# Eindexamen Grieks VWO 2001 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2001/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Grieks (nieuwe stijl)
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Vragenboekje
20
01
Tijdvak 1
Dinsdag 29 mei
9.00-12.00 uur
Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te
behalen; het examen bestaat uit 25 vragen en
een vertaalopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
geen punten toegekend als deze verklaring of
uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd
en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling
meegedeeld.
100015 8
Begin

### Pagina 2

Tekst 1

1p 1 ☐ Regel 5–6 $\tau\dot{\partial} \mu\dot{\epsilon} \nu \tau\iota$ $\epsilon\dot{v}\tau\upsilon\chi\epsilon\hat{\iota}\nu$ $\tau\hat{\omega}\nu$ $\pi\rho\eta\gamma\mu\alpha\tau\omega\nu$, $\tau\dot{\partial} \delta\dot{\epsilon}$ $\pi\rho\omicron\sigma\pi\alpha\iota\epsilon\hat{\iota}\nu$.
Citeer het Griekse tekstelement in het vervolg (t/m regel 8 $\epsilon\dot{v}\tau\upsilon\chi\epsilon\hat{\omega}\nu$ $\tau\dot{\alpha}$ $\pi\alpha\nu\tau\alpha$)
waarmee deze woorden worden samengevat.

2p 2 ☐ Op welk inzicht baseert Amasis zijn oordeel over de menselijke $\epsilon\dot{v}\tau\upsilon\chi\iota\eta$? Citeer het
desbetreffende Griekse tekstelement uit regel 1–7 (t/m $\tau\dot{\alpha}$ $\pi\alpha\nu\tau\alpha$) en geef daarbij een
toelichting van bij voorkeur niet meer dan 40 woorden.

2p 3 ☐ Regel 10 $\tau\acute{o}\pi\tau\omicron\iota$ $\tau\omicron\acute{v}\tau\omicron\upsilon$.
Omschrijf in het Nederlands wat wordt bedoeld met $\tau\omicron\acute{v}\tau\omicron\upsilon$.

2p 4 ☐ G. Koolschijn vertaalt regel 10–11 $\tau\eta\nu$ $\tau\epsilon$ $\mu\eta$ $\epsilon\nu\alpha\lambda\lambda\alpha\xi$ $\eta\delta\eta$ $\tau\omega\pi\hat{\omega}$ $\tau\omicron\acute{v}\tau\omicron\upsilon$ $\alpha\iota$ $\epsilon\dot{v}\tau\upsilon\chi\iota\alpha\iota$ $\tau\omicron\iota$
$\tau\hat{\eta}\sigma\iota$ $\pi\alpha\theta\eta\sigma\iota$ $\pi\rho\circ\sigma\pi\iota\pi\tau\omega\sigma\iota$, $\tau\rho\acute{o}\pi\omega$ $\tau\hat{\omega}$ $\epsilon\xi$ $\epsilon\mu\epsilon\upsilon$ $\upsilon\pi\omicron\kappa\epsilon\iota\mu\epsilon\nu\omega$ $\alpha\kappa\epsilon\iota\omega$ $\alpha\iota$ $\alpha\iota\sigma\epsilon$.
En als uw successen vanaf dat moment niet door tegenslagen worden afgewisseld, blijf dat
dan goedmaken op de manier die ik u aan de hand doe.
Hoe beoordeel je de vertaling „blijf goedmaken”? Ga bij het beantwoorden van de vraag
in op de in het Grieks gebruikte tijdsstam.

2p 5 ☐ Van de in regel 15–19 voorkomende persoonsvormen wijkt er één af van alle andere.
Citeer de bedoelde persoonsvorm en geef een verklaring voor de afwijking.

2p 6 ☐ Regel 19 $\sigma\upsilon\mu\phi\epsilon\rho\eta$ $\epsilon\chi\rho\hat{\alpha}\nu\alpha\iota$.
Citeer uit Amasis’ advies (regel 3–11) het Griekse tekstelement dat hiermee
correspondeert.

2p 7 ☐ Het toespraakje dat de visser tegen Polykrates houdt (regel 23–24) bevat een reden om
de vis niet weg te geven en een reden om dat wél te doen.
Formuleer beide redenen in het Nederlands.

