# Eindexamen Grieks VWO 2021 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2021/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2021
tijdvak 2
vrijdag 25 juni
9.00 - 12.00 uur
Griekse taal en cultuur
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 24 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je
antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste
tekstelement in de beoordeling meegeteld.

VW-1111-a-21-2-o

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 Op welke plekken in het theater bevonden de sprekende personages in tekst 1 zich precies?
A bij de είσοδοι en in het θέατρον
B in het θέατρον en in de ορχήστρα
C voor de σκηνή en in de ορχήστρα
D voor de σκηνή en in het θέατρον

Regel 314-316 Het t/m aard
Uit deze regels komt een kenmerk van Euripides naar voren dat hij volgens veel lezers in hogere mate bezit dan de andere Griekse tragedieschrijvers.
1p 2 Om welk kenmerk gaat het? Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Regel 319-322 Jij t/m worden
In het vervolg citeert Cadmus aan hetzelfde gevoel als Teiresias hier doet.
3p 3 a Citeer uit de regels 330-336 ($Ο \tau/m \pi \rho \sigma \eta$) het Griekse woord voor het begrip waardoor dat gevoel veroorzaakt wordt.

In de regels 319-322 (Jij t/m worden) maakt Teiresias gebruik van een argumentatief middel.
b Noteer de naam van dit argumentatief middel.
c Noteer in eigen woorden de niet uitgesproken conclusie die getrokken moet worden uit de woorden van Teiresias in de regels 319-332 (Jij t/m worden).

1p 4 Regel 326 jij bent waanzinnig
Citeer uit de regels 343-350 ($Ο \tau/m \mu \theta \epsilon \zeta$) het Griekse tekstelement waarmee Pentheus aangeeft dat hij daarentegen vindt dat Teiresias waanzinnig is.

Regel 330-342 $Ω \tau/m \delta \iota \delta \omicron v$
In een commentaar merkt J. Roux op over deze passage:
3p 5 a Na de theoloog luisteren we nu naar de grootvader.
Noteer in eigen woorden twee argumenten voor de bewering dat Cadmus zich in deze regels als grootvader opstelt. Gebruik bij voorkeur niet meer dan in totaal 30 woorden.
b Beargumenteer op grond van de regels 343-357 ($Ο \tau/m \iota \delta \omicron v$) dat de grootvader minder heftig door Pentheus afgewezen wordt dan de theoloog. Ga in je antwoord in op zowel de grootvader als de theoloog.

VW-1111-a-21-2-o 2 / 6 lees verder

### Pagina 3

1p 6 Regel 341-342 $\delta \tilde \omega \rho \delta \tau/m \mid \delta \delta \nu$ Noteer een regieaanwijzing bij deze regels.
Regel 343-357 O \~u t/m i \delta \omega \nu
Deze woorden van Pentheus zijn te verdelen in drie delen, waarin steeds
een andere persoon of de voornaamste aandacht van Pentheus krijgt.
3p 7 Citeer van elk deel het eerste Griekse woord en noteer achter elk woord
welke persoon in het desbetreffende deel de voornaamste aandacht van
Pentheus krijgt.
Regel 351-357 $\mu \alpha \lambda \iota \sigma \tau \alpha$ t/m i \delta \omega \nu
In Livius' verhaal over de Bacchanalia spreekt consul Postumius in Rome
het volk toe met onder meer de volgende woorden:
Wat hun aantal betreft: wanneer ik u zeg dat het vele duizenden
mensen zijn, moet u wel hevig schrikken, als ik er niet meteen bij zeg
wie dat zijn, en wat voor mensen het zijn. Welnu, allereerst bestaat een
groot deel uit vrouwen; dat is de bron van dit kwaad geweest. Verder
zijn het mannen die veel van vrouwen weg hebben, die zich lenen voor
ontucht of zelf ontucht plegen, die in extase verkeren en verdoofd zijn
door slaapgebrek, wijn, nachtelijk lawaai en geschreeuw.
1p 8 'zich lenen voor ontucht of zelf ontucht plegen'.
Citeer uit de regels 351-357 ($\mu \alpha \lambda \iota \sigma \tau \alpha$ t/m i \delta \omega \nu) het Griekse
element dat naar hetzelfde verwijst als 'zich lenen voor ontucht of zelf ontucht
plegen' in het bovenstaande citaat.

Afbeelding 1

Op afbeelding 1 is een situatie uit het verhaal van de Bacchae
weergegeven.
3p 9 a Citeer uit de regels 337-342 van tekst 1 ($\Omega \rho \alpha \zeta$ t/m $\delta \delta \nu$) het Griekse
werkwoord waarmee eenzelfde handeling wordt weergegeven als de
handeling die de bacchanten op deze afbeelding hebben uitgevoerd.

Omdat er precies drie bacchanten zijn afgebeeld, wordt wel beweerd dat
het drie specifieke vrouwen uit de Bacchae betreft.
b Noteer de naam van elk van deze drie vrouwen. Baseer je antwoord
op de inhoud van de Bacchae.

Tekst 2

Regel 1251-1258 ' $\Omega \zeta$; t/m $\epsilon \tilde{v} \delta \alpha \iota \mu \circ \nu \alpha$
1p 10 Citeer uit deze regels het Griekse woord dat samenval wat Pentheus'
$\alpha \mu \alpha \rho \tau \iota \alpha$ was.

