# Eindexamen Grieks VWO 2015 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2015/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2015
tijdvak 1
dinsdag 19 mei
9.00 - 12.00 uur
Grieks
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 24 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er
worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling
meegeteld.
VW-1011-a-15-1-0

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 Regel 321 Tὸν
Noteer de naam van de persoon naar wie Tὸν verwijst.

1p 2 Regel 326 χόλον τόνδ’
In het vervolg van de tekst voert Paris een andere reden aan voor het feit dat hij niet deelneemt aan de strijd.
a. Citeer het Griekse woord uit de regels 333-336 (`Εκτορ t/m προτραπέσθαι`) dat deze reden aanduidt.
b. Noteer de naam van de homerische held voor wie woede op dit moment wél de reden was om niet mee te vechten. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

1p 3 Regel 328-329 σέο t/m ἀμφιδέδηε
Deze beschuldiging is terecht.
Leg dat uit. Baseer je antwoord op de achtergronden van de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

2p 4 a. Schrijf regel 333 over en scan deezeregel.
Regel 333 ἐνείκεσας
De aoristusvormen van het werkwoord νείκω komen bij Homerus zowel met een enkele sigma als met een dubbele sigma (bijvoorbeeld regel 325 νείκεσσεν) voor.
b. Leg uit dat de vorm ἐνείκεσας (met dubbele sigma) op deze plaats in regel 333 niet in het metrum zou passen.

1p 5 Regel 333 με κατ' αἶσαν ἐνείκεσας οὐδ᾽ ὑπὲρ αἶσαν
Hector had zelf ook al aangegeven dat Paris het op dit punt wel met hem eens zou zijn.
Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 326-331 (`Δαιμόνι’ t/m θέρπηται`) waarmee Hector dat had aangegeven.

1p 6 Regel 338 ὥδε
Beschrijf in eigen woorden wat concreet met ὥδε wordt bedoeld.

1p 7 Regel 335-341 οὔ t/m ὄἴω
Citeer uit deze regels het Griekse tekstelement dat een γνώμη vormt.

2p 8 Regel 349-353 Λύτὰρ t/m ὄἴω
De toekomstverwachting die Helena ten aanzien van Paris heeft, is tweeledig.
Leg dat uit. Baseer je antwoord op de regels 349-353 (`Λύτὰρ t/m ὄἴω`).

VW-1011-a-15-1-o 2 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 3

9 (1p)
Regel 352-358 Τοῦτω t/m ἐσσομένοισι
Het komt in literaire werken regelmatig voor dat dichters naar hun eigen
literaire activiteit verwijzen. Ook in deze passage is daarvan een
voorbeeld te vinden.
Citeer uit de regels 352-358 (Τοῦτω t/m ἐσσομένοισι) het Griekse woord
waarmee de dichter naar zijn eigen activiteit verwijst.
De schrijver Alessandro Baricco, die een verkorte versie van de Ilias heeft
gemaakt om voor publiek voorgelezen te worden, schrijft in zijn 'Noot bij
de tekst':
"Ik zei dat ik vrijwel geen complete scènes heb geschrapt. Dat is de regel,
maar ik moet de opvallendste uitzondering wel noemen: ik heb alle
verschijningen van de goden geschrapt. Zoals bekend komen de goden
redelijk vaak tussenbeide in de Ilias, om de gebeurtenissen te sturen en
de uitkomst van de oorlog te bekrachtigen. Die stukken zijn waarschijnlijk
het meest bevreemdend voor de hedendaagse toehoorder, en vaak
onderbreken ze het verhaal en remmen ze de vaart die er juist zo goed in
zit."
'Zoals bekend komen de goden redelijk vaak tussenbeide in de Ilias, om
de gebeurtenissen te sturen'
Noteer uit de regels 344-358 van Tekst 1 (Δαεp t/m ἐσσομένοισι) de
nummers van twee niet opeenvolgende regels waaruit blijkt dat goden de
gebeurtenissen sturen. Licht bij beide regels je antwoord toe.
De schrijver Alessandro Baricco, die een verkorte versie van de Ilias heeft
gemaakt om voor publiek voorgelezen te worden, schrijft in zijn nawoord:
"In een opgeschorste, lege tijd, waarin hij zich even terugtrekt uit de strijd,
gaat Hektor de stad binnen en ontmoet hij drie vrouwen; en het is alsof hij
naar de andere kant van de wereld is gereisd. Goed beschouwd spreken
ze alledrie dezelfde smeekbede uit, vrede, maar ieder met haar eigen
emotionele nuance."
'ontmoet hij drie vrouwen'
In Tekst 1 ontmoet Hector Helena.
Wie zijn de twee andere vrouwen die Hector ontmoet? Noteer van beide
vrouwen de naam en de relatie met Hector. Baseer je antwoord op de
teksten die je voor dit examen hebt gelezen.
VW-1011-a-15-1-o
3/6
lees verder

### Pagina 4

Tekst 2

Regel 35 wordt door M. A. Schwartz als volgt vertaald:
“en zij antwoordde hem”.
Blijkbaar vond de vertaler het niet nodig de hele regel te vertalen. Dit
heeft te maken met het bijzondere karakter van de tekst van Homerus.
2p 12 a. Noteer de gebruikelijke benaming voor het soort regels waarvan
regel 35 een voorbeeld is.

