# Eindexamen Grieks VWO 2006 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2006/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Griek's
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Tijdvak 1
Donderdag 18 mei
9.00 - 12.00 uur
20 06
Vragenboekje
Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze
verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (tekstelementen,
redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één tekstelement wordt
gevraagd en je beantwoordt met meer dan één
tekstelement, dan wordt alleen het eerste
tekstelement in de beoordeling meegeteld.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te
behalen; het examen bestaat uit 26 vragen en
een vertaalopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Begin
600025-1-040

### Pagina 2

[FIGUUR: Zwart rechthoekig blok]
Tekst 1 Gesprek tussen Nestor en Telemachus

1p 1 ☐ regel 193 ἀκούετε νύμφων ἄδοντες
Noteer de naam van de plek waar dit gebeurd is.

1p 2 ■ Met κείνος in regel 195 en κείνος in regel 197 worden achtereenvolgens bedoeld:
A Aegisthus, Aegisthus
B Aegisthus, Orestes
C Orestes, Aegisthus
D Orestes, Orestes

In de regels 193-198 schetst Nestor een situatie die vergelijkbaar is met de situatie
op Ithaca.
1p 3 ☐ Citeer uit de regels 202-209 het Griekse woord dat in de situatie op Ithaca inhoudelijk
vergelijkbaar is met Ἀθηνάων (regel 198).

Regel 199 φίλος
Als vocativus zou Homerus ook φίλε kunnen gebruiken.
2p 4 ☐ Leg uit waarom hij dat op deze plaats in het vers niet heeft gedaan. Ga bij je antwoord in op
zowel φίλε als φίλος.

Regel 203-204 καί οἱ Ἀχαιοί οἴσουσί κλέος εὐρὺ καὶ ἐσσομένοισιν ἀοιδήν
Nestor voorziet zulke gevolgen ook, wanneer Telemachus actie gaat ondernemen.
1p 5 ☐ Citeer uit de regels 193-200 het Griekse tekstelement waarin hij dat duidelijk maakt.

Regel 218
2p 6 ☐ Leg uit waarom je hier kunt spreken van dramatische ironie.

Regel 201 en regel 225 zijn voorbeelden van formules zoals ἀοιδοί die gebruikt worden.
2p 7 ☐ a. Leg uit wat in dit verband met formules wordt bedoeld.
b. Leg uit wat het praktische voordeel voor de ἀοιδοί was om dergelijke formules te
gebruiken.

1p 8 ☐ Op welk verzoek van Nestor reageert Telemachus in de regels 226-228 helemaal niet?
Beantwoord de vraag door het noteren van de desbetreffende regelnummers.

In regel 230 reageert Athene verwijtend op de woorden van Telemachus uit het
voorafgaande.
1p 9 ☐ Leg op basis van het vervolg uit wat Athene Telemachus precies verwijt.

[FIGUUR: Zwart rechthoekig blok]
Tekst 2 Odysseus en Telemachus doden de vrijers

Vanaf regel 9 past Homerus vertraging toe.
2p 10 ☐ a. Noteer het nummer van de laatste regel van de vertraging.
b. Leg uit waarom je kunt spreken van vertraging in de betreffende regels. Ga bij je
antwoord in op de inhoud van de Griekse tekst.

Regel 18 βλημένου
Sommige uitgevers van de tekst hebben βλημένου veranderd in βλημένῳ.
2p 11 ☐ Leg uit op grond van welk argument ze voor βλημένῳ hebben gekozen.

