# Eindexamen Grieks VWO 2019 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2019/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2019
tijdvak 1
donderdag 9 mei
9.00 - 12.00 uur
Griekse taal en cultuur
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 25 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling
meegeteld.
VW-1111-a-19-1-o

### Pagina 2

Tekst 1

Regel 2 Ἤετίωνι
Deze Ēētion was geen lid van de familie van de Bacchiaden; zijn vrouw Labda wel.
1p 1 Leg uit door welke omstandigheid Ēētion met Labda had kunnen trouwen, hoewel de Bacchiaden hun dochters in principe alleen binnen hun eigen familie uithuwelijken. Baseer je antwoord op het voorafgaande (niet in dit examen afgedrukt).

Regel 1-4 Τοῦτο τ/μ διαφθεῖραι
In deze regels komt het voor Herodotus kenmerkende verschijnsel kop-staartconstructie voor.
1p 2 Citeer de twee Griekse woorden die de kop-staartconstructie vormen.

Regel 6 οὗτοι
Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 1 Τοῦτο) het Griekse tekstelement waarmee dezelfde personen aangeduid worden als met οὗτοι.
1p 3

Regel 8 τῶν εἵνεκα ἐκεῖνοι ἀπικοίατο
Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 1 Τοῦτο) de twee Griekse tekstelementen die de beide inhoud van τῶν εἵνεκα ἐκεῖνοι ἀπικοίατο weergeven.
2p 4

Regel 9 τοῦ πατρὸς
a. Verdedig de stelling dat met τοῦ πατρὸς de vader van Labda bedoeld wordt. Ga daarbij in op de relatie tussen de bezoekers van Labda en haar vader. Baseer je antwoord op het voorafgaande (niet in dit examen afgedrukt).
b. Noteer de naam van degene die met τοῦ πατρὸς bedoeld wordt, als het niet de vader van Labda is. Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 1 Τοῦτο).
2p 5

Regel 10-11 Τοῖσι τ/μ προσοῦσαι
Nadat dit plan mislukt is, komen de bezoekers tot een nieuw besluit.
1p 6 Citeer uit het vervolg (t/m regel 20 ἀναβλαστεῖν) het Griekse tekstelement waarmee de inhoud van het nieuwe besluit wordt weergegeven.

Regel 11-12 Ἐπεῖτε τ/μ παιδίον
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
Maar toen Labda haar kind aan een van die mannen had overhandigd, wilde een goddelijke beschikking, dat het tegen hem lachte.
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel overgenomen.
1p 7 Leg dit uit met betrekking tot het tekstelement θείη τύχη. Ga daarbij in op zowel het Grieks als de vertaling.

VW-1111-a-19-1-o

2 / 5


### Pagina 3

Hier is een gestructureerde analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Opgave pagina (met deels zichtbare voetnoten die verwijzen naar een uitgever en website voor examenmateriaal).

2.  **Visuele elementen**:
    *   Geen grafieken, tabellen, figuren of diagrammen.
    *   De pagina bestaat puur uit tekst, voornamelijk vragen en instructies, met daarin Griekse tekstfragmenten.
    *   Er zijn paginanummers (3/5), documentidentificatie (VW-1111-a-19-1-0), en een "lees verder" indicatie.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
    *   **N.v.t.** (Dit is een examen over Oud Grieks, geen wiskunde of natuurwetenschappen.)
    *   **Specifieke concepten die wel behandeld worden (uit de geesteswetenschappen):**
        *   **Oud Griekse taal en literatuur**: Vertaling, begrip van syntaxis en aspecten van werkwoordsvormen.
        *   **Historische interpretatie**: Conclusies trekken over religieuze opvattingen van een auteur (Herodotus) op basis van woordkeuze.
        *   **Argumentatieanalyse**: Identificeren van de argumentatieve functie van een zin in een betoog (van Socles).
        *   **Tekstanalyse**: Het citeren van relevante Griekse woorden of zinsdelen ter onderbouwing van een antwoord.
        *   **Begrip van betekenis**: Uitleggen van het gebruik van specifieke Griekse woorden of zinsneden en hun betekenis in context.