Het gebruik van een bijvoeglijk naamwoord als $\pi \tau \epsilon \rho o \nu \tau \alpha$ bij $\varepsilon \pi \epsilon \alpha$ is
kenmerkend voor het epos.
b. Noteer de gebruikelijke benaming voor dit soort bijvoeglijke
naamwoorden.

Regel 37 $\tau \varepsilon$ en regel 38 $\tau \varepsilon$
Het woord $\tau \varepsilon$ is in regel 37 anders gebruikt dan in regel 38.
2p 13 Leg dat uit. Ga in je antwoord in op beide regels.

Regel 41-42 $\mu \eta \tau / m$ $\alpha \rho \eta \gamma \epsilon \iota$
Deze regels worden door G. Koolschijn als volgt vertaald:
“niet door mijn wil schaadt Poseidon nu Hektors Trojanen en helpt hij de
Grieken”
2p 14 a. Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 41-42 ($\mu \eta \tau / m$ $\alpha \rho \eta \gamma \epsilon \iota$) dat
in de vertaling is weergegeven met ‘de Grieken’.

De grammaticale structuur van het Grieks is in de vertaling niet geheel
overgenomen.
b. Leg dit uit met betrekking tot $`E \kappa \tau o \rho \alpha$. Ga in je antwoord in op zowel
het Grieks als de vertaling.

Regel 43-44 $\alpha \lambda \lambda \alpha \tau / m$ $\ddot{A}\chi \alpha \iota o \cup \zeta$
Deze regels worden door J. van Gelder als volgt vertaald:
“Ik denk dat het een opwelling van hemzelf is, omdat hij medelijden kreeg
toen hij de Achaeërs in moeilijkheden zag bij hun schepen.”
3p 15 a. Citeer het Griekse tekstelement dat in de vertaling is weergegeven met
‘Ik denk’.
b. Op welk grammaticaal gegeven is de vertaling ‘hij kreeg medelijden’
gebaseerd? Licht je antwoord toe.
c. Citeer het Griekse woord dat in de vertaling is weergegeven met ‘in
moeilijkheden’.

Regel 52 $\mu \varepsilon \tau \alpha \sigma \tau \rho \epsilon \psi \varepsilon \iota \varepsilon$ $\nu o o \nu$
1p 16 Beschrijf in eigen woorden van welke verandering sprake is. Baseer je
antwoord op de regels 41-46 ($\mu \eta \tau / m$ $\eta \gamma \epsilon \mu o \nu \varepsilon \cup \eta \zeta$).

VW-1011-a-15-1-0
4 / 6
lees verder ▶▶▶


### Pagina 5

Regel 52 μετὰ σὸν καὶ ἐμὸν κῆρ
Met deze woorden gaat Zeus uit van een andere situatie dan van de
situatie die blijkt uit regel 34.
2p 17 Beschrijf beide situaties.
Regel 57 ἐλθῃ
1p 18 Noteer de naam van het stilistisch middel dat door de plaatsing van dit
woord gevormd wordt.
Regel 61 μιν
1p 19 Citeer uit het voorafgaande (vanaf ὄφρ' regel 56) het Griekse
tekstelement waarnaar μιν verwijst.
Regel 53-62 Ἄλλ' t/m ἐνδρασ
2p 20 In deze regels zegt Zeus wat hij Iris en Apollo wil laten doen.
Citeer de twee persoonsvormen uit de regels 53-62 (Ἄλλ' t/m ἐνδρασ)
waaruit blijkt wat Iris moet doen.
Regel 63 πέσωσι
1p 21 Wie zijn hiervan het onderwerp? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
In de regels 65-68 (Πάτροκλον t/m Ἀχιλλεύς) wordt de dood van drie met
2p 22 name genoemde personen beschreven.
Noteer de namen van deze drie personen en vermeld bij ieder ook de
naam van de persoon door wie ze gedood worden.
Regel 71 ἔλποιεν, regel 72 παύω, regel 74 τελευτήσαι
De handelingen die door bovenstaande drie werkwoordsvormen worden
uitgedrukt, staan niet in de chronologische volgorde waarin ze later zullen
plaatsvinden.
1p 23 Zet deze drie werkwoordsvormen in chronologische volgorde. Baseer je
antwoord op de achtergronden van de teksten die je voor dit examen hebt
gelezen.
Regel 77 τιμῆσαι Ἀχιλλήα
De manier waarop Thetis wil dat dit gebeurt, wijkt af van de gebruikelijke
manier van het verkrijgen van τιμή.
2p 24 Leg dit uit. Ga in je antwoord in op de gebruikelijke manier waarop
verkrjgen van τιμὴ en op de manier waarop Thetis dat hier wil laten
gebeuren. Verwerk in je antwoord ook het begrip ἀρετή.
Let op: de laatste opdracht van dit examen staat op de volgende
pagina.
VW-1011-a-15-1-o
5 / 6

### Pagina 6

Tekst 3
38p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3.
Vertaal de regels 432 t/m 448 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1011-a-15-1-o
6/6
einde