# Eindexamen Grieks VWO 2016 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2016/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2016
tijdvak 2
woensdag 22 juni
13.30 - 16.30 uur
Grieks
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 24 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redeneren, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling
meegeteld.

VW-1011-a-16-2-o

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 Regel 1 τῶ μάγω
Beschrijf in eigen woorden hoe deze persoon aan de macht was
gekomen. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt
gelezen. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 20 woorden.

2p 2 Regel 2 ὕβρισαντα τάδε
a. Beschrijf in eigen woorden waarnaar vooruitgewezen wordt met
ὕβρισαντα τάδε. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m ἀπῆκε
regel 11).

De woorden ὕβρισαντα τάδε bevatten niet de eigenlijke reden waarom
Darius Intaphrenes uiteindelijk ter dood laat brengen.
b. Beschrijf in eigen woorden Darius’ reden om Intaphrenes ter dood te
laten brengen. Baseer je antwoord op een gegeven uit de regels 12-21
(Oï t/m μιν).

Regel 2-3 ἤθελε τὰ βασιλήια ἐσελθὼν χρηματίσασθαι τῶ βασιλεῖ
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
"Hij kwam in het paleis, omdat hij iets met de koning wilde bespreken."
In de vertaling is de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.
1p 3 Leg uit dit met betrekking tot ἤθελε. Ga in je antwoord in op zowel het
Grieks als de vertaling.

1p 4 Regel 3 ὁ νόμος
Voor wie gold dit bijzondere voorrecht? Beantwoord de vraag door uit de
regels 2-5 (ἤθελε t/m βασιλεῦς) het desbetreffende Griekse tekstelement
te citeren.

1p 5 Regel 8 ψεύδεα
Citeer uit het voorafgaande het Griekse tekstelement waarmee de inhoud
van deze vermeende ψεύδεα is uitgedrukt.

2p 6 Regel 2 ἐπανάστασιν en regel 18 ἐπανάστασιν
a. Beschrijf in eigen woorden welke opstand wordt bedoeld met
ἐπανάστασιν in regel 2.
b. Beschrijf in eigen woorden welke opstand wordt bedoeld met
ἐπανάστασιν in regel 18.

VW-1011-a-16-2-o 2 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 3

Regel 19-23 'H t/m $\pi\alpha\acute{\nu}\tau\omega\nu$
7 (2p) In een navertelling van het verhaal van Herodotus wordt gezegd dat
Darius deze gunst verleende omdat hij genoot van het idee dat de vrouw
gekweld zou worden door de vreselijke keuze die zij moest maken.
Komt dit wel of niet overeen met de voorstelling van zaken in de regels
19-23 ('H t/m $\pi\acute{\alpha}\nu\tau\omega\nu$)? Licht je antwoord toe en citeer in je antwoord het
Griekse tekstelement uit de regels 19-23 ('H t/m $\pi\acute{\alpha}\nu\tau\omega\nu$) waarop je je
antwoord baseert.

Regel 25 $\theta\omega\mu\acute{\alpha}\sigma\alpha\varsigma$
8 (2p) Darius is verbaasd op grond van twee vooronderstellingen.
Beschrijf in eigen woorden deze twee vooronderstellingen. Baseer je
antwoord op de regels 25-28 ($\Omega$ t/m $\epsilon\sigma\tau\iota$).

Regel 29-31 $\alpha\nu\eta\acute{\rho}$ t/m $\gamma\acute{\epsilon}\nu\omicron\iota\tau\omicron$
9 (2p) Vergelijk deze regels met het volgende citaat uit de tragedie Antigone van
Sophocles:
"Als mijn echtgenoot zou sterven, zou er een andere voor mij zijn, en een
zoon van een andere man, als ik deze zou verliezen, maar omdat mijn
moeder en vader verborgen zijn in de Hades, kan er nooit meer een broer
voor mij geboren worden."
a. Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 29-31 ($\alpha\nu\eta\acute{\rho}$ t/m $\gamma\acute{\epsilon}\nu\omicron\iota\tau\omicron$)
dat inhoudelijk overeenkomt met ‘omdat mijn moeder en vader
verborgen zijn in de Hades’.
b. Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 29-31 ($\alpha\nu\eta\acute{\rho}$ t/m $\gamma\acute{\epsilon}\nu\omicron\iota\tau\omicron$)
waarvan een inhoudelijke parallel ontbreekt in bovenstaand citaat.

