# Eindexamen Grieks VWO 2011 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2011/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 1 ### Vraag 3 – Opgave 1 ### Vraag 4 – Opgave 1 ### Vraag 5 – Opgave 1 ### Vraag 6 – Opgave 6 ### Vraag 7 – Opgave 7 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 11 ### Vraag 12 – Opgave 12 ### Vraag 13 – Opgave 13 ### Vraag 14 – Opgave 14 ### Vraag 15 – Opgave 15 ### Vraag 16 – Opgave 16 ### Vraag 17 – Opgave 17 ### Vraag 18 – Opgave 18 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO 2011 tijdvak 1 dinsdag 24 mei 9.00 - 12.00 uur Grie ks Grie ks tevens oud programma Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 22 vragen en een vertaalopdracht. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (tekstelementen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één tekstelement, dan wordt alleen het eerste tekstelement in de beoordeling meegeteld. VW-1011-a-11-1-o ### Pagina 2 Tekst 1 In de tekst die voorafgaat aan Tekst 1 schrijft Herodotus: "Onder hen was ook de Athener Solon, die voor de Atheners op hun verzoek nieuwe wetten had gemaakt en daarna voor tien jaar op reis was gegaan, naar hij zelf beweerde met wetenschappelijke doeleinden, maar in werkelijkheid ook om niet gedwongen te kunnen worden iets aan zijn wetten te veranderen." In bovenstaande tekst staan twee redenen voor de reis van Solon vermeld. Beide redenen vind je ook in Tekst 1, regel 1-2 (Αὐτῶν t/m Κροῖσον). 2p 1 a. citeer uit de regels 1-2 (Αὐτῶν t/m Κροῖσον) het Griekse tekstelement dat de reden aanduidt die Solon zelf in bovenstaande tekst genoemd heeft. b. Citeer uit bovenstaande tekst het Nederlandse tekstelement waarnaar Αὐτῶν δὴ ὧν τούτων (regel 1) verwijst. De woorden van Croesus in de regels 7-10 (Ξείvε t/m ὀλβιώτατον) bevatten twee redenen waarom Croesus deze vraag juist aan Solon stelde. 2p 2 Beschrijf beide redenen in eigen woorden. Regel 1-10 Αὐτῶν t/m ὀλβιώτατον De Griekse schrijver Plutarchus heeft de ontmoeting tussen Solon en Croesus ook beschreven. Het onderstaande is een citaat uit deze beschrijving: “Solon kwam dus, zegt men, naar Sardes op verzoek van Croesus. Deze had zich uitgedost met alle edelstenen, geverfde gewaden en kunstige gouden sieraden die hij als een opvallend, exclusief en bezienswaardig bezit beschouwde, om de meest verheven en flonkerende aanblik te bieden.” Deze beschrijving wijkt inhoudelijk op een aantal punten af van de versie die Herodotus geeft in de regels 1-10 (Αὐτῶν t/m ὀλβιώτατον). 2p 3 a. Noteer in eigen woorden een punt van verschil uit de eerste zin (Solon t/m Croesus). b. Noteer in eigen woorden een punt van verschil uit de tweede zin (Deze t/m bieden). Regel 16 ἡμῖν 1p 4 Hiermee worden bedoeld: A de arme mensen B de Atheners C de Lydiërs D de rijke mensen Een tijdgenoot van Solon heeft over hem gezegd: "Dit soort mensen weet zich niet te gedragen in het gezelschap van een vorst. Je moet als gewoon mens zo weinig mogelijk met vorsten omgaan, of zo vleiend mogelijk." 1p 5 Op welk gedrag van Solon is deze kritiek gericht? Beantwoord de vraag door een Grieks tekstelement uit de regels 10-19 (´Ο τ/μ μεγάλως) te citeren. VW-1011-a-11-1-o 2 lees verder ### Pagina 3 Op de internetssite Inspirerend Leven staat de volgende tekst: “Het grootste geluk: een goede dood Ooit heeft Croesus de wijze Solon uit Athene naar zijn hof gehaald omdat hij van hem bevestigd wilde krijgen dat hij, rijk en machtig, de gelukkigste mens op aarde was. Dat was hij niet, volgens Solon. ‘Wie dan wel?’ vraagt de verontwaardigde Croesus. Solon noemt dan de naam van een Griek, Tellus, die veel plezier heeft gehad van zijn kinderen en zijn kleinkinderen en eervol stierf in een veldslag ter verdediging van de Griekse vrijheid.” 