# Eindexamen Grieks VWO 2014 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2014/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2014
tijdvak 2
woensdag 18 juni
13.30 - 16.30 uur
Grieks

Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 24 vragen en een vertaalopdracht.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling meegeteld.

VW-1011-a-14-2-o

### Pagina 2

Tekst 1
Regel 3 πίνoντας en πíοντας.
Bij deze twee werkwoordsvormen ontbreekt een lijdend voorwerp.
2p 1 a. Wat moet je als lijdend voorwerp bij πívovtas aanvullen? Beantwoord
de vraag in het Nederlands.
b. Wat moet je als lijdend voorwerp bij πíοντας aanvullen? Beantwoord de
vraag in het Nederlands.
Regel 5 μηδὲν ἐξαίγου
2p 2 Beschrijf in eigen woorden met welke twee argumenten Crito Socrates
hiertoe probeert over te halen. Baseer je antwoord op de regels 1-4 (t/m
ἐπιθυμοῦντες).
1p 3 Regel 6 ἐκεῖνοι
Welk woord uit het voorafgaande verwijst niet naar de met ἐκεῖνοι
bedoelde mensen?
A ἄλλους (regel 2)
B αὐτοῖς (regel 3)
C ἐvίους (regel 4)
D ὧν (regel 4)
Regel 11 ἐνευσε
1p 4 Beschrijf in eigen woorden met welke bedoeling hij dat doet. Baseer je
antwoord op de context.
Regel 14 τί χρὴ ποιεῖν
2p 5 Citeer uit het vervolg (t/m regel 17) de drie Griekse werkwoordsvormen
die het antwoord op deze vraag inhouden.
Regel 23 εὐχέσθαι
1p 6 Beschrijf in eigen woorden wat Socrates van de goden gedaan wil krijgen.
Baseer je antwoord op het vervolg (t/m ταύτῃ regel 25).
Regel 26 ἐξέπιεν
Uit een gegeven dat uit het voorafgaande blijkt dat dit voor het beoogde doel
noodzakelijk was.
1p 7 Beschrijf dit gegeven in eigen woorden. Baseer je antwoord op het
voorafgaande (vanaf Τοσοῦτον regel 22).
Regel 29 ἐμαυτόν
1p 8 Noteer de naam van degene naar wie dit woord verwijst.
VW-1011-a-14-2-o 2 / 6 lees verder

### Pagina 3

Regel 31 $\epsilon\xi\alpha\nu\alpha\sigma\tau\eta$
2p 9 a. Beschrijf in eigen woorden met welk doel Crito dit deed. Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf 'O δὲ regel 30).
De verteller had in het voorafgaande (vanaf $\mathrm{K}\alpha\mathrm{i}$ regel 26) iets anders gedaan met hetzelfde doel.
b. Beschrijf in eigen woorden wat de verteller had gedaan.

Regel 32-34 '$A\pi\omicron\lambda\lambda\acute{\mathrm{o}}\delta\omega\rho\mathrm{os}$ t/m $\Sigma\omega\kappa\rho\acute{\alpha}\tau\mathrm{ous}$'
Hulien past volgens Socrates niet bij de situatie van dat moment. Apollodorus gedraagt zich het meest onpassed.
2p 10 Beschrijf in eigen woorden twee gegevens waaruit blijkt dat Apollodorus zich het meest onpassed gedraagt. Baseer je antwoord op de regels 32-34 ('$A\pi\circ\lambda\lambda\acute{\mathrm{o}}\delta\omega\rho\mathrm{os}$ t/m $\Sigma\omega\kappa\rho\acute{\alpha}\tau\mathrm{ous}$)'.

Regel 35-36 '$E\gamma\dot{\omega}$ t/m $\alpha\pi\acute{\epsilon}\pi\epsilon\mu\psi\alpha$'
Deze regels worden door G. Koolschijn als volgt vertaald:
"Dat is nu juist de voornaamste reden dat ik de vrouw heb laten weggaan."
1p 11 In het Grieks is een stilistisch middel gebruikt dat in de vertaling niet is overgenomen.
Noteer de naam van dit stilistisch middel. Laat woordplaatsing buiten beschouwing.

Regel 35-38
Socrates vindt huilen onpassed in deze situatie.
2p 12 Wat vindt Socrates wel gepast? Citeer bij wijze van antwoord twee Griekse zelfstandige naamwoorden uit de regels 35-38.

Tekst 2
1p 13 Welk van onderstaande woorden wijkt qua woordsoort af van de andere drie?
A $\tau\acute{\imath}\nu\alpha$ (regel 4)
B $\tau\acute{\imath}\zeta$ (regel 4)
C $\tau\acute{\imath}\zeta$ (regel 7)
D $\tau\acute{\imath}\nu\iota$ (regel 8)

Regel 18 $\eta\mu\tilde{\alpha}\zeta$ $\pi\alpha\rho\mathrm{\acute{\epsilon}}\rho\mathrm{\acute{\iota}}$ $\tau\alpha\tilde{v}\tau\alpha$ $\mathrm{o}\tilde{v}\tau\omega$ $\sigma\phi\acute{\mathrm{o}}\delta\rho\alpha$ $\sigma\pi\omicron\upsilon\delta\acute{\alpha}\zeta\mathrm{ov}\tau\alpha\zeta$
1p 14 Dit is in het voorafgaande al duidelijk geworden.
Leg dit uit. Baseer je antwoord op de regels 14-17 ($\mathrm{E}\hat{i}\epsilon\nu$ t/m $\pi\rho\mathrm{\sigma}\alpha\nu\alpha\lambda\acute{\iota}\sigma\kappa\mathrm{ov}\tau\epsilon\zeta$).

