# Eindexamen Grieks VWO 2003 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2003/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Tijdvak 1
Donderdag 15 mei
9.00 – 12.00 uur
Grieks (nieuwe stijl en oude stijl)
Vragenboekje
Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te
behalen; het examen bestaat uit 23 vragen en
een vertaalopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze
verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd
en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin de beoordeling
meegeteld.
300010 6
Begin

### Pagina 2

Tekst 1
2p 1 a. In welke regel wordt de inleiding afgesloten?
b. Door welk verteltechnisch middel wordt de inleiding afgesloten?

Regel 1 ἀφικόμεθ᾽
In het Homerische epos hebben we te maken met een alwetende verteller die zelf geen rol
speelt in het verhaal.
1p 2 Leg uit waarom hier dan toch de eerste persoon wordt gebruikt.

Regel 2 φίλος ἀθανάτοισι θεοῖσι
Een commentator merkt op dat Aeolus’ status als φίλος ἀθανάτοισι θεοῖσι blijkt uit wat er
in de regels 5–12 over hem wordt verteld.
2p 3 Uit welk ander gegeven in het vervolg (t/m regel 27) blijkt eveneens dat hij φίλος
ἀθανάτοισι θεοῖσι is? Beantwoord de vraag in het Nederlands.

De regels 7–12 ἕνθ᾽ ὅ γέ τ᾽ ἄχέεσσι werden door Mevr. I. Dros als volgt vertaald:
Hij gaf de dochters aan zijn zonen om hun vrouw te
worden en zij zaten nog lang en gelukkig aan tafel
met hun geliefde vader en hun zorgzame moeder.
Overdag was die tafel beladen met heerlijkheden
en in het hele huis geurde van het gebraden en weergalmde
van de muziek, maar ’s nachts sliep elke man met zijn vereerde
vrouw op een verend bed en in zachte kussens.

3p 4 a. Door de plaatsing van "Overdag" gaat een effect uit het Griekse origineel verloren.
Welk effect?
b. “en het hele huis geurde van het gebraden”
Deze woorden geven de strekking van het overeenkomstige Grieks goed weer, maar de
Nederlandse zinsbouw wijkt af van de Griekse zinsbouw. Leg dat uit in te gaan op
de vertaling en het origineel.
c. Welk sprookjesachtig element heeft de vertaalster toegevoegd?

Regel 19 ἀσκὸν βοός
In een discussie over de geografie van de Odyssee merkte de Griekse geleerde Eratosthenes
(3e eeuw v. Chr.) op: “We kunnen de route van Odysseus’ zwerftochten vinden op het
moment dat we de leerbewerker hebben gevonden die de zak van de winden in elkaar
naaide.”
2p 5 Formuleer beknopt in je eigen woorden wat Eratosthenes bedoelde te zeggen.

Regel 22 ἐθέλησι
1p 6 ■ Wie is het onderwerp van deze persoonsvorm?
A Aeolus
B de winden
C Kronos’ zoon
D Odysseus

Het verschijnsel dat de vijfde maat (= versvoet) van een hexameter bestaat uit twee lange
lettergrepen, is vrij zeldzaam.
1p 7 Noem de regel 28–32 het regelnummer waarin je dit verschijnsel aantreft.

Regels 31–32 ἐπήλυθε en ἐνώμων
2p 8 Benoem de hier gebruikte werkwoordstijden en leg uit wat het verschil in waarde is. Ga
daarbij in op de inhoud van deze regels.

Regels 38–45
1p 9 Welke twee soorten bezittingen van Odysseus worden hier onderscheiden? Beantwoord de
vraag in het Nederlands.

300010 6 2 Lees verder

### Pagina 3

Tekst 1 en afbeeldi ng
2p 10 Not eer een passage van twee versregels uit tekst 1 die op de afbeeldi ng is geïllustreerd.
Beantwoord de vraag door het noteren van de desbetreffende regelnummers.

Tekst 1 en 2

4p 11 Tekst 2, regel 2–3 zowel om ze te kalmeren als om ze uit te zenden.
a. Citeer het overeenkomstige Griekse tekstelement uit tekst 1, regel 19–27.
b. Welk verschil is er tussen de beschrijvingen in tekst 1 en tekst 2 van het in zicht komen van Ithaca? Ga in op beide teksten.
c. Apollodorus heeft kennelijk geprobeerd de Homerische versie ‘logischer’ te maken. Leg dat uit, en ga daarbij in op beide teksten.