2p 6 a. Leg uit dat de kop ‘Het grootste geluk: een goede dood’ in het geval van Tellus op zijn hoogst een halve waarheid is. Baseer je antwoord op de regels 10-19 (`O t/m `μεγάλως). ‘in een veldslag ter verdediging van de Griekse vrijheid’ b. Leg uit dat het verhaal van Herodotus in dit opzicht niet juist is weergegeven. Baseer je antwoord op de regels 16-19 (γενoμένης t/m `μεγάλως). Regel 21-22 `δοκέον τ/m oίεσθαι Een soortgelijke gedachte had Croesus ook al bij zijn eerste vraag. 1p 7 Citeer uit de regels 7-13 (Ξείvε t/m `oλβιώτατον) het desbetreffende Griekse tekstelement. Regel 27 `εϊλκον τήν ἁμαξαν Leg uit dat deze actie getuigt van respect ten aanzien van zowel goden als 2p 8 mensen. Sprekend over de vraag of rijkdom ook bijdraagt aan geluk, schrijft Aristoteles: “Ook Solon gaf een juiste definitie van gelukkige mensen: naar zijn mening zijn dit mensen die niet overmatig veel materiële bezittingen hebben, maar altijd doen wat het beste is en zich steeds fatsoenlijk gedragen.” ‘mensen die niet overmatig veel materiële bezittingen hebben’ 2p 9 a. Citeer het Griekse tekstelement uit het verhaal over Tellus (regel 13-19 `O t/m `μεγάλως) dat hiermee inhoudelijk vergelijkbaar is. b. Citeer het Griekse tekstelement uit het verhaal over Cleobis en Biton (regel 22-29 `O t/m `ίρόν) dat hiermee inhoudelijk vergelijkbaar is. Regel 30 `ò θ£òς Volgens sommige commentatoren bedoelt Herodotus met `ò θ£òς Hera. 2p 10 a. Geef een argument voor deze interpretatie. Beantwoord de vraag in het Nederlands. b. Geef een argument tegen deze interpretatie. Beantwoord de vraag in het Nederlands. Regel 33 τῶ τ£ ἔργῳ καὶ τῆ φήμη a. Beschrijf in eigen woorden wat met τῆ φήμη wordt bedoeld. 2p 11 b. Beschrijf in eigen woorden de daad van Tellus (regel 13-19) die met τῶ ἔργῳ vergelijkbaar is. VW-1011-a-11-1-0 3 lees verder ### Pagina 4 Regel 37-38 ᾽Αργεῖοι t/m Δελφοὺς 1p 12 Beschrijf in eigen woorden met welke daad uit het verhaal over Tellus dit vergelijkbaar is. Tekst 2 Regel 1 Na de overweldiging van Eretria 1p 13 Beschrijf in eigen woorden wat Eretria had gedaan om dit lot te ondergaan. Baseer je antwoord op je kennis van de achtergronden van de teksten die je voor dit examen hebt gelezen. Regel 10-11 Καὶ t/m Φιλιππίδην 1p 14 Leg uit dat wat Herodotus hier vertelt, eerder heeft plaatsgevonden dan wat hij in de regels 7-8 vertelt. Regel 10-12 Καὶ t/m μελετῶντα H. van Dolen schrijft in zijn vertaling dat de Atheners een ‘professionele lange- 1p 15 afstandloper’ naar Sparta zonden. Citeer het Griekse tekstelement waarop de vertaling ‘professionele’ is gebaseerd. Regel 14-15 ἑαυτοῦ t/m ποιεῦνται Welke drie daden verrichtten de Atheners om dit goed te maken? Beantwoord de 2p 16 vraag in het Nederlands en baseer je antwoord op het vervolg (t/m regel 19). Regel 16 τὰ δ᾽ ἔτι ἑσομένους Verdedig de stelling dat de Atheners hierop reageren met de houding van ‘eerst 1p 17 zien, dan geloven’. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m regel 19). Regel 17 ἱδρυσάντων en regel 19 ἐλάσκονταΙ Verklaar het verschil in tijd tussen beide werkwoordsvormen. Ga bij je antwoord 2p 18 in op beide vormen en op de inhoud van de regels 16-19 (Καὶ t/m ἐλάσκονταΙ). Regel 24 ᾽Ερέτριά τε ἠνδραπόδισται a. Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 20) het Griekse woord waaruit blijkt 2p 19 dat de Atheners vrezen hetzelfde lot als de Eretriërs te zullen ondergaan. b. Welke mededeling van Herodotus in het vervolg (regel 36-37 Οὗτοι t/m διάτασσε) verwijst naar ᾽Ερέτριά τε ἠνδραπόδισται? Beantwoord de vraag in het Nederlands. Een commentator merkt op dat de bode zich wel erg teleurgesteld moet hebben gevoeld op de terugweg naar Athene en dat Pan toen aan hem verschenen zou zijn. 2p 20 a. Beschrijf in eigen woorden op welk gegeven uit de regels 20-29 de commentator deze teleurstelling baseert. b. Leg uit dat de verschijning van Pan voor de bode een vorm van compensatie voor zijn teleurstelling kan zijn geweest. VW-1011-a-11-1-o 4 lees verder ►►► ### Pagina 5 21 (3p) Regel 32