# Eindexamen Grieks VWO 2000 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/grieks/2000/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Greeks
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Vragenboekje
20|00
Tijvak 1
Dinsdag 16 mei
9.00-12.00 uur
Dit examen bestaat uit 24 vragen en een
vertaalopdracht.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
geen punten toegekend als deze verklaring
of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (zinnen,
redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt
gevraagd en je antwoordt met meer dan
één zin, dan wordt alleen de eerste zin in de
beoordeling meegeteld.
000007 6
Begin

### Pagina 2

Achtergrond
2p 1 Pentheus weigert het bestaan van de god Dionysos te erkennen.
Leg uit dat dit samenhangt met Pentheus' opvatting over wat er in het verleden met
Semele is gebeurd. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 40 woorden.

Tekst 1

Regel 438 οὐδ᾽ ἦ\\λλαξεv οἰνοπòν wordt door Hupperts en Van Lakwijk als volgt vertaald:
en hij verschoot niet van kleur.
2p 2 Leg uit dat deze vertaling geen recht doet aan de dramatische ironie die de Griekse tekst
bevat. Citeer tevens in je antwoord het Griekse woord waarop de dramatische ironie van
toepassing is.

Regel 434-450
Het bericht van de dienaar, met name regel 443 en volgende, kan worden uitgelegd als een
waarschuwing aan het adres van Pentheus.
Wat houdt die waarschuwing in?
Met regel 450 σoὶ δὲ τἆλλα χρὴ μέλειν legt de dienaar alle verantwoordelijkheid bij
Pentheus.
2p 4 Citeer uit het voorafgaande het Griekse tekstelement waaruit een dergelijke houding van
de dienaar ook al bleek.

Regel 451-452
Leg uit dat Pentheus' gebruik van de jacht-metafoor opgevat kan worden als een vorm van
dramatische ironie, gezien het verdere verloop van de tragedie.

J.C.B. Eykman vertaalt regel 459 als volgt:
waarbij je Aphrodite in schoonheid probeert te evenaren.
G. Koolschijn vertaalt: want u jaagt op liefde met uw schoonheid.
1p 6 Welke van beide vertalingen sluit het best aan bij de inhoud van regel 453-456? Citeer
tevens het Griekse tekstelement waarop je je keuze baseert.

Leg uit dat het feit dat Pentheus de vreemdeling uitgebreid gaat ondervragen (regel 460
e.v.) verrassend is, gezien wat hij eerder tegen zijn soldaten heeft gezegd (regel 355-357):
κἄνπερ λάβητε, δέσμιον
δεῦρ᾽ αὐτόν, ὡς ἂν λευσίμῳ
θάνῃ, πικρὰν βάκχευσιν ἰδών.
2p 7
In regel 476-480 komt herhaaldelijk een verschijnsel voor dat kenmerkend is voor
stichomythie.
Leg uit welk verschijnsel dit is en geef een voorbeeld uit regel 476-480.
2p 8
1p 9 Omschrijf in het Nederlands wat wordt bedoeld met τἀδ᾽ in regel 484.

Regel 485.
Door welke verdenking is deze vraag ingegeven?
1p 10
000007 6 2 Lees verder

### Pagina 3

Tekst 2

11 (2p) Regel 1114 wordt door P. Brommer als volgt vertaald:
Zijn eigen moeder wijdt het eerst dit offer in tot eer van Bacchus.
Hoe is Brommers vertaling „offer” te verklaren vanuit de Griekse tekst van deze regel?

12 (2p) Regel 1115-1117 ὅ δὲ μίτqav t/m Ἀγαύη
Beschrijf de plotselinge omkering in het gedrag en de bedoelingen van Pentheus, waarvan in deze regels sprake is. Ga daarbij zowel in op zijn gedrag als op zijn bedoelingen.

13 (2p) Sommigen zien Pentheus als een onschuldig slachtoffer van religieus fanatisme van de Bakchanten.
Citeer uit regel 1115-1121 het Griekse tekstelement dat tegen deze opvatting pleit en licht je antwoord toe.

14 (2p) Regel 1122-1136.
Deze episode wordt geheel verteld met persoonsvormen in het imperfectum, behalve regel 1127.
Waarom gebruikt de verteller in dit ene geval de aoristus en in de rest van de episode steeds het imperfectum?

15 (2p) Regel 1139 οὐ ὀξάδιον ζήτημα
Verderop in het stuk zal een ander personage dezelfde mededeling doen.
Noem de naam van dit personage en beschrijf tevens de desbetreffende scène.

16 (2p) Regel 1146-1147
Leg uit dat er binnen deze regels een verandering in vertelperspectief optreedt; geef in je antwoord ook duidelijk aan waar de overgang in vertelperspectief optreedt.

17 (1p) In regel 1148-1149 zegt de bode zelf waarom hij nu weggaat.
Welke andere reden had Euripides om hem van het toneel te laten verdwijnen?

Cultuurhistorische achtergrond

18 (2p) Er wordt wel eens een verband gelegd tussen de houding van Pentheus tegenover de Dionysoscultus en de situatie in Athene aan het einde van de vijfde eeuw v.Chr.
Welk verband kan hier bedoeld zijn? Gebruik bij voorkeur niet meer dan 50 woorden.

19 (4p) Schets kort de ontstaansgeschiedenis van de antieke tragedie. Verwerk in je antwoord de namen Aristoteles en Dionysia en de termen / begrippen dityrambe en ὑποκριτής. Leg in je antwoord tevens de beide termen / begrippen uit. Gebruik bij voorkeur niet meer dan 60 woorden.

Tekst 3

20 (1p) Regel 3
In welk opzicht wijkt de rol van Autonoe hier af van die bij Euripides, zoals beschreven in tekst 2?

21 (2p) Regel 9-10
Welke omkering met betrekking tot de voorstelling van zaken in tekst 2 tref je in deze regels aan?

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

000007 6 3 Lees verder


### Pagina 4

Tekst 4
2p 22 Hoe zou binnen deze interpretatie het optreden van Pentheus tegen Dionysos, zoals
Euripides dit beschrijft, worden beoordeeld?

Tekst 5
Zowel De Jong als Freriks doet een uitspraak over de vrouwen op de Kithairoon die in
tegenspraak is met de inhoud van het stuk.
2p 23 Welke twee uitspraken zijn onjuist en waarom?

Afbeelding
De afbeelding op dit mengvat wordt wel geïnterpreteerd als een tafereel uit de opvoeding
van de zoon van Dionysos. De zittende figuur moet dan worden geïdentificeerd met
Dionysos, het figuurtje op zijn knieën met zijn zoon.
Noem vier attributen op grond waarvan het zeker is dat we hier in elk geval te doen
hebben met een scène uit de Dionysoscultus.
2p 24

Tekst 6
45p Bestudeer tekst 6 met de inleiding en de aantekeningen.
Einde Vertaal regel 611 t/m 631.

000007 6
4