-a-21-3-o 3/6 lees verder ‣‣‣

### Pagina 4

Tekst 2

Tekst 2 is een gedeelte van een vak voorkomend tekstonderdeel van
een tragedie.
13 a Noteer de naam van dit tekstonderdeel. Baseer je antwoord op de
achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b Tot wie zijn de woorden van deze tekst gericht? Laat buiten
beschouwing dat de woorden ook tot de toeschouwers in het theater
gericht zijn. Baseer je antwoord op het voorafgaande (niet in dit
examen afgedrukt).

14 Regel 1065 κατῆγεν t/m πέδον
Citeer uit het vervolg (t/m regel 1074 ἐφήμενον) het Griekse tekstelement
dat hiermee inhoudelijk overeenkomt.

15 Regel 1066-1069 κυκλοῦτο t/m γῆν
In deze regels gebruikt de spreker twee beelden in het stilistisch middel
vergelijking.
Noteer in eigen woorden de twee beelden en het tertium comparationis.

16 a Regel 1070-1075 Πενθέα t/m μαινάδας
Deze regels worden door W. Courteaux en B. Claes als volgt vertaald:
Hij zette Pentheus op de tak en vervolgens
liet hij de den weer overeind komen zonder hem los te laten,
heel voorzichtig om de man op zijn tak niet weg te slingeren.
Hoog in de lucht rees nu de den met mijn meester in de top;
zelf kon hij de vrouwen amper zien, maar des te beter zagen zij hem.
Citeer het Griekse tekstelement dat in de vertaling is weergeven met
‘zonder hem los te laten’.

b In de vertaling is het stilistisch middel metafoor uit de regels 1073-1075
(ὀρθὴ t/m μαινάδας) niet overgenomen.
Citeer uit deze regels het Griekse woord dat metaforisch gebruikt is.

VW-1111-a-21-3-o 4/6 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

Regel 1075-1083 Ὦφθη t/m πυρός
In het Bijbelboek Handelingen wordt beschreven dat een zekere Saul
actief was als vervolger van aanhangers van Jezus. Toen hij eens
onderweg was naar Damascus om daar aanhangers van Jezus te
arresteren, gebeurde het volgende:
Toen hij op zijn tocht Damascus naderde, omstraalde hem plotseling
een licht uit de hemel. Hij viel ter aarde en hoorde een stem die hem
zei: "Saul, Saul, waarom vervolgt gij Mij?" Hij sprak: "Wie zijt gij,
Heer?" Hij antwoordde: "Ik ben Jezus, die gij vervolgt. Maar sta op en
ga de stad in; daar zal iemand u zeggen wat gij doen moet."
23
17
Noteer in eigen woorden twee inhoudelijke overeenkomsten tussen het
bovenstaande citaat en de regels 1075-1083 van de Bacchae (Ὦφθη t/m
πυρός).
Regel 1084 Σίγησε en regel 1085 εἶχε
Beschrijf de aspectwaarde van elk van deze beide persoonsvormen. Ga
in je antwoord in op de context van elk van beide persoonsvormen.
Regel 1095-1100 Ὥς t/m ἤνυτον
In deze regels komt het narratologisch middel vertellerscommentaar voor.
Citeer uit deze regels het desbetreffende Griekse tekstelement.
Regel 1101 προβυμίας en regel 1102 ἀπορία
Van wie wordt de gemoedstoestand beschreven door deze woorden?
A προβυμίας en ἀπορία beschrijven beide die van Pentheus.
B προβυμίας en ἀπορία beschrijven beide die van de Thebaanse
vrouwen.
C προβυμίας beschrijft die van Pentheus en ἀπορία die van de
Thebaanse vrouwen.
D προβυμίας beschrijft die van de Thebaanse vrouwen en ἀπορία die van
Pentheus.
Regel 1105-1109 Ἐπεὶ t/m κρυφαίους
a Leg uit dat in deze regels het narratologisch middel dramatische ironie
wordt gebruikt.
b Verdedig de stelling dat de vrees die Agaue in deze regels uit, bizar is,
gezien een opmerking die ze in deze regels maakt.
Regel 1095-1110 Ὥς t/m χθονός
De vrouwen proberen achtereenvolgens op drie verschillende manieren
Pentheus te pakken te krijgen. Alleen de derde manier is succesvol.
Beschrijf in eigen woorden de drie verschillende manieren waarop ze
Pentheus te pakken proberen te krijgen. Gebruik bij voorkeur niet meer
dan 45 woorden.
Let op: de laatste vragen en opdracht van dit examen staan op de
volgende pagina.
VW-1111-a-21-3-o
5 / 6

### Pagina 6

Algemeen

Tussen Pentheus in tekst 2 en Mnesilochus in de _Thesmophoriazusae_ (in
een tekstgedeelte dat niet in dit examen is afgedrukt) bestaat een
overeenkomst wat betreft hun uitdossing en een overeenkomst wat betreft
datgene wat ze willen gaan doen in die uitdossing.
3p 23 a Beschrijf deze twee overeenkomsten. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b Verdedig de stelling dat het ontdekt worden van Pentheus in tekst 2
een heel andere emotie bij het publiek oproept dan het ontdekt worden
van Mnesilochus in de _Thesmophoriazusae_ (in een tekstgedeelte dat
niet in dit examen is afgedrukt). Ga in je antwoord in op het gevolg dat
de ontdekking voor beide personen heeft. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Tekst 2 en Tekst 3

1p 24 Tekst 3 regel 666 Werp je blik naar alle kanten
Citeer uit de regels 1084-1090 van tekst 2 ($\Sigma{i\gamma\eta\sigma\epsilon}$ t/m $\eta\sigma\sigma\omicron\nu\epsilon\varsigma$) het
Griekse tekstelement dat eenzelfde situatie beschrijft als die waarnaar
verwezen wordt met Werp je blik naar alle kanten.

1p 25 Tekst 3 regel 672 onrechtvaardige daden
Zijn de onrechtvaardige daden in tekst 3 van dezelfde aard als die
waarnaar verwezen wordt in de regels 1106-1109 van tekst 2 ($\Phi\epsilon\rho\epsilon$ t/m
$\kappa\rho\upsilon\phi\alpha\iota\omicron\upsilon\varsigma$)? Ga in je antwoord in op de aard van de onrechtvaardige
daden in beide teksten.

Tekst 4

Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 4.
38p Vertaal de regels 238 t/m 257 in het Nederlands.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1111-a-21-3-o
6 / 6
einde