# Eindexamen Grieks VWO 2001 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2001/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Griekst (nieuwe stijl)
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Vragenboekje
20 01
Tijdvak 2
Woensdag 20 juni
9.00 – 12.00 uur
Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te
behalen; het examen bestaat uit 26 vragen en
een vertaalopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
geen punten toegekend als deze verklaring of
uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd
en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling
meegeteld.
100019 8
Begin

### Pagina 2

Tekst 1
1a (1p) Regel 3-6 (Na zijn overgrootvader t/m en dat gebeurde dan ook) Leg uit dat deze opmerking kenmerkend is voor Herodotus’ kijk op het menselijke bestaan.
2 (2p) In hoeverre speelt in het geval van Apriës ook hybris een rol, gelet op wat in regel 14-36 wordt verteld?
3a (2p) Regel 6-7 iets, waarover ik uitvoeriger zal spreken bij de geschiedenis van Libya Leg uit dat een verwijzing als deze niet bewijst dat Herodotus vanaf hier begint met een vooropgezet plan heeft gewerkt aan zijn omvangrijke geschiedwerk.
4 (1p) Op welke vaardigheid van Amasis vertrouwde Apriës blijkens regel 14–16? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
5 (2p) Hoe maakt Herodotus duidelijk dat Apriës ten onrechte heeft gerekend op de betrouwbaarheid van Amasis? Beantwoord de vraag door het citeren van twee Griekse tekstelementen uit regel 14–21 (Πυθόμενος t/m ἑωυτῶν).
6 (2p) Omschrijf in het Nederlands de twee handelingen die tegenover elkaar werden gesteld door ὅμως δέ in regel 22.
7 (1p) Hoe blijkt uit de formulering van het Grieks vanaf regel 22 ὅμως δέ dat Herodotos een door anderen aan hem verteld verhaal rapporteert?
Regel 32-33 en 34-35 worden door H.L. van Dolen als volgt vertaald: Toen deze ramptijding er nog eens bij kwam, mobiliseerde Apriës zijn huurlingen en trok tegen zijn onderdanen op. (...) Met hen ging hij op de Egyptenaren onder leiding van Amasis af die zich tegen ,die buitenlanders’ hadden gewapend.
8 (1p) Op welk Grieks woord is de vertaling ‘er nog eens bij’ gebaseerd?
9 (2p) Verklaar de aanhalingstekens die de vertaler gebruikt in „die buitenlanders”.

Tekst 2
10 (1p) Regel 2 τὰ μὲν δὴ πρῶτα Citeer uit het vervolg het Griekse tekstelement dat hiermee correspondeert.
11 (2p) Regel 7–8 ἐσέβοντο μεγάλως Vond Amasis dat terecht? Licht je antwoord toe.
12 (2p) Regel 10 ἐνεμέειν τε καὶ ἐνουρεῖν καὶ πόδας ἐναπονίζεσθαι is uitgevoerd door Herodotus in regel 5-6 heeft gezegd (τοὺς πόδας ἐναπενίζοντο). Leg uit waarom die uitbreiding Amasis’ redenering versterkt.
13 (1p) Regel 12 τιμᾶν τε καὶ ταρμυθéεσθαι Citeer een Grieks tekstelement uit het voorafgaande dat het tegenovergestelde aanduidt.
14 (2p) Regel 13–14 τοιοῦτο μὲν τρόπῳ προσηγάγετο τοὺς Αἰγυπτίους Leg uit dat een zin als deze kenmerkend is voor de manier waarop Herodotus zijn verhalen gewoonlijk structureert. Betrek in je antwoord een Grieks tekstelement uit het voorafgaande.
100019 8 2 Lees verder

### Pagina 3

2p 15 Regels 13 ὥστε δικαιοῦν δουλεύειν
Een commentator proeft uit dit tekstelement „lichte spot” van de Grieken. Leg uit wat deze commentator bedoelt.

