# Eindexamen Grieks VWO 2019 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2019/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2019
tijdvak 2
dinsdag 18 juni
13.30 - 16.30 uur
Griekse taal en cultuur
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 28 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling meegeteld.

VW-1111-a-19-2-o

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 Regel 2 $\delta ı\alpha\delta o\chi\hat{\eta}s$ t/m $\gamma\acute{\iota}\nu\epsilon\tau\alpha\iota$. Leg uit waaruit blijkt dat Periander zich ervan bewust was dat hij in zijn positie aan gevaren blootstond. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m regel 12 $\tau\omicron\iota\omega\tau\hat{\omega}$).

1p 2 Regel 3-4 $\mathcal{\epsilon}\pi\epsilon\acute{\iota}\tau\epsilon$ t/m $\tau\upsilon\rho\acute{\alpha}\nu\nu\omega$. Citeer uit het voorafgaande het Griekse tekstelement dat een tegenstelling vormt met $\mathcal{\epsilon}\pi\epsilon\acute{\iota}\tau\epsilon$ t/m $\tau\upsilon\rho\acute{\alpha}\nu\nu\omega$.

1p 3 Regel 4 $\delta\iota\text{' }\alpha\gamma\gamma\epsilon\lambda\omega\nu$. Citeer uit de regels 1-7 ($\text{}\text{A}\rho\xi\alpha\nu\tau\omicron s$ t/m $\mathcal{\epsilon}\pi\iota\tau\rho\epsilon\pi\epsilon\acute{\upsilon}\nu\alpha\iota$) het Griekse tekstelement dat inhoudelijk overeenkomt met $\delta\iota\text{' }\alpha\gamma\gamma\epsilon\lambda\omega\nu$.

2p 4 Regel 2-5 $\text{‘}O\ \tau\omicron\iota\nu\nu\nu\ \text{t/m}\ \mu\iota\alpha\iota\phi\omega\acute{\nu}\tau\epsilon\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\rho\

### Pagina 3

7 (2p) Regel 15 Ὃ δὲ οὐδὲν οἱ ἔφη Θρασύβουλον ὑποθέσθαι
a. Verdedig de stelling dat de bode hierin gelijk heeft.
b. Verdedig de stelling dat de bode hierin geen gelijk heeft.
8 (1p) Regel 15 ἔφη, regel 16 ἀποπέμψειε, regel 17 ὁπόππε, regel 18 συνείς
Deze vier werkwoordsvormen verwijzen naar verschillende momenten in
het verhaal.
Noteer deze vier werkwoordsvormen in chronologische volgorde, van
eerder naar later.
9 (2p) Regel 19 τοὺς ὑπερόχους τῶν ἀστῶν
Citeer uit de regels 7-13 (Θρασύβουλος t/m κήρυκα) de twee niet direct
opeenvolgende Griekse tekstelementen die inhoudelijk vergelijkbaar zijn
met τοὺς ὑπερόχους τῶν ἀστῶν.
10 (1p) Regel 20-21 Ὃσα t/m ἀπετέλεσε
Van welke mededeling uit de regels 1-7 (Ἅρξαντος t/m ἐπιτροπεύοι)
vormen de woorden Ὃσα t/m ἀπετέλεσε een nadere uitwerking?
Beantwoord de vraag in het Nederlands.
11 (1p) Regel 24 ἔφη ἡ Μέλισσα
Citeer uit het vervolg (t/m regel 31 γυναῖκας) het laatste Griekse woord
van Melissa's mededelingen.
12 (1p) Regel 26 ὄφελος εἶναι οὐδὲν
Waarvan was dit het gevolg? Baseer je antwoord op de regels 22-28
(Πέμπαντι t/m ἐπέβαλc).
13 (1p) Regel 28 ψυχρὸν
Citeer uit het vervolg (t/m regel 31 γυναῖκας) het Griekse tekstelement
waarmee ψυχρὸν inhoudelijk vergelijkbaar is.
14 (1p) Regel 29 τὸ συμβόλαιον
Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 22 Πέμψαντι) het Griekse woord
waarmee hetzelfde bedoeld wordt als met συμβόλαιον.
15 (1p) Regel 36 Τοιοῦτο
Dit woord kun je hier het best opvatten als:
A zo afwisselend
B zo gehoorzaam
C zo gruwelijk
D zo spannend
VW-1111-a-19-2-o 3/6 lees verder ►►►

### Pagina 4

Tekst 2

1p 16 Regel 1 ταῦτα
Beschrijf in eigen woorden wat in deze context concreet bedoeld wordt met ταῦτα. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m regel 3 ἐλθεῖν).

1p 17 Regel 2 πλεονέκτην
Beschrijf de houding van de Grieken die voor Gelo de aanleiding is om deze kwalificatie te gebruiken. Baseer je antwoord op de regels 1-9 (Οἱ μὲν t/m νέμεται).