600025-1-04o 2 Lees verder


### Pagina 3

Regel 27 $\Xi \tilde{\imath} \nu \epsilon$, $\kappa \alpha \kappa \tilde{\omega} \varsigma$ $\dot{\alpha} \nu \delta \rho \tilde{\omega} \nu$ $\tau \omicron \xi \alpha \zeta \epsilon \sigma \theta \alpha \iota$
wordt door Homerus bijna nooit in een ethische betekenis gebruikt, maar heeft
vrijwel altijd betrekking op de voor- of nadelen die een handeling voor een persoon heeft.
1p 12 ■ Welke van de volgende drie vertalingen geeft $\kappa \alpha \kappa \tilde{\omega} \varsigma$, in het licht van bovenstaande
opmerking, het best weer?
A Vreemdeling, mannen schieten is een gevaarlijke sport! (J. van Gelder)
B Vreemdeling, schieten op mensen is erg! (H.J. de Roy van Zuydewijn)
C Vreemdeling, wat schandalig! Schieten op mensen. (J. Dros)
1p 13 □ Leg op basis van oÙK $\dot{\epsilon}\theta \dot{\epsilon}\lambda \omicron \nu \tau \alpha$ (regel 31) uit dat de vrijers de woorden van Odysseus in de
regels 5-7 niet goed hebben begrepen.
In regel 34 wordt Odysseus terecht $\pi \omicron \lambda \upsilon \mu \eta \tau \iota \varsigma$ genoemd. Hij heeft de strijd tegen de vrijers
namelijk zorgvuldig en slim voorbereid. Dit blijkt uit de regels 21-33.
1p 14 □ Leg dit uit.
Penelope heeft eerder in de Odyssee aan Eurymachus verteld wat Odysseus tegen haar zei,
toen hij naar Troje vertrok.
“Leg hier in huis veel zorg aan de dag voor mijn vader en moeder,
zoals je nu doet en meer zelfs, wanneer ik eenmaal ver weg ben.
Maar nadat je zoon tot volwassen man hebt zien groeien,
trouw dan met hem die je daartoe verkiest en ga het paleis uit.”
Odysee 18, 267-270
2p 15 □ Leg uit in welk opzicht het verwijt dat Odysseus de vrijers maakt in regel 38 in strijd is met
wat hij tegen Penelope heeft gezegd toen hij naar Troje vertrok. Ga bij je antwoord in op
zowel regel 38 als op het hierboven gegeven citaat.
De verteller geeft in de regels 31-41 een eigen oordeel over de vrijers.
1p 16 □ Citeer het desbetreffende Griekse woord.
Tekst 3 Odysseus en Penelope herenigd
Regel 93 $\tau\alpha\phi\omicron\varsigma$ $\delta\dot{\epsilon}$ oÙ $\epsilon\epsilon\tau\iota\nu$ $\epsilon\kappa\alpha\nu\epsilon\nu$
1p 17 □ Citeer het Griekse tekstement uit het vervolg (t/m regel 110) dat hiermee inhoudelijk
overeenkomt.
Regel 106-107 oÙ $\delta\dot{\epsilon}$ $\tau/\mu$ $\epsilon\nu\alpha\nu\tau\iota\omicron\nu$
Penelope overdrijft in deze regels. Dit blijkt uit een Grieks tekstelement uit de regels 85-96.
2p 18 □ Citeer het desbetreffende Griekse tekstelement.
Regel 113 $\mu\eta\tau\epsilon\rho'$
1p 19 □ Citeer het Griekse tekstelement uit het vervolg (t/m regel 120) dat hiermee een tegenstelling
vormt.
Vergelijk de volgende twee vertalingen van de regels 118-120:
1 Want als een man slechts één van zijn med

### Pagina 4

1p 21 Regels 121 ἕρμα πόληος
Citeer het Griekse tekstelement uit het voorafgaande waarmee ἕρμα πόληος een tegenstelling vormt.

1p 22 Op grond van de regels 118-120 zou je in de regels 121-122 (t/m eiv ᾽Ιθάκη) een bepaalde conclusie verwachten. Deze conclusie ontbreekt echter.
Formuleer in eigen woorden de onuitgesproken gebleven conclusie.

2p 23 De woorden van Odysseus in de regels 113-122 vallen in twee delen uiteen. Het tweede deel wordt gemarkeerd door een ringcompositie.
Citeer de twee Griekse tekstelementen die de ringcompositie afbakenen.

2p 24 a. Waardoor herkent Penelope hem niet? Beantwoord de vraag door het noteren van het desbetreffende regelnummer. Uit het vervolg (niet in Tekst 3 opgenomen) blijkt een andere factor voor de herkenning doorslaggevend te zijn.
b. Wat blijkt de doorslaggevende factor te zijn? Beantwoord de vraag in het Nederlands en baseer je antwoord op je kennis van de teksten die je voor dit examen hebt gelezen.

Tekst 3 en tekst 4

De setting waarin Penelope en Odysseus elkaar in Tekst 4 ontmoeten na de vrijer-moord komt grotendeels overeen met die in Tekst 3.
2p 25 a. Citeer het tekstelement uit Tekst 4 dat hiermee inhoudelijk overeenkomt.
Tekst 4, regel 89 ἐν πυρὸς
b. Citeer het Griekse tekstelement uit Tekst 3, regel 85-95 dat hiermee inhoudelijk overeenkomt.

De gedachten van Penelope over de vreemdeling zijn in Tekst 3 en Tekst 4 geheel verschillend.
2p 26 Leg dit uit en ga bij je antwoord in op beide teksten.

Tekst 5

38p Bestudeer Tekst 5 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 26 t/m 43.

Einde

600025-1-04o 4