Vergelijk tekst 2 met wat de latere historicus Diodorus Siculus over Amasis zegt:
„Nadatt Amasis de zaken betreffende het koninkrijk had geregeld zoals het hem het beste toescheen, heersjte hij over de Egyptenaren overeenkomstig de wet en verkreeg hij grote waardering.”
2p 16 Diodorus geeft een andere verklaring voor de waardering die Amasis kreeg dan Herodotus. Leg dat uit; ga in op beide auteurs.

Diodorus Siculus heeft de volgende kritiek op Herodotus:
„Herodotos en bepaalde andere auteurs over Egyptische zaken praten er maar op los, omdat ze welbewust niet voor de waarheid kiezen maar voor het vertellen van sterke verhalen en het verzinnen van mythen, om zo hun publiek te vermaken. Dat alles zal ik achterwege laten, en alleen maar vertellen wat in de documenten bij de priesters van Egypte staat opgetekend en door mij zorgvuldig is onderzocht.”
Formuleer een weerwoord op deze kritiek door een beschrijving te geven van de werkwijze. Onderscheid in die werkwijze tenminste vier elementen.

3p 17

Tekst 3

[FIGUUR: Een zwart blok]

Volgens sommigen is Kleomenes na het eerdere gesprek dat hij met Aristagoras had, geneigd op diens verzoek in te gaan.
2p 18 Blijkt dat inderdaad uit zijn reactie in regel 1–3? Licht je antwoord toe.

Regel 5 τριῶν μηνῶν ἕως τήν ἄνοδον
2p 19 Citeer het Griekse tekstelement (vanaf regel 3) waarvan deze woorden de uitwerking zijn.

Regel 14 τῶν ἐθέετο
1p 20 Omschrijf in het Nederlands wat hiermee wordt bedoeld.

Regel 16–17 Πάτερ, διαθέσθαι σε ὁ ξέινος, ἣν μὴ ἀποστὰς τῆς ὡς wird door
Van Dolen als volgt vertaald:
Papa, als u deze vreemde snoeshaan niet gauw de deur uit zet, brengt hij u nog op het
rechte pad.
2p 21 Geef commentaar op Van Dolens weergave van ἣν μὴ ἀποστὰς τῆς. Ga in op de vertaling en op het Grieks.

Regel 18–19 εἴ δὲ μὴ παρὰ βασιλέα
1p 22 Citeer het Griekse tekstelement uit regel 1–8 waaruit blijkt dat iets dergelijks hem al eerder is overkomen.

In regel 17–19 verbreekt Kleomenes het contact met Aristagoras op heel andere wijze dan hij dat in regel 7–8 heeft gedaan.
2p 23 Leg uit dat dit samenhangt met de inmiddels veranderde status van Aristagoras.

Over de episode van Aristagoras in Sparta is opgemerkt dat die uit een Spartaanse bron afkomstig is en een verontschuldigende bedoeling heeft.
1p 24 Waarvoor wilden de Spartanen zich dan verontschuldigen?

Let op: de laatste vragen staan op de volgende pagina.

100019 8 3 Lees verder


### Pagina 4

Algemene vragen
„Geschiedschrijving lijkt te gedijen op puinhopen: opmerkelijk veel grote, klassieke
geschiedschrijving is geschreven binnen twee of drie decennia na een ontwrichtende,
historische catastrofe.”
2p 25 $\Box$ Leg uit dat deze uitspraak van toepassing is op het werk van Herodotus.

In een modern boek wordt Herodotus als volgt sprekend opgevoerd:
„In die tijd hoorde men in Athene veel spreken van een nieuwe stad die gesticht zou
worden op de plaats waar eens de weldoening levende Sybariten hadden gewoond. Ofschoon
ver in het Westen gelegen, had ook ik op mijn reizen door Azië de mees't ongelooflijke
verhalen gehoord van deze Zuid-Italische stad met Aziatische allure. Nu zou de stad, die
door vijandelijke hand verwoest was, door de oude inwoners weer worden opgebouwd en
de Grieken aangespoord door de grote Pericles van Athene, zouden helpen.”

1p 26 $\Box$ Welke naam zou de weer opgebouwde stad krijgen?

Tekst 4
43p $\Box$ Bestudeer tekst 4 met de inleiding en de aantekeningen.
Einde
Vertiaal regel 1–12.
100019 8 4