In een van zijn columns bespreekt Karel van het Reve op ironische wijze clichés van het
type “Voorzichtig slurpen we van de hete koffie”. Hij laat zien dat auteurs soms bewust
naar clichés grijpen, en dat je clichés kunt ‘opschudden’ door er een onverwachte wending
aan te geven. Hij eindigt als volgt:
“Je kunt een cliché ook volstrekt ongemoeid laten. Dat doet Homerus. Als er bij Homerus
koffie wordt gedronken, dan staat er iedere keer weer letterlijk: ‘Voorzichtig slurpten zij
van de hete koffie’. Erg mooi is dat.”

1p 12 Citeer uit de regels 21–30 een versregel die een ‘cliché’ is zoals bedoeld door Van het
Reve.

3p 13 Leg uit hoe het komt dat Homerus zijn “clichés volstrekt ongemoeid laat”. Ga bij je
antwoord in op de ontstaansgeschiedenis van het Griekse epos en op de praktijk van de
epische zangers. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 75 woorden.

Tekst 3 en tekst 1

1p 14 Tekst 3, regel 1–3
In de Aeolus-episode zijn de makkers deze verdeling van de buit blijkbaar vergeten.
Noteer uit tekst 1, regel 28–45 het nummer van de regel waaruit dat blijkt.

2p 15 Tekst 3, regel 27–29 Toen zou ik ... gejaagd.
Maak duidelijk dat in de Aeolus-episode (tekst 1) een nog veel sterkere variant voorkomt
van dit “bijna ... als niet ...”-motief.

Tekst 3 en het gelezen pensum

2p 16 Met welk woord in tekst 3, regel 1–6 wordt een terugkerend element in Odysseus’ verslag
van zijn avonturen uitgedrukt? Motiveer je antwoord door in te gaan op de Helios-episode.

1p 17 Waarin wijken de Kik o n e n af van degenen met wie Odysseus in de latere avonturen wordt
geconfronteerd?

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

300010 6 3 Lees verder

Beschikbaar gesteld door Stichting Studiebegeleding Leiden (SSL).

### Pagina 4

Tekst 4
Regel 267
1p 18 □ Waar heeft Odysseus Teiresias gesproken, en op aanraden van wie? Baseer je antwoord op
je kennis van de gebeurtenissen voorafgaande aan tekst 4.
Regel 294 ἄλλοι
2p 19 □ Moet dit vertaald worden met “andere” of met “de andere”? Motiveer je antwoord met een
Grieks woord uit het directe vervolg.
Vergelijk tekst 4, regel 312-317 met tekst 3, regel 20-24 (Zeus t/m wal.)
2p 20 □ Zulke storm-scènes bevatten vaste onderdelen, bijvoorbeeld de komst van wolken en het
opsteken van winden.
Noem twee andere onderdelen die in beide beschrijvingen voorkomen. Beantwoord de vraag
in het Nederlands.
Regel 319
2p 21 □ Verklaar waarom Odysseus, na wat er in regel 312-318 is verteld, het verstandig vindt zijn
makkers nogmaals aan te sporen, terwijl ze toch al een eed hebben afgelegd.
Tekst 5
2p 22 □ In welk opzicht verschilt de houding van de ik-figuur in dit gedicht van Odysseus’ houding
in het Homerische verhaal over de Lotos-eters. Ga in op beide teksten.
Het avontuur met de Cycloop
In het avontuur met de Cycloop komen drie centrale thema's uit de Odyssee aan de orde:
• slimheid tegenover kracht
• uitgestelde herkenning
• gastvrijheid.
3p 23 □ Leg uit dat in het onderstaande citaat alle drie genoemde thema's een rol spelen.
En terstond kwam het meedogenloos antwoord: “Niemand zal ik het laatst van allen opeten,
de anderen eerst; dat zal je gastgeschenk zijn.” (Odyssee 9, 368-370)
Tekst 6
43p □ Bestudeer tekst 6 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 245-262.
Einde
300010 6 4