Regel 32 $\tau\alpha\tilde{u}\tau\alpha$
10 (1p) Welk van onderstaande Griekse tekstelementen verwijst naar hetzelfde
als $\tau\alpha\tilde{u}\tau\alpha$ in regel 32?
A $\tau\acute{\alpha}\delta\epsilon$ (regel 21)
B $\tau\alpha\tilde{u}\tau\alpha$ (regel 25)
C $\tau\omicron\iota\sigma\tau\acute{\delta}\epsilon$ (regel 29)
D $\tau\alpha\tilde{u}\tau\alpha$ (regel 30)

Regel 34-35 T$\hat{\omega}\nu$ t/m $\alpha\pi\omicron\lambda\omega\acute{\lambda}\epsilon\epsilon$ en regel 1-2 T$\hat{\omega}\nu$ t/m $\epsilon\pi\alpha\nu\acute{\alpha}\sigma\tau\alpha\sigma\iota\nu$
11 (1p) Noteer de naam van het narratologisch middel dat Herodotus hier
gebruikt.

VW-1011-a-16-2-o 3 / 6
Voor alle eindexamens, zie www.ssl-leiden.nl.

### Pagina 4

Tekst 2
Regel 2-3 $\tau\dot{\alpha}$ t/m $\dot{\alpha}\lambda\dot{\omega}\sigma\epsilon\tau\alpha\iota$
Deze woorden door O. Damsté als volgt vertaald:
“zodat ik later niet als leugenaar door u ontmaskerd kan worden”.
1p 12 Citeer het Griekse woord dat correspondeert met het woord ‘ik’ in de
vertaling.
Regel 5 $\tau\dot{\eta}\nu$ $\delta\epsilon\sigma\pi\omicron\sigma\dot{u}\nu\eta\nu$
De waardering die Xerxes hiervoor heeft, wijkt af van de door Demaratus
beschreven visie van de Grieken.
2p 13 Leg dat uit. Ga op beide visies in. Baseer je antwoord op de regels 1-5
($\Omega\varsigma$ t/m $\delta\epsilon\sigma\pi\omicron\sigma\dot{u}\nu\eta\nu$) en op de regels 24-31 ($\dot{\epsilon}\pi\epsilon\dot{i}$ t/m $\omicron\dot{u}\delta\epsilon\tau\epsilon\rho\alpha$).
Regel 13 $\tau\omicron\dot{u}\tau\omega\nu$
1p 14 Citeer het Griekse woord uit de regels 6-13 ($\Lambda\dot{i}\nu\epsilon\omega$ t/m $\pi\lambda\epsilon\dot{u}\nu\epsilon\varsigma$) waarnaar
tοútων verwijst.
2p 15 Regel 6-13 $\Lambda\dot{i}\nu\epsilon\omega$ t/m $\pi\lambda\epsilon\dot{u}\nu\epsilon\varsigma$
a. Citeer het Griekse tekstelement waarmee de inhoud van Xerxes’
voorstellen door Demaratus in de regels 6-13 ($\Lambda\dot{i}\nu\epsilon\omega$ t/m $\pi\lambda\epsilon\dot{u}\nu\epsilon\varsigma$)
beschreven wordt.
In de roman Xerxes van Louis Couperus antwoordt Demaratus op de
vraag van Xerxes of de Grieken tegen hem zullen vechten:
“De Lakedaimoniërs zeker - mijn volk -, mochten ook (= ook al zouden) de
anderen zich u onderwerpen.”
b. Citeer uit de regels 6-13 ($\Lambda\dot{i}\nu\epsilon\omega$ t/m $\pi\lambda\epsilon\dot{u}\nu\epsilon\varsigma$) het Griekse tekstelement
dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘zich u onderwerpen’.
Regel 14 $\gamma\epsilon\lambda\dot{\alpha}\sigma\alpha\varsigma$
O. Damsté vertaalt dit woord met ‘schoot in de lach’.
1p 16 Op welk grammaticaal gegeven is deze vertaling gebaseerd?
Regel 15 $\sigma\tau\rho\alpha\tau\dot{\eta}\tau\omicron\sigma\tilde{\eta}\delta\epsilon$
1p 17 Hoeveel mannen bevat het leger van de Perzen volgens Xerxes? Baseer
je antwoord op een opmerking van Xerxes in de regels 24-31 ($\dot{\epsilon}\pi\epsilon\dot{i}$ t/m
οὐδὲτερα).
A minder dan 500.000
B 500.000
C 5.000.000
D meer dan 5.000.000
VW-1011-a-16-2-o 4 / 6 lees verder 