2p 8 ☐ Regel 30–31 $\gamma\rho\alpha\phi\epsilon\iota

### Pagina 3

Het onderstaande citaat is afkomstig uit Karel van het Reve's postuum
gepubliceerde
boek *Achteraf* (1999), een bundeling van in *Het Parool* verschenen cursiefjes.
„Maar nu. In de literatuur bestaat iets dat je de 'nulvariant' kunt noemen. Bijvoorbeeld
aan het eind van een doktersroman is het Kerstmis. Het sneeuwt, en de kerkklokken
luiden. Maar de verpleegster en de dokter krijgen elkaar *niet*."
2p 13 Schrijf zelf een 'nulvariant' van het door Herodotus in regel 12–31 vertelde verhaal over
de ring van Polykrates. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 75 woorden.

Tekst 1 en tekst 2

1p 14 Regel 1–6 van tekst 2 vormen de eerste strofe van Schillers ballade.
Leg uit dat de uitgangssituatie bij Schiller (tekst 2) verschilt van die bij Herodotus (tekst 1).

1p 15 Citeer het Griekse tekstelement uit regel 1–11 van tekst 1 dat overeenkomt met
„Onvermengde vreugde in het leven viel nog geen enkele sterveling ter deel” (tekst 2
regel 11–12).

2p 16 Bij Schiller heeft Amasis een andere reden voor het opzeggen van de vriendschap dan bij
Herodotus.
Omschrijf in het Nederlands de verschillende redenen.

Tekst 3

2p 17 Achtergrond bij tekst 3.
Wat was de aanleiding voor Aristagoras' komst naar Sparta? Geef tevens een datering.

1p 18 Op welke veronderstelde eigenschap van de Spartanen speculeert Aristagoras in
regel 13–27 (Verder t/m bevinden)?

2p 19 Citeer uit regel 24–34 een uitspraak waaruit Aristagoras' hybris duidelijk blijkt. Geef bij
je citaat een korte toelichting.

Tekst 4

1p 20 Welk moreel argument gebruikt Aristagoras in zijn toespraak tot de Atheners?
Beantwoord de vraag in het Nederlands.

2p 21 Aan welke twee factoren is het volgens Herodotus te danken dat Aristagoras in Athene
meer succes had dan in Sparta? Beantwoord de vraag in het Nederlands en baseer je op
regel 1–10 (t/m τοῦτο).

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
100015 8
3
Lees verder

### Pagina 4

Tekst 4 en tekst 3
3a (4p) Aristagoras’ argumentatie in tekst 4 komt voor een deel overeen met die in tekst 3.
Geef bij de onderstaande citaten uit tekst 4 telkens het overeenkomstige tekstelement uit
tekst 3 regel 1-15.
a. τοῦ πολέμου τοῦ Περσικοῦ (regel 5)
b. οὔτε ἀσπίδα οὔτε θύρην νομίζουσι (regel 5)
c. δυναμένους μέγα (regel 7)

Tekst 4 en tekst 5
2p 23 ☐ Zowel in tekst 4 als in tekst 5 wordt kritiek geleverd op de Atheense democratie, maar
Herodotos legt een ander accent dan Aristophanes.
Beschrijf het verschil tussen de kritiek van Herodotus en die van Aristophanes. Ga in op
beide teksten.

Algemene vragen

In III, 122 zegt Herodotus:
Πολυκράτης γὰρ ἐστι πρῶτος τῶν ἡμεῖς ἴδμεν Ἑλλήνων ὃς θαλασσοκρατέειν ἐπενόηθη,
πάρεξ Μίνω τε τοῦ Κνωσσίου καὶ εἰ δὴ τις ἄλλος πρότερος τούτου ἦρξε τῆς θαλάσσης·
τῆς δὲ ἀνθρωπηίης λογομένης γενεῆς Πολυκράτης πρῶτος (...).
1p 24 ☐ Welk belangrijk onderscheid maakt Herodotus hier?

De classicus P. Gerbrandy begint een artikel over Herodotus met de volgende zinnen:
„De meeste vaders zijn al zoon begonnen. Herodotus (vijfde eeuw v. Chr.) niet. Als
schrijver van het eerste echte prozawerk in de Europese literatuur heeft hij geen ouders."
Bij de stelling dat Herodotus als prozaschrijver geen ouders heeft valt een nuancering aan
te brengen.
2p 25 ☐ Welke nuancering?

Tekst 6

Bestudeer tekst 6 met de inleiding en de aantekeningen.
43p ☐ Vertaal regel 1-10.

Einde
100015 8 4