VW-1011-a-14-2-o
3 / 6
lees verder ►►►


### Pagina 4

Regel 18-20 Εἰπὲ τ/μ τελεῖν
2p 15 Vergelijk deze regels met de regels 14-16 παρὰ τ/μ σοῦ.
a. Citeer uit de regels 14-16 (παρὰ τ/μ σοῦ) het Griekse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ἐν νῶι ἔχετε (regel 19).
b. Citeer uit de regels 14-16 (παρὰ τ/μ σοῦ) het Griekse woord dat inhoudelijk overeenkomt met χρήματα (regel 20).
Regel 24-26 Εἰ τ/μ Πρωταγόραν;
Deze woorden worden door X. de Win als volgt vertaald:
“En als die persoon je ook nog zou vragen: Maar wat wil je worden, als je naar Protagoras gaat?”
De vertaler heeft de grammaticale structuur van de Griekse tekst niet overgenomen.
2p 16 Leg dit uit met betrekking tot γενησόμενος (regel 25). Ga in je antwoord in op zowel het Grieks als de vertaling.
Regel 5-28 Ὥσπερ τ/μ γενησόμενος
In de regels 5-28 gebruikt Socrates een analogieredenering waarin hij twee voorbeelden gebruikt.
Deze analogieredenering gaat als volgt:
Zoals je naar ...(A) gaat
met de bedoeling ...(B),
zo ga je naar ...(C)
σοφιστὴς γενησόμενος (regel 28) (D).
3p 17 a. Kies een van deze twee voorbeelden en vul zelf de elementen A, B en C van de analogieredenering in het Nederlands in.
Hippocrates heeft enige gêne om tot de conclusie σοφιστὴς γενησόμενος (regel 28) te komen.
b. Citeer het Griekse woord uit de regels 24-30 (Εἰ τ/μ λέγειν) waaruit dat blijkt.
VW-1011-a-14-2-o 4 / 6 lees verder ‣‣‣

### Pagina 5

Regel 30-34 `Αλλ’ t/m πρέπει`
Vergelijk de inhoud van deze regels met onderstaand citaat van de website van de Vereniging van Vrijescholen:
"Natuurlijk moeten kinderen leren rekenen en schrijven, omgaan met de computer, les krijgen in vreemde talen, in aardrijkskunde en geschiedenis, en kennis maken met vakken als wiskunde, scheikunde en biologie. [...] Daarnaast krijgen ze op de vrijescholen een omvangrijk aanbod aan kunstzinnig en ambachtelijk onderwijs. Vakken als schilderen, muziek, toneel, handenarbeid en euritmie (bewegingskunst) zijn niet alleen bedoeld om de creativiteit te stimuleren. Ze dragen ook bij aan een brede en evenwichtige persoonlijkheidsontwikkeling."
2p 18 a. Citeer uit de regels 30-34 (`Αλλ’ t/m πρέπει`) het Griekse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘schrijven’.
b. Citeer uit de regels 30-34 (`Αλλ’ t/m πρέπει`) het Griekse woord dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘een brede en evenwichtige persoonlijkheidsontwikkeling’.
Regel 39 `θαυμάζοιμ’ ἂν εἶ οἶσθα`
Socrates’ houding ten opzichte van zijn gesprekspartner wijkt hier af van zijn gebruikelijke houding ten opzichte van gesprekspartners.
2p 19 Leg dit uit. Ga in je antwoord in op zijn gebruikelijke houding ten opzichte van zijn gesprekspartners en op de opmerking `θαυμάζοιμ’ ἂν εἶ οἶσθα`.
Regel 42-43 `Ἐγὼ δ/m ἐπιστήμονα`
Deze woorden worden door De School voor Filosofie als volgt vertaald:
"Ik denk, antwoordde hij, dat zo iemand – zoals de naam al zegt – verstand heeft van filosofie als vak."
Het Griekse tekstelement `τῶν σοφῶν` is onjuist vertaald.
1p 20 Leg dit uit. Baseer je antwoord op het vervolg van de tekst (t/m `οὕτως` regel 47).
Hippocrates geeft in de regels 41-51 (`Λέγε t/m λέγειν`) tweemaal een antwoord op een vraag van Socrates.
2p 21 a. Beschrijf in eigen woorden het eerste antwoord van Hippocrates en de reactie van Socrates daarop. Baseer je antwoord op de regels 41-51 (`Λέγε t/m λέγειν`).
b. Beschrijf in eigen woorden het tweede antwoord van Hippocrates en de reactie van Socrates daarop. Baseer je antwoord op de regels 41-51 (`Λέγε t/m λέγειν`).
Regel 52 `ἐπιστήμονα`
Gaat dit over de leerling of over de leraar? Licht je antwoord toe op grond van een grammaticaal gegeven.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
VW-1011-a-14-2-o 5 / 6 lees verder

### Pagina 6

Regel 56 οὐκέτι ἔχω σοι λέγειν
Dit gesprek tussen Socrates en Hippocrates eindigt op een manier
waarop wel meer gesprekken met Socrates eindigen.
1p 23 Noteer de Griekse term waarmee zo’n einde wordt aangeduid.

Een bekende, aan Protagoras toegeschreven uitspraak luidt:
“De mens is de maat van alle dingen”.
Socrates was het niet eens met deze uitspraak.
2p 24 Leg dit uit. Betrek in je antwoord zowel de uitspraak van Protagoras als
het oordeel van Socrates. Baseer je antwoord op de achtergronden van
de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Tekst 3

38p Bestudeer Tekst 3 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 1 t/m 11 in het Nederlands.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

VW-1011-a-14-2-o 6 / 6 einde ■