### Pagina 5

Regel 20-21 $\sigma \dot{\epsilon} \gamma \epsilon \delta$í $\xi\eta\mu\alpha\iota$ $\epsilon$ǐ\kappa\omicron\sigma\iota$ $\epsilon$î\nu\alpha\iota$ $\alpha\dot{\nu}\tau$á$\xi\iota\circ\nu$.
Deze woorden zijn te beschouwen als een conclusie in Xerxes'
redenering.
3p 18 Beschrijf in eigen woorden de drie stappen die tot deze conclusie leiden.
Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf T$\alpha\hat{u}\tau\alpha$ regel 14).

Regel 28-31 `Y$\pi\partial$ t/m oú$\delta\epsilon\tau\epsilon\rho\alpha$
Deze regels worden door H. van Dolen als volgt vertaald:
“Indien zij net als onze legers onder één aanvoerder zouden vechten en
ontzag voor hem hadden, is het denkbaar dat zij in een vlaag van
uitzonderlijke moed en dan nog met de zweep erop onze overmacht te lijf
gaan, maar dat gebeurt natuurlijk nooit als zij op eigen houtje moeten
optreden.”
3p 19 a. Op welk grammaticaal verschijnsel is de vertaling ‘is het denkbaar dat’
gebaseerd?
b. Citeer het Griekse tekstelement dat is weergegeven met
‘uitzonderlijke’.
c. Citeer het Griekse tekstelement dat is weergegeven met ‘als zij op
eigen houtje moeten optreden’.

Regel 36 $\phi\lambda\upsilon\rho\eta\rho\epsilon\iota\varsigma$
Xerxes laat zich denigrerend uit over de uiteenzetting van Demaratus.
1p 20 Citeer uit de regels 19-26 (Eì t/m $\alpha\dot{\nu}\tau\iota\sigma\tau\eta\nu\alpha\iota$) de Griekse werkwoordsvorm
die inhoudelijk vergelijkbaar is met $\phi\lambda\upsilon\rho\eta\rho\epsilon\iota\varsigma$.

Regel 45 $\epsilon\kappa\omega\nu$ $\epsilon\hat{i}\nu\alpha\iota$
Citer de twee Griekse tekstelementen uit het vervolg (t/m $\alpha\dot{\alpha}\pi\alpha\nu\tau\omega\nu$
regel 49) die een tegenstelling vormen met $\epsilon\kappa\omega\nu$ $\epsilon\hat{i}\nu\alpha\iota$.
2p 21

Regel 49 $\alpha\nu\delta\rho\omega\nu$ en $\alpha\nu\delta\rho\omega\nu$
De genitivus $\alpha\nu\delta\rho\omega\nu$ is in regel 49 grammaticaal op twee verschillende
manieren gebruikt.
2p 22 a. Maak dit duidelijk door van het eerste $\alpha\nu\delta\rho\omega\nu$ een passende vertaling
in het Nederlands te geven.
b. Maak dit duidelijk door van het tweede $\alpha\nu\delta\rho\omega\nu$ een passende vertaling
in het Nederlands te geven.

Regel 44-51 `E$\gamma\omega$ t/m $\sigma\epsilon$
Waarvan is de grote kracht van de Spartanen volgens Demaratus het
gevolg? Beantwoord de vraag in het Nederlands. Baseer je antwoord op
de regels 44-51 (`E$\gamma\omega$ t/m $\sigma\epsilon$).
1p 23

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

VW-1011-a-16-2-o
5 / 6
lees verder ►►►
Voor alle e

### Pagina 6

Regel 52 àλλλ
Na àλλλ kan naar analogie van het participium ἐκθων (regel 52) een
participium van een ander werkwoord aangevuld worden.
1p 24 Noteer dit andere werkwoord in het Nederlands.

Tekst 3

37p Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3.
Vertaal de regels 1 t/m 10 in het Nederlands.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1011-a-16-2-0 6/6 einde ■