# Eindexamen Grieks VWO 2002 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2002/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Grieeks (nieuwe stijl en oude stijl)
Vragenboekje
20 02
Tijdvak 1
Donderdag 16 mei
9.00-12.00 uur
Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te
behalen; het examen bestaat uit 25 vragen en een
Vertaalopdracht
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze
verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (zinnen,
redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt
gevraagd en je antwoordt met meer dan één
zin, dan wordt alleen de eerste zin in de
beoordeling meegeteld.
200018 6
Begin

### Pagina 2

Tekst 1
1p 1 □ Regel 3 κατὰ τὸ χρηστήριον
Wat had het orakel in het hier bedoelde geval geantwoord?
1p 2 □ Regel 14 τίνα τοῦτον ἐπικαλεῖτο
Op grond van het voorafgaande mag je veronderstellen dat Kyros verwacht dat het om de naam van een god gaat.
Leg dit uit.
1p 3 □ Regels 15–16 ὡς ἠναγκάζετο
Hieruit blijkt dat Kroisos zijn eerste antwoord (regels 15–16) onder druk geeft.
Waaruit kun je afleiden dat Kroisos ook zijn tweede antwoord (regels 18–21) met tegenzin geeft? Citeer als antwoord het desbetreffende Griekse tekstelement.
1p 4 □ Regels 21–22 τοὺς παρὰ σφίσιν αὐτοῖσι ἀλθίους δοκέοντας εἶναι
Op welke in het voorafgaande (vanaf regel 13) genoemde groep is deze omschrijving in het bijzonder van toepassing? Citeer als antwoord het desbetreffende Griekse tekstelement.
3p 5 □ Geleerden nemen aan dat er oorspronkelijk twee verhalen zijn geweest over hoe Kroisos’ brandstapel werd geblust. In het ene gebeurde dat door menselijk ingrijpen, in het andere door goddelijk ingrijpen. Herodotus heeft beide versies samengesmolten.
a. Hoe geeft Herodotus hier aan dat de tweede versie uit een andere bron afkomstig is?
b. Citeer een tekstelement uit regels 1–9 en een tekstelement uit regels 20–29 waarmee hij de lezer voorbereidt op de tweede versie, en dus op het goddelijk ingrijpen.

Tekst 1 en tekst 2
2p 6 □ Citeer uit tekst 1, regels 1–11 de beide Griekse tekstelementen waarvan de volgende woorden van Bakchylides (tekst 2) sterk afwijken:
a. “die hij beklom” (regel 12)
b. “samen met zijn geliefde echtgenote en schoongelokte dochters” (regels 12–14)
1p 7 □ “waar is de dankbaarheid van de goden?” (tekst 2 regels 16–17)
Waar in tekst 1 doet Kroisos een beroep op de dankbaarheid van goden? Citeer als antwoord het desbetreffende Griekse tekstelement.

Tekst 3
2p 8 □ Regel 1 ἠθέλησε Ξέρξης ἰθέσθαι πάντα τὸν στρατόν
Kwam dit nu pas bij hem op? Motiveer je antwoord en citeer daarbij twee Griekse tekstelementen uit het directe vervolg (t/m regel 9).
1p 9 □ Hoe komt de inhoud van regels 6–8 πάντα τ/μ ἀνθρώπων terug in de woorden van Xerxes (regel 14 e.v.). Beantwoord de vraag door het citeren van het desbetreffende Griekse tekstelement.
2p 10 □ Regels 8–9 ἐνθάδδε τ/μ ἀνθρώπες wordt door H. van Dolen als volgt vertaald:
Xerxes besefte dat hij een gezegend mens was ... en barstte in snikken uit.
Verklaar de vertaling “barstte in snikken uit” door een grammaticaal gegeven in de Griekse tekst te benoemen en toe te lichten.

200018 6 2 Lees verder

### Pagina 3

1p 11 □ Regel 13 ἐργάσαo νῦν τε καὶ ὀλίγω πρότερον
Wat heeft Xerxes ὀλίγω πρότερον gedaan? Citeer als antwoord het desbetreffende Griekse
tekstelement uit het voorafgaande.

2p 12 □ Hoe verklaart Artabanos in het vervolg (t/m regel 23) dat deze zaken zich voordoen?
Beantwoord de vraag in het Nederlands.

2p 13 □ Citeer uit regels 19–23 het Griekse tekstelement dat inhoudelijk overeenkomt met ὑποδέξας
ὅλβον.

1p 14 □ Formuleer in kernachtig Nederlands wat deze correctie inhoudt.

2p 15 □ Welke boodschap had deze droom aan Artabanos overgebracht?

Vergelijk de volgende twee vertalingen van regel 28 ἧς μετέστης ἄν;
Damsté: ... of zou u van mening veranderd zijn?
Van Dolen: Of ben je intussen bekeerd?
2p 16 □ Welke vertaling blijft het dichtst bij het Grieks? Licht je antwoord toe op grond van
grammaticale kennis.

2p 17 □ Op welk probleem denkt Xerxes dat Artabanos hiermee doelt? Beantwoord de vraag in het
Nederlands en baseer je op regels 33–38.

Artahanos’ antwoord (vanaf regel 39) gaat uit van de stelregel: “ieder voordeel heeft zijn
nadeel”.
2p 18 □ Leg uit dat deze stelregel in beide door Artabanos genoemde gevallen opgaat.

1p 19 □ Citeer uit het vervolg (t/m regel 53) het Griekse woord waarmee het concrete gevolg
hiervan wordt verwoord.

Artahanos onderbouwt zijn redenering in regels 39–52 (t/m τέξεσθαι) met enkele uitspraken
die niet alleen op de actuele oorlogssituatie van toepassing zijn, maar algemene geldigheid
hebben.
2p 20 □ Citeer als voorbeelden daarvan twee Griekse tekstelementen en licht die kort toe.

2p 21 □ Omschrijf in je eigen woorden de tegenstelling die in deze zin wordt geformuleerd.

Tekst 4

De auteur heeft zich in deze passage hoogstwaarschijnlijk laten inspireren door het
Polykrates-verhaal van Herodotus.
3p 22 □ Maak dat duidelijk door drie tekstelementen uit tekst 4 te citeren en in verband te brengen
met het Polykrates-verhaal.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

200018 6
3
Lees verder

### Pagina 4

Tekst 5

De historische methode van Herodotus wordt gekenmerkt door ὄψις, ἀκοή en γνώμη.
2p 23  Welke van deze drie "instrumenten" kun je in tekst 5 aanwijzen? Beantwoord de vraag door uit tekst 5 de toepasselijke tekstelementen te citeren en bij elk daarvan de juiste term te
noteren.

Tekst 6

1p 24  Maak duidelijk waarom Xerxes deze brief juist aan de berg Athos schrijft.

2p 25  Komt de karakterisering van Xerxes in dit romanfragment overeen met wat je daarover in
het werk van Herodotus hebt gelezen? Licht je antwoord toe.

Tekst 7

Bestudeer tekst 7 met de inleiding en de aantekeningen.
42p  Vertaal regels 1-11.

Einde

200018 6 4