1p 18 Regel 3 βάρβαρον, regel 4 βαρβαρικοῦ
Noteer voor elk van deze twee woorden naar welk volk het verwijst.

1p 19 Regel 8-9 οὔτε ἐμὲθ t/m ἐκπρηξόμενοι
Beschrijf in eigen woorden Gelo's aanbod dat hij in het voorafgaande (vanaf regel 1 Οἱ μὲν) heeft vermeld, maar dat hij in de regels 8-9 (οὔτε ἐμὲθ t/m ἐκπρηξόμενοι) niet expliciet noemt.

2p 20 Regel 3-9 Αὐτοὶ t/m νέμεται
In deze regels maakt Herodotus gebruik van een tautologie.
a. Citeer de twee Griekse woorden die samen de tautologie vormen.
b. Leg uit wat met deze tautologie benadrukt wordt.

1p 21 Regel 11 οὕτω δὴ
Waarmee kunnen deze woorden het best geparafraseerd worden?
A nu de dood van Dorieus gewroken is
B nu Gelo gewonnen heeft
C nu het jullie eigen zaken betreft
D nu jullie groot voordeel van de havens hebben

1p 22 Regel 1-11 Ἄνδρες t/m γέγονε
Na deze woorden van Gelo is het vervolg van zijn rede verrassend.
Leg dit uit. Ga daarbij zowel in op de regels 1-11 (Ἄνδρες t/m γέγονε) als op het vervolg van Gelo's rede (vanaf regel 12 Ἀτιμίης).

VW-1111-a-19-2-o 4 / 6 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

Regel 17 ἐπ’ ὦ τε στρατηγός τε καὶ ἡγεμὼν τῶν Ἑλλήνων ἔσομαι
Met deze woorden noemt Gelo een voorwaarde. In het vervolg brengt
Syagrus een argument tegen deze voorwaarde in; Gelo geeft in het
vervolg een argument vóór deze voorwaarde. Deze argumenten zijn
verschillend van aard.
3p 23 a. Noteer in eigen woorden het argument dat Syagrus tegen deze
voorwaarde inbrengt in de regels 20-25 ($^3$H t/m βουθήσειν).
b. Noteer in eigen woorden het argument vóór deze voorwaarde dat Gelo
geeft in de regels 27-32 ($^3\Omega$ t/m πλεόνων).
c. Beschrijf in eigen woorden het verschil in aard tussen de argumenten
van Gelo en Syagrus. Ga op beide argumenten in. Laat buiten
beschouwing dat het om een argument en een tegenargument gaat.
Regel 26-27 Πρᾶς τ/m λόγον
Deze woorden worden door H. van Dolen als volgt vertaald:
Het was Gelo duidelijk dat hij geen schijn van kans had bij
Syagros en daarom deed hij een laatste bod.
2p 24 a. Citeer het Griekse woord dat in de vertaling is weergegeven met 'Het
was duidelijk'.
b. Citeer het Griekse woord dat in de vertaling is weergegeven met
'geen schijn van kans'.
1p 25 Regel 33 ἡμεῖς t/m λόγου
Beschrijf in eigen woorden de inhoud van wat Gelo hiermee bedoelt.
Baseer je antwoord op de regels 27-36 ($^3\Omega$ ξείνε t/m ἐρήμους).
Regel 27-36 $^3\Omega$ ξείνε t/m ἐρήμους
Gelo maakt in zijn reactie gebruik van zowel een γνώμη als een a-fortiori-
redenering.
2p 26 a. Formuleer de γνώμη in eigen woorden.
b. Formuleer de a-fortiori-redenering in eigen woorden.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
VW-1111-a-19-2-o
5/6
lees verder ► ► ►

### Pagina 6

Regel 35-36 $K\alpha\dot{\iota} \tau\dot{\eta} \nu \dot{\epsilon} \rho \eta \mu \rho \upsilon \varsigma$
Deze woorden worden door H. van Dolen als volgt vertaald:
Je hebt het maar voor het zeggen: of je doet het ermee of je
vertrekt, maar dan zonder mijn onontbeerlijke militaire steun.
27 2p a. Citeer het Griekse tekst element dat in de vertaling is weergegeven met
'of je doet het ermee'.
Van Dolen biedt niet alleen een vertaling, maar van een bepaald Grieks
woord biedt hij ook een interpretatie.
b. Citeer het desbetreffende Griekse woord.
Regel 39 $\eta\eta\ \textrm{\AE}\lambda\lambda\alpha\varsigma$
28 1p Noteer de naam van het stilistisch middel dat hier is gebruikt.
Tekst 3
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3.
38p Vertaal de regels 1 t/m 12 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1111-a-19-2-0
einde