VW-1111-a-21-2-o 3/6 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Hier is een gedetailleerde analyse van de examenpagina:

**1. Type pagina:**
*   **Opgavepagina**: Dit is duidelijk een pagina met examenopgaven. Dit blijkt uit de genummerde vragen (11 t/m 14), het puntensysteem (2p, 3p, 1p) en de instructies om antwoorden te baseren op specifieke regels of achtergrondinformatie.

**2. Visuele elementen:**
*   **Tekst**: De pagina bestaat uitsluitend uit tekst. Er zijn geen grafieken, tabellen, figuren of diagrammen aanwezig.
*   **Pagina-indeling**: De pagina volgt een standaard examenopmaak met een linkermarge voor puntentellingen en vraagnummers, en de hoofdtekst in een enkele kolom.
*   **Griekse tekens**: Er worden Griekse tekens gebruikt om specifieke regels uit een Griekse tekst aan te duiden (bijv., "Φεῦ t/m δυστυχεῖν", "Πρῶτον t/m πάτερ", "Σπαρτῷ t/m Ἐχίονι", "πρόσωπον").

**3. Wiskundig/wetenschappelijk concept:**
*   Dit examen richt zich niet op wiskundige of natuurwetenschappelijke concepten.
*   **Literatuur/Klassieke Talen (Grieks)**: De vragen zijn gericht op de analyse en interpretatie van een Griekse tekst, waarschijnlijk een fragment uit Euripides' *Bacchae*. Kandidaten moeten Griekse tekstelementen identificeren en interpreteren.
*   **Psychologie/Maatschappelijke context**: Vraag 12 introduceert een maatschappelijke context over psychose en omgaan met verwarde mensen, wat gebruikt moet worden

### Pagina 5

Regel 1275-1278 Τíς t/m θηρώμεναι
1p 15 In deze regels blijkt dat Agaue niet geheel zeker is van zichzelf.
Citeer uit deze regels het Griekse tekstelement waaruit dit blijkt.

Regel 1284 Οὐκ t/m κάρα
1p 16 Leg uit dat in deze regel het lot van Pentheus geïllustreerd wordt door het
stilistisch middel hyperbaton. Citeer in je antwoord de Griekse woorden
die het hyperbaton vormen.

Regel 1287 Δύστην' t/m πάρε
1p 17 Noteer de naam van een stilistisch middel dat in deze regel gebruikt is.

Regel 1291 Ἀκταίωνι διέλαχον κύνες
2p 18 Deze gebeurtenis was een bestraffing door Artemis. De reden voor deze
bestraffing komt overeen met de reden die Dionysus had voor de
bestraffing van Pentheus.
a Noteer in eigen woorden deze overeenkomstige reden. Baseer je
antwoord op de regels 337-340 van tekst 1 (῾Ορᾶς t/m ὀργάσιν) en de
regels 1290-1297 van tekst 2 (Ποῦ t/m νιν).
b Noteer in eigen woorden welke andere overeenkomst tussen het lot
van Actaeon en dat van Pentheus genoemd wordt in de
regels 1290-1297 van tekst 2 (Ποῦ t/m νιν).

Regel 1293 Ἑκτóμεi μολών
Deze woorden worden door W. Courteaux en B. Claes als volgt vertaald:
1p 19 Hij wou gaan bespotten.
Op welk grammaticaal gegeven in het Grieks is het woord 'wou'
gebaseerd?

Regel 1295 Ἐμάνητε
1p 20 Citeer uit de regels 1269-1272 (Οὐκ t/m πάτερ) het Griekse tekstelement
waarmee naar deze zelfde geestelijke gesteldheid verwezen wordt.

Regel 1295 πᾶσά τ᾽ ἐξεβακχευόθη πόλις
2p 21 a Leg uit dat het gebruik van het woord πᾶσά een overdrijving is. Baseer
je antwoord op de inhoud van de Bacchae.
b Verdedig de stelling dat Cadmus een goede bedoeling heeft met deze
overdrijving.

Let op: de laatste vragen en opdracht van dit examen staan op de
volgende pagina.

VW-1111-a-21-2-o 5/6 lees verder ►►►

### Pagina 6

Regel 1298 Tò t\textit{u}m π\textit{a}\tau\textit{e}p;
Deze regel wordt door G. Koolschijn als volgt vertaald.
Het lichaam van mijn lieve zoon, waar is het, vader?
Uit deze vertaling blijkt, dat volgens de vertaler in het Grieks het stilistisch
middel enallage is toegepast.
1p 22 Leg dit uit. Ga in je antwoord in op zowel het Grieks als de vertaling.

Regel 1300-1301 $^1$H t/m 1k
Tussen de regels 1300 en 1301 stond volgens veel geleerden oorspronkelijk
nog een stuk tekst.
1p 23 Noteer een verklaring voor deze veronderstelling. Baseer je antwoord op de
inhoud van regel 1300 en het vervolg.

Zowel het woord oîkoç in het Grieks als het woord 'huis' in het Nederlands
wordt soms gebruikt als metonymia.
1p 24 In welke regel kan het niet anders dan als metonymia opgevat worden?
A regel 1273
B regel 1290
C regel 1308
D regel 1313

Tekst 3

Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 3.
38p Vertààl de regels 890 t/m 908 in het Nederlands.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1111-a-21-2-o einde