# Eindexamen Grieks VWO 2003 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2003/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Griek (nieuwe stijl en oude stijl)
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Vragenboekje
Tijdvak 2
Woensdag 18 juni
9.00 – 12.00 uur
Voor dit examen zijn maximaal 82 punten te
behalen; het examen bestaat uit 24 vragen en
een vertaalopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze
verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen,
voorbeelden) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd
en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling
meegeteld.
300035 6
Begin

### Pagina 2

Tekst 1

Regels 77-79
In de vertaling van De Roy van Zuydewijn luiden deze verzen:
Diep bedroefd en verslagen voeren we daarvandaan verder.
Want door hun eigen dwaasheid van hulp bij de thuisreis verstoken,
moesten mijn mannen zich nu de pijn van het roeien getroosten.
1p 1 ☐ Citeer het Griekse tekstelement waarvan “van hulp bij de thuisreis verstoken” de vertaling is.

Regels 87-90
1p 2 ☐ Leg uit dat deze beschrijving van belang is voor het vervolg van het verhaal.

Regels 100-102
Deze regels vinden we precies zo in het verhaal over de Lotseters.
3p 3 ☐ Verklaar deze herhaling uit de ontstaansgeschiedenis van het epos en de werkwijze van de epische zangers. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 50 woorden.

Regels 103-108
2p 4 ☐ Hoe maakt de dichter aannemelijk dat Odysseus op de hoogte is van de hier vermelde details? Beantwoord de vraag in het Nederlands op basis van het vervolg van de tekst.

Regel 116
1p 5 ☐ Waar in het vervolg wijst Odysseus eveneens op kannibalisme?
Noteer als antwoord het regelnummer.

Zowel inhoudelijk als in woordkeus doet het verhaal over de Laestrygonen denken aan de Cyclopen-episode. Daarin wordt de Cycloop als volgt beschreven: “Een reusachtig monster was hij en niet leek hij op een gewoon mens, maar op de bosrijke top van een hoge berg, die eenzaam omhoog steekt.”
2p 6 ☐ Citeer uit regel 100-124 twee Griekse tekstelementen die vergelijkbaar zijn met het hierboven gegeven citaat uit de Cyclopen-episode.

Het Laestrygonen-verhaal is opgebouwd volgens een vast patroon dat we ook in andere verhalen tegenkomen. Dit patroon kent de volgende elementen:
1. aankomst en introductie van het bereikte land;
2. eerste activiteiten;
3. onderzoek naar tekens van bewoning;
4. het uitsturen van verkenners om de aard van de bewoners vast te stellen;
5. gevaarlijke confrontatie;
6. redding van de makkers door Odysseus;
7. vertrek.
3p 7 ☐ a. Geef met regelnummers precies de passage aan waar we element 3 in het Laestrygonen-verhaal vinden.
b. In hoeverre is element 6 in het Laestrygonen-verhaal aanwezig? Licht je antwoord toe.

Tekst 2

Regel 135 Λιταίην δ᾽ ἑς νῆσον ἀφικόμεθ'.
Hierna volgt een korte beschrijving van het eiland en zijn bewoonster.
1p 8 ☐ Waar zet de verteller zijn eigenlijke verhaal voort? Noteer als antwoord het regelnummer.

1p 9 ☐ Zet de namen die voorkomen in de regels 136-139 in een stamboom.

300035 6 2 Lees verder


### Pagina 3

Zowel in de vertaalde tekst als in regel 187-205 komt Odysseus' leiderschap in een gunstig
daglicht te staan.
2p 10 Geef voor deze bewering een argument op basis van de vertaalde tekst en een argument op
basis van regel 187-205.

Regels 212-215
Volgens een commentator verwijst het Griekse werkwoord ($\text{κατα}\theta\acute{\epsilon}\lambda\gamma\omega$) nooit naar een door
magie veroorzaakte verandering van uiterlijk.
2p 11 Welke verandering heeft Circe dan wél veroorzaakt bij de in deze regels beschreven
wezens?

Regels 216-219
In het beeld van een vergelijking wordt een algemene situatie beschreven.
2p 12 Met welke twee grammaticale middelen geeft de verteller het algemene karakter van de
situatie in de regels 216-217 expliciet aan?

Een deel van de Circe-episode luidt in de versie van Ovidius (Met. XIV, 254-259):
Toen wij het huis bereikten en daar stonden, bij de poort,
maakten wel duizend beren, leeuwen, wolven en wolvinnen
ons bang, ze kwamen rennend op ons af. Maar geen van
hen, met hun staarten door de lucht,
beet, bleef, en bleven kwispelend dicht naast ons lopen.
1p 13 Welke voor het begrijpen van de situatie belangrijke informatie wordt wel bij Homerus (in
regel 210-220), maar niet in de overeenkomstige passage bij Ovidius vermeld? Beantwoord
de vraag door het noemen van het desbetreffende regelnummer.

Regels 226-228
Vergelijk deze regels met regel 190-193.
In beide passages volgen er op de aanspreking twee vergelijkbare delen.
2p 14 a. Omschrijf die delen in algemene termen.
b. Citeer per deel de twee vergelijkbare Griekse tekstelementen.

Regel 236 $\text{ἳνα πά\gamma\chi\upsilon \lambda\alpha\theta\acute{o}f\alpha\iota \pi\alpha\tau\rho\acute{ι}\delta\alpha\zeta \alpha\tilde{\imath}\eta\zeta}$.
1p 15 In welke andere in het pensum voorkomende episode dreigde een soortgelijk gevaar?

2p 16 Verdedig de stelling dat er tussen regel 236 en regel 240 een inhoudelijke tegenstrijdigheid
bestaat.

Vergelijk regel 252 met regel 210.
Om welke verteltechnische reden kan in regel 252 de naam Kίρκη niet gebruikt worden en
2p 17
in regel 210 wél? Ga bij je antwoord in op beide regels.

Leg uit dat er om metrische redenen in regel 252 geen $\delta\acute{\epsilon}$ kan staan, en in regel 210 wél.
2p 18
Ga in op de metrische vorm van beide regels.

Regels 251-258
Vergelijk de inhoud van deze verzen met die van regel 210-232.
1p 19 Noem een gebeurtenis die Eurylocos en de makkers hebben meegemaakt en die ontbreekt
in het verslag van Eurylocos.

Regels 251-260
Waarom weet Eurylocos niet wat er met zijn vrienden is gebeurd? Beantwoord de vraag
1p 20
door het citeren van een Grieks tekstelement.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

### Pagina 4

Tekst 3
In Apollodorus’ verslag worden zaken genoemd die in de Homerische versie niet voorkomen, en andersom. Zo vermeldt Homerus bijvoorbeeld niet hoe Odysseus het molu gebruikt, terwijl Apollodorus dat wel doet. Over een aantal andere zaken geeft Apollodorus informatie die strijdig is met wat daarover in de Homerische versie staat.
3p 21 Geef van dat laatste verschil drie voorbeelden.

Tekst 4
1p 22 Welke verrassende variatie ten opzichte van de Homerische versie tref je aan in de tweede strofe?
1p 23 Welke emotie van Vestdijk Circe ontbreekt bij de Homerische Circe?

Afbeelding
3p 24 a. Welke episode uit het gelezen pensum is hier geillustreerd?
b. Noteer twee beeldelementen waaraan je de episode kunt herkennen.

Tekst 5
41p Bestudeer tekst 5 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 194 t/m 210.

Einde

300035 6 4