4.  **Context**:
    De student wordt gevraagd om diverse taken uit te voeren met betrekking tot een tekst in het Oud Grieks (vermoedelijk van Herodotus en Socles, aangezien deze namen expliciet genoemd worden). Dit omvat:

### Pagina 4

Regel 1-2 οὐκ ἐώντων
1p 15 Citeer uit de regels 1-7 (Τοῖσι t/m τάδε) het Griekse woord dat hiermee een tegenstelling vormt.
Regel 2 ὀλίγους τ/m συμβαλεῖν
Om dit bezwaar te ondervangen hadden de Atheners een renbode naar Sparta gestuurd om hulp te vragen.
2p 16 a. Beschrijf de bijzondere gebeurtenis die deze renbode onderweg meegemaakt zou hebben. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
b. Beschrijf de reden waarom de Spartanen de Atheners niet onmiddellijk te hulp kwamen. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Regel 3-4 καὶ ἑνικὰ ἢ χείρων τῶν γνωμέων
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
1p 17 en de minder goede zienswijze het dreigde te winnen
Noteer het grammaticale gegeven waarop de vertaling 'dreigde' is gebaseerd en citeer daarbij het desbetreffende Griekse woord.
Regel 9 λιπέσθαι
1p 18 Leg uit dat het gebruik van het medium de argumentatie van Miltiades ondersteunt.
Regel 10-11 Νῦν τ/m μέγιστον
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
1p 19 Want nu zijn de Atheners in een gevaar geraakt zo groot als zij in hun hele bestaan nooit gekend hebben.
Citeer uit de regels 10-11 (Νῦν τ/m μέγιστον) het Griekse tekstelement dat in de vertaling is weergegeven met 'in hun hele bestaan'.
Regel 12 Ἱππ|η
In het voorafgaande (niet in dit examen afgedrukt) heeft Herodotus verteld dat Hippias een droom had waardoor hij geloofde dat hij opnieuw aan de macht zou komen.
2p 20 a. Beschrijf deze droom. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
Na de droom gebeurde er iets waardoor Hippias niet langer geloofde dat hij opnieuw aan de macht zou komen. Deze gebeurtenis is door Herodotus verteld in het voorafgaande (niet in dit examen afgedrukt).
b. Beschrijf de desbetreffende gebeurtenis. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
VW-1111-a-19-1-o 4 / 5 lees verder ►►►

### Pagina 5

Regel 13 οἴη τέ ἐστι πρώτῃ τῶν Ἑλληνίδων πόλεων γενέσθαι
In regel 22 herhaalt Miltiades deze opmerking met de woorden ἔστι τοι
πόλις πρώτη τῶν ἐν τῇ Ἑλλάδι, maar er is een verschil in de manier
waarop hij zich uitdrukt.
1p 21 Beschrijf in eigen woorden het verschil in de manier van uitdrukken tussen
de opmerking in regel 13 en de herhaling ervan in regel 22. Ga in je
antwoord in op beide regels.
Regel 17-18 Ἅν t/m μηδίσαι
Deze regels worden door H. van Dolen als volgt vertaald:
Vermijden wij de strijd, dan hangt ons vast een burgertwist boven
het hoofd, want de stemming slaat zeker om en er zullen
Atheners zijn die de met de vijand gaan heulen.
1p 22 Citeer het Griekse woord waarop de vertaling ‘vast’ is gebaseerd.
Regel 17-20 Ἅν t/m συμβολῇ
Miltiades neemt aan dat de Atheners een veldslag tegen de Perzen
kunnen winnen, mits er aan twee voorwaarden is voldaan.
2p 23 Noteer in eigen woorden deze twee voorwaarden. Baseer je antwoord op
de regels 17-20 (Ἅν t/m συμβολῇ).
Regel 21-24 ἣν γὰρ t/m ἐναντία
In deze regels worden drie verschillende soorten werkwoordsvormen
gebruikt om naar een situatie in de toekomst te verwijzen.
3p 24 Beschrijf deze drie verschillende soorten werkwoordsvormen en citeer uit
deze regels bij elke beschrijving een bijbehorende werkwoordsvorm.
4p 25 Regel 25 Met deze argumenten
a. Beschrijf in eigen woorden de twee argumenten die Miltiades in de
regels 8-10 (Ἅν t/m Ἀριστογεείτων) gebruikt.
b. Beschrijf in eigen woorden het argument dat Miltiades in de regels
10-13 (Νῦν t/m γενέσθαι) toevoegt aan de argumenten die hij in de
regels 8-10 (Ἅν t/m Ἀριστογεείτων) gebruikt.
c. Beschrijf in eigen woorden het argument van degenen die het niet met
Miltiades eens zijn. Baseer je antwoord op de regels 1-7 (Τοῖσι t/m
τάδε).
Tekst 3
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3.
38p Vertaal de regels 1 t/m 14 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1111-a-19-1-0
5 / 5
einde